T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/1742
KARAR NO : 2026/852
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : AYDIN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 21/09/2022
NUMARASI : 2021/204 Esas - 2022/535 Karar
DAVA : Genel Kurul Kararının İptali
BAM KARAR TARİHİ : 07/05/2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 07/05/2026
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen Aydın Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/09/2022 tarihli 2021/204 Esas ve 2022/535 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
DAVA :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kooperatifte 105 nolu ortak olarak bulunduğunu, davalı tarafın keşidecisi olduğu, davacıya 02/08/2021 tarihinde tebliğ edilen Aydın 2. Noterliği'nin 30/07/2021 tarih ve 14720 yevmiye sayılı ihtarname ile davacının, kooperatifin ana sözleşmesinin 14.md sindeki fıkraları çiğnediği gerekçesi ile üyeliğinin feshi için yönetim kurutunun 12.06.2021 tarihinde yapmış olduğu toplantısında oylanmasına karar verildiği ve 16/07/2021 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında gündemin 9. Maddesinde üyeliğin oylamaya sunulduğu ve oy birliği ile ortaklıktan çıkarılmasına karar verildiğinin bildirildiği, Genel Kurul Tutanağının 9. Gündem maddesinde hiç bir gerekçeye yer verilmeksizin soyut bir beyan ile davacının, kooperatifin itibarını düşürdüğü iddiası ile ortaklıktan çıkarılmasına oy birliğiyle karar verildiğinin görüldüğünü, davacının aleyhine tanzim edilen genel kurul kararının hukuka ve yasaya aykırı olduğu için iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil kooperatife ait Kooperatif Ana Sözleşmesi'nin 22. maddesinde "Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir." denilmekte olup, davacının üyeliğinin feshi için yönetim kurulunun 12.06.2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda almış olduğu karar ile ana sözleşmesinin 14.maddesi a,b,c,d fıkralarına göre ve ana sözleşmemizin 22.maddesinin yönetim kuruluna verdiği yetki dahilinde ortaklıktan çıkarılmasına, ilk yapılacak genel kurulda bu kararın oylanmasına karar verdiğini, davaya konu genel kurul tutanağının 9.gündem maddesinin "Gündem maddesi gereği yeni alınacak olan ve çıkarılacak olan ortakların durumu görüşmeye açıldı. Bu konularda Yönetim Kuruluna kanun ve anasözleşme hükümlerine uygun olarak yetki verilmesi oy birliği ile kabul edildi. Yönetim kurulunun 12.06.2021 tarih ve 2021/6 nolu kararı ile teklif edilen Kooperatifin 105 nolu ortağı ....'ın kooperatifin itibarını düşürdüğü için anasözleşmenin 14.maddesi uyarınca ortaklıktan çıkarılması oy birliği ile kabul edildi." şeklinde olduğunu, davacı ortağın yönetim kurulu tarafından verilen ortaklıktan çıkarılma teklifinde davacının ortaklıktan çıkarılmasının, ana sözleşmenin 14.maddesinde yer alan a,b,c,d bentlerine aykırı davranışlarda bulunması hasebiyle olup, genel kurulca verilen kararda da davacı ortağın bu 14. madde de belirtilen görevlerine aykırı davranışlarda bulunduğu ve aynı zamanda da davacının bu görevlerine aykırı davranışlarının kooperatifin itibarını düşürdüğünün belirtildiğini, davacı tarafın üyeliği, davacıya gönderilen Aydın 2. Noterliği'nin 14720 yevmiye no'lu ihbarnamesinde belirtildiği gibi, kooperatifin anasözleşmesinin 14. maddesindeki ilgili fıkraları ihlal ettiğinden dolayı feshedildiğini, iş bu sebeplerle davacı tarafın açmış olduğu haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNCE VERİLEN KARAR:
Mahkemece; "...Davalı ... Kooperatifi ana sözleşmesinin ortaklıktan çıkarılma kararının verilmesi ve itiraz başlıklı 21/b maddesinde 14'üncü maddede belirtilen görevleri yerine getirmeyenlerin ortaklıktan çıkarılabileceği belirtilmektedir.Yine kooperatif ana sözleşmesinin "Ortakların Görevleri" başlıklı 14.maddesinde; "Ortakların görevleri şunlardır:a)İlgili kanunlar, anasözleşme ve yönetmelik hükümlerine uymak,b)Kooperatifin çıkarlarına ve alınan kararlara aykırı davranışlarda bulunmamak, kooperatifin bütün hizmetlerine yardımcı olmak. ..." şeklindedir. Davaya konu kooperatif genel kurul toplantısında alınan 9. nolu ihraca ilişkin kararda, davacının, davalı kooperatifteki ortaklığından çıkarılma gerekçesinin kooperatifin itibarını düşürdüğü için kooperatif ana sözleşmesinin 14. Maddesi uyarınca ortaklıktan çıkarılmasına karar verildiği anlaşılmıştır. Dosyada dinlenen tanık beyanlarına ve toplanan delillere göre; davacının umuma açık kahvehane ortamında ihraçtan önceki son bir yıl içinde sık sık kooperatifin ayrımcılık yaptığını, kooperatifte yolsuzluk yapıldığını, kantara giren araçların kantar fişi kesilmesi gerektiği halde kesilmediğini, bu paraların yönetimin cebine girdiği vs. şeklinde kooperatifin ve kooperatif yöneticilerinin hakkında konuştuğu, bu şekilde konuşmalarla kooperatifin ve yöneticilerin usulsüzlük yaptığını yaydığı, kooperatif yöneticilerinin yaptığı hukuka aykırı bir hususun bulunması halinde bunun açığa çıkarılma yerinin kahvehane ortamı olmadığı, gerektiğinde yasal yollar kullanılarak, dava açılarak bu hakların kullanılabileceği, davacının kooperatif yöneticileri hakkında usulsüzlük yapıldığını belirterek sürekli şekilde kahvehane ortamında konuşmasının kooperatifin çıkarlarına aykırı olduğu, davacının konuşmaların eleştiri sınırlarını aştığı ve kooperatifin itibarını zedelediği anlaşılmakla, davacının ihraç kararının ana sözleşmeye ve hukuka uygun olduğu..." gerekçesiyle "...Davacının davasının Reddine...." şeklinde hüküm kurulmuştur.
Karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davalı tarafın, müvekkiline 02/08/2021 tarihli ihtarname göndererek, hiçbir hukuka uygun gerekçe yer almayan ibarelerle müvekkilinin ortaklıktan çıkarıldığına dair bildirim yaptığını, müvekkilinin aleyhine tanzim edilen genel kurul kararının hukuka ve yasaya aykırı olması nedeniyle bu davayı açtıklarını, ancak mahkemece yeterli ve gerekli araştırma ve inceleme yapılmaksızın davanın reddine karar verildiğini, davalı tarafın müvekkilinin kooperatif üyeliğini neden feshettiğine dair hiç bir somut ve hukuki gerekçe ibraz edemediğini, yine müvekkilinin hangi faaliyet ve eylemlerinin kooperatifin itibarını düşürdüğüne dair dosya kapsamına herhangi bir delil ibraz edilmediğini, yalnızca tanık dinlendiğini ve tanıklarında kooperatif çalışanı olduğunu, kooperatif aleyhine beyanda bulunmalarının mümkün olmadığını, kendi tanıklarının müvekkili gibi kooperatifi üyesi olduklarını, davalı kooperatif tarafından mağdur edildiklerini beyan ettiklerini, ancak mahkemece davalı tanıklarının müvekkili aleyhine olan gerçeğe aykırı beyanlarını dikkate alınarak karara gerekçe yapıldığını, müvekkilinin lehine olan tanık beyanlarının hiç dikkate alınmadığını, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda da müvekkilinin kooperatif üyeliğinin feshine dair kararın usule uygun alınmadığının açıkça tespit edildiğini, açıklanan nedenlerle yerel mahkeme kararın kaldırılması gerektiğini belirterek, istinaf isteminde bulunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, kooperatif üyeliğinden ihraca ilişkin genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece davanın reddine karar verilmiş olup; hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Dava, davacının ihracına ilişkin olağanüstü genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir. Davalı kooperatifin 12.06.2021 tarihli Yönetim Kurulu Kararında davacının Anasözleşmenin 14. Maddesi a, b, c, d fıkralarına aykırı davrandığı gerekçesiyle ortaklıktan çıkarılmasının olağanüstü genel kurula sunulmasına karar verilmiş, 16.07.2021 tarihli Olağanüstü Genel Kurul Toplantısında da kooperatifin itibarını düşürdüğü için Anasözleşmenin 14. Maddesi uyarınca davacının ortaklıktan çıkarılmasına karar verilmiştir.
Anasözleşmeninin 14. maddesinde ortakların görevleri düzenlenmiş olup, a bendinde ilgili kanunlar, anasözleşme ve yönetmelik hükümlerine uymak, b bendinde Kooperatifin çıkarlarına ve alınan kararlara aykırı davranışlarda bulunmamak, kooperatifin bütün hizmetlerine yardımcı olmak, c bendinde yüklendiği ortaklık paylarını, varsa ek ödemelerini, kredi ve avanslardan doğan ve vadesi gelen borcunu zamanında ödemek, d bendinde kooperatifin hir türlü vecibelerini yerine getirmek ortakların görevleri arasında sayılmıştır.
Mahkemece davalı kooperatif kayıtları üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi ile; davacının, Kooperatif Yönetim Kurulunun üyelikten çıkarılma teklifi kararını aldığı tarih itibariyle kooperatife borcunun bulunmadığı kooperatifin itibarını düşürecek iş ve eylemleri ile ilgili kooperatif kayıtlarına yansıyan herhangi bir tespit yapılamadığı bildirilmiştir.
Mahkemece, dinlenen tanık beyanları esas alınarak davacının umuma açık kahvehane ortamında ihraçtan önceki son bir yıl içinde sık sık kooperatifin ayrımcılık yaptığı, kooperatifte yolsuzluk yapıldığı, kantara giren araçların kantar fişi kesilmesi gerektiği halde kesilmediği, bu paraların yönetimin cebine girdiği şeklinde kooperatifin ve kooperatif yöneticilerinin hakkında konuşmasının kooperatifin çıkarlarına aykırı olduğu, davacının konuşmaların eleştiri sınırlarını aştığı ve kooperatifin itibarını zedelediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Ana sözleşmede ve 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nda anılan ortaklık koşulunu kaybedenler için ihraç öncesinde ihtar gönderilmesi öngörülmemiş ise de, 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. maddesinde parasal yükümlülükleri için ihraç öncesinde aranan uygun süre verilmesi koşulunun burada da, kıyasen uygulanması gerekir. Bu uygulamanın YHGK'nın 27.04.2010 tarihli ve 16-149 E, 212 K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere, hayatın olağan akışına, iyi niyet kurallarına ve kooperatifin amacına uygun olduğunun kabulü gerekir. (bknz. Yargıtay 23. HD'nin 2016/5051 esas, 2019/1162 Karar sayılı, 2014/8150 esas, 2015/2331 karar sayılı emsal kararı)
Somut olayda da, davalı kooperatif tarafından davacıya, kooperatif aleyhine yaptığı asılsız söylemlerine, kooperatif tüzel kişiliğini ve yöneticilerini zan altında bırakan tavırlarına son vermesini aksi halde üyelikten ihraç edileceği uyarısı ve tüm bunlar için makul süreyi içeren ihtarname gönderilmesi, uyarının gereği yerine getirilmediği takdirde ihracına karar verilmesi gerekmektedir. Davalı, davacıya bu nitelikte bir ihtarname gönderdiğini savunmadığı gibi bilirkişi incelemesi ile de ihraç ihtarnamesine ilişkin kooperatif kayıtlarında bir bilgi ve belge tespit edilmemiştir. O halde mahkemece, açıklanan unsurları içeren bir ihraç ihtarnamesi gönderilmeden verilen ihraç kararının yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile ihraç kararının iptaline karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.
Fakat, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, yukarıda açıklanan unsurları içeren bir ihraç ihtarnamesi gönderilmeden verilen ihraç kararının yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile ihraç kararının iptali yönünde HMK 353/1-b-2.madde uyarınca Dairemizce yeniden hüküm tesis edilmesine karar verilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile kararın kaldırılarak HMK’nın 353/1-b-2. maddesi gereğince Dairemizce yeniden hüküm tesisine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf itirazlarının ESASTAN KABULÜNE; Aydın Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/204 Esas ve 2022/535 Karar sayılı kararının HMK’nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, KALDIRILAN KARARIN YERİNE GEÇMEK ÜZERE;
"a)Davacının davasının KABULÜ ile, davalı Kooperatifin 16.07.2021 tarihli Genel Kurul Toplantısında 9 numaralı gündem maddesinde ele alınan davacı ....'ın ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin kararın İPTALİNE,
b)Karar tarihi itibariyle alınması gereken 732,00-TL maktu karar ve ilam harcından, peşin alınan 59,30-TL harcın mahsubu ile bakiye 672,70-TL karar ve ilam harcının davalı taraftan alınarak HAZİNE’YE GELİR KAYDINA.
c)Davacı tarafın karşıladığı 8,50-TL vekalet suret harcı, 59,30-TL başvuru harcı, 59,30-TL peşin harç, 144,20-TL davetiye ve posta gideri, 650,00- TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 921,30-TL yargılama giderinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine.
ç)Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
d)Dava tamamen kabul edildiğinden hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Kanunu ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre takdir ve hesaplanmış olan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine.
e)HMK.nun 333.maddesi uyarınca taraflarca yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde yatıran taraflara iadesine”
ŞEKLİNDE YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,
2-İSTİNAF AŞAMASINDA; davacı tarafından karşılanan 269,85-TL istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından karşılanan 738,00-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile 179,00-TL posta gideri olmak üzere toplam 917,00-TL istinaf yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-HMK 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde varsa taraflarca yatırılan gider avansından kalan bakiyenin yerel mahkemece hesaplanarak ilgili olduğu tarafa iadesine,
6-Kararın, temyize tabi bulunması nedeniyle Dairemizce taraflara tebliğine,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde 04/06/2025 tarihli 32920 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 7550 Sayılı Yasanın 20. maddesi ile değişik 6100 sayılı HMK’ nın Ek-1. maddesinin 2. fıkrası ve HMK’nın 361. ve 362. maddeleri uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde,Yargıtay İlgili Hukuk Dairesi’ne TEMYİZ yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 07/05/2026