T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 31. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2026/663 - 2026/768
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31. HUKUK DAİRESİ
(İnceleme Aşamasında / Duruşmasız)
(HMK. 353/1-b.1 Maddesi Uyarınca Başvurunun Esastan Reddine)
ESAS NO : 2026/663
KARAR NO : 2026/768
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 06/04/2026
NUMARASI : 2025/333 Esas - 2026/243 Karar
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
ADRES :
DAVALILAR : 1-
2-
ADRES :
DAVALI : 3-
VEKİLLERİ : Av.
DAVANIN KONUSU : Eser Sözleşmesine Dayalı Alacak
KARAR TARİHİ : 10/09/2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 10/09/2026
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada, mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;
İDDİA :
Davacı vekili; 2021/422533 ihale kayıt numaralı ihaleyi üstlenen...ortaklığı ile müvekkili arasında imzalanan sözleşme ile "...İşleri”nin davalı firmalara verildiğini, sözleşme maddeleri gereğince 92.957,53 TL tutarındaki ihale karar pulunun davalı taraflarca hesaplarına yatırıldığını, yatırılan bu tutarına süresi içinde vergi dairesine beyan edilerek ödendiğini, ancak davalı firmaların daha sonra Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine vergi mahkemesinde açtıkları dava neticesinde damga vergisini vergi dairesinden tahsil ettiğini, bunun üzerine Maltepe Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından gönderilen 03.02.2023 tarih ve 65217 sayılı yazı ile 92.957,53 TL damga vergisi aslı ile 25.207,67 TL gecikme faizi olmak üzere toplam 118,165,20 TL'nin 06.02.2023 tarihinde vergi dairesine ödendiğini, Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerde Kamu İhale Kurumunca hazırlanan ve davacı ihalelerinde kullanılan tip sözleşme ve ekleri gereğince ihale karar pulunun sözleşme bedeline dahil olduğunu, sözleşme gereğince davalıların sorumlu olduğunu, söz konusu tutarın ödeme tarihi itibariyle işlemiş avans faiziyle tahsilini talep etme zorunluluğu doğduğunu, arabuluculuk görüşmelerini sonuçsuz kaldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 118.165,20 TL'nin ödeme tarihiden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA :
Davalılar vekili; davanın konusunu oluşturan ihale karar pulunun mükellefinin kesin hüküm niteliğinde mahkeme kararı ile belirlendiğini, Ankara 4. Vergi Mahkemesinin 2022/829 Esas sayılı kararına göre, ihale karar pulunun mükellefinin davacı olduğunun açıkça belirtildiğini, söz konusu hükmün Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. VDD tarafından da istinaf talepleri reddedilerek hükmün kesinleştiğini, bu kapsamda mükellefin davacı olduğu verginin müvekkillerden alınmasının hukuka aykırı olduğunu, davacı kurumun 5018 sayılı kamu mali yönetimi ve bütçe kontrol kanununa göre resmi daire statüsünde olmadığını, resmi daire sayılmayan ve özel hukuk hükümlerine tabii olan kurumlar ise ihale karar damga vergisinin mükellefi olduğunu, sözleşme ekleri olan şartnamelerde, sözleşme giderlerinin sayıldığı şartname maddesinde ihale karar damga vergisi yüklenicinin ödeyeceğine dair herhangi bir hüküm bulunmadığını, davacı kurum, ihale karar damga vergisinin mükellefinin kendisi olduğunu bildiği için 2021 yılından sonraki ihale şartnamelerinde söz konusu verginin taraflarınca ödeneceğini düzenlediğini, söz konusu verginin mükellefinin kendisi olduğunu bilmesine rağmen müvekkilinden rücuden talep ettiğini, mükellefinin... olduğu kesin hüküm ve damga vergisi kanunun ile belirlenen bir vergiden müvekkillerinin sorumlu tutulamayacağını savunarak, davanın reddine karar verilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; "Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan ve davacı tarafından ödenen damga vergisinin davalılardan rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Mahkememizin 05/02/2024 tarih, 2023/473 Esas, 2024/73 Karar sayılı kararı ile; davanın kısmen kabulüne karar verildiği, verilen kararın davalılar vekilince istinaf edildiği, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi'nin 06/03/2025 gün ve 2024/693 Esas 2023/229 Karar sayılı kararı ile “… Mahkeme kararına dayanak yapılan sözleşme maddesinde "taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin her türlü vergi"; şartname maddesinde ise "isteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ödeyeceği her türlü vergi" ibareleri kullanılmıştır. Davalı taraf savunmalarında ihale karar damga vergisinin taahhüdün yerine getirilmesi ile ilgili bir vergi olmayıp, sözleşmenin imzalanması öncesinde ödenen bir vergi olduğunu belirtmektedir. Bahse konu kamu ihaleleri ve vergi hukuku alanında özel bir uzmanlık gerektirmektedir. Bu nedenle mahkemece söz konusu ihale karar damga vergisinin mahiyeti ve hükümlerini bilen, kamu ihaleleri, eser sözleşmeleri ve vergi hukuku konusunda uzmanlığı bulunan, üniversite öğretim üyelerinden bir heyet oluşturulmalı, mahkeme gerekçesine dayanak yapılan sözleşme, şartname ve kamu ihale tebliği hükümleri, ihale karar damga vergisi ile ilgili düzenlemeler ve konu ile ilgili yukarıda bir örneği de verilen Yargıtay içtihatlarının bir bütün halinde irdelenmesi bilirkişi heyetinden istenilmeli ve hasıl olacak sonuç doğrultusunda hüküm kurulmalıdır. ...'' gerekçesiyle kaldırılmıştır. Kaldırma kararı üzerine dosya mahkememizin yukarıda yazılı esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.
Taraflar arası Sözleşmenin “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlığını taşıyan 7.1.
maddesinde; “7.1. Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin her türlü vergi, resmi,
harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri vb giderler ile ulaşım, sözleşme kapsamındaki her türlü sigorta giderleri sözleşme bedeline dahildir. İlgili mevzuat uyarınca hesaplanacak Katma Değer
Vergisi sözleşme bedeline dahil olmayıp, idare tarafından yükleniciye ödenir. “ düzenlemesine yer verilmiştir. Yine sözleşmenin “Sözleşmenin ekleri” başlıklı 8. maddesinde;
“8.1. İhale dokümanı, bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olup, İdareyi ve Yükleniciyi bağlar.
Ancak, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.
8b2. İhale dokümanını oluşturan belgeler
8.2.1. İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir: 1. Yapım İşleri Genel Şartnamesi,
2. İdari Şartname,
3. Sözleşme Tasarısı,
4. Projeler
* Elektrik Projeleri (12 Pafta)
* İnşaat Projeleri (18 Pafta)
* Çelik Konstrüksiyon Projeleri (18 Pafta)
5. Özel Şartname (7 Sayfa)
6. Direk Tevzi Listesi (2 Sayfa)
7. Alpaslan-1 HES Yeni Şalt Sahası Genel Teknik Şartnamesi,
* Cilt-1 (580 Sayfa)
* Cilt-2 (628 Sayfa)
* Cilt-3 (378 Sayfa)
*Cilt-4 (408 Sayfa)
8. Genel Teknik Şartname
9. İlerleme Yüzdeleri Listesi (1 Sayfa)
10. Diğer Ekler”,
Yine sözleşmenin “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı 32. maddesinde;
“32.1. Bu sözleşme ve eklerinde hüküm bulunmayan hallerde, ilgisine göre 4734 sayılı Kanun ve
4735 sayılı Kanun hükümleri, bu Kanunlarda hüküm bulunmaması halinde ise Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.” düzenlemesinin yer aldığı tespit edilmiştir.
Şartname hükümleri incelendiğinde... Genel Müdürlüğü Açık İhale Usulü ile İhale
Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak İdari Şartname’nin incelenmesi neticesinde;
İdari Şartnamenin; “Teklif Fiyata Dâhil Olan Giderler” başlıklı 25.1 maddesi:
“İsteklilerin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dâhildir.”,
Yine Şartnamenin “İhalenin sözleşmeye bağlanması” başlıklı 44. maddenin 6. bendi:
“Sözleşmenin imzalanmasına ilişkin her türlü vergi, resim ve harçlar ile diğer sözleşme giderleri yükleniciye aittir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosya kapsamı, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi'nin 06/03/2025 gün ve 2024/693 Esas 2023/229 Karar sayılı ilamı dikkate alınmak suretiyle alınan ve yukarıdaki tespit ve değerlendirmeleri içeren bilirkişi raporu dosya ve delil durumuna uygun bulunarak hükme esas alınmıştır.
4734 sayılı Kamu ihale Kanunun kapsamında yapılan ihaleler üç ana aşamadan oluşmakta olup bunlar ihaleye hazırlık aşaması, ihale süreci aşaması ve sözleşme imzalanmasıyla başlayan sözleşmenin uygulanması yani taahhüdün sözleşme imzalayan yükleniciler tarafından yerine getirilmesi aşamasıdır. İlk iki aşmada idare ve vergi hukuku alanına girerken idare hukuku kuralları uygulanması gerekirken , üçüncü aşmada özel hukuk hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Yine ilk iki aşamadaki öncelilikle idarece uyulması gerekli ihaleye hazırlık işlemleri ve ihale onay belgesinin imzalanmasıyla başlayıp sözleşmenin imzalanmasına kadar olan işlemelerin yer aldığı ihale sürecine yönelik kuralların belirlenmesine ilişkin ikincil mevzuat kapsamında ihale ve alım türlerine göre Yönetmelikler, kamu ihale genel tebliği, idari şartname, teknik şartname, genel şartname ve sözleşme tasarısı şeklinde 4734 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak Kamu ihale kurumu tip dökümanlar düzenlenmiş ve yayınlanmıştır.
Davacı tarafından her ne kadar Kamu İhale Genel Tebliği'nin 78.30.maddesinin (ç) bendine göre ihale damga vergisinin sözleşme giderlerine dahil olduğu ve bundan dolayı ihale öncesi damga vergilerinden davalıların sorumlu olduğu iddia edilmiş olsa da bu iddianında mahkememizin çoğunluğu tarafından yerinde görülmediği zira her ne kadar (ç) bendinde sözleşme öncesi damga vergisi sözleşme gideri olarak sayılmış ise de söz konusu genel tebliğin taraflar arasında imzalanan tip sözleşmelerin eki ya da unsuru olmadığı gibi taraflar arasındaki tip sözleşmenin 8.2.maddesinde düzenlenmediği, aşağıda ayrıntılı açıklandığı üzere söz konusu genel tebliğin sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olarak ve sözleşme ile dokümanlar arasında çelişki ve farklılık çıkması halinde oluşacak uyuşmazlıkların çözümü noktasında öncelikle hiyerarşi ile bakılacak belgeler arasında yer almadığı, taraflar arasındaki sözleşmeden üstün tanınacak 2 adet belge türünün yine taraflar arasındaki sözleşmenin 8.2.maddesi gereğince hizmet işleri genel şartnamesi ve idari şartname olduğunun belirtildiği, Kamu İhale Genel Tebliği'ne taraflar arasındaki iradenin uyuşarak imzalanan sözleşmeden daha üstün bir nitelik tanınmasının taraflar arasındaki sözleşmeyi ortadan kaldıracağı gibi yine taraflar arasındaki sözleşmenin 8.2.maddesinede aykırı olacağı anlaşılmış ve buna göre davaya konu uyuşmazlığı çözümü için özel hukuk hükümlerin uygulandığı taahüdün yerine getirilmesi aşamasına ilişkin taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümlerinin esas alınması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer alan açıklamalar tespitler neticesinde; davacı kabulünde de olan dava konusu ihtilafta esas alınarak taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin 7.1 maddeleri gereğince sözleşme imzalandıktan sonra taahhüdün yerine getirilmesi aşamasında ödenen damga vergisi ve karar pulunun sözleşme bedeline dahil olduğunun hüküm altına alındığı, yine sözleşmelerin 8 inci maddeleri uyarınca sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olarak belirtilen sözleşme ile dokümanlar arasında çelişki ve farklılık çıkması halinde oluşacak uyuşmazlıkların çözümü noktasında öncelikle hiyerarşi ile bakılacak belgeler incelendiğinde de sözleşmeden daha üstün tutulan idari şartnamenin 25 inci maddesinde açıkça Kamu ihale Genel Tebliği den de farklı olarak teklif fiyata dahil olan giderler arasında sözleşmenin uygulaması sırasındaki ödenecek verginin sayılıdığı anlaşılmakla dava konusu daha önce davalılardan tahsil edildikten sonra vergi mahkemesi kararları uyarınca davacının vergi mükellefi olduğu ve davacının ödemesi gerektiğinden davalılar iade edilen davacı tarafından Mahkeme kararı gereği Hazineye ödenen, sözleşme öncesi idare tarafından alınan ihale karar pulu (damga vergisi) bedelleri ile gecikme zammı bedellerinin istemli talebinin yerinde olmadığı" gerekçesi ile, davanın reddine ve red sebebi tek olduğundan davalılar lehine tek bir vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; idari şartname, teklif mektubu, 4734 ve 4735 Sayılı Kanunlar ile bu kanunların uygulanmasında ortaya çıkacak tereddütleri gidermek ve uyulması gereken esasları belirlemek amacıyla çıkarılan Kamu İhale Genel Tebliği dikkate alınmak suretiyle yorumlanması gerektiğini, Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan hükümlerin tarafları bağlayıcı olduğunu, kaldı ki, sözleşme ve ihale dokümanında, ihale damga vergisinin de içerisinde yer aldığı bütün vergilerin yüklenicinin sorumluluğunda olduğuna ilişkin açık bir hüküm yer almadığı varsayılsa dahi, tarafların iradelerinin yorumlanması sonucu, dava konusu vergi ve gecikme cezasının müvekkiline ödenmesinin davalı tarafın sorumluluğunda olduğu sonucunun ortaya çıkacağını, kamu ihale mevzuatı ve sözleşme gereğince damga vergileri yüklenici tarafından müvekkili idare hesaplarına yatırıldığını, söz konusu damga vergilerinin mükellef olan müvekkili tarafından yasal süresi içerisinde beyan edilip vergi dairesine ödendiğini ancak, yüklenici davalının taraflar arasındaki sözleşme ve özel hukuk ilişkisi (iç ilişki) gereği damga vergilerinden sorumlu olmasına rağmen, daha sonra vergi mahkemesinde Gelir İdaresi aleyhine açtığı dava neticesinde yatırdığı tutarların iade alındığını, vergi mahkemesince yapılan incelemede sözleşmesel ilişkinin incelenmediğini, incelemenin vergi hukuku kapsamında yapıldığını, taraflar arasındaki uyuşmazlığın sözleşmesel iç ilişki ve özel hukuk kapsamında bir incelemeyi gerektirdiğini, vergi mahkemesi kararları üzerine; ilgili vergi dairesince söz konusu tutarların müvekkilince ödenmesinin istendiğini, davalı tarafın 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihalelere katılarak teklifini vererek dava konusu sözleşmeyi imzaladığını, sözleşmelerin bağlayıcılığı ve davacının basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü olduğunu, dava konusu ihale kararı damga vergileri tutarlarının davalı firmadan kamu ihale sözleşmesi uyarınca sözleşme gideri olarak tahsil edildiğini, teklif bedeline dâhil olan sözleşme giderlerinin dava konusu ihale kararı damga vergisi de dâhil olarak müvekkili idare hesabına yatırılan sözleşme giderlerinin davalıya hak ediş bedeli içerisinde tekrar ödendiğini, yerel mahkemece eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen kararın isabetli olmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Davacı iş sahibi davalılar yüklenicidir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı vekilince istinaf edilmiştir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcı peşin alındığından, başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-İstinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının davacı üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından davalı yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 Sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay'da TEMYİZ yolu açık olmak üzere 10/09/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
E-imzalıdır
Üye
E-imzalıdır
Üye
E-imzalıdır
Katip
E-imzalıdır