T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2026/1448 - 2026/1474
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2026/1448
KARAR NO : 2026/1474
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN :... (...)
ÜYE :... (...)
ÜYE :... (...)
KATİP :... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 24/06/2026 tarihli ara karar
NUMARASI : 2026/702 Esas
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/06/2026
TALEP : İhtiyati Tedbir
KARAR TARİHİ : 24/08/2026
KR. YAZIM TARİHİ : 24/08/2026
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Davacı Yılmaz Küpeşte Alüminyum Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi; alüminyum doğrama, alüminyum kapı pencere ve panjur işleri üzerine faaliyet gösteriğini, davacı ile davalı İlke Mühendislik Doğrama Sistemleri İnşaat Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi arasında pencere, küpeşte ve kapı alım satımına ilişkin geçmişe dayanan ticaret ilişkisi bulunduğunu, davalı tarafın, taraflar arasındaki ticari ilişki ve anlaşma kapsamında üstlendiği mal imalatı ve teslimi borcunu yerine getirmediğini, buna rağmen söz konusu edimin karşılığı olarak keşide edilmiş bulunan çekleri iade etmediğini, davalı tarafından edimin ifa edilmemesi nedeniyle dava konusu çekler bedelsiz hale gelmiş olup, davacının bu çeklerden kaynaklanan herhangi bir borcu bulunmadığını, çeklerin bankaya ibraz edilmesi veya üçüncü kişilere devredilmesi halinde davacının telafisi güç ve imkânsız zararlara uğrayacağını, bu nedenle, dava konusu çekler yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile davacının hukuki ve ticari menfaatlerinin korunması amacıyla işbu davayı açtıklarını, çeklerin bankadan tahsil edilmesini ve girişilebilecek icra takiplerini engellemek amacıyla, işbu çeklere ilişkin ihtiyati tedbir talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; "...İhtiyati tedbir talebinin REDDİNE,..." şeklinde hüküm kurulmuştur.
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İhtiyati tedbir talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin "yaklaşık ispat" koşulunu hatalı değerlendirdiği ve ispat standardını "kesin ispat" seviyesine çıkararak usul ve yasaya aykırı karar verdiğini, çeklerden ilkinin vadesinin 25.06.2026 olması sebebiyle "Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hal" ve "Ciddi Zarar Tehlikesi" unsurlarının en üst seviyede gerçekleştiğini, İcra ve İflas Kanunu m. 72/2 hükmünün uygulanma şartlarının tamamen oluştuğunu, davacının dava sonunda haklı çıkması durumunda ise davacının karşılıksız olarak ödediği bedeli tahsil edemeyeceğini, davalı şirketin fiili olarak batık durumda olduğunu, işbu sebeple davacının hem sipariş ettiği malı alamayacağı hem de tedbir istenen çekleri ödemiş olacağını, davacının telafisi imkansız zararlara uğramasının engellenmesi amacıyla, dava konusu; Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Yakacık Şubesi'ne ait, 30.06.2026 keşide tarihli, ... çek nolu, 800.000,00 TL bedelli, Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Yakacık Şubesi'ne ait, 25.07.2026 keşide tarihli, ... çek nolu, 400.000,00 TL bedelli, Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Yakacık Şubesi'ne ait, 25.08.2026 keşide tarihli, ... çek nolu, 400.000,00 TL bedelli, çeklerin, gerek davalı gerekse üçüncü kişilerce bankaya ibrazı halinde ödenmemesine, arkalarının yazılmamasına, üçüncü kişilere devir ve cirosunun önlenmesi için üzerlerine tedbir şerhi konulmasına, bu amaçla muhatap bankaya ivedi müzekkere yazılmasına, anılan çeklere dayanılarak davacı aleyhine başlatılabilecek icra takiplerinin İİK m. 72/2 uyarınca önlenmesine/durdurulmasına, aksi kanaat durumunda ise, uygun görülecek (yasal sınır olan %15 oranında) bir teminat mukabilinde tedbir taleplerinin kabulüne karar verilmesini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
DELİLLER: Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 24/06/2026 tarihli ara karar, 2026/702 Esas sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; Ticari satımdan kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.
Talep; dava konusu Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Yakacık şubesine ait, keşide yeri İstanbul olan, 25.06.2026 keşide tarihli, keşidecisinin Yılmaz Küpeşte Alüminyum Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olduğu, ... çek no.lu, 400.000,00 TL (DörtYüzBinTürkLirası) bedelli, Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Yakacık şubesine ait, keşide yeri İstanbul olan, 25.07.2026 keşide tarihli, keşidecisinin Yılmaz Küpeşte Alüminyum Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olduğu, ... çek no.lu, 400.000,00 TL (DörtYüzBinTürkLirası) bedelli, Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Yakacık şubesine ait, keşide yeri İstanbul olan, 25.08.2026 keşide tarihli, keşidecisinin Yılmaz Küpeşte Alüminyum Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olduğu, ... çek no.lu, 400.000,00 TL (DörtYüzBinTürkLirası) bedelli, Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Yakacık şubesine ait, keşide yeri İstanbul olan, 30.06.2026 keşide tarihli, keşidecisinin Yılmaz Küpeşte Alüminyum Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olduğu, ... çek no.lu, 800.000,00 TL (SekizYüzBinTürkLirası) bedelli çeklerin davalıya ve 3. kişilere ödenmemesi için ihtiyati tedbir istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.
Dosyanın incelemesinde; davacının, davalı tarafından pencere, küpeşte, kapı işlerini yapması ve malzeme temini için davaya konu çekleri verdiği, davalı tarafın verilen çek karşılığı ifa etmesi gereken yükümlülükleri yerine getirmediği, davalının söz konusu çeklerin karşılığı olan parayı icra yoluyla tahsili sonucunda oluşabilecek bir sebepsiz zenginleşme durumuna karşılık davayı açtığı, dava konusu haksız durum sebebiyle davacının telafisi imkansız maddi ve manevi zarara uğrayacağının ortada olduğundan davaya konu çeklerin davalıya ve 3. kişilere ödenmemesi hususunda ilk derece mahkemesinden ihtiyadi tedbir talebinde bulunduğu, ilk derece mahkemesince ihtiyadi tedbir talebinin reddine karar verildiği, karara karşı ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.
Eldeki uyuşmazlıkta, davacı dava konusu çeklerin avans çeki olduğunu ileri sürerek, çek karşılığı karşı tarafın edimini yerine getirmediği gerekçesi ile borçlu olmadığının tespiti ve çeklerin ödenmemesi için ihtiyati tedbir talep etmiştir.
Dava; niteliği itibari ile İİK'nın 72-(2) maddesi uyarınca, icra takibinden önce açılan menfi tespit davasıdır bu nedenle tedbir taleplerinin İİK'nın 72. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. İİK'nın 72-(2) maddesin de konuya ilişkin "İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir." denilmektedir.
6100 sayılı HMK'nın 389. maddesi; "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir".
6100 sayılı HMK'nın 390. maddesi; "tedbir talep eden taraf dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır" hükmünü içermektedir.
HMK'nın 297-(2) maddesi uyarınca; bir davada hüküm o davanın tarafları lehine veya aleyhine olarak kurulabilir. Davada taraf olmayan üçüncü kişi lehine veya aleyhine hüküm kurulamaz.
Bu açıklamalara göre; dava icra takibinden önce açılan menfi tespit davası olduğundan İİK.'nın 72-(2) maddesi kapsamında davalı tarafından yapılacak icra takibinin durdurulması ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiğinde ödenmemesi ve varsa karşılığının blokeli hesapta tutulması suretiyle ihtiyati tedbir talebinin kabulü gerekmektedir. Mahkemece yanılgılı değerlendirme ile ihtiyati tedbir talebinin reddi doğru olmamıştır.
Diğer yandan kambiyo senedi niteliğinde olan çek; temel ilişkiden bağımsız, kayıtsız, şartsız bir bedelin ödenmesi taahüdünü içeren mücerret (soyut) bir borç ilişkini ifade edip, bedelsizlik iddiası düzenleyen/keşideci davacı ve lehtar davalı arasındaki temel ilişkide şahsi def'i olup, davanın tarafları dışındaki iyiniyetli 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceğinden, dava konusu çekin tedavül kabiliyetini ortadan kaldıracak, davanın tarafları dışında 3. kişileri bağlayacak şekilde ihtiyati tedbir kararı da verilemeyeceğinden, davaya konu çek hakkında 3. kişileri bağlamayacak şekilde ödemeden men ihtiyati tedbir kararı verilmelidir.
Açıklanan gerekçelerle; davacının istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yasal koşulları oluşan ihtiyati tedbir talebinin, davacının haksız çıkması halinde davalı lehine hükmedilecek tazminat tutarının teminat olarak alınmasının tarafların hak ve menfaat dengelerine uygun olacağı sonucuna varıldığından, teminat mukabilinde 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)-b)-3) maddesi gereğince yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden; dairemizce talep hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-)İhtiyati tedbir talep eden davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN KISMEN KABULÜNE;
2-)Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 2026/702 Esas 24.06.2026 tarihli İhtiyati Tedbir talebinin reddi kararının KALDIRILMASINA, HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA,
a-Davacının İİK'nın 72-(2) hükmü uyarınca ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile dava sonuçlanıncaya kadar; davaya konu çeklerin bedelinin takdiren %15'si tutarı olan 300.000,00 TL nakit ya da kesin ve süresiz teminat mektubunun mahkeme veznesine yatırılması karşılığında; dava konusu Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Yakacık şubesine ait, keşide yeri İstanbul olan, 25.06.2026 keşide tarihli, keşidecisinin Yılmaz Küpeşte Alüminyum Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, ... çek no.lu, 400.000,00 TL (DörtYüzBinTürkLirası) bedelli, Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Yakacık şubesine ait, keşide yeri İstanbul olan, 25.07.2026 keşide tarihli, keşidecisinin Yılmaz Küpeşte Alüminyum Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olduğu, ... çek no.lu, 400.000,00 TL (DörtYüzBinTürkLirası) bedelli, Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Yakacık şubesine ait, keşide yeri İstanbul olan, 25.08.2026 keşide tarihli, keşidecisinin Yılmaz Küpeşte Alüminyum Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, ... çek no.lu, 400.000,00 TL (DörtYüzBinTürkLirası) bedelli, Türkiye Garanti Bankası A.Ş. Yakacık şubesine ait, keşide yeri İstanbul olan, 30.06.2026 keşide tarihli, keşidecisinin Yılmaz Küpeşte Alüminyum Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, ... çek no.lu, 800.000,00 TL (SekizYüzBinTürkLirası) bedelli çeklerin davalı İlke Mühendislik Doğrama Sistemleri İnşaat Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından ibraz edilmesi halinde MUHATAP BANKA TARAFINDAN ÖDEME YAPILMAMASINA, çeklere dayalı olarak davalı tarafından açılacak olan icra takibinin tedbiren DURDURULMASINA,
b-Dava konusu çeklerin davacı hesabında kısmen de olsa karşılığı bulunması halinde en yüksek ticari faiz getiren bloke bir hesaba alınmasına/aktarılmasına ve Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 2026/702 Esas sayılı dosyasından bu konuda bir karar verilinceye kadar taraflara ödenmemesine,
c-Teminatın yatırılmasından sonra ara kararların infazına,
d-HMK'nın 393-(1) maddesi uyarınca ihtiyati tedbir kararının uygulanması, kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren bir hafta içinde talep edilmediği takdirde, tedbir kararının kendiliğinden kalkacağının İHTARINA,
3-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;
a-Davacının yatırmış olduğu istinaf karar harcının talebi halinde ilk derece mahkemesince kendisine iadesine,
b-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin esas hükümler birlikte değerlendirilmesine,
c-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
ç-Davacı tarafça yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının mahkemesince davalı tarafa iadesine,
d-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359-(3). maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
İlişkin; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı HMK’nın 362-(1)-a) ve 362-(1)-f maddesi gereğince; KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.24/08/2026
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*