T.C.
İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/316 Esas
KARAR NO : 2020/56
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/09/2019
KARAR TARİHİ : 04/02/2020
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili şirket dava konusu keşidecisi... Makinaları Sanayi Ticaret Limited Şirketi 10/09/2018 vade tarihli, ...Bankası İkitelli Organize Sanayi İstanbul Şubesine ait ... numaralı 22.500,00-TL bedelli çekin lehdarı, cirantası ve zilyedi olduğunu, söz konusu çekin müvekkili şirkete müşterisi...Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından keşide edilerek verildiğini, bu çekin de müvekkil şirketi tarafından yapılan bir takım işlerin bedeli olarak İstanbul ilinde bulunan...Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi isimli firmaya teslim edilmek üzere ciroları yapılarak ...firmasına teslim edildiğini, daha sonra ... isimli firmanın müvekkili şirketi arayarak dava dilekçesine ekli emniyet müracaatı sonucu alınan şikayet ve ifade tutanağını ibraz ederek müvekkili şirketçe kendilerine kargo için teslim edilen içinde çek bulunan zarfın çalındığını bu nedenle çekin... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne teslim edilemediğinin bildirildiğini, bunun üzerine dava konusu çekin kötü niyetli üçüncü şahıslarca ele geçirilerek muhatap bankadan tahsilinin önlenmesi amacıyla çekin ödenmesinin yasaklanmasına ilişkin İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı çek iptal davası açıldığını ve ödeme yasağı kararı verildiğini ancak ilgili mahkeme ödeme yasağı kararında dava konusu çekin numarası "..." olarak yazılması gerekirken mahkeme kalemince sehven "..." olarak yazılması nedeniyle dava konusu... Sanayi İstanbul Şubesi'ne ait... numaralı 22.500,00-TL bedelli çekin ödeme vadesi olan 10/09/2018 tarihinde davalı şirket tarafından takas merkezi sistemi ile... Anonim Şirketi aracılığı ile tahsil edildiğini, İzmir.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyası ile açılan çek iptal davasında çekin iptali için dava açılmış olduğu ve bu mahkeme tarafından çek bedelinin istirdatı için davalı hakkında dava açılması için kendilerine kesin süre verildiğini, verilen kesin süre içerisinde İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası ile davaya konu çek bedelinin istirdatı için dava açılmış ise de, İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/04/2019 tarih... Karar sayılı kararı ile arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verildiğini, bunun üzerine davalı ... Anonim Şirketi'ne karşı İzmir Arabuluculuk Bürosu'nun... dosya nolu dosyası ile arabuluculuk yoluna başvurulduğunu akabinde mahkememize iş bu davanın açıldığını, çek iptaline ilişkin davanın devam ettiği İzmir... Asliye Tİcaret Mahkemesi'nin... Karar sayılı dosyasında ise 21/05/2019 tarihli karar ile davanın konusuz kaldığına ve bu nedenle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiğini, 10/09/2018 vade tarihli,... İkitelli Organize Sanayi İstanbul Şubesine ait... numaralı 22.500,00-TL bedelli çek nedeniyle müvekkili şirketin davalı tarafa ve dava dışı diğer cirantalara dava konusu çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve dava konusu çekin iptaline ve bedelin istirdatına, dava konusu çekin davalı tarafından haksız ve kötü niyetli olarak tahsil edilmiş olması nedeniyle çek bedeli olan 22.500,00-TL'nin tahsil tarihi olan 10/09/2018 tarihinden itibaren Merkez Bankasını Ticari Reeskont avans faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine, kötü niyetli davalı aleyhinde %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, dava dışı ... isimli firmalara aynı mahiyette açılan davaların mahkememizin iş bu dosyasında birleştirilmesini talep etme haklarının saklı tutulmasına, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :
Davalı ... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde; istirdat davasında yetkili mahkemenin davalının yerleşim yeri veya icra takibinin yapıldığı yer mahkemesi olduğunu, davaya konu çek müvekkili tarafından yasal süresi içinde ibraz edilmiş olup bedeli tahsil edildiğinden icra takibine konu edilmediğini, davalı müvekkilinin resmi ticaret sicil adresinin ise ... ... K:. Şişli/İstanbul adresi olduğunu, yetkili mahkeme İstanbul Çağlayan Adliyesi Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, iş bu davanın öncelikle usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
1...Bankası Anonim Şirketi İkitelli Organize Sanayi İstanbul Şubesi'ne ait, keşidecisi... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, 10/09/2019 vade tarihli v... seri numaralı, 22.500,00-TL bedelli çek sureti,
2-İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Karar sayılı dosyası,
3-İzmir...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Karar sayılı dosyası,
4-Dava dilekçesine ekli bulunan tahsil/tediye fişleri, cari hesap ekstresi,
5-Sair deliller.
DAVANIN KONUSU:
Davaya konu uyuşmazlık, davacı ...'nin ... Bankası Anonim Şirketi İkitelli Organize Sanayi İstanbul Şubesi'ne ait, keşidecisi ...Makineleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, 10/09/2019 vade tarihli ve...seri numaralı, 22.500,00-TL bedelli çek dolayısıyla davalı ... Anonim Şirketi ile sair cirantalara borçlu olmadığının tespiti ile çekin iptali ve davalı ... Anonim Şirketi tarafından haksız ve kötü niyetli olarak tahsil edildiği iddia edilen çek bedelinin davalı şirketten istirdadı talebine ilişkindir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Menfi tespit ve istirdat davalarına ilişkin hususlar 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72. maddesinde; ''Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.
İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.
İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir.
(Değişik fıkra: 09/11/1988 - 3494/6 md.) Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde (Değişik ibare:02/07/2012-6352 S.K./15.md.) yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez.
(Değişik fıkra: 09/11/1988 - 3494/6 md.) Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın (Değişik ibare:02/07/2012-6352 S.K./15.md.) yüzde yirmisinden aşağı olamaz.
Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir.
Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir.
Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazım gelmediğini ispata mecburdur.'' şeklinde düzenlenmiştir.
Yukarıda da yer verildiği üzere 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72/son maddesine göre menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Menfi tespit davalarında yetki kuralı kesin olmadığından, (kamu düzeniyle ilgili olmadığından) yetkinin kesin olmadığı hallerde, yetki itirazının her bir davalı tarafından cevap süresi içinde ilk itiraz olarak ileri sürülmesi gerekir.
Davaya konu uyuşmazlık, davacı ...'nin ...Bankası Anonim Şirketi İkitelli Organize Sanayi İstanbul Şubesi'ne ait, keşidecisi...Makineleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, 10/09/2019 vade tarihli ve...eri numaralı, 22.500,00-TL bedelli çek dolayısıyla davalı ... Anonim Şirketi ile sair cirantalara borçlu olmadığının tespiti ile çekin iptali ve davalı ... Anonim Şirketi tarafından haksız ve kötü niyetli olarak tahsil edildiği iddia edilen çek bedelinin davalı şirketten istirdadı talebine ilişkindir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 5.maddesinde; "Mahkemelerin yetkisi, diğer kanunlarda yer alan yetkiye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, bu Kanundaki hükümlere tabidir." hükmü düzenlenmiştir.
Aynı Kanun'un 6.maddesinde ise; "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Yerleşim yeri, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre belirlenir." hükmü yer almaktadır.
Yetki itirazının ileri sürülmesi hususu ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 19.maddesinde; "Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.
Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.
Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.
Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir." şeklinde belirlenmiştir.
Davalı ... Anonim Şirketi adına çıkartılan dava dilekçesi ve ekleri ile tensip tutanağını içerir ön inceleme duruşma gününü bildirir tebligat 06/01/2020 tarihinde muhataba tebliğ edilmiş, davalı vekili 20/01/2020 tarihinde cevap dilekçesi sunmuş ve sunmuş olduğu cevap dilekçesinde davalı şirket merkezinin... Mecidiyeköy/İstanbul' adresinde bulunduğu ve yetkili mahkemenin İstanbul Çağlayan Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu belirterek yetki ilk itirazında bulunmuştur.
Bu açıklamalar ışığında menfi tespit ve istirdat talebi ile açılan eldeki davada yetkili mahkeme, davalı şirketin yerleşim yeri olan İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'dir.
Tüm dosya kapsamı, tarafların iddia ve savunmaları, ... Bankası Anonim Şirketi İkitelli Organize Sanayi İstanbul Şubesi'ne ait, keşidecisi... Makineleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, 10/09/2019 vade tarihli ve ... seri numaralı, 22.500,00-TL bedelli çek sureti, İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Karar sayılı dosyası, İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...Karar sayılı dosyası, dava dilekçesine ekli bulunan tahsil/tediye fişleri, cari hesap ekstresi ve sair deliller birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu uyuşmazlığın davacı ...'nin ...Bankası Anonim Şirketi İkitelli Organize Sanayi İstanbul Şubesi'ne ait, keşidecisi... Makineleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, 10/09/2019 vade tarihli ve... seri numaralı, 22.500,00-TL bedelli çek dolayısıyla davalı ... Anonim Şirketi ile sair cirantalara borçlu olmadığının tespiti ile çekin iptali ve davalı ... Anonim Şirketi tarafından haksız ve kötü niyetli olarak tahsil edildiği iddia edilen çek bedelinin davalı şirketten istirdadı talebine ilişkin olduğu, davalı vekilinin süresinde verdiği cevap dilekçesinde davalı şirketin merkezinin '...kemenin İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu belirterek yetki ilk itirazında bulunduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda çek istirdadı davalarında yetkili mahkemeye ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığı, bu durumda açılan davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme olan davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde görülmesi gerektiği ve davalının yerleşim yerinin de Mecidiyeköy/İstanbul olduğu, açıklanan sebeplerle mahkememizin yetkisiz olduğu anlaşılmakla, açılan davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Açılan davanın USULDEN REDDİ İLE, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6. maddesi kapsamında İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkili olduğu anlaşıldığından mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE,
2-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 20.maddesi gereğince, tarafların yetkisizlik kararının kesinleşmesinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize başvurarak dava dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesini talep edebileceklerinin, aksi takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına,
3-Tarafların yetkisizlik kararının kesinleşmesinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize başvurarak dava dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmeleri durumunda dosyanın yetkili İSTANBUL NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NE GÖNDERİLMESİNE,
4-Yargılama giderlerinin yetkili mahkemece dikkate alınmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer ya da başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi.04/02/2020
Katip ...
E- imzalıdır
Hakim ...
E- imzalıdır