T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/847 Esas
KARAR NO: 2025/962 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2025/50 Esas - 2025/164 Karar
TARİH: 11/03/2025
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
KARAR TARİHİ: 12/06/2025
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Sistemleri adına şahıs şirketinin bulunduğunu, bu şirketin adresinin ... Mah. ... Cad. No:... Sancaktape/İSTANBUL olduğunu, şirketinin tadilatlarından dolayı kıymetli evraklarını Rize” de yakını olan ...'e ait ... Mah. ... Bulvarı No:... İyidere/Rize adresinde bulunan ... Markete taşıdığını, tüm bu dikkatine rağmen elzem durum yaşandığını ve doğal afet meydana geldiğini, yaşanılan sel baskınında iş yerine ait 2021 yılına ait yevmiye nolu defterin zarar gördüğünü, bu durumu yaklaşık olarak 3 (üç) gün kadar önce SGK'ya istenilen evraklarını hazırlarken öğrendiğini, şahıs şirketine ait 2021 yevmiye nolu defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 11/03/2025 tarih ve 2025/50 Esas - 2025/164 Karar sayılı kararında;" Dava; TTK.'nın 82/7 maddesine dayalı zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Rize 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2024/147 esas 2024/283 Karar sayılı yetkisizlik kararı üzerine davanın Mahkememiz iş bu esas sırasına kaydedildiği anlaşılmıştır. TTK 82/7 maddesinde bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaıı uğradığı takdirde tacirin ziyaıı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesi bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği hususu düzenlenmiştir. TTK'nın 82/7. maddesine göre zayi belgesi verilebilmesi için bu maddede belirtilenler gibi hallerden birinin somut olayda mevcut olması gerekir. Davacı taraf dava dilekçesinde, ... Sistemleri adına şahıs şirketinin bulunduğunu, bu şirketin adresinin ... Mah. ... Cad. No:... Sancaktape/İSTANBUL olduğunu, şirketinin tadilatlarından dolayı kıymetli evraklarını Rize” de yakını olan ...'e ait ... Mah. ... Bulvarı No:... İyidere/Rize adresinde bulunan ... taşıdığını, tüm bu dikkatine rağmen elzem durum yaşandığını ve doğal afet meydana geldiğini, yaşanılan sel baskınında iş yerine ait 2021 yılına ait yevmiye nolu defterin zarar gördüğünü bildirmiştir. Tacirin TTK 82/7. maddeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması gerekmektedir. Tacirin defter ve belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerekir. Somut olayda tacir olan davacının hakkında zayi belgesi verilmesini istediği defterin şirketinin tadilatlarından dolayı yakının Rize ilindeki market işletmesine taşıdığı iddia edilmiş ise de tadilata dair bilgi ve belge sunulmadığı, yine ticari defterlerin şirket merkezi dışında olmasına dair somut ve haklı bir sebep ve buna dair delil bulunmadığı, davacının gerekli dikkat ve özeni gösterdiği halde elinde olmayan bir nedenle defter ve belgelerinin zayi olduğunu ispat edemediği dolayısıyla zayi belgesi verilmesine ilişkin TTK. 82 maddesinde düzenlenen şartların oluşmadığı, (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2016/11963 Esas- 2018/3664 Karar sayılı kararı benzer mahiyettedir.)davacının kendisinden beklenen özen ve muhafaza yükümlülüğünü yerine getirmediği, ticari defterlerin zayi olması iradesi dışında meydana gelen sel olayından kaynaklanmış olsa dahi defterlerin korunması ve bu olayın meydana gelmesinin önlenmesinin teminen gerekli dikkat ve özen gösterilmediğinden davacının artık TTK 82/7.maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi talebinin yerinde olmadığı anlaşılmakla zayi belgesi verilmesinin şartlarının oluşmadığı (Benzer yönde; İ BAM 43. HD nin 2024/126 Esas, 2024/1994 Karar, Ankara BAM. 21.HD 2021/26 Esas, 2021/519 Karar, 08/04/2021) anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir."gerekçesi ile, ''1)Davacının davasının esastan reddine, '' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11.03.2025 Tarih ve 2025/50 E. 2025/164 K. sayılı kararı neticesinde müvekkili tarafından açılmış olan Zayi belgesinin verilmesine ilişkin işbu davanın reddedildiğini, bu kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedene söz konusu kararı istinaf ettiğini, Şöyle ki; Öncelikle müvekkile ait Klimanist İklimlendirme Sistemleri adı ile şahıs şirketinin bulunduğunu, bu şirkete ait iş yeri adresi ... Mah. ... Cad. No:...Sancaktape /İSTANBUL olduğunu, söz konusu işyerinde tadilat yapılmasının gerektiğini ve bunun üzerine tadilatlar esnasında zarar gelmemesi adına müvekkil tarafından tüm önemli belge ve kıymetli evrakların şirket dışına çıkarıldığını, güvenli bir alanda tutulması adına kendi yakını olan ...'e ait olan ... Mah. ... Bulvarı No:... İyidere/Rize adresinde bulunan ... Market adı işyerinin deposuna taşıdığını, bu şekilde tadilatta zarar görmesini engellemek ve yine güvendiği kişilere ait bir alanda tutmayı amaçladığını, Belge ve evrakların taşınması ve zarar görmeyeceğinden emin olduğu bir alana ve güvendiği kişlere teslim etmiş olması müvekkilin dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini gösterdiğini, tüm bu dikkatime rağmen elzem durumun yaşandığını ve Rize ili ve çevresinde sel felaketinin yaşandığını, yaşanan bu elzem durumda evrakların bulunduğu işyeri olan ... Market de sel felaketine maruz kaldığını, bu esnada müvekkil tarafından ilk esnada bilinmese de evraklardan 2021 yılına ait 2021 yevmiye nolu defterin zarar gördüğünü, Müvekkilin yalnızca tadilat esnasında zarara uğramasını engellemek adına bu şekilde hareket ettiğini, afet durumları kişilerce bilinen ve tahmin edilebilen durumlar olmadığından yaşan durumun müvekkili tarafından engellenmesinin de mümkün olmadığını, bu üzücü felaket nedeni ile defterin zarar görmesinin de kaçınılmaz olduğunu, daha önce beyan edildiği gibi ilk aşamada müvekkili tarafından bu durumun farkedilmediğini ancak dava açılış tarihi olan Ağustos 2024 tarihinden birkaç gün önce SGK tarafından talep edilen evrakların hazırlanması esnasında öğrenildiğini, bu nedenle gecikmeksizin işbu davanın açıldığını, ilk aşamada evrakın Rizede zayi olması dolayısı ile müvekkilin işbu davayı Rize mahkemelerinde açtığını ve Rize 4. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) bünyesinde açılan 2024/147 Esas sayılı dosyası kapsamında yetkisizlik kararı verilmesi üzerine söz konusu dava yetkili, görevli İstanbul Anadolu Mahkemelerine taşındığını, (Müvekkile ait şirketin Rize'de de şubesinin bulunduğunu) Müvekkile ait işyerinde çalışmakta olan ... adlı çalışanın yaşamış olduğu iş kazasına istinaden hukuksal sürecin başladığını, halen devam ettiğini, aynı zamanda SGK bünyesinde işlemlerin yapılmaya da başlandığını, buna ilişkin olarak Sigorta Genel Müdürlüğü iş kazası dolayısıyla araştırmalar yaptığını ve müvekkilden de evrak talebinde bulunduğunu, bu talep doğrultusunda müvekkille ilgili tüm belge ve evrak ve defterlerinin bir araya getirdiğini ve Sigorta Genel Müdürlüğüne sunduğunu, bu esnada defterler arasında 2021 yılına ait defterin bulunmadığını farkettiğini ve sel felaketinde zarar gören eşyalardan olduğu anlaşıldığını, bu nedenle Kuruma ibraz etmesinin de mümkün olmadığını, müvekkili tarafından geri kalan tüm evrakların teslim edildiğini ve bu güne kadar şirkete ait hiçbir defterin eksik tutulmadığını, dava dilekçesi ile beraber sunulan evraklarda da 2021 yevmiye nolu defterin mevcut olduğunu ve noterlikçe onaylandığının da açık olduğunu, sel felaketi sonrasında defterlerin bulunduğu işyerinin durumuna ilişkin görüntülerin de dosyaya sunulduğunu, Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde olduğunu, bu durum dikkate alındığında açıklamış olunan durumun müvekkilin özen ve dikkatine rağmen defterin zayi olduğunu gösterdiğini, buna istinaden açılmış olan söz konusu davanın yerel mahkeme tarafından reddedildiğini, oysaki müvekkilin müdahalesinin mümkün olmadığı noktada evrakların zayi olduğunu, verilmiş olan red kararının müvekkilin maddi manevi zor durumda bırakacağının da açık olduğunu, buna rağmen dosya kapsamında ileriye gidilmediğini ve bu aşamada reddine karar verildiğini, müvekkilin ciddi zararlara uğramasını ve mağduriyetinin her geçen gün artmasının söz konusu olduğunu, Tüm bunlar dikkate alındığında davanın kabulüne karar verilmesi gerekli iken hukuka aykırı olarak verilen red kararına karşı istinaf yoluna başvurma gereğinin hasıl olduğunu, İleri sürerek, Yukarıda açıklanan ve resen dikkate alınacak hususlar dikkate alınarak İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11.03.2025 Tarih ve 2025/50 E. 2025/164 K. sayılı kararının istinaf incelenmesi neticesinde bozularak, inceleme sonucu davanın kabulüne karar verilmesini ve müvekkile zayi belgesi verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; TTK'nun 82/7 fıkrası kapsamında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. 6102 Sayılı TTK'nun, 01/07/2022 tarih ve 7417 Sayılı Kanunun 55 inci maddesi ile değişik 82/7 fıkrası uyarınca; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu davanın hasımsız açılır ve mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını emredebilir. Somut davada; Mahkemece yapılan araştırma sonucunda tacir olduğu tespit edilen davacı, iş yeri merkezi Sancaktepe/İstanbul adresinde bulunan kıymetli evraklarını iş yerinde tadilat yapılması sebebiyle İyidere/Rize adresinde bulunan yakınına ait ... Market'e taşıdığını, iş yerinde çalışan işçisinin iş kazası geçirmesi sebebiyle kazaya ilişkin SGK tarafından soruşturma yürütüldüğünü ve bu soruşturma kapsamında evraklarının talep edilmesi üzerine dava konusu 2021 yılına ait yevmiye defterinin olmadığını ve Rize'de meydana gelen sel felaketinde zayi olduğunu tespit ettiğini, bunun dışında diğer evraklarını soruşturma kapsamında sunduğunu iddia ederek zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Davacı tarafından iş yeri merkezi Sancaktepe/İstanbul adresinde tadilat yapıldığı iddia edilmiş ise de, bu tadilatın hangi tarihte, ne şekilde yapıldığına ve kapsamına, ticari defter ve kayıtların İyidere/Rize adresine taşındığına, tüm evrakları arasında diğerlerinin zayi olmamasına rağmen sadece dava konusu defterin sel felaketinde yok olduğuna ilişkin kesin ve inandırıcı delil sunulmadığı gibi, merkezi İstanbul'da bulunan iş yerinde bulunması ve muhafazası için gerekli önlemlerin alınması, dikkate ve özetinin gösterilmesi gereken ticari defter ve kayıtlarını iş yeri merkezinden kilometrecelerce uzakta olan Rize'ye taşıdığı ve bir Markette sakladığı iddiası ile tacirin saklamak ile yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle muhafaza etme ve koruma yükümlüğünün ihlal edildiği, gerekli dikkat ve özenin gösterilmediği ve zayi belgesi verilmesi koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla Mahkemece davanın reddine karar verilmesi isabetli olup, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcı istinaf eden tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, yatırılan harcın hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı bulunması halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 12/06/2025 tarihinde HMK'nın 362/1-ç maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.