T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/758
KARAR NO : 2024/619
DAVA : Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/11/2021
KARAR TARİHİ : 13/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafından piyasaya arz edilen ürünlerin ---- sayılı ----- Tebliği'ne aykırılık teşkil ettiğini, tebliğe göre 2 yaşın altındaki bebek ve küçük çocuklar için takviye edici gıdaların üretilmesi ve piyasaya arz edilmesinin yasak olduğunu, davalı tarafından piyasaya sürülen ürünün ambalajında “-----” ibaresinin yer aldığını, 2 yaşın altına yönelik piyasaya sürülen ürünün tebliğe aykırı olduğunu, Tebliğinin 13/2 maddesi uyarınca tedavi edici açıklamaların yapılamayacağını, ama dava konusu üründe “gaz kaynaklı karın ağrısını tedavi ettiği” şeklinde açıklamalara yer verildiğini, ayrınca yine davalı tarafından piyasaya sürülen -----) isimli üründe de Tebliğin 13/4 üncü maddesine aykırı şekilde “1 aylık ve sonrası” şeklinde açıklamaya yer verildiğini, ambalajda da kolik karın ağrısını tedavi ettiği şeklinde açıklamaya yer verildiğini, davalı tarafından denetimlerden kurtulmak için internet adresinde başka bir ambalaj kullanıldığını, aynı şekilde ---- isimli üründe de 11-12 yaşa hitap ediyor olmasına rağmen, “----” kelimesinin ve çocuk görselinin konduğunu, Tebliğin 13 /2 h bendi uyarınca 2-4 veya 4-10 yaş grubuna yönelik etiketlerin kullanılması gerektiğini, TTK madde 55/1-e bendi uyarınca; kanun ya da sözleşmeyle getirilmiş iş şartlarına uymamanın haksız rekabet olarak düzenlendiğini, davalının eylemleri nedeniyle müvekkilinin zarar gördüğünü, davalı tarafın iş bu eylem ve davranışları sebebiyle Reklam Kurulu tarafından da ceza verildiğini, davalı tarafın ürünlerinin satışının devam ettiğini, açıklanan nedenlerle, haksız rekabetin tespiti ile müvekkili lehine 100 TL maddi tazminata hükmedilmesini arz ve talep etmiştir.
SAVUNMA
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davacının iddia ettiği gibi piyasaya mevzuata aykırı ürün arz etmediğini, Müvekkilinin ---- isimli ürünü satmadığını, Davacının müvekkil tarafından piyasaya arz edildiğini iddia ederek bir kısım görselleri dava dilekçesine eklediğini, Müvekkilinin ----, isimli takviye edici gıdayı---- ithal ettiğini, Ancak piyasaya ürünleri arz ederken takviye edici gıdanın şekli, görünümü, ambalajı, kullanılan ambalaj malzemesi, tasarlanma ve sergilenme şekli , her türlü yazılı veya görsel basın aracılığı ile sunulan bilgi dahil, etiketlenmesi , tanıtımı, reklamı ve sunumu ile ilgili olarak ---- İl tarım ve Orman Müdürlüğünden onay aldıktan sonra takviye edici gıdayı satışa sunduğunu,. Ekte ürün görsellerini ve İl Tarım ve orman Müdürlüğünden alınan onay yazılarını dosyaya ibraz edildiğini, Davacı Mahkemeyi yanıltmak için takviye edici gıdanın ---- piyasaya sunulan görselini dosyaya ibraz ettiğini, 16.03.2018 tarihli ----- sayılı ----yayımlanan ---- sayılı---- Tebliğine aykırı hiç bir ürün satmadığını, Müvekkilinin piyasaya satışa çıkardığı ürünlerde iki yaş altına yönelik olduğuna, dakikalar içinde etkisini göstererek gaz kaynaklı karın ağrısını tedavi ettiğine, kids kelimesinin ve çocuk resminin ambalajda yer aldığına yönelik davalı iddiaları doğru olmayıp müvekkil tamamen İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün onayladığı şekilde ürünleri satışa arz ettiğini, Davacının kendisinin ---- Tebliğine aykırı olarak piyasaya ürün sattığını, ---- isimli gaz giderici damla, gaz giderici bitkisel ürün, ----- isimli takviye edici ürünlerde müvekkile atfettiği hukuka aykırılıkları bizzat kendisi yaptığını, kendisi piyasaya arz ettiği ürünlerde bebek görsellerini kullanmış ve gaz kaynaklı karın ağrısını tedavi ettiğini belirttiğini, Müvekkilinin mevzuata aykırı olarak ürün piyasaya arz etmediğini, davacının iddia ettiği gibi mevzuata aykırı ürün piyasaya arz etmeye devam ediyor olsa ve reklam kurulu tarafından durdurma kararı verilse idi internetten ürün satışı yapamayacağını, Müvekkilinin piyasaya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından onaylı ürünlerini satışa sunduğunu, davacının mevzuata aykırı ürün piyasaya sunduğundan Müvekkilin mevzuata uygun Ürünlerini satışa arz etmesinden dolayı da herhangi bir zararı olmadığını, açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Dava, TTK'nın 54 vd maddeleri uyarınca haksız rekabetin tespiti, meni ile maddi tazminat taleplerine ilişkindir.
Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Bilirkişi tarafından alınan 16/05/2024 tarihli raporda özetle; Davalı tarafın eylemlerinin TTK Kanunu madde 55/e anlamında haksız rekabet olarak nitelendirilebileceği, ”. Maddi tazminat hesabı yapılabilmesi için dosya içeriğinde yeterli bilge ve belge bulunmadığından bu aşamada yapılamadığı hususlarını beyan ve rapor etmiştir.Bilirkişi tarafından alınan 04/10/2022 tarihli rapor da özetle; Davalı tarafın eylemlerinin TTK Kanunu madde 55/e anlamında haksız rekabet olarak nitelendirilebileceği hususlarını beyan ve rapor etmiştir.Bilirkişi tarafından alınan 05/05/2023 tarihli rapor da özetle; Davalı şirketin incelenen ticari defterlerinin açılış ve yevmiye defterlerinin kapanış tasdikle: yaptırıldığı görüldüğünden, incelenen ticari defterlerin lehlerine kesin delil vasfına haiz olup olmadıkları konusunda takdirin mahkememize ait olduğu, Davalı şirketin incelenen ticari defterleri ile uyumlu olan gelir tablolarına göre; şirketin 2020 yılında 156.795,69 TL tutarında dönem net zararı raporladığı, bu yılda esas faaliyetlerinden 157.381,13 TL tutarınca zarar raporladığı, şirketin 2021 yılında 138.777,34 TL tutarında dönem net karı raporladığı ve bu yılda esas faaliyetlerinden 290.095,39 TL tutarında kar raporladığı Bu durumda; davalı şirketin incelenen dönemdeki ( 2020 ve 2021 yılları ) faaliyet karı ortalaması ( 290.095,39 —157.381,13 ) - 132.714,26 / 2 66.357,13 TL olarak hesaplanmış olup, bu tutar üzerinden mahrum kalınan kar hesaplanabileceği, Davalı şirketin ticari defterlerinin incelenmesinden, davalı şirketin hangi tutarda göz damlası ürününü sattığı belirlenemediği, Davacı ----- ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme: Davacı şirketin vekili ile müvekkili şirketin ticari defterleri üzerinde inceleme yapılması istenmiş ise de, davacı vekili tarafından ticari defterlerinin ibraz edilmeyeceği beyan edildiğinden, davacı şirketin dava dönemini kapsayan ticari defterleri incelenememiş olup, davalı şirketin ne miktarda tazminata konu olan ürünü sattığı belirlenemediğinden, Sayın Mahkemece davacı tarafın tazminat isteyebileceğinin kabulü durumunda; 66.357,13 TL matrah üzerinden tazminat isteyebileceğinin söylenebileceği hususlarını beyan ve rapor etmiştir.
Bilirkişi tarafından alınan 26/06/2024 tarihli rapor da özetle; davacı taraf ticari defterlerini ibraz etmediğini, dolayısı ile davacının haksız rekabet talebine dayanak teşkil edecek kendi ürettiği / ithal ettiği ürünlerden 2019, 2020 ve 2021 ( 30.11.2021 dava tarihine kadar ) yıllarında ne turada satış yaptığı belirlenememiş olup, ayrıca davacı taraf bu yıllarda kendi ürettiği ürünler ile ilgili her hangi bir delil de ( Ticari defterleri ile desteklenen delil ) sunmadığı, Davalı şirketin 2020 ve 2021 yılları ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmış olup, haksız rekabete konu teşkil edecek ürünler ile ilgili bu yıllarda ne tutarda satış yapıldığı ile ilgili ticari defterleri destekleyen belge sunulmamış olup, bu nedenle ek 2 raporda da açıklandığı üzere; haksız rekabete dayanak olan ürünler ile ilgili olarak ticari defter zımnında bir değerlendirme yapılamamış, bu nedenle davalının tüm satışları üzerinden davacının maksimum isteyebileceği mahrum kaldığı kar 66.357,13 TL olarak hesaplanıp, bu tutarın istenip istenemeyeceği konusunda takdirin mahkememize ait olduğu ) HMK 194 maddesinde ;( Somutlaştırma yükü ve delillerin gösterilmesi Tarafların dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırması gerektiği, Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmelerinin zorunlu olduğu, hüküm altına alındığından, huzurdaki davaya göre her iki tarafın da delillerini somutlaştırıp somutlaştırmadığı konusunda takdir mahkemenin olduğu, Her iki tarafın delillerini somutlaştırdığı mahkememizce benimsenmesi durumunda, dosyadaki mevcut verilere göre, davacı tarafın davalıdan mahrum kaldığı karı isteyebileceği görüşünün benimsenmesi durumunda, ek 2 raporda da açıklandığı üzere; davacının davalıdan maksimum 66.357,13 TL kar mahrumiyeti isteyebileceği dosyaya sunulan her iki tarafa ait BA - BS bildirimlerinin incelenmesi ile dava konusu olayın çözümlenemeyeceği, her iki tarafın hangi üründen ne kadar satış yaptığı ile ilgili yazılı, ticari defterleri ile uyumlu olan ve denetime elverişli belgelerini sunmadığı, bununla birlikte davacı tarafın ticari defterlerini de sunmadığı ve davalı tarafın ticari defterlerini sunmakla birlikte dosyada hangi üründen ne kadar satış yaptığı ile ilgili ticari defterleri ile uyumlu olan bilgi ve belge bulunmadığı görüldüğünden, bu durumda her iki tarafın delillerini somutlaştırmadığı görüşünün mahkememize ait olduğu hususlarını beyan ve rapor etmiştir.
Haksız rekabet, 6102 sayılı TTK’nın 54 ila 63. maddeleri arasında düzenlenmiş olup, anılan Kanunun “Amaç ve İlke “ başlığını taşıyan 54. maddesinde, haksız rekabete ilişkin bu hükümlerin amacının bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanması olduğu belirtilmiş, aynı maddenin 2. fıkrasında ise, rakipler arasındaki veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamaların, haksız ve hukuka aykırı olduğu ve ilke olarak haksız rekabet teşkil ettiği düzenlenmiştir. Kanun koyucu TTK'nun 54 maddesinde haksız rekabet hükümlerinin amacını ve genel hükmü ortaya koyduktan sonra, 55. maddede altı bent halinde, oldukça ayrıntılı bir sayımla haksız rekabet hallerini belirlemiştir. Ancak bu sayım sınırlı olmayıp, zikredilen maddede sayılan haller haksız rekabet teşkil eden eylemlerin başlıcaları olarak örnekleme kabilinden belirtilmiştir. 55/e maddesinde özellikle belirtilen iş şartlarına uymamak; özellikle kanun veya sözleşmeyle, rakiplere de yüklenmiş olan veya bir meslek dalında veya çevrede olağan olan iş şartlarına uymayanlar dürüstlüğe aykırı davranmış olacağı ve söz konusu durumun haksız rekabet teşkil ettiği belirtilmiştir.Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre; davacı ve davalı tarafından bilirkişi heyetince talep edilmesi üzerine sunulan delillerin teknik bir değerlendirme için gerekli belgeler olduğu, mahkememizce yapılan usul ve yasaya uygun teknik rapor uyarınca davalı tarafından ithal edilerek piyasaya sürülen ----- markalı ----- isimli ürünlerinde ----- tebliğ nolu ----- Tebliği’nin “Etiketleme” başlıklı 13 üncü maddesinin c bendinde belirtilen , Takviye edici gıdaların etiketinde, sunumunda ve reklâmında; bir hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğunu bildiren veya böyle sözelliklere atıfta bulunan ifadeler yer alamayacağı ,ğ bendinde 2 yaşın altındaki bebek ve küçük çocuklar için takviye edici gıda üretilemez ve piyasaya arz edileceği ve h bendinde 2-4 veya 4-10 yaş grubuna yönelik ürünlerin etiketinde ürün adıyla birlikte “2- 4 yaş grubu çocukların kullanımına uygundur.” veya “4-10 yaş grubu çocukların kullanımına uygundur.” ifadesi belirtilebilceği bu yaş gruplarına yönelik olmayan takviye edici gıdaların etiketinde çocuklara yönelik olduğunu ima eden şekil, resim ve ifade yer alacağına yönelik hükümlere aykırılık teşkil edecek ürün ambalajı kullanmak ve ürünlerinin tanıtımını yapmak suretiyle davacı aleyhine TTK 55/1-e uyarınca haksız rekabet ettiğinin tespitine, haksız rekabetin men' ine, ortadan kaldırılmasına, uyuşmazlığa konu ürün ambalajlarının toplatılarak ürünler iade edildikten sonra ambalajlara el konulmasına, karar kesinleştiğinde ambalajların imhasına, ilgili internet sitesi adreslerindeki beyanların kaldırılmasına, karar vermek gerekmiştir. Davacı yanın maddi zararının tespiti için ticari defterlerinin incelenmesine karar verildiği ve verilen kesin süreye rağmen defterlerini sunmadığı hususu gözetildiğinde maddi zarara yönelik tazminat taleplerinin kesin olarak ispatlanmadığı kanaatiyle maddi tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
1- Davalı tarafından ithal edilerek piyasaya sürülen----- isimli ürünlerinde ---- tebliğ nolu ----- Tebliği’nin “Etiketleme” başlıklı 13 üncü maddesinin c bendinde belirtilen , Takviye edici gıdaların etiketinde, sunumunda ve reklâmında; bir hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğunu bildiren veya böyle sözelliklere atıfta bulunan ifadeler yer alamayacağı ,ğ bendinde 2 yaşın altındaki bebek ve küçük çocuklar için takviye edici gıda üretilemez ve piyasaya arz edileceği ve h bendinde 2-4 veya 4-10 yaş grubuna yönelik ürünlerin etiketinde ürün adıyla birlikte “2- 4 yaş grubu çocukların kullanımına uygundur.” veya “4-10 yaş grubu çocukların kullanımına uygundur.” ifadesi belirtilebilceği bu yaş gruplarına yönelik olmayan takviye edici gıdaların etiketinde çocuklara yönelik olduğunu ima eden şekil, resim ve ifade yer alacağına yönelik hükümlere aykırılık teşkil edecek ürün ambalajı kullanmak ve ürünlerinin tanıtımını yapmak suretiyle,davacıya yönelik olarak TTK 55/1-e uyarınca haksız rekabet ettiğinin TESPİTİNE, Haksız rekabetin men' ine, ortadan kaldırılmasına, uyuşmazlığa konu ürün ambalajlarının toplatılarak ürünler iade edildikten sonra ambalajlara el konulmasına, karar kesinleştiğinde ambalajların imhasına, ilgili internet sitesi adreslerindeki beyanların kaldırılmasına,
2- Davacının maddi tazminat isteminin Reddine,
3-TTK 54 ve devamı uyarınca karar kesinleştikten sonra masrafı davalı taraftan alınmak üzere özetinin tirajı 50.000 üzerinde olan bir gazetede ilan edilmesine,
4-Karar harcı 427,60 TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 368,30 TL harcın davalı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
5-Davacı tarafından yatırılan 59,30 TL başvurma harcı, 59,30 TL peşin harç olmak üzere toplam 118,60 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere gideri ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.711,20 TL yargılama giderinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
7-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davanın kabul edilen kısmı için davacı yararına karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Davanın reddedilen kısmı için davalı yararına karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 100,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
10-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.360,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
11-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,Dair davacı ve davalı vekiline (e- duruşma sistemi üzerinden) kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ----- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.