T.C.
İSTANBUL
3. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/117 Esas
KARAR NO : 2025/16
DAVA : MESLEK BİRLİĞİNİN FESHİ
DAVA TARİHİ : 17/02/2023
KARAR TARİHİ : 31/01/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Meslek Birliğinin Feshi davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... 5846 sayılı Fikir Edebiyat ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 42.maddesi uyarınca Bakanlığın izniyle kurulmuş olan özel hukuk tüzel kişiliğini haiz kuruluş olup aynı Kanun'un 42/b maddesine göre Bakanlığın idari ve mali denetimi altında olduğunu, yapılan denetiler neticesinde ulaşılan sonuçlara göre Telif Hakları Alanında Meslek Birlikleri Yönetmeliği'nin Geçici 1. ve Meslek Birliklerine verilecek yetki belgesi hakkında Yönetmeliği'nin 5.maddelerine feshi gerektiğini, 07/04/2022 tarihinde yürürlüğe giren Telif Hakları Alanında Meslek Birlikleri Yönetmeliği'nin Geçici 1.maddesi gereği genel kurul toplantısında sadece birliğin işleyişine dair düzenlemelerin bu Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilmesine yönelik gündem maddeleri görüşülüp karara bağlandığını, toplantıda gündeme madde eklenemeyeceğini, bu süre içerisinde mevcut meslek birlikleri ve federasyon faaliyetleri yürürlükten kaldırılan Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Bağlantılı Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları hakkında tüzük hükümlerine göre yürütüldüğünü, işbu nedenlerle davanın kabulü ile davalı Birlik'in feshine, mahkeme masrafları ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ... telif hakları alanında 5846 sayılı yasaya uygun olarak kurulmuş ve eser sahiplerinin haklarını koruyan, takip eden bir meslek birliği olduğunu, ... tarihli ve ... sayılı, resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "Telif Hakları Alanında Meslek Birlikleri" yönetmeliğinin geçici 1. Maddesinde "Bu yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olan meslek birlikleri ve federasyonlar en geç 01.01.2023 tarihine kadar yapacakları olağanüstü genel kurul toplantısı ile tüzüklerini ve birliğin işleyişine dair diğer düzenlemeleri bu yönetmelik hükümlerine uygun hale getirirler." dendiğini, müvekkil .... bu yönetmelikten önce kurulan bir meslek birliği olduğu için bu doğrultuda olağanüstü genel kurul toplantısını yapmak üzere 12.02.2022 ve 19.12.2022 tarihlerinde toplanmış fakat çoğunluk sağlanamadığı için tüzük değişikliği yapıladığını, toplanamama sebebi ise büyük şehir şartlarında yüksek sayıda üyeyi olağanüstü bir şekilde toplayabilmenin güç olması sebebiyle üyeler bu olağanüstü toplantıya yetişemediklerini, bu dava işlemleri hukuka aykırı olmakla birlikte zaten temel kanun olarak kabul ettiği Medeni Kanun'un ilgili 87-88 ve 89. Maddelerine ve bu kanun ile yine söz konusu hükümlerinin amaç ve uygulamasına aykırı olduğunu, kanunun söz konusu maddelerinde "Derneklerin sona erme halleri" açıkça ve herhangi bir ikileme yahut şüpheye mahal vermeyecek şekilde tek tek sayıldığını, müvekkil davacı tarafından talep edilen feshi hiçbir şekilde bu maddelerden birine doğrudan veya dolaylı olarak girmediğini, davacının dayandığı sebeplerden biri olan "olağanüstü genel kurul toplantısı yapmama" derneklerin feshini düzenleyen Medeni Kanun'da bir fesih sebebi olarak geçmediğini, işbu nedenlerle hukuksuz yönetmeliğe dayanarak açılan fesih davasının; en başta kanuna aykırı olması sebebiyle, ardından hukuksuz olması sebebiyle ve son olarak ölçüsüz olması sebebiyle reddini, masraf ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesini karar verilmesini talep etmiştir.
CEVABA CEVAP: Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; davalı ... vekili, sunmuş olduğu cevap dilekçesinde biri hukuki (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun derneklerin sona erme hallerini düzenleyen ilgili maddesinde belirtilmemiş bir gerekçeyle feshin talep edilmesi) diğeri fiili ("Büyükşehir şartlarında yüksek sayıda üyeyi olağanüstü bir şekilde toplayabilmenin güç olması") olmak üzere temelde iki argüman ileri sürmüş olduğunu, bahse konu argümanların kabulü hukuken mümkün olmadığını, Davalının olağanüstü genel kurul toplantısının organize edilebilmesi için Yönetmeliğin yürürlük tarihi olan ... tarihinden 31/12/2022 tarihine kadar 8 aydan daha uzun bir süre bulunmakta olduğunu, bu kapsamda, davalının zaman kısıtından bahsetmesinde ya da ek süre talep edilmesinde hukuk düzeni tarafından himaye görecek herhangi bir meşru sebep bulunmadığını, davanın kabulü ile davalı Birliğin feshine, mahkeme masrafları ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini beyan etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE: Dava; davalı meslek birliğinin feshi istemine ilişkindir.
Danıştay 10. Daire Başkanlığının 2023/383 esas sayılı dava dosyasının kayıtları celp ve tetkik edilmiştir.
Dava dosyasının ... 23 Asliye Hukuk Mahkemesinin... esas, ... karar sayılı 18/04/2023 tarihli kararı ile; ''...Davanın konusunun davalı meslek birliğinin feshi isteminden kaynaklandığı ve görevli mahkemenin Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri olduğu anlaşılmakla, davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine...." dâir karar verildiği, işbu kararın kesinleşerek dosyanın mahkememize tevzi edildiği ve yukarıdaki esasa kaydının yapıldığı anlaşılmıştır.
6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115 maddeleri gereğince görev hususu; kamu düzenine ilişkin dava şartlarından olmakla; mahkememizce davanın her aşamasında resen nazara alınması gerektiğinden dava dosyası öncelikle görev noktasında incelenmiştir.
Somut uyuşmazlıkta davacının, Telif Hakları Alanında Meslek Birlikleri Yönetmeliği hükümlerinin geçici 1. maddesinin; ''Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olan meslek birlikleri ve federasyonlar, en geç 1/1/2023 tarihinde kadar yapacakları olağanüstü genel kurul toplantısı ile tüzüklerini ve birliğin işleyişine dair diğer düzenlemeleri bu Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirirler. (Ek cümle:RG-2/10/2022-31971-C.K-6147/1 md.) Bu olağanüstü genel kurul toplantısında, sadece birliğin işleyişine dair düzenlemelerin bu Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilmesine yönelik gündem maddeleri görüşülüp karara bağlanır, toplantıda gündeme madde eklenemez. Bu süre içerisinde mevcut meslek birlikleri ve federasyon faaliyetleri, yürürlükten kaldırılan Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Bağlantılı Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları Hakkında Tüzük hükümlerine göre yürütülür.
(2) İşleme ve derleme eser sahipliği alanında kurulmuş olan meslek birlikleri, belirleyecekleri yeni kuruluş alanında faaliyetlerini sürdürür.
(3) Bu madde hükümlerine uymayan meslek birliklerinin feshi için Bakanlıkça dava açılır.'' şeklindeki düzenlemesine dayalı olarak davalı meslek birliğinin feshini talep ettiği görülmüştür. Mahkememizin görev alanını düzenleyen FSEK 76. maddesi; ''Bu Kanunun düzenlediği hukuki ilişkilerden doğan dava ve işler ile bu Kanundan kaynaklanan ceza davalarında görevli mahkeme, Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 156. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen mahkemelerdir.'' şeklinde düzenlenmiş olup uyuşmazlığa uygulanacak yasal düzenlemenin Telif Hakları Alanında Meslek Birlikleri Yönetmeliği hükümleri ile yine anılı yönetmeliğin 71. maddesi gereğince yönetmelikte, meslek birlikleri ve federasyonların çalışmalarıyla ilgili hususlarda hüküm bulunmayan hallerde 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu, ...1 tarihli ve ... sayılı Türk Medeni Kanunu ile ... tarihli ve ... sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dernekler Yönetmeliğinin ilgili hükümlerinin olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla huzurdaki davada FSEK kapsamında kalan bir hukuki ilişkinin bulunmadığı, yalnızca davalının meslek birliği olmasının mahkememizi görevli kılmayacağı, somut uyuşmazlığa uygulanacak yasal düzenlemelerin anılı yönetmeliğin atfı ile Dernekler Kanunu, Türk Medeni Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği olması nedeni ile HMK'nın 2. maddesinin; ''Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. (2) Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir.'' şeklindeki düzenlemesi gereğince görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu saptanmakla; HMK'nın 114/1-c ve HMK'nın 115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine, mahkememizin karşı görevsizliğine dâir aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkememizin görevli olmadığı, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla; açılan davanın HMK'nın 115/2. maddesi uyarınca aynı kanunun 114/l-(c) maddesinde belirtilen dava şartı noksanlığı nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Görevsizlik kararının istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde İstanbul ... Asliye Hukuk Mahkemesi ile Mahkememiz arasında görev açısından olumsuz görev uyuşmazlığı meydana gelmekle merci tayini için dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesine gönderilmesine,
3-Harç ve masrafların görevli mahkemede nazara alınmasına,
Dâir; davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 31/01/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır