T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16.HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: DENİZLİ 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ: 08/02/2023
DAVANIN KONUSU: Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle Alacak
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 16/06/2026
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, ...ün (T.C. No: .... ) 2015 'li yıllarda .... Konut Yapı Kooperatifi üyesi olup 2020 yılına kadar ayda ortalama 2.000,00 TL civarında aidat ödendiğini, Kooperatifin 13.09.2020 tarihinde yapılan Genel Kurul toplantısında beş ay müddetle ayda 30.000,00 TL aidat ödenmesi kararı verildiğini, bu aidatları ödeme imkanı olmadığı nedeniyle üyeliği devretmek istediğini, taksitleri ödeyemediği için Yönetim Kurulu’nun 04.01.2021 gün ve 1 sayılı kararı ile ortaklıktan çıkarıldığının kendisine Denizli 3. Noterliği'nin 12.01.2022 tarih ve ...yevmiye no'lu ihtarnamesi ile 14.01.2021 günü tebliğ edildiğini, ihraç kararı aleyhine süresi içinde Genel Kurul nezdinde görüşülmek üzere itiraz edildiğini, hissesini Müvekkil ...'a devretmek isteyen ... ün Denizli 3. Noterliğinin 24.02.2021 tarih ve .... Yevmiye no'lu ihtarnameyi keşide ettiğini, devrin gerçekleşmesi için yer ve zaman talebinde bulunmuş olmasına karşın dönüş yapılmadığını, ...nın hulus ve saffetinden istifade eden ...in vekalet görevini kötüye kullanarak ödeyemeyeceği bir yük altına sokulduğunu, aynı kişinin kooperatifin yüklenicisi .... İnşaatın sahibi olduğunu, kooperatif merkezi ...in konutuna taşınması nedeniyle kooperatife ilişkin bilgilere ulaşmanın mümkün olmadığını, bütün işlemlerin .... tarafından gerçekleştirildiğini, yönetim ve denetim kurulunun ağırlıklı olarak yüklenici ve akraba ilişkisi bulunanlar tarafından oluşturulmasının, Kooperatif üyelerinin çoğunluğunun ...in soy ve sıhri hısımlarından oluşması nedeniyle genel kurulda sağlıklı karar alınamadığını, Kooperatif Merkezinin ...in konutu olması, genel kurul öncesi bilanço ve gelir gider hesaplarının incelenmesi olanağını ortadan kaldırdığını, ...ün aidat ödememesi nedeniyle ihraç edildiğini, ihraç kararının usule ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkile isabet eden bağımsız bölümün açık yasa hükmüne karşın başka bir şahsa devredildiği ve bu nedenle kaba inşaat üstü imalatların gerçekleştiğinin de haricen öğrenildiğini, Müvekkil ...'ın Denizli 9. Noterliğinin 01.06.2021 tarih ve ... Yevmiye no'lu ihtarname ile ortaklık payını devraldığını, üye olarak kaydının yapılmasını, üye olmaktan kaynaklanan tüm yükümlülüklerinin bildirilmesini talep ettiğini, müvekkilin kooperatif üyeliğine kabul edildiğini ancak kooperatife olan borç ve yükümlülüklerinin bildirilmediği nedeniyle müvekkilin yükümlülüklerini yerine getiremediğini, davalı Kooperatifin 24.10.2021 tarihinde yapılan, usule aykırı şekilde icra edilen 2020 yılı olağan kongresinde oy çokluğu ile Müvekkilin üyeliğine son verildiğini ancak, toplantıda yönetimden kimsenin bulunmadığını, .... ' ün ortaklıktan çıkarılmasının iyi niyet kurallarına, eşitlik ilkesine, gerçek borcun tespit edilerek bu borcun ödenmesi için süre verilmesi zorunluluğuna aykırı, objektiflikten uzak olması nedeniyle hukuka aykırı olduğunu, ...ün hak ve yükümlülüklerini kooperatife ortaklığı kabul edilen ...'a usulüne göre devrettiğini, bu nedenlerle; davalının cevapları ve bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu beyan ve karşı delil sunma hakkını saklı tutarak müvekkilin hak ve borçlarının tespitine, usule ve hukuka aykırı 24.10.2021 günlü Genel Kurul 9. Madde ortaklıktan ihracına ilişkin kararının iptaline, Mahkeme aksi kanaatte ise çıkarma kararının dayanak 1.000,00 TL nin yasal faizi ile tahsiline yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, Davacının genel kurul kararına karşı hak düşürücü süre içerisinde dava açmamış olduğundan davanın bu yönüyle reddinin gerektiğini, Kooperatif yönetim kurulunun 04.01.2021 tarih ve 3 sayılı kararı ile ortaklıktan çıkartılmasına karar verilen ..ün 29.03.2021 tarihinde söz konusu karar karşı genel kurula itirazda bulunmuş, ...ün üyeliği askıda iken ortaklık payını davacıya devretmiş, devir üzerine yönetim kurulunun 09.08.2021 tarih ve 25 sayılı kararı ile ortaklığın devri kabul edilerek ...ün genel kurula karşı yapmış olduğu itirazın devrin tüm hak ve borçları kapsaması üzerine davacı yönünden görülmesine karar verilmiş, davacının kendisinin de bizzat katıldığı 24.10.2021 tarihli ilk genel kurulda itirazı değerlendirilmiş ve toplantı tutanağından görüleceği üzere genel kurulca reddedilmiş olduğunu, davacının 1163 sayılı Kooperatifler Kanun'nun 53'üncü maddesi uyarınca genel kurul kararına itiraz için öngörülen 1 aylık hak düşürücü sürede bu davayı açmamış olduğundan Genel Kurul Kararının 25.11.2021 tarihinde kesinleştiğini, davacının davasını hak düşürücü süre içerisinde açmamış olduğundan davanın bu yönüyle reddini, Mahkemeniz hak düşürücü süre yönünden aksi kanaatte ise de davacının davasının esas itibarı ile dinlenilmesine imkan olmadığını, müvekkil yapı kooperatifinin 13.09.2020 günü yapılan genel kurulunda alınan 9 numaralı karar uyarınca diğer kooperatif üyeleriyle birlikte ...ün 2020 yılı Eylül ayı içerisinde ödemesi gereken 30.000,00 TL tutarındaki borcunu ödememesi üzerine 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. ve 27. Maddeleri ile kooperatif ana sözleşmesinin 14. maddesine uygun olarak gerekli ihtaratları içerir şekilde Denizli 3. Noterliği'nin 04.11.2020 tarih ve .... yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edilerek kendisine 10 gün süre verildiğini, söz konusu ihtarnamenin ilgiliye 07.11.2020 günü tebliğ edildiğini, verilen süre sonunda halen ödeme yapmamış olan ...e bu kez aynı hususlarda ihtaratları içerir Denizli 3. Noterliği'nin 20.11.2020 tarih ve .... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek ödeme yapması için 1 aylık süre verildiğini, İkinci ihtarnamenin de ilgiliye 28.11.2020 tarihinde tebliğ edilmiş olup kendisine tanınan yasal 1 aylık ödeme süresi sonucunda halen ödeme yapmamış olması nedeniyle kooperatif yönetim kurulunun 04.01.2021 tarih ve 1 sayılı kararı ile ...ün ortaklıktan çıkartılmasına, sermaye ve diğer alacaklarının çıkarma kararının kesinleştiği yılın bilançosuna göre hesaplanarak bilanço tarihinden 1 ay içerisinde kendisine geri ödenmesine, kararın noter aracılığıyla kendisine tebliğine karar verilerek kararda itiraz usulünün de detaylı olarak bildirildiğini, çıkarma kararının Denizli 3. Noterliği'nin 12.01.2021 tarih ve .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile .... adlı ortağa 14.01.2021 tarihinde tebliğ edildiğini, ilgili tarafından 29.03.2021 tarihinde çıkarma kararına karşı kooperatif genel kuruluna itiraz edildiğini, daha sonra ilgilinin 16.07.2021 tarihinde üyeliğini davacıya devrettiğini kooperatife bildirdiğini ve kooperatif yönetim kurulu 09.08.2021 tarih ve 25 sayılı kararı ile ... ün ortaklık payının, ortaklıktan çıkarma kararına karşı genel kurula itiraz edilmiş olması sonucu askıda olan mevcut haliyle ve tüm hak ve yükümlülükleriyle davacıya devredildiğinin tescili ile kooperatif kayıtlarına işlenmesine ve .... tarafından ortaklıktan çıkarma kararına karşı yapılan itirazın ilk genel kurulda davacı üzerinden görüşülmesine karar verilmiş ve bu hususun davacıya Denizli 3. Noterliği'nin 06.09.2021 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bildirilmiş olduğunu, davacının kendisinin de bizzat katıldığı 24.10.2021 tarihli ilk genel kurulda itirazın değerlendirildiğini ve genel kurulca reddedildiğini, genel kurul kararıyla belirlenmiş gerçek ve mevcut bir ortaklık borcuna ilişkin yükümlülüğünü yerine getirmeyen ortağın 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. ve 27. maddeleri ile kooperatif anasözleşmesinin 14. maddeleri gereği ortaklıktan çıkartılmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, bu nedenlerle ortaklıktan çıkartılma kararına karşı yapılan itirazın reddine dair genel kurul kararının iptali isteminin öncelikle hak düşürücü süre nedeniyle reddini, mahkeme aksi kanaatte ise esas itibarıyla reddini, davacının alacak isteğinin sermaye ve diğer alacaklarının kendisine ödenmesi konusunda 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17. maddesinde yer alan düzenlemeye uygun olarak verilen çıkarma kararında da belirtildiği üzere ortağın bu alacakları çıkarma kararının kesinleştiği yılın bilançosuna göre hesaplanarak bilanço tarihinden 1 ay içerisinde ödeneceğini, çıkarma kararına karşı ... adlı üye tarafından genel kurul nezdinde itirazda bulunulduğunu, daha sonra üyeliğini davacıya devretmesi üzerine davacı yönünden görülen itirazla ilgili 24.10.2021 tarihli genel kurulda itirazın reddine karar verildiğini ve davacı tarafından hak düşürücü süre içerisinde dava açılmamak suretiyle söz konusu genel kurul kararının 25.11.2021 tarihinde kesinleştiğini, davacının ortaklıktan çıkartılmasına dair kararın 2021 yılı içerisinde kesinleşmiş olup anılan yılın bilançosu 2022 yılı içerisinde yapılacak ilk genel kurulda görüşüleceğini, Ortada henüz görüşülmemiş ve hesap edilmemiş bir bilanço olduğundan dolayı müvekkil yapı kooperatifinin 1 aylık ödeme süresinin başlamadığını, bu itibarla ortada davacının muaccel bir alacağı da olmadığından bu sermaye ve diğer alacakları yönünden dava açma hakkının da bulunmadığını, bu nedenlerle; davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının ve tüm terditli taleplerinin öncelikle hak düşürücü süre nedeniyle eğer mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddi ile yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...hak ve borçlarının tespiti ve çıkarma kararınına dayanak 1.000,00 TL nin yasal faizi ile tahsilini talep etmiştir. HMK 106/2. maddesi gereğince olumlu tespit hükmü kurabilmek için bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararının olması gerekir. Davacının kooperatife borçlu olup olmadığı ve varsa ne miktar borcu olduğunu tespit etmekte hukuken korunmaya değer güncel bir yararı olmaması nedeni ile , davacının olumlu tespit talebine ilişkin olarak hukuki yarara ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle HMK'nın 114/(1) ve 115/(2). maddeleri uyarınca talebin usulden reddine karar verilmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre davacının birikmiş sermaye alacağının çıkarılma maddi tutarının 2021 yılı dönem sonu itibariyle 214.250,00 TL olduğu, davacı tarafın üyelikten çıkarılma sonucunda birikmiş sermaye alacağının muaccel hale geleceği tarihin kooperatifler kanunu ve kooperatif ana sözleşme hükümlerince çıkarılmanın gerçekleştiği yılın bilançolarının kesinleştiği genel kurul tarihinden |1 ay sonrası olduğu, davacı tarafın üyelikten çıkarılma yılı olan 2021 yılının bilançolarının kesinleşmesinin davalı kooperatif tarafından 26.06.2022 tarihinde yapılan 2021 yılının Olağan Genel Kurulunda gerçekleştiği, bu nedenle davalı kooperatif tarafından ödenmesi gereken davacı tarafın birikmiş sermaye alacağı hakkının genel kurul tarihinde itibaren 1 ay sonra yani 27.07.2022 son ödeme tarihi itibariyle muaccel hale geldiği anlaşılmakla davacının çıkma payı dava tarihi itibari ile muaccel olmadığından talebin reddi" şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ın davalı kooperatif üyeliğinden ihraç edilmesine ilişkin genel kurul kararının hukuka aykırı olduğunu, ihraç kararının iptalini talep ettiğini, davalı kooperatifin müvekkilline gerçek borç miktarını bildirmeden ihraç kararı aldığını, kooperatifin yönetiminde usulsüzlükler yaşandığını, kooperatif üyeliğinin şahsa bağlı olduğunu, davacının üyeliğinin kabul edilmiş olmasına rağmen yükümlülüklerin kendisine bildirilmediğini, Kooperatifler Kanunu’nun 8. maddesinin dikkate alınmadığını, davacının .... ’ün halefi ve vekili olarak değerlendirilemeyeceğini, genel kurul toplantısında yönetimden kimsenin bulunmadığını, çıkarma kararının mutlak butlanla sakat olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, kooperatif üyeliğinden ihraca ilişkin genel kurul kararının iptali, terditli olarak kooperatif üyeliğinden çıkma nedeni ile çıkma payı alacağı istemine ilişkindir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
1163 sayılı Koopetifler Kanunu'nun "Ortaklıktan Çıkarılma Esasları ve İtiraz'' başlıklı 16. Maddesinde; "Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar(1). Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir (2). Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır (3). Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmiyen çıkarılma kararları kesinleşir (4) Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder (5). '' hükmü düzenlenmiştir.
Kooperatifler Kanunu'nun 16. maddesi uyarınca ortaklıktan çıkarma kararına karşı genel kurulca verilen kararın tebliğinden itibaren üç ay içerisinde iptal davası açılması gerekir. Somut olayda çıkarma kararına ilişkin genel kurul kararı 24.10.2021 tarihinde alınmış, karar 27.10.2021 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir. Buna göre üç aylık hak düşürücü süre 27.01.2022 tarihinde sona ermiştir. Eldeki dava ise bu süre geçtikten sonra 10.02.2022 tarihinde açılmıştır. Dosya kapsamında davacının 13.01.2022 tarihinde arabuluculuğa başvurduğu, son tutanağın ise 08.02.2022 tarihinde düzenlendiği anlaşılmaktadır. Ancak ortaklıktan çıkarma kararının iptaline ilişkin dava, zorunlu arabuluculuğa tabi davalardan olmayıp, arabuluculuğa başvurulmuş olmasının hak düşürücü süreye etkisi bulunmamaktadır.
Hak düşürücü süre dava şartı niteliğinde olup mahkemece öncelikle bu hususun değerlendirilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmesi hatalı bulunmuş, davacının istinaf başvurusu resen nedenlerle kabul edilmiştir.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, anılan yanılgı yeniden yargılama yapılmasını gerekli kılmadığında 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜYLE; yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince düzelterek esas hakkında yeniden karar verilmek üzere DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 08/02/2023 tarih ve .... Esas, ....Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
2-Davanın hak düşürücü süre içinde açılmaması sebebiyle USULDEN REDDİNE;
a-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00 TL harçtan peşin olarak yatırılan 179,90 TL harcın mahsubuyla bakiye 552,10 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazine'ye GELİR KAYDINA,
Denizli Asiye Ticaret Mahkemesi'nin 28/03/2023 tarih ve .... Esas - .... Karar sayılı, ...harç sayılı harç tahsil müzekkeresinin ilk derece mahkemesince İPTALİNE,
b-Davacı tarafından yapılan yargılama masrafların kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
c-Arabuluculuk aşamasında sarf edilen 1.560,00 TL'nin yargılama gideri olarak 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil edilmek üzere davacıdan alınarak Hazine'ye GELİR KAYDINA,
d-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca ve aleyhe bozma yasağı gereğince hesaplanan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
e-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince ilk derece mahkemesince karar kesinleştiğinde ilgiliye İADESİNE,
3-İstinaf incelemesi yönünden;
a-Davacının istinaf başvurusu kabul edildiğinden 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 179,90 TL maktu istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince davacıya İADESİNE,
b-Davacı tarafından istinaf incelemesi için yapılan 492,00TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı, 159,00 TL posta masrafı ve tebligat gideri olmak üzere toplam 651,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
d-İstinaf gider avansından kullanılmayan kısmın 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
4-Kararın Dairemizce taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince aynı Kanun'un 361/1 maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren İKİ HAFTALIK süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.
...