T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2019/208 Esas
KARAR NO : 2020/560
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/05/2019
KARAR TARİHİ : 02/11/2020
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının yetkiye yönelik yaptığı itirazın haksız ve yersiz olduğunu, takibin sözleşmede belirtildiği yetkili yer icra dairesi olan Antalya İcra dairelerinde açıldığını, müvekkili ile davalı şirket arasında ... tarihinde müşteri taşıt tanıma sözleşmesi imzalandığını, sözleşme şartlarına uyulmaması, davalının edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle davacının sözleşmeyi tek taraflı feshettiğini, müşterinin aylık 1 m² ... tüketeceğini taahhüt ettiğini ancak en son yakıt alımını ... tarihinde yaptığını ve sonrasında yakıt alımı yapmadığını, davacının tek taraflı sözleşmeyi fesih etmesi durumunda müşterinin sisteme dahil ettiği her bir araç için bayiye ... amerikan doları ve katma değer vergisinin cezai şart bedeli olarak koşulsuz ödeyeceğini taahhüt ettiğini, bu nedenle davalı borçlu şirketin sözleşmenin feshinden kaynaklanan sisteme kayıtlı olan 6 aracına ait taşıt tanıma sistemi cihazları için .. .USD=... USD+KDV olmak üzere cezai şarta ilişkin borcu bulunduğunu, davalı aleyhine Antalya ... .İcra Müdürlüğünün ... /... Esas Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının borcun tamamına, faize ve borcun tüm ferilerine itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, davalının haksız itirazlarının iptali ile takibin devamına, %20' den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; davanın Ticaret Mahkemesinde açılmasının hatalı olduğunu, asıl görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğunu, mahkemenin yetkisine de itiraz ettiklerini, yetkili mahkemenin İzmir Tüketici Mahkemesi olduğunu, müvekkili ile davacı arasında ... tarihinde Müşteri Taşıt Tanıma Sözleşmesi başlıklı sözleşmenin imzalandığını ve yürürlüğü girdiğini, müvekkilinin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerini getirdiğini ancak davacı şirketin müvekkiline yakıt vermeyi durdurduğunu, daha sonrada yakıt almadığı gerekçesi ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin haricen yaptığı araştırma sonucunda sorunun kendisinden değil teminat için açtırdığı ek hesaptan kaynaklandığını öğrendiğini, müvekkilinin ek teminat için açtırdığı ek hesaba bankası tarafından para aktarılmadığını sonradan öğrendiğini, bu hesaba yatırılan paraların bankanın kuralları gereği ilk ek hesaba aktarılmış olduğunu, kolayca düzeltilebilecek bir sorunun bahane edilerek yakıt alımını durdurduklarını, daha sonrada müvekkilinin yakıt almadığını bahane ederek sözleşmeyi davacı tarafın tek taraflı olarak fesih ettiğini ve müvekkili aleyhine ... .-USD'lik takip başlatıldığını, davacının haksız takip nedeniyle takip konusu alacağın %20 'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Dosya içerisine, davacı vekili tarafından müşteri taşıt tanıma sözleşmesi ibraz edilmiş, Antalya ... . İcra Dairesinin, .../... sayılı dosyası getirtilmiş, Davalının Esnaf kaydının bulunup bulunmadığı hususunda Esnaf ve Sanatkarlar Odasına, Tacir kaydı bulunup bulunmadığı hususunda Ticaret Sicil Müdürlüğüne ve davalının hangi usulde vergilendirildiği ile ilgili Vergi Dairesine müzekkere yazılmış, ... ... A.Ş' den davalıya ait araçların taşıt tanıma sistemine kayıt edilip edilmediği sorulmuştur.
Dava: Taraflar arasında imzalanan ... tarihli müşteri taşıt tanıma sözleşmesi nedeniyle davalının ... almaması iddiası ile davacı tarafça sözleşmenin feshedilerek sözleşmenin 5.2.10. Maddesi uyarınca belirlenen cezai şart ve KDV alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali talebine ilişkindir.
Sözleşmenin varlığı ve akar yakıt alınmadığı ihtilafsız olup, sözleşmenin haklı nedenle feshedilip edilmediği, alacağın varlığı ve miktarı mahkememizin görevli ve yetkili olup olmadığı, icra dairesinin yetkili olup olmadığı hususları ihtilaflıdır.
Antalya ... . İcra Müdürlüğünün ... /... sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklı ... ... ... ... ŞTi tarafından borçlu ... ... aleyhine, .... ... tarihli ... .-USD bedelli "taşıt tanıma sözleşmesi"ne istinaden; ... .-USD cezai şart bedeli + KDV alacağın, asıl alacağa işleyecek yıllık %19,50 faizi ile birlikte tahsili için icra takibine girişildiği, ödeme emrinin borçluya ... tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin ... tarihli dilekçesi ile borca itiraz ettiği, takibin durduğu anlaşılmıştır.
... Esnaf ve Sanatkarlar Odasından gelen müzekkere cevabına göre, davalının ... işletmecisi olarak kayıtlı olduğu, Ticaret Sicil Müdürlüğünden gelen müzekkere cevabında, tacir kaydının olmadığı belirtilmiş, ... Vergi Dairesinden gelen müzekkere cevabında ise davalı ... ... bilanço esasına göre defter tuttuğunun bildirildiği anlaşılmıştır.
Davalının bilanço esasına göre defter tuttuğunun bildirildiği, davalının tacir olduğu, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 11. Maddesinde, Antalya mahkemeleri ve icra dairelerinin yetkili olduğunun kararlaştırıldığı, tarafların tacir olması nedeniyle yetki sözleşmesinin geçerli olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin icra müdürlüğünün yetkisine, mahkememizin görev ve yetkisine itirazlarının reddine karar verilmiştir.
Uyuşmazlık feshin haklı olup olmadığı, buna bağlı olarak cezai şart taleplerinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmıştır. Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının müvekkiline ... satışı yapmadığını, yakıt alımını durdurduğunu beyan etmiştir. Varlığı ihtilafsız sözleşmenin 3 yıl süreli müşteri taşıt tanıma sözleşmesi olduğu, sözleşmenin 5.2.2. Maddesine göre "müşteri her ne şartla olursa olsun ... araçlarının yakıtlarını münhasıran ... taşıt tanıma sistemi üzerinden yapacaktır." , 5.2.10. maddesine göre "müşteri her ne sebeple olursa olsun iş bu sözleşme tahtında düzenlenmiş olan maddelere koşulsuz riayet etmekle yükümlü olduğu, müşterinin iş bu sözleşme kapsamında belirtilmiş olan maddelere uymaması, ... taşıt tanıma sistemini kullanmaması veya sistemden çıkması, bu işi başka bir kurum ile yapması müşteriye ait araç yada araçların bir ay süreyle ... almaması, farklı tedarikçiden yakıt alması veya yakıt tüketiminin %50' nin altına düşmüş olması dahilinde bayiye iş bu sözleşmeyi tek taraflı feshetme hakkını vermektedir. Bayinin bu sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi halinde müşteri sisteme dahil ettiği her bir araç için bayiye ... USD ve KDV' ni cezai şart bedeli olarak bayiliğin keseceği faturaya istinaden derhal ve koşulsuz olarak ödeyeceğini kabul, beyan, taahhüt eder.", 5.2.11. Maddeye göre müşteri aylık 1 m³ ... tüketeceğini taahhüt etmektedir. Sözleşmenin ihtarlar ve ihbarları düzenleyen 12. maddesinde "taraflarca yapılacak olan ihtar ve ihbarlar yazılı olarak faks mesajı, müşterinin tanımlatmış olduğu elektronik posta mesajı, KEP (Kayıtı elektronik posta), iadeli taahhütlü posta veya noterden gönderilme şekli ile tarafların sözleşmede belirtilen adreslerine yapılacaktır." hükümlerinin düzenlendiği görülmüştür. Davalı taraf davacının müvekkiline ... satışı yapmadığını, yakıt alımını durdurduğunu, davacının kendilerine açıklayıcı herhangi bir bildirim yapmadan sözleşmeyi feshettiğini beyan etmesine rağmen cevap dilekçesine ekli bilgilendirmede, davacı tarafça davalının yakıt alımı yapmadığı bu durumun sözleşme şartlarına aykırı olduğu, yakıt alımının yapılmaması halinde sözleşmenin feshedileceği, kendilerine ... tarihine kadar bilgi verilmesi hususunda bilgilendirme yapılması karşısında, davalı tarafça bu durumun davacı şirkete usulüne uygun bir şekilde bildirildiğine dair bir iddia ve ispatın da olmaması, davacının sözleşmede belirtilen şekilde e-posta ile fesih iradesini davalıya bildirdiği göz önüne alındığında davacının sözleşmedeki asgari ... alım taahhüdüne uyulmadığından dolayı sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini kabul edilmesi gerektiği, sözleşmede düzenlenen cezai şartın ifaya ekli nitelikte olduğu, tarafların tacir olması nedeni ile cezai şartın fahiş olduğunu iddia edemeyecekleri, davalının 6 aracının sisteme dahil edildiği ve araç başına ... -USD olmak üzere toplan ... -USD cezai şart talebinin de yerinde olduğu, alacak likit olduğundan asıl alacağın %20'sine tekabül eden ... .-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Davacının cezai şart alacağı için KDV talebine ilişkin yapılan değerlendirmede;
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde ticari, sınaî, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetler ile bu maddenin 3 üncü bendinde sayılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır. Buna göre, işlemin katma değer vergisine tabi olabilmesi için bir teslim veya hizmetin bulunması ve söz konusu teslim veya hizmetin katma değer vergisinin konusuna giren işlemlerden olması gerekmektedir. Konuya ilişkin açıklamaların yer aldığı 60 No.lu KDV Sirkülerinin "1.2. Tazminatlar" başlıklı bölümünde, herhangi bir teslim veya hizmetin karşılığı olarak ortaya çıkmayan tazminat ve benzeri ödemelerin prensip olarak KDV'nin konusuna girmediği, bu kapsamda, işin sözleşme şartlarına uygun yapılmaması, işin verilen süre içerisinde tamamlanmaması, sözleşmenin feshedilmesi gibi nedenlerle tazminat, cayma bedeli vb. adlarla yapılan cezai şart mahiyetindeki ödemelerin, herhangi bir teslim veya hizmetin karşılığını teşkil etmediğinden, KDV’ye tabi tutulmayacağı belirtilmiştir. Nitekim Yüksek Yargıtay’ın yerleşik kararlarında da belirtildiği üzere cezai şart miktarı hesaplanırken KDV’nin cezai şart bedeline dahil edilmesi mümkün değildir. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın aşağıdaki özelgelerinde de bu durum belirtilmiştir:
“Cezai şart olarak alınan tazminatlar, bir teslimin veya hizmetin karşılığını teşkil etmediğinden, bu ödemeler KDV ye tabi olmayacaktır.” (GİB.in 05/09/2011 tarihli ve B.07.1.GİB.4.34.19.02-019.01-1476 sayılı Özelgesi)
“Bir mal teslimi veya hizmetin karşılığını teşkil etmeyen veya buna bağlı olarak ortaya çıkmayan dolayısıyla malın süresinde teslim edilmemesi nedeniyle sadece sözleşme şartlarına uyulmaması sonucu ortaya çıkan tazminatlar katma değer vergisinin konusuna girmediğinden, tazminat tutarı üzerinden katma değer vergisi hesaplanması söz konusu olmayacaktır.” (GİB.in 23/02/2012 tarihli ve B.07.1.GİB.4.35.16.01-176300-240 sayılı özelgesi)
“Sözleşme hükümlerine uyulmaması nedeniyle kesilen ceza bedelleri herhangi bir teslim veya hizmetin karşılığı olmadığından KDV nin konusuna girmemektedir. Dolayısıyla, ticari imtiyaz sözleşme hükümlerine istinaden tahsil ettiğiniz ancak bir teslim veya hizmetin karşılığı olmayan ceza ve tazminat bedelleri üzerinden KDV hesaplanmasına gerek bulunmamaktadır.” (GİB’in 13/07/2011 tarihli ve B.07.1.GİB.4.35.17.01-35-02-315 sayılı özelgesi)
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, yerleşik Yargıtay içtihadları ve Gelir İdaresi Başkanlı’ğının görüşleri doğrultusunda taraflar arasındaki sözleşmelerden kaynaklı cezai şart bedeli, bir hizmet veya mal karşılığı olmadığı, her ne kadar davalının araçlarına takılan cihazlar olsa da sözleşmenin 10. Maddesinde göre sözleşmenin feshi halinde cihazların iadesi şartının düzenlendiği anlaşıldığından bu alacak kalemi için KDV talep edilmeyeceği kanaatine varılmakla davacının cezai şart alacağına yönelik KDV talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmış, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile,
Davalının Antalya ... . İcra Müdürlüğünün ... /... Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin; ... .-USD cezai şart alacağı üzerinden DEVAMINA, USD cinsinden olan alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca belirlenen faiz oranının UYGULANMASINA,
... .-TL asıl alacağın %20'sine tekabül eden ... .-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2-Alınması gerekli ... .-TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan ... .-TL harcın mahsubu ile bakiye ... .-TL harcın davalıdan TAHSİLİ ile hazineye gelir KAYDINA,
-Davacı tarafından yatırılan ... .-TL başvurma harcı ile ... .-TL peşin harcın toplamı ... .-TL' nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan (davetiye ve müzekkere gideri olmak üzere) toplam ... .-TL yargılama giderinden davanın kabul ve red oranı gözetilerek hesaplanan ... .-TL' nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan ... .-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
5-Davalı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan ... .-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
6-Gider avansının kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesine müteakip davacı tarafa İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda HMK 345. Maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı.02/11/2020
Katip ...
¸(e-imzalı)
Hakim ...
¸(e-imzalı)