T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Dosya No: 2022/509 Esas - 2023/782 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C.
ANKARA
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/509
KARAR NO : 2023/782
HÂKİM : ....
KATİP : ....
DAVACI : ....
VEKİLİ : Av. ....
....
DAVALI : ....
....
VEKİLLERİ : Av. ....
Av. ....
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 09/08/2022
KARAR TARİHİ : 14/11/2023
G.K. YAZIM TARİHİ : 08/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Rücuen Tazminat davasının yapılan açık yargılaması neticesinde,
I) İDDİA :
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Kurumları ile davalı arasında 20/03/2014 tarihinde ... İhale Kayıt Numaralı " .... Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere İhtiyaç Duyulan Sürücülü ve Sürücüsüz Araç Kiralama İşi Sözleşmesi" imzalandığı; davalı firma tarafından 19/03/2014 tarihinde ihale bedelinin % 05,69 oranında hesaplanan 145.685,99 TL karar damga vergisinin kurumları hesabına yatırıldığı ve müvekkili kurum tarafından .... beyan edilerek ödendiği; davalı firma tarafından, imzalanan sözleşme maddeleri ile dürüstlük kuralına aykırı olarak ve hakkın açıkça kötüye kullanılmasını teşkil edecek şekilde ... düzeltme ve şikayet başvurusu yapılarak sözleşme gereğince kabul ve ihtirazi kayıtsız olarak ödediği 145.685,99 TL karar damga vergisinin iadesi talebinde bulunulduğu; başvurunun reddi üzerine yapılan yargılama neticesinde .... Mahkemesi'nin 25/12/2020 tarihli, .... sayılı ilamı ile "davanın kabulüne ve işlemin iptaline" karar verildiği; istinaf incelemesi neticesinde istinaf isteminin reddi ile hükmün kesinleştiği; kesinleşen hükme istinaden kurumları hesaplarına borç olarak işlenen 145.685,99 TL karar pulu bedeli ile 187.744,21 TL gecikme faizi olmak üzere toplam 333.430,20 TL'nin 05/03/2021 tarihinde .... ödendiği; müvekkili kurum tarafından hazırlanıp ilan edilen ihale şartnamesinde her türlü ..., resim ve harç bedelinin isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olduğunun belirtildiği ve neticeten ihale bedelinin buna göre teklif ve hesap edildiği, işin bitimiyle hak edişlerin ödenmesi sonrası 7 yıl sonra geri istenmesinin ihale sözleşmesine de aykırılık teşkil ettiği; davalı tarafın sözleşmesel yükümlülüğünden idari yargı kararını perde yaparak kaçınmaya çalıştığı ve dürüstlük kuralına açıkça aykırı hareket ettiği beyan edilmiş olup; müvekkili kurum tarafından ödenmek zorunda kalınan 333.430,20 TL ihale karar pulu damga vergisi bedeli ve faizinin, fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL'sinin 05/03/2021 ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak avans faiziyle davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
II) SAVUNMA :
Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; söz konusu uyuşmalığı incelemekle görevli mahkemenin idari yargı düzeni içerisinde faaliyet gösteren ... mahkemeleri olduğu; görevsiz yargı kolunda açılan davanın görev noktasından reddinin gerektiği; sözleşmeye dayanak gösterilerek davalı olarak bulundukları dosyada genel yetki kuralı gereği müvekkili firmanın adresinin bulunduğu .... Mahkemelerinin yetkili olduğu; kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunduğu ve davacının buna rağmen hukuken ifa etmemesi gereken bir ödemeyi yapması ve haksız talep karşısında hukuki itirazlarını ve başvurularını yapmayarak kendi hatasından kaynaklı yapmış olduğu ödemeyi rücuen taraflarına ödetme amacının hukuken haksızlığının tartışmadan vareste olduğu; kendilerine yönelen talep karşısında herhangi bir hukuksal yola başvurmayan ve bundan dolayı söz konusu verginin yargısal bir denetiminden geçerek ödenmek durumunda kalındığını hukuken ortaya koymayan davacı kurumun, müvekkilini sorumlu tutmasının hukuken mümkün olmadığı beyan edilmiş olup; Mahkememiz nezdinde açılan davanın öncelikle usulden reddine, usulden red sebeplerinin kabul görmemesi halinde esastan reddine, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
III) DELİLLER :
.... Büro, .... Arabuluculuk Sayılı Arabuluculuk Dosyası.
Taraflar arasında imzalanan 20/03/2014 tarihli .... Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere İhtiyaç Duyulan Sürücülü ve Sürücüsüz Araç Kiralama İşi Hizmeti Sözleşmesi Sureti.
Rücuen Tazminatın Tespiti Hususunda Düzenlenen Bilirkişi Raporu.
IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
a) Dava Konusu Uyuşmazlığın Tespiti :
Mahkememizde açılan davanın; davacı ... ("davacı kurum" olarak anılacaktır) ile davalı ... Şirketi ("davalı şirket" olarak anılacaktır) arasındaki "... İhale Kayıt Numaralı .... Hizmetlerinde Kullanılmak üzere İhtiyaç Duyulan Sürücülü ve Sürücüsüz Araç Kiralama İşi Sözleşmesinden Kaynaklı Rücu Davası" olduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın konusunun; dava konusu ihale işlemleri kapsamında davalı şirket tarafından davacı Kurum'a yatırılan ve davacı Kurum tarafından beyan edilerek .... ödendiği bildirilen 145.685,99 TL. ihale karar pulu damga vergisinin davacı Kurum tarafından ödenmesi gerektiğinden bahisle davalı şirket tarafından . ... nezdinde açılan davada, ilgili ... tarafından verilen "Davanın Kabulüne ve İşlemin İptaline" dair kararı neticesinde ... dairesi tarafından tanzim olunan düzeltme fişi gereğince, davacı Kurum tarafından (damga vergisinin tahsil edildiği tarihten düzeltme fişinin tanzim edildiği tarihe kadar hesaplanan 6183 sy .... gereğince tecil faiziyle birlikte) ödenmek zorunda kalınan ihale karar pulu damga vergisi bedeli ile gecikme faizinin, davalı şirkete rücu imkanının bulunup bulunmadığı, davalı şirketin gecikme faizinden sorumlu bulunup bulunmadığı hususlarından ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
b) Dava Şartlarının Değerlendirilmesi :
Mahkememizce yürütülen yargılama kapsamında; öncelikle 6100 Sayılı HMK.'nın 114. maddesi uyarınca "dava şartlarının" mevcut bulunup bulunmadığı hususunda yapılan incelemede; dava şartlarında eksiklik bulunmadığı tespit edilmiştir.
c) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Değerlendirme :
Mahkememiz nezdinde açılan rücu davasında davacı Kurum vekili tarafından; dava konusu ihale işlemleri kapsamında davalı şirket tarafından davacı Kurum'a yatırılan ve davacı Kurum tarafından ... ödendiği bildirilen 145.685,99 TL. ihale karar pulu damga vergisinin, . ... hükmü neticesinde davacı Kurum tarafından ödenmek zorunda kalındığından bahisle, davalı şirket tarafından rücuen tazmininin talep edildiği anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından sunulan dava dilekçesini ve tensip zaptını içeren "ön inceleme duruşma davetiyesi"; (6100 Sayılı HMK.'nın 317, 318, 140/5, 141, 147 ve 320. maddeleri uyarınca ihtarat içerir şekilde) davalı şirkete 30/08/2022 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup; davalı vekili tarafından yasal süresi içerisinde (05/09/2022 tarihinde) verilen cevap dilekçesi kapsamında; dava konusu uyuşmazlık hususunda ... tarafından verilmiş ve kesinleşmiş hüküm bulunması ve davacı Kurum tarafından "zamanaşımına uğramış bir ... ödemesinin" gerçekleştirilmesi nedeniyle rücu talebinde bulunulamayacağı gerekçeleriyle, davanın reddine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce; dava konusu uyuşmazlıkta ihale evrakının irdelenmesi ve ... mevzuatı uyarınca değerlendirilmesi amacıyla bilirkişi raporu aldırılmış; anılan bilirkişi kök raporuna yönelik taraflarca sunulan itirazların değerlendirilmesi hususunda ayrıca ek rapor aldırılmış ve bir bütün halinde yapılan değerlendirme neticesinde, anılan Bilirkişi Kök ve Ek Raporlarının, davanın esasına etkili ve denetime elverişli olduğu kanaatine varılmıştır.
Sözleşme Hükümleri Uyarınca, Dava Konusu ... Kaleminin Rücu İmkanı Hususunda;
Kamu İhale Kanuna tâbi bir işin, yine bu Kanuna tâbi bir Kuruluş tarafından ihale edilmesinde; sözleşmenin imzalandığı ana kadar gerçekleşen işlemler Kamu Hukukunu ilgilendirmekte olup; sözleşmenin imzalanması akabinde, sözleşmenin uygulanmasıyla ilgili olarak gerçekleşen işlemler ise Özel Hukukun alanında kalmaktadır. Öncelikle; ihaleye ilişkin damga vergisinin (dava konusu olan ... kaleminin) yükleniciye yansıtılabilmesi (rücu edilebilmesi) için, taraflar arasında, bu hususta rücu imkanı veren açık bir düzenlemenin akdedilmiş bulunması gerekmektedir. Mahkememiz tarafından yapılan incelemede; taraflar arasında, damga vergisinin davalı şirkete rücu edilebileceğine dair açık bir düzenleme bulunmadığı anlaşılmıştır. Taraflar arasında imzalanmış işbu sözleşmenin eki niteliğinde bulunan İdari Şartnamenin "Teklif Fiyata Dahil Olan Giderler" başlıklı 25. maddesinde kapsamında ise "...vergilerin sözleşme bedeline dahil olduğuna..." dair yapılan düzenlemenin; "davalı şirket uhdesinde doğacak ilave bir ... ödemesi yahut davalının katlanmak zorunda kalacağı sair bir ek masraf söz konusu olduğunda, bunu sözleşme bedelinden ayrı olarak ihale makamından talep edemeyeceğine" dair bir düzenleme olduğu; anılan düzenlemenin, mükellefinin davalı idare olduğu her türlü ... ve sair kamu borçların yahut davalı idarenin kendine mahsus katlanmakla yükümlü olduğu diğer yükümlülük ve masrafların yükleniciye rücu edilebilmesine imkan veren bir düzenleme olmadığı anlaşılmıştır.
Bu doğrultuda; davacı Kurum ve davalı şirket arasında, damga vergisinin yüklenici (davalı şirket) tarafından karşılanacağına dair açık düzenleme bulunmadığı anlaşıldığından; davacı Kurum tarafından gerçekleştirilen işbu ... ödemesinin, davalı şirkete rücu imkanı bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Dava Konusu ... Kaleminin Zamanaşımına Uğraması Neticesinde Yapılan Ödemenin, Rücu İmkanı Hususunda;
Özellikle davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında belirtilen "zamanaşımına uğramış bir ... kaleminin ödenmesi" halinde rücu imkanının bulunup bulunmadığı hususunda değerlendirme yapılmasında da ayrıca fayda bulunmaktadır.
Mahkememizce aldırılan bilirkişi kök ve ek bilirkişi raporları kapsamında belirtilen incelemeler dikkate alındığında; dava konusu ... kalemini doğuran olayın 20/03/2014 tarihinde gerçekleşmiş olduğu; söz konusu verginin 31/12/2019 tarihi itibariyle tarh zamanaşımına uğradığı ve davacı Kurum tarafından, zamanaşımı def'i ileri sürülmeksizin (dava konusu verginin tahakkuk işleminin iptali istenilmeksizin), 05/03/2021 tarihinde ödeme yapılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Yargıtay yerleşik içtihatları doğrultusunda da belirtilmekte olduğu üzere; zamanaşımına uğramış ve dolayısıyla "eksik borç" halini almış borçların, (davacı Kurum tarafından yapılan) şahsi değerlendirme neticesinde ödenmesi halinde, anılan ödemelerin (taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında rücu imkanı veren açık düzenleme olması halinde dahi) rücu edilmesi imkanı bulunmamaktadır.
Mahkememiz nezdinde açılan dava konusu ... kaleminin de (bilirkişi raporları doğrultusunda yapılan tespitlerde belirtildiği üzere) tarh zamanaşımına uğradığı ve bu sebeple "eksik borç" niteliği kazandığı anlaşıldığından; davacı Kurum tarafından (zamanaşımına uğramış ... borcunun tahakkuku işleminin iptali amacıyla ... Mahkemesinde dava ikame edilmesi yerine) davalı şirkete rücu edilebilmesi imkanı bulunmamaktadır.
Neticeten;
Yukarıda belirtilen açıklamalar uyarınca; taraflar arasında "dava konusu damga vergisinin rücu edilebileceğine dair" akdedilmiş açık bir düzenleme bulunmaması ve "zamanaşımına uğradığı ve dolayısıyla eksik borç niteliği kazandığı" anlaşılan dava konusu ... kaleminin, davacı Kurum tarafından zamanaşımı def'i ileri sürülmeksizin (anılan ... tahakkukunun iptali istenilmeksizin) ödenmiş olduğunun anlaşılması nedeniyle; dava konusu ... kaleminin, davalı şirkete rücu imkanı bulunmadığı kanaatine varılmış ve davanın reddine dair aşağıda belirtildiği şekilde hüküm kurulmuştur.
V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)
1) Davanın REDDİNE,
2) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 269,85 TL harçtan, peşin alınan 170,78 TL harcın mahsubu ile eksik alınan 99,07 TL harcın, davacı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin, davacı üzerinde BIRAKILMASINA;
4) Davalı şirketin kendisini vekil ile temsil ettirdiğinin anlaşılması nedeniyle; hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen miktar üzerinden takdir edilen 10.000,00 TL vekalet ücretinin, davacı taraftan alınarak davalı tarafa ÖDENMESİNE,
5) Davalı tarafından ödenmiş olan 300,00 TL bilirkişi ücretinin, davacı taraftan alınarak davalı tarafa ÖDENMESİNE,
6) Taraflarca yatırılan gider avansından, bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde, 6100 Sayılı HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,
7) Arabuluculuk faaliyeti neticesinde, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı anlaşıldığından; Arabuluculuk Yönetmeliği'nin 26/2. maddesi uyarınca .... bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin, davacı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
Dair; davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, verilen karar, gerekçeli kararın TEBLİĞ tarihinden itibaren (2) hafta içerisinde; (Mahkememiz'e veya istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine dilekçe sunmak ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla Zabıt Katibine sözlü beyanda bulunmak suretiyle) HMK'nın 345. maddesi uyarınca .... Bölge Adliye Mahkemesi'ne İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere okunup, yapılan açık yargılamada karar verildi. 14/11/2023
Katip .... Hâkim ....
¸ ¸
Gerekçeli Karar