Kısaca
e-Fatura İptal/İtiraz Portalı bir onay mekanizmasıdır, tek tuşla iptal düğmesi değildir. Talebi faturanın alıcısı veya satıcısı açar; karşı tarafın onaylama zorunluluğu yoktur.
Portalın hangi işleme izin verdiğini faturanın senaryosu belirler. Temel ve Hal Tipi faturada hem iptal hem itiraz bildirimi açılabilir. Ticari faturada yalnız itiraz bildirimi yapılır; Kamu faturasında talebi satıcı başlatır ve alıcı onayı aranmaz.
İtirazın kendisi portalda yapılmaz. Önce kanundaki yollarla — noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta — itiraz edersiniz; portal yaptığınız itirazı bildirmeye yarar.
e-Fatura iptal portalında hangi işlemi yapacaksınız?
Siz portalda faturanın senaryosuna göre iptal talebi açabilir veya harici itirazınızı bildirebilirsiniz. Portal, talebi tek başına sonuçlandıran bir iptal düğmesi değildir. Karşı tarafın onaylama zorunluluğu yoktur. Önce yapmak istediğiniz işlemi belirleyin; ardından faturanın senaryosunun bu işleme izin verip vermediğini kontrol edin.
İşleme başlamadan önce şu dört terimi ayırın:
- İptal: Portalın kapsamındaki fatura için taraflardan birinin başlattığı, karşı tarafın onayına sunulan işlemdir.
- İtiraz: Faturaya karşı harici yöntemlerle yaptığınız işlemdir; portalın içinde bu itirazı yapamazsınız.
- İtiraz bildirimi: Daha önce harici yöntemle yaptığınız itirazı portal üzerinden bildirdiğiniz işlemdir.
- Ret yanıtı: Ticari Fatura için e-Fatura uygulamasından verebildiğiniz yanıttır; portalda açılan iptal talebinden farklıdır.
Bu ayrım, işlem sırasını da belirler. İptal istiyorsanız önce senaryo kapsamına bakın. Harici itirazınızı bildirecekseniz önce itirazı yapmış olmanız gerekir. Ticari Fatura için ret yanıtı verecekseniz işlemi e-Fatura uygulamasında yürütürsünüz.
Buradaki işlem açıklamaları, GİB İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 04.07.2023 tarihli, 11395140-105[VUK-1-20750]-701555 sayılı özelgesindeki kılavuz alıntılarına dayanır. Özelge yalnız muhatabını bağlar. Bu anlatım, güncel portal ekranlarının adlarını veya düğmelerini tarif etmez.
Faturanızın senaryosu hangi işleme izin veriyor?
Temel ve Hal Tipi Fatura için alıcı veya satıcı, portalda iptal talebi ya da itiraz bildirimi başlatabilir. Ticari Fatura için portal yalnız itiraz bildirimine izin verir. Kamu Fatura için satıcı itiraz bildirimi yapar; alıcı onayı aranmaz. Siz işlem yolunu faturanızın senaryosuna göre belirlemelisiniz.
| Fatura senaryosu | Portalda yapılabilecek işlem | İşlemi kim başlatır? | Karşı tarafın rolü |
|---|---|---|---|
| Temel Fatura | İptal talebi veya itiraz bildirimi | Alıcı veya satıcı | Onay verebilir; onaylamak zorunda değildir |
| Ticari Fatura | Yalnız itiraz bildirimi | Alıcı veya satıcı | Onay verebilir; onaylamak zorunda değildir |
| Hal Tipi Fatura | İptal talebi veya itiraz bildirimi | Alıcı veya satıcı | Onay verebilir; onaylamak zorunda değildir |
| Kamu Fatura | Yalnız itiraz bildirimi | Satıcı | Alıcı onayı aranmaz |
Tablodaki “itiraz bildirimi”, portal dışında yaptığınız itirazın bildirimidir. Kamu Fatura ve Hal Tipi Fatura satırlarında da bu ayrımı koruyun. Portal içinde harici itirazın kendisini yapmış olmazsınız.
Faturanızın senaryosu ile tipini karıştırmayın. Satış, İade, Tevkifat, İstisna, Özel Matrah ve İhraç Kayıtlı, fatura tipleridir. Portal kapsamını değerlendirirken Temel, Ticari veya diğer senaryo bilgisini esas alın.
Yolcu Beraberi Eşya ve İhracat da e-Fatura senaryolarıdır. Ancak burada dayanak alınan kılavuz alıntısı, bu senaryoların portal işlemlerini açıklamaz. Bu nedenle tablodaki izinleri bu iki senaryoya genişletmeyin.
İptal talebini kim açar ve hangi sırayla ilerler?
Temel veya Hal Tipi Fatura için siz alıcı ya da satıcı olarak iptal talebini başlatabilirsiniz. Talebin ardından karşı tarafın onay kararı gelir. Karşı taraf onay verebilir, fakat onaylamak zorunda değildir. Bu yüzden talebi açmanız, faturanın iptalini tek başına tamamladığınız anlamına gelmez.
İptal talebinde şu sırayı izleyin:
-
Siz faturanın senaryosunu kontrol edin. Temel ve Hal Tipi Fatura, portalın iptal kapsamındadır. Ticari Fatura için aynı portal üzerinden iptal talebi yolunu kullanmayın.
-
Siz hangi taraf olduğunuzu belirleyin. Alıcıysanız talebi satıcıya, satıcıysanız alıcıya yöneltirsiniz. İptal talebini yalnız faturayı düzenleyen tarafın açabileceğini düşünmeyin.
-
Siz ilgili faturanın iptalini talep edin. Talebinizin konusu iptaldir. Harici itirazınızı bildirmek istiyorsanız bunun yerine itiraz bildirimi sürecini izleyin.
-
Karşı taraf talebi değerlendirir. Talebi siz açtıysanız onay kararı karşı tarafa aittir. Karşı tarafın talebi onaylama zorunluluğu bulunmaz.
-
Siz talep ile onayı ayrı değerlendirin. İşlemi takip ederken yalnız talebi açıp açmadığınıza bakmayın. Karşı tarafın onay verip vermediğini de kontrol edin.
Temel Fatura için satıcının iptal talebini, sekiz günlük itiraz süresi dolmadan başlatması gerekir. Bu süreyi, karşı tarafın mutlaka onay vereceği bir süre olarak yorumlamayın.
Örneğin siz Temel Fatura düzenleyen satıcıysanız, alıcıya iptal talebi yöneltebilirsiniz. Bundan sonraki aşama alıcının kararıdır. Siz Temel Fatura alıcısıysanız da portal kapsamı iptal talebi başlatmanıza izin verir.
Harici itirazınızı portala nasıl bildirirsiniz?
Siz önce harici yöntemle itirazınızı yapar, ardından portal üzerinden itiraz bildirimini başlatırsınız. Bildirimin amacı, yaptığınız itiraz hakkında GİB’e bilgi vermektir. Portal bildirimi, harici itirazın yerine geçmez. Ticari Fatura dahil kapsamdaki senaryolarda, işlemi tablodaki taraf ve onay düzenine göre yürütürsünüz.
İtiraz bildiriminde şu sırayı izleyin:
-
Siz harici itirazı yapın. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.18/3; noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı KEP yöntemlerini düzenler.
-
Siz faturanın senaryosunu kontrol edin. Temel, Ticari ve Hal Tipi Fatura için alıcı veya satıcı bildirim başlatabilir. Kamu Fatura için bildirimi satıcı başlatır.
-
Siz yaptığınız itirazı portal üzerinden bildirin. Bu aşamada yeni bir harici itiraz yapmazsınız. Daha önce yaptığınız itirazı Başkanlığın bilgi işlem sistemine bildirirsiniz.
-
Karşı taraf bildirimi değerlendirir. Onay sürecinin bulunduğu senaryolarda karşı taraf onay verebilir. Kamu Fatura için alıcı onayı aranmaz.
Ticari Fatura için harici itiraz yaptıysanız, ayrıca portal üzerinden karşı tarafın onayına sunmalısınız. e-Fatura uygulamasındaki ret yanıtıyla bu bildirim işlemini aynı işlem gibi anlatmayın.
İşlemi takip ederken harici itiraz ile portal bildirimini ayrı ayrı değerlendirin. Yalnız portalda bildirim başlatmanız, harici itiraz adımını yerine getirmez. Harici itirazı yapmış olmanız da portal bildirimini kendiliğinden gerçekleştirmez.
Talep karşı tarafa ulaştıktan sonra ne olur?
Karşı taraf iptal talebine veya itiraz bildirimine onay verebilir; ancak onaylama zorunluluğu yoktur. Siz talebi açan tarafsanız sonucu peşinen iptal olarak değerlendirmeyin. Talep size geldiyse önce işlemin iptal talebi mi, itiraz bildirimi mi olduğunu ayırın. Kamu Fatura bildiriminde ise alıcı onayı aranmaz.
Alıcı veya satıcı olarak size yönelen işlemde önce ilgili faturayı ve talebin konusunu kontrol edin. İptal talebi, faturanın iptaline ilişkindir. İtiraz bildirimi ise karşı tarafın harici yöntemle yaptığı itirazı bildirir. Onay kararınızı hangi işlem için verdiğinizi açıkça ayırın.
Karşı tarafın onay vermemesini, e-Fatura uygulamasından ret yanıtı vermesiyle karıştırmayın. Ret yanıtı, Ticari Fatura senaryosuna ait ayrı bir uygulama işlemidir. Portal talebine ilişkin onay kararı bu işlemin yerine geçmez.
Sekiz günlük süre sonrasındaki itiraz, iptal talebi veya ret yanıtı, alıcının fatura içeriğini kabul etmiş sayılması sonucunu değiştirmez.
Bununla birlikte taraflar mutabık kalırsa, kanuni süresi geçen faturaya ilişkin harici itirazı portal üzerinden karşı tarafın onayına sunabilir. Bu imkânı, süresi geçen her faturaya doğrudan iptal talebi açma izni şeklinde yorumlamayın.
Sık sorulan sorular
Aşağıdaki cevaplar, işlem seçerken ve karşı tarafın kararını değerlendirirken kullanacağınız ayrımları açıklar. Siz de faturanızın senaryosunu ve yapmak istediğiniz işlemi birlikte kontrol ederek ilgili cevabı kullanın.
Temel Fatura için ret yanıtı verebilir miyim?
Hayır; Temel Fatura için e-Fatura uygulamasından ret yanıtı veremezsiniz. Portalda ise iptal talebi veya itiraz bildirimi başlatabilirsiniz. Siz iptal istiyorsanız iptal talebi yolunu değerlendirin. Harici itiraz yaptıysanız, yaptığınız işlemi portal üzerinden itiraz bildirimi olarak iletin; bu iki işlemi birbirinin yerine kullanmayın.
Ticari Fatura için portalda iptal talebi açabilir miyim?
Ticari Fatura için portal kapsamı yalnız itiraz bildirimidir. Siz ret yanıtını e-Fatura uygulaması üzerinden verebilirsiniz. Bu yanıt, mali mühürle imzalı elektronik belge üretir. Harici yöntemle itiraz yaptıysanız, ayrıca portal üzerinden karşı tarafın onayına sunmanız gerekir; portalda iptal talebi yolunu kullanmazsınız.
Bana gelen iptal talebini onaylamak zorunda mıyım?
Size gelen iptal talebini onaylama zorunluluğunuz yoktur. Siz ilgili faturanın alıcısı veya satıcısı olarak onay verebilirsiniz. Karşı tarafın talep açması, sizin onay verdiğiniz anlamına gelmez. Önce talebin hangi faturaya ilişkin olduğunu ve iptal mi, itiraz bildirimi mi içerdiğini kontrol edin.
Ret yanıtı verdiğim fatura artık geçersiz mi?
Ret yanıtını, faturanın hemen geçersiz hâle geldiği şeklinde değerlendirmeyin. Düzenleyenin alıcının posta kutusuna başarıyla ilettiği e-Fatura, itiraz hâlinde taraflar arasındaki hukuki ihtilaf süreci tamamlanıncaya kadar geçerliliğini korur. Siz ret yanıtını vermiş olsanız da faturanın geçerliliğini yalnız bu yanıta bakarak değerlendirmeyin.
Sonuç
Portalda bir talep açmak işi bitirir mi?
Hayır; talep açmak sürecin başlangıcıdır, sonucu değil. Portal iki tarafın iradesini bir araya getiren bir bildirim ve onay düzenidir. Siz talebi başlatırsınız, karşı taraf onaylayabilir ya da onaylamayabilir. Bu yüzden "talebi gönderdim" cümlesi ile "işlem tamamlandı" cümlesi aynı şeyi anlatmaz. İkinci bir karışıklık da harici itiraz ile onun bildirimi arasındadır: biri hukuki işlemin kendisidir, öteki yalnız idareye bilgi vermektir. Birini yapıp ötekini atlamak, işlemi yarım bırakır. Üçüncüsü senaryo körlüğüdür: portalın bir faturada sunduğu seçenek, başka bir senaryodaki faturada hiç bulunmayabilir. Ekranda aradığınız düğmeyi görememeniz çoğu zaman arıza değil, o senaryonun o işleme kapalı olmasıdır.
Bugün ne yapılabilir?
Elinizdeki faturada sırayla üç şey yapılabilir. Faturanın senaryosunu okumak ve o senaryoda portalın hangi işleme izin verdiğini görmek. Bu işlemde alıcı mı satıcı mı olduğunuzu belirlemek, çünkü talebi kimin başlatabileceği buna bağlıdır. Harici bir itiraz yaptıysanız bildirimini ayrıca tamamlamak. Üçü tamamlandığında elinizde kesin bir sonuç değil, karşı tarafın yanıtını bekleyen açık bir talep olur. Bu yüzden takibi de işin parçası sayın; talebin yanıtlanıp yanıtlanmadığını görmeden dosyayı kapatmayın. Okuyucuda kalması gereken şey şudur: portal iradeyi iletir, iradenin yerine geçmez.
Dayanak
- 526 SIRA NOLU VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ (SIRA NO: 509)’NDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ m.8
- 509 SIRA NOLU VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ (Güncel Hali ) m.V.10
- Hatalı Düzenlenen Temel E-Faturanın Düzeltilmesinin Mümkün Olup Olmadığı Hk.
- Zarar nedeniyle sermaye kaybı sonucu Türk Ticaret Kanunu hükümleri gereği zorunlu olarak yapılacak ve enflasyon düzeltmesi olumlu farkları ile geçmiş yıl karlarından karşılanacak sermaye azaltımında her hangi bir vergisel yükümlülüğün olup olmadığı hk. m.18/3
Kaynakça
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası Harici itirazın noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta ile yapılacağını belirler. Kanun kütüphanede madde bazında işlenmemiştir; bağlantı kanun sayfasınadır.
- 526 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ — 31390 (09.02.2021) MADDE 8 ile eklenen V.10 bölümü, iptal işlemleri ile harici ihbar ve ihtarların elektronik ortamda bildirilmesini zorunlu tutar.
- 509 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği — 30923 (19.10.2019) e-Belge uygulamalarının çerçeve tebliği; bildirim yükümlülüğü V.10 numaralı bölümdedir.
- Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı özelgesi, 11395140-105[VUK-1-20750]-701555 (04.07.2023) Portalın senaryo kapsamını, talebi kimin başlatabileceğini ve onay zorunluluğunun bulunmadığını kılavuzdan aktararak açıklar. Özelge yalnız muhatabını bağlar.
Hata bildirimi
Bu yazıda bir yanlışlık gördüyseniz bildirin; kaynağıyla birlikte kontrol edilir.