Hukuk Genel Kurulu 2025/60 E. , 2026/98 K.
\n\"İçtihat Metni\"MAHKEMESİ\t: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
SAYISI\t: 2024/376 E., 2024/717 K.
ÖZEL DAİRE KARARI\t: Yargıtay\t11. Hukuk Dairesinin 26.12.2023 tarihli ve
\t 2022/3696 Esas, 2023/7674 Karar sayılı BOZMA kararı
Taraflar arasında birleştirilerek görülen ... (Kurum) Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.
Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. ASIL VE BİRLEŞEN DAVADA
1. Davacı vekili asıl ve birleşen davada; müvekkilinin 10.04.2017 tarihinde 25... . sınıf mal ve hizmetlerde kullanılmak üzere \"...\" ibareli marka başvurusunda bulunduğunu, başvurunun ilanına davalının \"...\" ibareli markasına dayalı olarak itiraz ettiğini, davalı Kurum Markalar Dairesi Başkanlığının itirazı kabul etmesi üzerine müvekkilince Markalar Dairesi Başkanlığı kararına yapılan itirazın ise davalı Kurum YİDK tarafından nihai olarak hukuka aykırı şekilde reddedildiğini, dava konusu markanın müvekkili tarafından kullanımı sonucu ayırt edici nitelik kazandığını, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 6/1. maddesi koşullarının oluşmadığını, müvekkilinin ayrıca \"...\" ve \"...\" markalarının da bulunduğunu, bu tescillerin ilkinin davalı şahsın marka tescilinden önceye dayandığını ileri sürerek davalı Kurum YİDK kararının iptaline, dava konusu başvurunun emtia listesindeki tüm mal ve hizmetler için tescil işlemlerinin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Asıl davada davalı Kurum vekili; Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu, başvuru ve itiraza mesnet ... numaralı marka arasında iltibasa neden olacak düzeyde benzerlik bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
3. Birleşen davada davalı vekili usulüne uygun tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.
II. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 10.02.2020 tarihli ve 2018/349 Esas, 2020/34 Karar sayılı kararı ile; davacının \"...\" ibareli marka başvurusuyla davalı ...'ın \"...\" ibareli markası arasında başvurunun reddedilen mal/hizmetler açısından görsel ve sesçil olarak ortalama tüketicileri iltibasa düşürecek derecede benzerlik bulunduğu, taraf markaları arasında yanılgıya düşülebileceği gibi markalar arasında idari ve ekonomik anlamda birbirine bağlı işletmelere ait marka algısı oluşabileceği, bu açılardan taraf markaları arasında SMK’nın 6/1. maddesindeki iltibas koşulunun oluştuğu ancak davacının başvuru ibaresi üzerinde önceki markaları olan \"...\" ve \"...\" ibarelerden dolayı müktesep hakkı olduğu, 2011 yılından beri \"Abiyeni\" şeklindeki markasal kullanımlara bağlı öncelikli hakkı olduğu, bu durumun müktesep hak kapsamında kabul edilmesi gerektiği, sonuç olarak YİDK kararının hatalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne ve 2018-M-5422 sayılı YİDK kararının iptaline karar verilmiştir.
III. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin 24.02.2022 tarihli ve 2020/876 Esas, 2022/230 Karar sayılı kararı ile; seri markanın varlığından söz edebilmek için öncelikle başvuru sahibinin uzun süredir kullandığı ve seri markaya dayanak teşkil edecek markasının tescilli olması gerektiği, zira Kanun'la sağlanan korumanın kural olarak tescil yoluyla elde edilebildiği, İlk Derece Mahkemesince davacının müktesep hakkına dayanak olarak kabul edilen markaların tescil tarihleri gözetildiğinde dava konusu başvurunun yapıldığı tarih itibariyle uzunca süre kullanılma şartını sağlamadıklarından müktesep hakka dayanak olamayacakları, tescilsiz marka kullanımına dayalı olarak işaret tescilinin yapılamayacağı, dava konusu başvurunun davacının önceki markalarının serisi niteliğinde bulunmadığının kabulü ile davanın reddinin gerektiği gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
“…Dava, YİDK kararının iptali istemine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemesince; davalının redde mesnet markasının ayakta olduğu, davacının ise davalının marka tescilinden önce seri marka oluşturmak amacıyla aldığı markanın önceye dayalı kazanılmış hak sağlamadığı ve bu konuda somut delil de sunulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de, davacı vekilinin istinaf istemine yanıt dilekçesinde zikrettiği Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin, 10.05.2021 tarih, 2019/19 E. ve 2021/490 K. sayılı mahkeme kararıyla davalının markasının hükümsüz kılındığı ve markanın sicilden iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Mahkemece bu işleme ilişkin TÜRKPATENT sicil kaydı ve kayda mesnet kesinleşmiş mahkeme kararı getirtilerek 6769 sayılı Kanun'un 27 nci maddesi de göz önüne alınarak sonucuna göre bir değerlendirme yapılması gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir” gerekçesiyle karar oy birliğiyle bozulmuştur.
B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; önceki gerekçeye ilâveten YİDK kararının verildiği tarihteki hukuki duruma göre yerinde olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği, esasen idari nitelikte olan ve SMK'nın 156. maddesindeki düzenleme uyarınca adli yargı yerlerinde görülen YİDK kararının iptali davasında Kurum kararının verildiği tarihten sonra ortaya çıkan hukuki duruma göre bir değerlendirilme yapmanın mümkün olmadığı, aksi durumda Kurumun karar verdiği tarihte ortada olmayan hukuki koşullara göre denetimin söz konusu olacağı, bu durumun da eldeki davanın niteliği ile uyuşmadığı, esasen Özel Dairenin yerleşik uygulamasının da bu yönde olduğu, iptali istenen YİDK kararının 03.07.2018 tarihinde verildiği, marka başvurusunun reddine mesnet davalının 2015/71703 sayılı markasının ise bozma ilâmında belirtildiği üzere söz konusu YİDK kararından sonra 10.05.2021 tarihli kararla hükümsüz kılındığı, dolayısıyla Kurum kararının iptaline yönelik davada, karar tarihi itibariyle ortada olmayan hükümsüzlük kararının değerlendirilmesine imkân bulunmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; müvekkilinin \"...\" markasının tesciline engel gösterilen ve YİDK kararına dayanak olan davalının \"...\" markasının kesinleşen mahkeme kararıyla hükümsüz kılınarak sicilden terkin edildiğini, bu durumun ilgili evrak getirilerek değerlendirilmesi gerektiğini, zira hakkın özünü etkileyen hatta marka hakkının doğumunu engelleyen bir durum oluşturduğunu belirterek direnme kararının bozulmasını istemiştir.
C. Uyuşmazlık
Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; 03.07.2018 tarihli YİDK kararının iptali istemine ilişkin eldeki davada, davalının itirazına mesnet ... numaralı markanın hükümsüzlüğüne ilişkin Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.04.2021 tarihli ve 2019/19 Esas ve 2021/490 Karar sayılı kararının değerlendirilmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.
1. İlgili Hukuk
1. Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 27. maddesi
2. 5000 sayılı ... Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 15/C maddesi (5000 sayılı Kanun),
3. ... Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Kurulları Yönetmeliğinin (YİDK Yönetmeliği) 6 ve 8. maddeleri
2. Değerlendirme
1. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuya ilişkin yasal düzenlemeler ile hukuki kavram ve kurumların ortaya konulmasında yarar bulunmaktadır.
2. Hükümsüzlük bir işlemin geçersiz olduğunun ya da geçersiz sayılmasının açıklanması veyahut geçersiz kabul edilmesi olduğu gibi sakat veya yok sayılmasıdır (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, Ankara 2021, s. 511).
3. Sınai Mülkiyet Kanunu'nun \"Hükümsüzlüğün ve iptalin etkisi\" başlıklı 27. maddesinde;\"(1) 25 inci madde gereğince markanın hükümsüzlüğüne karar verilmesi hâlinde bu karar marka başvuru tarihinden itibaren etkili olup, markaya bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır.
(2) 26 ncı madde gereğince markanın iptaline karar verilmesi hâlinde ise bu karar, iptal talebinin Kuruma sunulduğu tarihten itibaren etkilidir. Ancak talep üzerine, iptal hâllerinin daha önceki bir tarihte doğmuş olması hâlinde iptal kararının bu tarihten itibaren etkili olacağına karar verilebilir.
(3) Marka sahibinin ağır ihmali veya kötüniyetli olarak hareket etmesi nedeniyle zarar görenlerin tazminat talepleri saklı kalmak üzere, hükümsüzlük ve ikinci fıkranın ikinci cümlesinde düzenlenmiş olan iptal kararının geriye dönük etkisi aşağıdaki durumları etkilemez:
a) Karardan önce, markanın sağladığı haklara tecavüz nedeniyle açılan davada verilen kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar.
b) Karardan önce kurulmuş ve uygulanmış sözleşmeler.
(4) Üçüncü fıkranın (b) bendi kapsamındaki sözleşmeler uyarınca ödenmiş bedelin, hakkaniyet gereği kısmen ya da tamamen iadesi istenebilir.
(5) Markanın hükümsüzlüğüne veya iptaline ilişkin kesinleşmiş kararlar, herkese karşı hüküm doğurur.
(6) Hükümsüzlük kararının kesinleşmesinden sonra mahkeme, bu kararı Kuruma resen gönderir.
(7) Hükümsüzlük veya iptal kararının kesinleşmesinden sonra marka sicilden terkin edilir ve durum Bültende yayımlanır\" düzenlemesine yer verilmiştir. Buna göre SMK'nın 25. maddesi gereğince markanın hükümsüzlüğüne karar verilmesi hâlinde bu hükümsüzlük kararının marka başvuru tarihinden itibaren etki doğuracağı ve kural olarak bu markaya SMK ile sağlanan korumanın hiç doğmamış sayılacağı açıkça belirtilmiştir.
4. Öte yandan SMK'nın 27/3. maddesinde marka sahibinin ağır ihmali veya kötüniyetli olarak hareket etmesinden kaynaklanan zararın giderilmesine ilişkin tazminat talepleri saklı kalmak üzere, hükümsüzlük kararının geriye dönük etkisi yönünden iki istisna belirtilmiş; marka sahibinin ağır ihmali veya kötüniyetli olarak hareket etmesinden kaynaklanan zararın giderilmesine ilişkin tazminat talepleri istisnalar kapsamına alınmamıştır. Bununla birlikte markanın hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş kararlar, marka üzerindeki hakların mutlak karakteri gereği, sadece davalıya değil, herkese karşı hüküm ve sonuç doğuracaktır.
5. Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 27/3. maddesinde hükümsüzlük kararının mutlak karakterinden etkilenmeyen istisnai iki hâl belirtilmiştir. Bunlardan ilki, hükümsüzlük kararından önce markanın sağladığı haklara tecavüz nedeniyle açılan davada verilen kesinleşmiş ve uygulanmış karardır. Diğeri ise bir markanın hükümsüzlüğüne karar verilmeden önce kurulmuş ve uygulanmış sözleşmelerdir. Görüldüğü üzere hükümsüzlük kararının geçmişe etkili olmadığı durum sadece iki hâlde söz konusudur. Bunlar haricindeki tüm hâllerde hükümsüzlük kararı geçmişe etkili olacaktır.
6. Bu aşamada açıklanması gereken bir diğer husus ise YİDK kararlarına itiraz ve bu kararların kararların kesinleşmesi meselesidir. 5000 sayılı Kanun'un 15/C maddesi; “Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesinin kararları Kurumun nihai kararlarıdır. Bu kararlara karşı, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava açılabilir...” hükmünü haizdir. Bu düzenlemeyle aynı doğrultuda olmak üzere 5000 sayılı Kanun'un 15/C maddesine dayalı olarak çıkarılan YİDK Yönetmeliğinin 8/1. maddesinde YİDK kararlarının Kurumun nihai kararı olup bu kararlara karşı Kurum nezdinde tekrar itiraz edilemeyeceği ve 8/3. maddesinde ise nihai kararlara karşı, kararın ve varsa maddi hataların düzeltilmesine ilişkin kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde yetkili ve görevli mahkemede dava açılabileceği düzenlenmiştir. Buna göre açılacak davanın konusunu YİDK’nın verdiği Kurumun nihai kararlarının iptali oluşturmaktadır. Bir başka anlatımla YİDK kararları Kurumun idari açıdan verdiği nihai karar olmakla birlikte, ön görülen dava açma süresi geçmeden veyahut açılan dava kesin olarak sona ermeden YİDK kararının kesinleştiğinden bahsedilemez.
7. Önemi nedeniyle bu aşamada belirtilmelidir ki, marka başvuru sürecinde YİDK'nın incelemesinin hangi kapsamda ve ne şekilde yapılacağı SMK'nın \"Karara itirazların incelenmesi\" başlıklı 21. maddesinde; \"(1) Şeklî eksiklik içermeyen itirazlar, Kurul tarafından incelenir.
(2) Kurul, taraflardan itirazlara ilişkin görüşlerini süresi içinde bildirmelerini ister. Kurum gerekli gördüğü takdirde taraflardan ek bilgi ve belge sunmalarını isteyebilir. İstenilen ek bilgi ve belgelerin veya görüşlerin süresinde Kuruma sunulmaması hâlinde itiraz, mevcut bilgi ve belgeler kapsamında değerlendirilir.
(3) Kurul, 19 uncu maddenin üçüncü fıkrası uyarınca verilen kararlara karşı yapılan itirazlarda, gerekli görürse, tarafları 19 uncu maddenin dördüncü fıkrasına göre uzlaşmaya teşvik edebilir.
(4) Kurul, itiraz hakkında yapacağı inceleme ve değerlendirme sonucunda Kurumun nihai kararını verir.\" şeklinde ve YİDK Yönetmeliğinin \"Kurul kararları\" başlıklı 6. maddesinde düzenlenmiştir. Bu kapsamda Yönetmeliğin 6/2. maddesinde YİDK'in itirazları incelerken taleple ve gerekçeyle bağlı olduğu ancak önemli ve ağır usul hataları ile itiraza konu kararı veren dairenin resen incelemesi gereken hususları, taleple ve gerekçeyle bağlı olmaksızın resen dikkate alabileceği; yine 6/3. maddede ise YİDK'nın karara etki edecek bir konunun bekletici sorun yapılması hakkında ara karar verebileceği belirtilmiştir.
8. Şu hâlde itiraza dayanak markanın hükümsüzlüğünün YİDK kararına etkisinin ne şekilde olacağı meselesi gündeme gelecektir. Belirtildiği üzere, kural olarak itirazda ileri sürülmeyen hususların daha sonra mahkemede ileri sürülmesi mümkün değildir. Örneğin itiraz safhasında markanın tanınmış olduğu ileri sürülmemiş ise daha sonra mahkemede bu husus ileri sürülemeyecektir. Bununla birlikte YİDK kararı Kurumun nihai kararı olduğu için bu süre zarfında marka tescil edilmiş ise SMK'nın 25... . maddeleri gereği YİDK kararının iptali davasından ayrı olarak hükümsüzlük davası da açılabilecektir. Her iki davanın şartları arasında (dava açma süresi, davanın tarafları ve konusu bakımından) farklar bulunsa da bu iki davanın birlikte açılmasında bir engel bulunmamaktadır. İşte bu kapsamda açılan YİDK kararının iptali ile başvuru markasının hükümsüzlüğü istemli bir dava veyahut somut olayda olduğu gibi başvurunun reddi sonucunu doğuran YİDK kararının iptali istemli bir dava henüz derdestken itiraza dayanak markanın hükümsüz kılınması (hükümsüzlüğün etkisi gözetildiğinde) sonuca etki edebilecek bir durum meydana getirir. Zira anılan davalar, SMK'nın 27/3. maddesinde belirtilen hükümsüzlük kararının geçmişe etkili olmasının istisnası kapsamında değildir. Bir diğer anlatımla, her ne kadar YİDK kararlarının iptali istemli davada Mahkeme bu istem yönünden itiraz sebepleri ve bunlarla ilgili olarak Kuruma sunulan belgeler çerçevesinde değerlendirme yapmak durumundaysa da bu sınırlama, kendisine sağlanan koruma kapsamında başvuru markasına karşı itiraza dayanak teşkil eden markanın bu korumasının hiç doğmamış sayılması sonucunu doğuran hükümsüzlük kararının da Mahkemece değerlendirilemeyeceği şeklinde genişletilemez.
9. Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacının marka başvurusunun, davalı ...'ın ... numaralı itirazına dayanak markası karşısında SMK'nın 6/1. maddesi uyarınca bir kısım mal ve hizmetlerde tescil edilmesini engelleyen YİDK kararının iptali istemli eldeki davada Bölge Adliye Mahkemesince, dava konusu YİDK kararının tarihi itibariyle ortada olmayan itiraza dayanak markanın hükümsüzlüğüne ilişkin mahkeme kararının değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.
10. Şu hâlde, SMK'nın 27. maddesinde hükümsüzlüğün etkisini sınırlayan istisnai durumlar arasında sayılmayan eldeki davada, davalının itirazına dayanak markasının hükümsüzlüğüne ilişkin kararın dikkate alınması gerektiği ve bu kapsamda Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.04.2021 tarihli ve 2019/19 Esas, 2021/490 Karar sayılı kararı ile davalı şahsın itirazına ve davalı Kurum kararına dayanak ... numaralı markanın davalı Kurum nezdindeki sicil kayıtları getirilip SMK'nın 27. maddesi kapsamında yapılacak inceleme ve değerlendirme neticesinde bir karar verilmesi gerekir.
11. Hâl böyle olunca; direnme kararının Özel Daire bozma kararında belirtilen nedenlerle bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 371. maddesi gereğince BOZULMASINA,
İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,
Dosyanın HMK'nın 373. maddesinin 2. fıkrası uyarınca kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.02.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.