8. Hukuk Dairesi 2023/1686 E. , 2023/4377 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/583 E., 2020/918 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/50 E., 2018/62 K.
Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil, bu talep kabul edilmez ise taşınmazın tapu kaydına vakıf taviz bedeli şerhi verilmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın, davacı ile müdahil vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı ile müdahil vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Davacı ... vekili dava dilekçesinde, davacı ...'in Mazbut vakıf olan Maraş Mutasarrıfı ... Paşa Vakfı'nın vakıf evladı olduğunu, 1038 ada 1 parselden gelen ve ... Çiftliği 7 No.lu haritadan ifrazen oluşan dava konusu ... ili Üsküdar ilçesi Çengelköy Mahallesi 1038 ada 111 parsel ... taşınmazın ... Çiftliğinin 4785 ... Orman Kanununa Bazı Hükümler Eklenmesine ve Bu Kanun’un Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunu (4785 ... Kanun) ile devletleştirilmesi öncesinde tapusu Maraş Mutasarrıfı ... Paşa Vakfı adına olması gerekirken bu tapu yolsuz tescil ile ... ... ... adına ve devamında da intikalen ... ... ... varisleri adına tescil edildiğini, ilk yolsuz tescilin burada olduğunu ileri sürerek dava konusu taşınmazdaki birinci yolsuz tescilin tespiti ile dava konusu taşınmazda kurulan kat irtifaklı tapuların fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1/100 hissesinin tapusunun iptali ile Maraş Mutasarrıfı ... Paşa Vakfı adına tescilini talep etmiştir.
2.Davacı vekili 19.06.2017 tarihli ıslah dilekçesinde; ıslah talepleri doğrultusunda dava konusu taşınmazların tapusunun Maraş Mutasarrıfı ... Paşa Vakfı adına tescilini, bunun mümkün olmaması halinde dava konusu taşınmazların tapu kaydına Vakıflar Kanunu'nun 18 inci maddesi gereğince vakıf taviz bedeli şerhi işlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
3. Yargılama sırasında müdahil ..., aynı iddia ve taleple davaya katılmıştır.
II. CEVAP
1. Davalı ... Kaşka vekili cevap dilekçesinde özetle, açılan davanın haksız, mesnetsiz ve kötü niyetli olduğunu, iddiaların doğru olmadığını, davacının, huzurdaki davayı açmak için gereken taraf ehliyeti bulunmadığını, vakfın galle fazlasına müstahak vakıf evladının; vakfı temsil edemeyeceğini, vakıf adına dava açamayacağını ileri sürerek haksız davanın reddini istemiştir.
2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde ileri sürülen itiraz sebeplerini tekrar ederek davanın reddi savunmuştur.
3.Davalı ... vekili ise cevap dilekçesinde, davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde ileri sürülen itiraz sebeplerini tekrar ederek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; mazbut vakıfların yönetiminin ve tasarruf hakkının ...'ne ait olduğu gerekçesi ile açılan davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı ile müdahil vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı ile müdahil vekili istinaf başvuru dilekçelerinde; öncelikle davacının vakıf evladı temyiz kudretini haiz Türk vatandaşı olarak hukuki ehliyete sahip olup, 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 27 nci madde kapsamında hukuki dinlenilme hakkı, Anayasa'nın 36 ncı madde kapsamında hak arama özgürlüğü, AİHS ek-8 madde kapsamında adil yargılanma hakkı olduğunu, mahkemenin tespitinin kabul edilemeyeceğini, mahkemenin görevinin aslında davanın esasına girerek dava konusu taşınmazın vakfı adına tescilinin mümkün olup olmadığını, tescili mümkün değilse ıslah edilen terditli talep olan dava konusu taşınmazın tapu kaydına vakıf şerhi konulmasının mümkün olup olmadığını araştırmak ve bu konuda karar oluşturmak olduğunu, mahkemenin "şu aşamada kesinlik arz etmediğinden varsayıma dayalı olarak taşınmazın galle getireceği ihtimalinin varlığı dava açma bakımından hukuki yarar oluşturmamaktadır." şeklindeki bir cümlenin içinde geçtiği üzere bir başka varsayıma (galle getireceği ihtimalinin varlığı veya yokluğu hukuki yararı olamayabileceği) dayanarak davacı vakıf evladının hukuki yararı olmadığına karar veremeyeceğini, dava konusu taşınmaz üzerinde 46 adet kiraya verilebilen daire bulunduğunu, dava konusu taşınmazın vakfı adına tesciline karar verilmesi halinde Vakıflar Genel Müdürlüğünce bu taşınmazdan kira geliri elde edileceğini, 5737 ... Vakıflar Kanunu'nun (5737 ... Kanun) 7 inci maddesine göre işletme giderleri ayrıldıktan sonra kalan kısmın mahkeme kararı ile galle fazlasına müstahak vakıf evlatlarına galle fazlası olarak dağıtılacağının varsayım değil gerçek olduğunu, Yargıtay içtihatlarında, dava açmakta hukuki yararı olan ancak dava takip yetkisi olmayan üçüncü kişilere dava takip yetkisi tanındığını, Yargıtayın taşınmazın maliki bulunmayan, malik olarak tasarruf yetkisi bulunmayan kişilere hukuki menfaat temelinde dava takip yetkisi tanımakta, böylece davayı açıp, yürütüp kendi adına ve fakat tescili dava dışı kişi lehine sağlanmak üzere hüküm alabilme yetkisini tanıdığını, kişinin 6100 ... Kanun'un 114-1-h maddesi kapsamında dava açmakta hukuki yararı olmasına rağmen, 6100 ... Kanun'un 53 üncü maddesi kapsamında dava takip yetkisi olmadığı yönünde karar oluşturulması halinde, kişinin Anayasa 36. maddesinde yer alan hak arama ilkesi ve AİHS m. 8’de düzenlenmiş bulunan adil yargılanma hakkı şeklindeki temel hak ve özgürlükleri ihlal edilmiş olacağını, Vakıflar Genel Müdürlüğüne mazbut vakıflar konusunda kanunla tanınan sadece tasarruf hakkı olmayıp aynı zamanda mazbut vakıf malının korunması, tahrif ve tağyir edilmemesi sorumluluğu olduğunu, vakıf evladının davayı ... adına açmadığını, vakıf evladının davayı hukuki yararı nedeniyle açtığını, Vakıflar Genel Müdürlüğünün davaya feri müdahil olarak katılmışken, dava konusu taşınmazın Maraş Mutasarrıfı ... Paşa Vakfının malı olduğu konusunda dava dosyasına yazılı beyanda bulunmuş olmasına rağmen dava konusu taşınmazın vakfı adına tescili veya terditli talep olarak tapu kaydına vakıf şerhi konulmasında galle fazlasına müstahak vakıf evladının 6100 ... Kanun'un 114-1-h maddesi kapsamında hukuki yararı bulunmadığı şeklinde karar oluşturulmasının vakıf evladının 6100 ... Kanun'un 27 nci madde kapsamında hukuki dinlenilme hakkı, Anayasa'nın 36 ncı madde kapsamında hak arama özgürlüğü, AİHS ek-8 madde kapsamında adil yargılanma haklarının açık ihlali anlamına geldiğini bildirerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı ve müdahil vekilinin istinaf başvurusunun 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir .
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı ve müdahil vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı ve müdahil vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, mazbut vakıf olan Maraş Mutasarrıfı ... Paşa Vakfı'nın vakıf evladı olan davacı tarafından davalılar adına kayıtlı taşınmazın vakfa ait olduğu iddiası ile tapu kaydının iptali ile evladı olduğu vakfın adına tescili, bu talep kabul edilmez ise tapu kaydına "vakıf taviz bedeli şerhi" konulmasına ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 114, 115, 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 12 nci maddesi, 5737 ... Kanun'un 3, 6 ve 7 nci maddeleri.
3. Değerlendirme
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki gerekçeye, 6100 ... Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı ile müdahil vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR :
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesi uyarınca ONANMASINA,
54,40 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 215,45 TL'nin temyiz edenler davacı ve müdahilden alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
14.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.