6. Hukuk Dairesi 2026/1557 E. , 2026/1629 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2022/559 E., 2023/269 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı borçlu şirket tarafından keşide edilen çekin davacı şirkete ciro edildiğini, davacı tarafından yasal sürede ibraz edilen çekin ancak çek yaprak bedelinin tahsil edildiğini, davalı şirketin ise konkordato talebinde bulunduğunu, konkordato yargılamasını yapan mahkemeye başvurarak alacak kaydı talep ettiklerini, ancak mahkemece talebin reddedilerek çekişmeli alacak olarak kabul edildiğini ileri sürerek kabul edilmeyen alacaklarının konkordato projesine dahil edilmesini, aksi halde alacaklı olduğunun tespiti ile çekişmeli alacak olarak depo edilen bedelin davacı şirkete ödenmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarihli tasdik kararı istinaf mahkemesinde kaldırıldığından davanın konusuz kaldığını, kaldırma sonrasında mahkemece verilen kararın istinaf mahkemesince ikinci kez kaldırıldığını, yeniden verilen kararın temyiz incelemesinde olduğunu, konkordatonun tasdikine ilişkin her bir kararda İİK'nın 308/b. maddesi kapsamında çekişmeli alacaklar yönünden dava açmak üzere yeniden süre verildiğini, davanın konusuz kaldığını, iş bu davanın tarafları ve konusu aynı mahiyette olan İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/251 E. sayılı dosyasının da halen derdest olduğunu, dayanak olarak gösterilen çekin konkordato müdahillerinden ... Elektrik Ltd. Şti’ne verilen avans çeki olduğunu, çekten kaynaklı davalı şirkete borcun olmadığını, çekin karşılığının olmadığını, mal tesliminin yapılmadığını, müvekkil şirketin ticari defter kayıtlarında da görüleceği üzere sipariş avansı olarak verilen çeklerden dolayı ... şirketinden alacaklı olduğunu, müvekkili şirketin hiçbir şekilde ticari ilişkisi olmayan davacıya da herhangi bir borcu bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 02.09.2020 tarihli kararı ile davanın zorunlu arabuluculuğa tabi olduğu ve arabuluculuk tutanağı sunulmadığı gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 02.09.2020 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 04.12.2020 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Bölge Adliye Mahkemesinin 04.12.2020 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce, İİK'nın 308/b. maddesinde düzenlenen çekişmeli alacaklarla ilgili davanın zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığı gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
2. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı hakkındaki konkordato yargılamasına esas olmak üzere verilen müdahale talebine konu alacağın Adana 8. İcra Müdürlüğü'nün 2018/10807 E. sayılı dosyasına konu edilen 20.09.2018 tanzim tarihli ve 75.000,00 TL bedelli çek olduğu, çekin incelenmesinde davalı yanca keşide edilmekle birlikte dava dışı ... Elektrik Ltd. Şti.'ye verildiği, lehtar tarafından cirolanmakla davacıya verildiği ve süresinde ibraz ile çek yaprak bedelinin tahsil edildiği, çekin avans çeki olduğu yönündeki iddianın davalı yanca ispatlanması gerektiği, alacak konusu çek olduğundan olayda senede karşı senetle ispat kuralları çerçevesinde bu hususun ispatının mümkün olduğu, davacı ciranta davalı ise keşideci olmakla birlikte lehtar ile keşideci arasında ticari ilişki olmadığı, çekin karşılığı edimin yerine getirilmediği hususlarında davacı cirantaya karşı iddia ya da savunmada bulunulması için cirantanın iktisapta kötüniyetli olması ve alacak borç durumunu bilmesi gerektiği, bu kapsamda davalının belirtilen şekilde iddiasını ispatlamaması gerektiği, davacı yanın konkordato kapsamında belirttiği alacağa konu çekten kaynaklı davacının borçlu olmadığı yönündeki iddiasının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davalının konkordato talebinin reddine karar verildiğini, kararın temyiz incelemesinden geçerek onandığını, davanın dayanağını oluşturan mahkeme ilamının ortadan kalktığını, iş bu davanın tarafları ve konusu aynı mahiyette olan İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/251 E. sayılı dosyasının da halen derdest olduğunu, bilirkişi incelemesi dahi yaptırılmadan, tanıklar dinlenilmeden ve deliller toplanmadan davanın kabulüne karar verilmiş olmasının da usule ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu çekin konkordato müdahilllerinden ... Elektrik Ltd. Şti’ne verilen sipariş avansı çeki olduğunu, ... Elektrik Şirketi tarafından sözleşmeden kaynaklanan edimlerin yerine getirilmediğini, müvekkili şirketin ticari defter kayıtlarında da görüleceği üzere sipariş avansı olarak verilen çeklerden dolayı ... Şirketi'nden alacaklı olduğunu beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, İİK'nın 308/b maddesi uyarınca çekişmeli alacağın tespiti ile konkordato projesine eklenmesi istemine ilişkindir.
1. Dosya kapsamından, mahkemece verilen davalı şirketin konkordatosunun tasdikine ilişkin karar, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nin 19.07.2022 tarihli ve 2022/562 E., 2022/1270 K. sayılı kararı ile kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilerek tasdiki talebinin reddine karar verdiği, verilen kararın Dairemizin 09.02.2023 tarihli ve 2022/5037 E., 2023/518 K. sayılı ilamı ile onanarak 09.02.2023 tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece eldeki dava konusuz kaldığından konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olup, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
2. Bozma nedenine göre davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,21.04.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.