6. Hukuk Dairesi 2025/614 E. , 2025/1693 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1490 E., 2024/1952 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2022/672 E., 2023/128 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacı ...’in eşinin davalı kooperatif ortağı olduğunu, eşinin vefat ettiğini, bunun üzerine üyeliğin kendisine geçtiğini, kooperatif yönetiminin kendi tarafında olan üyelerin lehine işlem yaptığını, tüm üyelere eşit davranmadığını, davacı ...’nin ekonomik nedenlerle aracını satmak zorunda kaldığını, bir süre de kooperatif üyeliğini diğer davacı aynı zamanda eski kooperatif yönetim kurulu başkanı olan ...’e devrettiğini, bu devrin davacı ... tarafından kooperatife bildirildiğini, devre ilişkin ihtarın kooperatife tebliğinin ardından davacı ...’nin haksız ve hukuka aykırı şekilde, sahte belge düzenlemek suretiyle üyeliğinin sona erdiğine ilişkin yönetim kurulu kararının alındığını, davacı ... üyelikten çıkarıldığından, davacı ...’a yapılan devrinden geçersiz olduğundan bahisle davacı ...’ın kayıt talebinin de reddedildiğini, davacı ...’nin ihracına ilişkin yönetim kurulu kararının hukuka aykırı olduğunu, ihraca gerekçe olan ve kooperatif tarafından araç bulundurma şartının yerine getirilmesi hususunda davacı ...'ye yapıldığı belirtilen 05.04.2021 tarihli tebligatın gerçeğe uygun olmadığını, bu yönde bir ihtarat ve tebligat yapılmadığını, davacı ...'nin kooperatif ortaklığından çıkarılmasına ilişkin 18.05.2022 tarihli 55 sayılı kararın yok hükmünde olduğunun tespit ile iptalini ve davacı ... ile davacı ... arasında noterde yapılan 30.05.2022 tarihli kooperatif hisse devri sözleşmesi uyarınca davacı ...'ın kooperatif üyesi olduğunun tespiti ve ortaklık kaydının yapılmasını, taraflar arasındaki muarazanın bu şekilde giderilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kooperatif vekili cevap dilekçesinde; davacı ...'nin amaca uygun araç bulundurma şartını 05.04.2021 tarihinde tebliğ edilen yazılı ihtara rağmen yerine getirmemesi sebebiyle 18.05.2022 tarihli, 2022/55 sayılı karar ile ortaklıktan çıkarıldığını, işleminin Yasa'ya ve sözleşmeye uygun olduğunu, ortaklıktan çıkartma tarihinden sonra davalı ...'a yapılan devir işleminin hukuken geçerli olmadığını savunmuş davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar ..., ... ve ...'in davasının kabulüne, davalı kooperatif yönetim kurulunun ortaklıktan ihraca ilişkin 18.05.2022 tarihli 55 sayılı kararının iptaline, davacı ...'in davasının kabulüne, davacı ...'iın davalı nezdinde bulunan muris ...'e ait 127 no'lu üyeliği mirasçılardan devralarak 30.05.2022 tarihinden itibaren davalı Sınırlı Sorumlu 37 no'lu Sakarya ... Otobüsçüler Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifinin ortağı olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle reddine; davalının ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle kısmen kabulüne, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22.02.2023 tarihli, 2022/672 Esas, 2023/128 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince, kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden belirtilen şekilde hüküm kurulmasına, davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile davacılar ..., ... ve ...'in davasının kabulüne, davalı Kooperatif yönetim kurulunun ortaklıktan ihraca ilişkin 18.05.2022 tarihli, 55 sayılı kararının yok hükmünde olduğunun tespitine, davacı ...'in, davalı Sınırlı Sorumlu 37 no'lu Sakarya ... Otobüsçüler Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi'nin ortağı olduğunun tespiti istemli davasının reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde:
a. İstinaf kararının gerekçesinde belirtildiği şekilde bir savunma ve itirazın, yargılamanın hiç bir aşamasında davalı Kooperatif tarafından ileri sürülmediğini,
b. Dava konusu olayda tüm işlemlerin yürütülmesinin bizzat Kooperatif Yönetimi tarafından gerçekleştirildiğini, davacıların Murisi ...'in vefatı sonrasında 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Kooperatif Yönetim Kurulu'nun 12.11.2020 tarihli, 48 no'lu kararıyla, davacı ... iki çocuğunun velisi sıfatıyla ve kendi adına, ortaklar cetveline 127 no'lu üye olarak kaydedildiğini,
c. Yargıtay'ın istikrar kazanmış içtihatlarında, kooperatifin kişi ile bu sıfatla yazışmalar yapması, onu genel kurullara çağırması, belirli miktarda ödeme kabul etmesi veya konut tahsisi ve teslim etmesi ve tadilata izin vermesi şeklinde zımnen de üyeliğin gerçekleşebileceğinin açıkça ifade edildiğini,
d. ...’e üyeliğin devir sözleşmesinde davacı ...’in kendi adına asaleten, çocukları Abdulhalim ve ... adına velayeten, taraf olarak yer aldığını, davacı ... Anasözleşmenin 10. maddesinde belirtilen, kooperatif üyelik şartlarını taşıdığını,
e. Davacılar Hanife ve çocukları Abdulhalim ve ...'in menfaatlerinin çatışmasının söz konusu olmadığını beyan etmektedir.
2. Davalı kooperatif vekili temyiz dilekçesinde:
a. Davacı ...’in, ihracından önce diğer mirasçılara velayeten de kooperatife üye olduğunu, fiil ehliyeti bulunmayan küçüklere bir uyarı tebliğ edilmesinin mümkün olmadığını, bu uyarının içeriğinin ehliyetsiz kişiler tarafından anlaşılamayacağı da değerlendirildiğinde böyle bir uyarının yapılmasının gereksiz olduğunu,
b. Davacı ...'in kooperatif Anasözleşmesinin 16. maddesinden ve ...'in vefatı sebebiyle, bu kişinin mirasçılarının kooperatif üyeliğine dair haklarının bulunduğundan haberdar olmadığından bahsedilemeyeceğini,
c. Davanın ... ve ...'e velayeten açılmasının, ...'in bu kişileri velayeten temsil ettiğinin kabulü anlamına geldiğini, velayet yetkisinin hukuka uygun olarak kullanılıp kullanılmadığını denetleme yetkisinin de kendilerinde olmadığını, çocuklara temsil kayyımı atanması talebinde bulunma yetkisinin yahut görevinin bulunmadığını,
d. Bölge Adliye Mahkemesinin ...'i de kapsayacak şekilde ortaklıktan çıkarma kararının yok hükmünde olduğuna dair karar vermesinin hatalı olduğunu, ... ve ...'in mirasçılıktan doğan ortaklık haklarının usulüne uygun olarak kullandırılmadığını değerlendirirken, ... lehine de davanın kabulüne karar vermesinin çelişkili olduğunu,
e. ...'in ortaklıktan ihraç kararının usule uygun olduğunu beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali ve yeni üyeliğin tespiti, muarazanın bu şekilde giderilmesi istemine ilişkindir.
Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere; ve özellikle kooperatif üyesi ...'in vefat ettiği, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Kooperatif Anasözleşmesi'nin 16. maddesinde belirlenen prosedürün işletilmesi sağlanmadan, murisin sadece eşinin müracaatı üzerine üye kaydedilmesi ve Kanun'a ve Anasözleşme'ye aykırı bu üyeliğin diğer davacı ...’e devredilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla verilen karar usul ve kanuna uygun olup, taraflar vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,
Alınması gereken harç peşin olarak yatırıldığından davalıdan yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
Fazla yatırılan harcın istek halinde temyiz eden davacılara iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
28.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.