(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi 2009/9476 E. , 2009/10601 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 11.09.2008 gününde verilen dilekçe ile ipoteğin kaldırılması istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 21.05.2009 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Davacı, paydaşı bulunduğu 968 parsel sayılı taşınmaza dava dışı ... Elektrotları Sanayi ve Ticaret A.Ş. yararına 1987 yılında konulan ipoteğin, alacaklı şirketin münfesih olduğundan kaldırılmasını istemiştir.
Davalı, mahkemenin yetkisiz olduğunu, ipotek alacaklısının belirlenebilir bulunduğunu, husumetin İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne yöneltilmesi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, hükmü, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, ipotek şerhinin kaldırılması istemine ilişkindir.
İpotek kişisel bir alacağın teminat altına alınması amacını güden ve bir taşınmaz değerinden alacaklının alacağını elde etmesini sağlayan sınırlı bir ayni haktır. İpotek tesisi için rehin edilecek taşınmaz maliki ile alacaklı arasındaki anlaşmanın (rehin sözleşmesi) bulunması ve rehin sözleşmesinin Türk Medeni Kanununun 856. maddesi gereğince tapu siciline tescil edilmesi gerekir.
Alacak sona erdiği halde alacaklı terkin taahhüdüne rağmen iradesiyle terkin talebinde bulunmazsa taşınmaz maliki ipoteğin fekkini (kaldırılmasını) dava yolu ile isteyebilir.
Ticari şirketler ticaret siciline kaydedilmesi ile tüzel kişilik kazanırlar. Ticaret Sicilinden terkini ile de tüzel kişilikleri sona erer. Anonim şirketlerde sermaye miktarını düzenleyen 272. maddesinde “Özel kanunlarda aksine hüküm olmadıkça esas sermaye miktarı ellimilyar Türk lirasından aşağı olamaz. Bu miktar, Bakanlar Kurulunca on katına kadar artırılabilir.” hükmü düzenlenmiştir. 24/6/1995 tarih ve 559 sayılı KHK'nin Geçici Madde 2 maddesi de “Esas sermayesi beşmilyar Türk lirasından aşağı olan anonim şirketler ile beşyüzmilyon Türk lirasından aşağı olan limited şirketler, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren 31.12.1998 tarihine kadar sermayelerini bu miktarlara çıkararak tescil ettirmedikleri takdirde münfesih olurlar.” hükmünü taşımaktadır. Bir ticari şirketin, Ticaret Sicilindeki kaydı fesih ve tasfiye sebebi ile terkin edilmiş ise, şirkete karşı subjektif bir hakkı olduğunu ileri süren kişi yada kişiler tarafından şirketin ihyası için tasfiyeyi yapan memur yada tasfiye kuruluna husumet yöneltilerek dava açabilir. Bunun için, şirketin ihyası için subjektif hak iddiasında bulunana uygun bir önel verilerek, dava açılırsa bu dava yönünden ön mesele kabul edilmeli, şirketin ihyası sağlandığında da tasfiye memuru yada kuruluna husumet yöneltilmelidir.
Somut olayda, ipotek alacaklısı ... Elektrotları Sanayi ve Ticaret A.Ş. 24.06.1995/559 sayılı KHK ile 03.06.1998/4366 sayılı yasa gereği 01.01.1999 tarihinde münfesih olduğu, İstanbul Ticaret Odası, Ticaret Sicil ve Tescil Şubesinin 07.07.2008 tarihli yazısından anlaşılmaktadır. İpotek şerhinin kaldırılması istemli davalar ipotek alacaklısına karşı açılabilir. Eldeki davada ipotek alacaklısı münfesih şirket yerine Tapu Sicil Müdürlüğü hasım gösterilerek dava açılması doğru görülmediğinden, hükmün bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana geri verilmesine, 09.10.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi.