10. Hukuk Dairesi 2026/1528 E. , 2026/3817 K.
\n\"İçtihat Metni\"MAHKEMESİ\t: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI\t: 2024/2285 E., 2025/3107 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ\t: Ankara 13. İş Mahkemesi
SAYISI\t: 2022/109 E., 2024/242 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının diğer davalı işveren tarafından işletilen termik santralde çalıştığını, bu çalışmasına dair yapılan bildirimleri için fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının bildirimlerinin normal kodla yapıldığını, çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında geçtiğinin usulüne uygun şekilde ispat edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
2.Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde; davacının bildirimlerinin süresinde ve usulüne uygun olarak yapıldığını, davacının ağır ve yıpratıcı koşullarda çalışmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.
2.Davalı işveren vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, fiili hizmet süresi zammı istemine ilişkindir.
1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekillerinin aşağıdaki parağrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2-5510 sayılı Yasa'nın \"Fiilî hizmet süresi zammı\" başlıklı 40. maddesi \"Aşağıda belirtilen işyerlerinde ve işlerde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayıları, fiilî hizmet süresi zammı olarak eklenir. 360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı olarak belirlenir. Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/42 md.) Tablonun (10) numaralı sırasında belirtilen sigortalıların, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal ... ve genel tatil günleri ile ..., kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinde fiilen çalışma ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalma şartı aranmaz.
Aşağıdaki bentlerden birden fazlasına dahil olanlar için, en yüksek olan bentten fiilî hizmet süresi zammı uygulanır.
Bu maddenin birinci fıkrası hükmüne göre hesaplanan fiilî hizmet süresi zammı, yukarıdaki tablonun (13) ve (14) numaralı sırasında yer alan sigortalılar için sekiz, diğer sigortalılar için beş yılı geçmemek üzere uzun vadeli sigorta kolları uygulamasında prim ödeme gün sayısına eklenir. Bu sürelerin, üç yılı geçmemek üzere; (18) numaralı sırasında bulunanlar için tamamı diğerleri için yarısı emeklilik yaş hadlerinden indirilir. Tablonun (10) numaralı sırasında yer alan sigortalılar için bu fıkradaki süre sınırı uygulanmaz.
Yukarıdaki fıkrada belirtilen yaş haddi indiriminden yararlanabilmek için ölüm ve malûliyet halleri ile (18) numaralı sırada bulunanlar hariç tablonun (10) numaralı sırasında yer alan sigortalıların en az 1800 gün, diğer sıralarda yer alan sigortalıların ise en az 3600 gün belirtilen işyeri ve işlerde çalışmış olmaları şarttır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurumun önerisi üzerine Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir.\" düzenlemesini içerir.
Maddede bulunan tablonun 5 numaralı bölümünde; kok fabrikalarıyla termik santrallerde ;
1) Ateşçilik, ocak temizliği, jeneratör, doldurma, boşaltma ve temizleme işlerinde çalışanlar.
2) Kimyasal arıtma işlerinde çalışanlar.
3) Gazın geçtiği cihaz ve boruların onarılması ve temizlenmesi işlerinde çalışanlar.
4) Kok fabrikalarında kömür ve ocak işlerinde çalışanlar.
5) Elektrik ... üretim santrallerinin kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işlerinde çalışanlar.
6) Termik santrallerle her çeşit buhar kazanlarının kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işlerinde çalışanlar için her 360 günlük bildirim için 60 gün fiili hizmet süresi zammı verilmesi gerektiğini düzenlemiştir.
Maddede tablonun 5 numaralı sırasında belirtilen sigortalılar için de bir istisna düzenleme belirtilmediğinden bu kapsamda çalışan sigortalıların; kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şartı bulunmaktadır.
İnceleme konusu davada davacı vekili; davacının termik santralde geçen ve bildirilen çalışmaları için fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep etmiş, Mahkemece termik santralde keşif yapılmış ancak görülen seri dosyadaki tüm sigortalıların çalışma şartları konusunda tek tanığın ifadesine göre ve davacının santralde çalışması ile santralin tüm bölümlerinin zararlı etkenlere maruziyet riski taşıdığına dair genel kabule göre karar verildiği anlaşılmaktadır. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.
Mahkemece davacının şahsi sicil dosyasının celbi ve davacı ile aynı dönemde çalışan bordro tanıkları ile çalışmanın nasıl geçtiğini bilebilecek amir, şef ustabaşı gibi çalışan tanıkların tespiti ile beyanlarına başvurulmasıyla davacının fiili hizmet süresi zammı istediği talep konusu dönemde yaptığı iş, çalıştığı bölüm ya da bölümler açık ve net bir şekilde belirlenmeli, dosya içine alınacak bilirkişi raporunda işyerinin tüm çalışma bölümleri ve bölümlerin özellikleri tek tek tespit edilerek davacının fiili hizmet süresi zammı verilmesini gerektirir 40. maddede yazılı hangi zararlı dış etkenlere maruz kalarak çalıştığını gösterir somut tespitler içeren bireyselleştirilmiş bir bilirkişi raporu ile yine açık ve net olarak belirlendikten sonra varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı geektirir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.04.2026 gününde oybirliğiyle karar verildi.