10. Hukuk Dairesi 2025/18685 E. , 2026/5450 K.
\n\"İçtihat Metni\"MAHKEMESİ\t:İş Mahkemesi
SAYISI\t: 2025/81 E., 2025/183 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı Kurum ve davalı ... Elekt. Üretim A.Ş vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı Kurum vekili asıl dava dilekçesinde; Kurum sigortalılarından ..'in davalı ...Ş.'nin .. Termik Santrali İnşaatı iş yerinin .. .. işi yapımını üstlenen .. A.Ş'nin alt taşeronu .. İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.'nin sigortalısı olarak kazan montaj yapımında çalışırken 03.03.2008 tarihinde 16 m. yüksekten düşerek vefat ettiğini, olayın meydana gelmesinde davalı işverenlerin kusurunun bulunduğu Zonguldak 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2008/563 E. sayısı ile açılan kamu davası ile belirlendiğini, sigortalı hak sahiplerine müvekkili Kurumca 38.559,21 TL peşin değerli gelir bağlandığını, 247,43 TL cenaze masrafı ödendiğini, olayda davalının kusurunun bulunduğunu, işverenlerin sorumlu olduğu oranın belirlenerek müvekkilinin Kurum zararından fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL'nin gelirlerin onay, masrafların ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacı müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada ise davalılar ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.ve ... Yapı ve End. Tes. San. Tic. A.Ş'den iş kazası sonucu malul kalan sigortalı ...'e 19.877,32 TL ilk peşin sermaye değerli gelirin 25.06.2009 onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu olayın müvekkil şirket ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, 2. Asliye Ceza Mahkemesince yürütülmekte olan sözkonusu kazaya ilişkin ceza davasında alınan bilirkişi raporlarında kusur izafe edilmediğinden davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu iş kazası sonucu vefat eden ...'in müvekkil şirketin işçisi değil, diğer davalı ... İnş. ... A.Ş.'nin işçisi olduğunu, davanın husumet nedeniyle reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 14.11.2013 tarihli kararı ile davacının ... ... A.Ş.'ye yönelik davasının reddine, davacının ... Yapı ... A.Ş. ve ... Ltd. Şirketine yönelik davasının kabulüne, 148,46 TL cenaze yardımından kaynaklanan alacağın 27.03.2008 tarihinden, 851,54 TL sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirden kaynaklanan alacağın 25.06.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalı ... A.Ş. ve ... ... Ltd. Şirketinden müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin hakkın saklı tutulmasına karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
İlk Derece Mahkemesinin 14.11.2013 tarihli kararının süresi içinde davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 15.05.2015 tarihli bozma ilamı ile Mahkemece, yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, öncelikle dosyaya sunulan tüm sözleşmeler ve ilgili belgelerle birlikte tarafların sunacağı deliller birlikte değerlendirilerek, davalılar arasındaki hukuki ilişki bir başka ifade ile asıl işveren-taşeron ilişkisi olup olmadığı belirlenmeli, asıl işverenin taşeronun kusuru dolayısıyla teselsül hükümlerine göre sorumlu olacağı gözetilmeli, ceza davasının sonucu araştırılıp, dosya arasına getirtilerek, ceza davasında kusurlu bulunarak mahkum olanlara, zararlandırıcı sigorta olayının meydana gelmesinde az da olsa bir miktar kusur verilmesi zorunluluğu nazara alınarak, davaya konu iş kazasının meydana gelmesinde oluşa uygun sorumluluğun tartışıldığı, konusunda ve işçi sağlığı iş güvenliği alanında uzman bilirkişi kurulundan kusur raporu alınmalı, mevcut raporlar arasında oluşan çelişki giderilmeli, böylelikle kusur oran ve aidiyetleri usulünce belirlenmeli ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen 22.02.2024 tarihli kararın davalı ... Elkt. Ürt. A.Ş vekili tarafından temyizi üzerine Dairenin 15.01.2025 tarihli ikinci bozma ilamı ile Mahkemece yapılacak iş; öncelikle dosyaya sunulan tüm sözleşmeler ve ilgili belgelerle birlikte, davalı ... Elkt. Ürt. A.Ş.'nin ... sicil kaydı ile ana sözleşmesi celp edilerek şirketin faaliyet konusu tam olarak belirlenmeli, yine Zonguldak 1. İş Mahkemesinin 2008/623 E. sayılı dosyasında görülen tazminat davasında davalı ... A.Ş.nin %20, davalı ....A.Ş.nin %40, kazalının %40 kusurlu olduğu kabul edildiği, davalı ... yönünden davanın husumet nedeniyle reddine dair karar verildiği gözetilmek suretiyle bu dosyanın kesinleşip kesinleşmediği araştırılmalı, davaya konu iş kazasının meydana gelmesinde oluşa uygun sorumluluğun tartışıldığı, konusunda ve işçi sağlığı iş güvenliği alanında uzman bilirkişi kurulundan rapor alınmalı, mevcut raporlar arasında oluşan çelişki giderilmeli, böylelikle kararı temyiz eden ... ... Elkt. Ürt. A.Ş'nin söz konusu işi anahtar teslimi verip vermediği, üst işveren olup olmadığı, kusur durumu araştırılmalı ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir grekçelerine dayalı olarak ikinci kez bozulmuştur.
İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında asıl-alt işverenlik bulunduğunun kabulü ile davalı ... ... A.Ş.'nin %20 oranında kusurlu olduğu, bu kusur oranının %5'i şirketin şantiye şefi ...'ya ait olduğu, davalı .... İnş. ... Ltd. Şti.'nin %40 oranında kusurlu olduğu, bu kusur oranının %5'i formen ...'e, %5'i ...'a ait olduğu, sigortalı ... %40 oranında kusurlu olduğunu kabul ile %60 kusur karşılığı olmak üzere asıl ve birleşen davanın kabulüne, davacının davalılardan sigortalıya bağlanan gelirden kaynaklı isteyebileceği alacağının 20.728,86 TL, yapılan tedavi masraflarından kaynaklı isteyebileceği alacağının 148,46 TL olduğu anlaşılmakla;
\tHak sahibine bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinden kaynaklı alacak olarak 20.728,86 TL'nin gelirin onay tarihinden itibaren,
\tKurum tarafından yapılan tedavi masraflarından kaynaklı alacak olarak 148,46 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren yasal faiziyle beraber asıl ve birleşen dava davalılarından müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacı Kurum vekili:
a.Alınan kusur raporunun natalı olduğunu, Kurumu bağlamayacağını,
b.Dosyadan alınan kusur raporlarının birbirleri ile çelişkili olduğunu, davalıların %100 kusurlu olduğunu,
c.İlgili raporda kusur, aidiyet ve oranlarının gerekçeleri ile ortaya konulmadığını beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
2.Davalı ... Elekt.Ürt.A.Ş vekili:
a.Müvekkili yönünden asıl işveren değerlendirilmesi yapılmasının mümkün olmadığını,
b.Müvekkili şirketin anahtar teslim işi bıraktığını, önceki bozma ile de ... ... yönünden sorumlu olmadığının kesinleştiğini,
c.Şirket yetkilisi hakkında verilen beraat kararlarının kesinleştiğini, kusur izafe edilemeyeceğini,
d.Şirketin faaliyet alanın inşaat olmadığı, müşterek müteselsil sorumluluğa hükmedilemeyeceğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, 03.03.2008 tarihinde meydana gelen kaza sebebiyle oluşan Kurum zararının rücuan tazminat istemine ilişkindir.
1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre temyiz eden taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2-Dosya kapsamı incelendiğinde, davacı Kurum tarafından, iş kazası sonucu vefat eden sigortalı hak sahiplerine bağlanan gelir ve yapılan ödemelerin 506 sayılı Kanun'un 26. madde hükmü uyarınca Kurum zararından şimdilik 1000 TL'nin tahsili istemli işbu rücu davası, davalılar ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... ... Elkt. Ürt. A.Ş ve ... Yapı ve End. Tes. San. Tic. A.Ş aleyhine olmak üzere 26.07.2010 tarihinde açılmış ve yapılan yargılama neticesinde kazada davalı ...Ş.'nin kusursuz olduğu, davalı ... ... A.Ş.'nin %20, davalı .... İnş. ... Ltd. Şti.'nin %40 oranında kusurlu olduğu, teselsül sorumluluk ilkesi gereğince davalılar ... Yapı ... A.Ş. ve ... Ltd. Şirketinin %60 oranında kusurdan sorumlu oldukları kabul edilmek ve taleple bağlı kalınmak suretiyle davanın kısmen kabulüne davalı ...Ş.'ye yönelik davanın reddine, davalılar ... Yapı ... A.Ş. ve ... Ltd. Şirketine yönelik davanın ise %60 kusur karşılığı kabulüne karar verilmiştir. İşbu karar davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmiş, Dairemizin 15.06.2015 tarihli bozma ilamı ile de bozma içeriğinde belirtilen gerekçelerle bozulmasına karar verilmiştir. Yargılama devam etmekte iken davacı Kurum tarafından Bozma sonrası Zonguldak 1. İş Mahkemesinin 2019/162 Esas sayılı dosyası ile davalılar ... Yapı ... A.Ş.ve ... İnş. ... Ltd. Şti. aleyhine birleştirme istemli dava ikame edilmiş ve bozma sonrasında yeni esas alan işbu dava dosyası ile 26.07.2019 tarihinde birleştirilmesine karar verilmiştir. Birleştirme sonrası Mahkemece yapılan yargılama sonrasında verilen 22.02.2024 tarihli karar ile davalı ... ... A.Ş.'nin %20 oranında kusurlu olduğu, bu kusur oranının %5i şirketin şantiye şefi ...'ya ait olduğu, davalı .... İnş. ... Ltd. Şti.'nin %40 oranında kusurlu olduğu, bu kusur oranının %5i formen ...'e, %5'i ...'a ait olduğu, kazalı işçi ... %40 oranında kusurlu oldukları, davalı ... Enerjinin kusurunun bulunmadığı,fakat davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olduğundan ... Enerjinin taşeronun kusurundan teselsül ilkesine göre sorumlu olduğunu kabul ile hükmedilen miktarın asıl ve birleşen davalılardan müşterek müteselsil tahsiline karar verilmiş, verilen bu kararın davalı ... Elkt. Ürt. A.Ş vekili tarafından temyizi üzerine Dairece yapılan inceleme neticesinde kararın 15.01.2025 bozma ilamı içeriğinde belirtilen gerekçeler ile bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bu bozmaya da uyularak yapılan inceleme neticesinde ilam başlığında tarih ve sayısı verilen karar ile taraflar arasında asıl-alt işverenlik bulunduğunu, davalı ... ... A.Ş.'nin %20 oranında kusurlu olduğu, bu kusur oranının %5i şirketin şantiye şefi ...'ya ait olduğu, davalı ... İnş. ... Ltd. Şti.'nin %40 oranında kusurlu olduğu, bu kusur oranının %5i formen ...'e, %5'i ...'a ait olduğu, sigortalı ... %40 oranında kusurlu olduğunu kabul ile %60 kusur karşılığı asıl ve birleşen davanın kabulüne müşterek ve müteselsil olmak üzere karar verilmiş ise de hükmün eksik araştırma ve incelemeye dayalı olduğu anlaşılmıştır.
3.6100 sayılı HMK.'nın “Taleple bağlılık ilkesi” başlığını taşıyan 26. maddesinde, hakimin, tarafların istem sonuçlarıyla bağlı olduğu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği açıklanmış olmakla, hukuk yargılamasına “istemle bağlılık” ilkesi egemen kılınmıştır.
Belirtilen açıklama nazarında somut olaya dönüldüğünde, davacının açtığı 14.11.2023 tarihli asıl davasında, davalı ... Elkt. Ürt. A.Ş'den talep ettiği toplam miktarın 1.000 TL olduğu, birleştirme talepli açılan davada talebin davalılar ... Yapı ... A.Ş. ve ... İnş. ... Ltd. Şti. yöneltildiği, 10.05.2023 tarihli ıslah talebinin yine davalılar ... Yapı ... A.Ş. ve ... İnş. ... Ltd. Şti.'ye karşı yapıldığı anlaşılmakla Mahkemece, davalı ... Elkt. Ürt. A.Ş'den talebin 1.000 TL olduğu gözetilmeksizin müşterek müteselsil sorumlu tutulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Mahkemece yapılması gereken iş yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, açılan asıl-birleşen dava ile ıslahtaki davacı talebi gözetilmek ve taleple bağlılık ilkesi dikkate alınarak yeniden hüküm kurulmadır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararın BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgili davalı ....A.Ş.'ye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
27.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.