10. Hukuk Dairesi 2025/18599 E. , 2026/6451 K.
\n\"İçtihat Metni\"MAHKEMESİ\t: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI\t: 2024/561 E., 2025/2554 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ\t: Ankara 37. İş Mahkemesi
SAYISI\t: 2019/125 E., 2023/341 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin 18.11.1989'da davalı şirketin temizlik malzemesi satan aşağı ayrancı ... sokak numara 5 adresindeki mağazasında satış görevlisi olarak işe girdiğini aralıksız 31.12.1992 ye kadar çalıştığını, hizmet cetvelinde girişin bu tarih gözükmesine rağmen primleri ödenmediğinden Kurumca başlangıcın 1.1.1990 olarak kabul edildiğini, bildirgenin verildiğini, bu iş yerinden 19 90... gün, 19 92... gün sigortalı bildiriminin bulunduğunu belirterek başlangıç tarihinin tespiti ve 18.11.19 89... .12.1992'ye kadar aralıksız çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Tasfiye halindeki davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.
Fer'i müdahil Kurum vekili; davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile \"Davacının davasının kabulü ile
18.11.1989-31.12.1992 dönemi davacının davalı şirkete ait ... sicilli iş yerinde aralıksız asgari ücret ile çalıştığının tespiti ile eksik 19 89... .aydan 13 gün, 12.aydan 30 gün, 19 90... .dönemden 80 gün, 2.dönemden 120 gün, 3.dönemden 80 gün, 1991 yılı için 360 gün, 19 92... .dönem için 50 gün, 2 ve 3.dönemler için 120 şer gün olmak üzere toplam 973 gün eksik bildirimin bulunduğu bunlarında hizmet cetveline işlenmesi gerektiğinin tespitine,\" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı şirket vekili, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde; tasfiye edilmiş bir şirket aleyhine, 1989-1992 yılları arasındaki çalışmanın tespiti amacıyla yaklaşık 30 yıl sonra açılan davanın; sigortalının kesintili çalışmasına karine teşkil eden işe giriş bildirgelerinin varlığına rağmen aksinin eş değer delille kanıtlanamadığı, her çalışma dönemi için ayrı hesaplanması gereken 5 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğu ve yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca tanık beyanlarına itibar edilerek kamu düzeninden olan hak düşürücü sürenin mahkemece resen gözetilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle BAM kararının bozulması talep edilmektedir.
2.Fer'i müdahil Kurum vekili; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:; dava konusu ile ilgili Kurumca yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını yersiz yerel mahkeme ilamının bozulmasını talep etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının 18.11.1989-31.12.1992 tarihleri arasında davalı nezdinde geçen çalışma sürelerinin tespiti talebine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı; 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi delaletiyle, mülga 506 sayılı Kanun'un 79. maddesinin 10. fıkrasıdır. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda; hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, mahkemece resen (kendiliğinden) araştırma yapılarak delil toplanması gerektiği açıktır.
Mahkemece kurulan hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayanmaktadır. İlk Derece Mahkemesince, uyuşmazlık konusu dönemde bildirimi olan bordro tanığı ... dinlenilmiş ise de bu tanığın Kuruma bildirildiği dönem, davacının talep ettiği ve mahkemenin kabul ettiği çalışma döneminin tamamını kapsamamaktadır. Dinlenen komşu işyeri tanıkları ise beyanlarında davacıyı tanımadıklarını ifade etmişlerdir. Bu durumda Mahkemece; temizlik malzemesi satışı yapılan dava konusu işyerine komşu olan diğer işyerlerinin tespiti için yapılan araştırmalar derinleştirilmeli; kolluk (emniyet), zabıta, vergi dairesi, ilgili Belediye Başkanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumundan (...) uyuşmazlık döneminde komşu olan işyerleri ile bu işyerlerinin sahipleri ve kayıtlı çalışanları resen tespit edilerek tanık sıfatıyla dinlenilmelidir. Davacının çalışmasına tanıklık edecek bu kişilerin, beyanlarının denetimi amacıyla talep tarihlerini kapsayan vergi kayıtları veya hizmet döküm cetvelleri celbedilmeli ve talep dönemi tereddüde yer vermeyecek netlikte belirlenmelidir. Söz konusu yöntemlerle de komşu işyeri tanıklarının tespit edilememesi halinde; davacının çalışmasını bilebilecek nitelikteki kişilerin kimler olabileceği hususunda davacının doğrudan beyanı alınmalı, bu suretle belirlenecek kişilerin de çalışma ve sigorta kayıtları getirtilerek beyanlarına başvurulmalıdır. Böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek, davacının gerçek çalışma olgusu somut, inandırıcı ve denetime elverişli bilgilere dayalı biçimde ortaya konulmalıdır.
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yetersiz araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
3. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
06.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.