10. Hukuk Dairesi 2025/18522 E. , 2026/5484 K.
\n\"İçtihat Metni\"MAHKEMESİ\t: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesi
SAYISI\t: 2025/1179 E., 2025/250 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ\t: İzmir 9. İş Mahkemesi
SAYISI\t: 2020/129 E., 2024/238 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı birleşen davalı/birleşen dosyada davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı/birleşen dosya davalı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurumdan yaşlılık aylığı almakta iken Kurum tarafından çalımalarının sahte olduğu gerekçesiyle yaşlılık aylığının iptal edildiğini beyanla müvekkilinin aylığının kesilmesine ve Kurumca yapılan ödemelerin iadesine ilişkin Kurum işleminin iptaline ve aylığın kesildiği tarihten itibaren faiziyle birlikte aylığının tekrar bağlanmasına, faiziyle müvekkiline ödenmesine ve davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen İzmir 14. İş Mahkemesinin 2023/4 57... /305 Karar sayılı dosyasında davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili Kurum sigortalısı davalı 506 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken Kurum tarafından yapılan denetim sonucunda düzenlenen denetmen raporu ile 03.10.2006 - 06.03.20 07... .01.2009 - 29.02.2012 tarihleri arasında hizmetlerinin bildirildiği .. sicil sayılı işyerinden yapılan 2006/09-2014/12. aylar arasındaki bildirimlerin sahte olarak tespit edilmesi sonucunda bildirilen günlerin iptal edildiğini ve yaşlılık aylığına hak kazanma şartlarını kaybettiğini ve yersiz ödenen ... ikramiyelerinin borç olarak kaydedildiğini, 4.000,00 TL yersiz ödeme, 1.319,65 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 5.319,65 TL Kurum alacağına ilişkin İzmir 24. İcra Müdürlüğü'nün 2022/11539 sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından borca itiraz edilmesi üzerine takibin durduğunu beyanla davalı-borçlunun haksız ve kötü niyetli itirazın iptaline ve İzmir 24. İcra Müdürlüğünün 2022/11539 sayılı takibin devamına, aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Birleşen İzmir 14. İş Mahkemesinin 2023/4 58... /306 Karar sayılı dosyasında davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili Kurum sigortalısı davalı 506 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken Kurum tarafından yapılan denetim sonucunda düzenlenen denetmen raporu ile 03.10.2006 - 06.03.20 07... .01.2009 - 29.02.2012 tarihleri arasında hizmetlerinin bildirildiği .. sicil sayılı işyerinden yapılan 2006/09-2014/12. aylar arasındaki bildirimlerin sahte olarak tespit edilmesi sonucunda bildirilen günlerin iptal edildiğini ve yaşlılık aylığına hak kazanma şartlarını kaybettiğini ve 01.01.2015 - 21.01.2020 tarihleri arasında oluşan yersiz sağlık giderinin borç olarak kaydedildiğini, 564,04 TL yersiz sağlık gideri, 236,17 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 800,21 TL Kurum alacağına ilişkin İzmir 10. İcra Müdürlüğü'nün 2022/13663 sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından borca itiraz edilmesi üzerine takibin durduğunu beyanla davalı-borçlunun haksız ve kötü niyetli itirazın iptaline ve İzmir 10. İcra Müdürlüğünün 2022/13663 sayılı takibin devamına, aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Birleşen İzmir 14. İş Mahkemesinin 2023/5 28... /438 Karar sayılı dosyasında davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili Kurum sigortalısı davalı 506 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken Kurum tarafından yapılan denetim sonucunda düzenlenen denetmen raporu ile 03.10.2006 - 06.03.20 07... .01.2009 - 29.02.2012 tarihleri arasında hizmetlerinin bildirildiği .. sicil sayılı işyerinden yapılan 2006/09-2014/12. aylar arasındaki bildirimlerin sahte olarak tespit edilmesi sonucunda bildirilen günlerin iptal edildiğini ve yaşlılık aylığına hak kazanma şartlarını kaybettiğini, 564,04 TL yersiz sağlık gideri, 236,17 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 800,21 TL Kurum alacağına ilişkin İzmir 10. İcra Müdürlüğü'nün 2022/13663 sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından borca itiraz edilmesi üzerine takibin durduğunu beyanla davalı-borçlunun icra takibine yaptığı itirazın iptaline, takibin kaldığı yerden devamına, borçlunun takip konusu borcu takip dosyasında belirtilen faiziyle ödemeye ve takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı/birleşen dosya davacı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; denetmen raporları ve müfettiş raporlarının yasaya göre aksi sabit oluncaya kadar muteber olup, resmi belgelerle ispat edilmesi gerektiğini, davacının çalışmalarının sahte olduğunu, davacının çalışmaları ve prime esas kazançlarının müvekkili Kuruma bildirilen çalışmalar ve kazançlar olduğunu, davacının çalıştığının iddia ettiği yerin eşine ait olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Birleşen dosyalar davalısı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin söz konusu işyerinde fiile olarak çalıştığını, müvekkili fiili olarak çalışmamış çalışmamış olsa veya çalışmadığı halde sigortalı gösterek emeklilik günlerini doldurma kastı ile hareket etmiş olsaydı 03.10.2006 tarihinde girmiş olduğu işyerinden 06.03.2007 tarihinde çıkışını vermeyeceğini, bu hususta müvekkilinin kastının sahte sigortalılık yönünde olmadığının kanıtı olduğunu beyanla davanın reddi ile takibin iptaline, haksız ve kötüniyetli açılan takip nedeni ile %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “...Asıl dosya yönünden;
Davacının davasının kabulü ile
Konak SGM'nin 09.12.2019 tarihli .. sayılı kurum işleminin iptaline, davacının bu işlem nedeniyle kuruma borçlu olmadığının tespitine,
Davacının kesilen aylığının başlangıç tarihi (01.05.2014) itibariyle yeniden bağlanmasına, ödenmeyen yaşlılık aylıklarının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine,
Davalı ... harçtan muaf olduğundan davalı ...'dan harç alınmasına yer olmadığına,
Karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60 TL başvurma harcı, 427,60 TL peşin harç olmak üzere toplam 855,20 TL'den peşin alınan 54,40 TL başvurma harcı, 54,40 TL peşin harç olmak üzere toplam 108,80 TL'nin mahsubu ile bakiye 746,40 TL'nin davalı ...'dan tahsili ile hazineye irad kaydına,
Davacı tarafça yapılan posta, bilirkişi ücreti, tebligat gideri olmak üzere toplam 2.310,10 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan ...Ü.Tarifesine göre 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,
Davalıların gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyelerinin HMK 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgilisine iadesine,
Birleşen 16. İş Mahkemesinin 2023/5 28... /438 Karar sayılı dosyası yönünden;
Davacının davasının reddine,
Davacı ... harçtan muaf olduğundan davacı ...'dan harç alınmasına yer olmadığına,
Davacı ...'nın yaptığı yargılama giderinin takdiren üzerinde bırakılmasına,
Davalı ...'ın gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Davalı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan ...Ü.Tarifesine göre 564,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine,
Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyelerinin HMK 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgilisine iadesine,
Birleşen 14. İş Mahkemesinin 2023/4 58... /306 Karar sayılı dosyası yönünden;
Davacının davasının reddine,
Davacı ... harçtan muaf olduğundan davacı ...'dan harç alınmasına yer olmadığına,
Davacı ...'nın yaptığı yargılama giderinin takdiren üzerinde bırakılmasına,
Davalı ...'ın gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Davalı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan ...Ü.Tarifesine göre 564,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine,
Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyelerinin HMK 333 maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgilisine iadesine,
Birleşen 14. İş Mahkemesi'nin 2023/4 57... /305 Karar sayılı dosyası yönünden;
Davacının davasının reddine,
Davacı ... harçtan muaf olduğundan davacı ...'dan harç alınmasına yer olmadığına,
Davacı ...'nın yaptığı yargılama giderinin takdiren üzerinde bırakılmasına,
Davalı ...'ın gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Davalı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan ...Ü.Tarifesine göre 5.300,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine,
Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyelerinin HMK 333 maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgilisine iadesine,...” verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı/birleşen dosyada davacı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı/birleşen dosyada davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda tespit edilen eksikliklerin giderilmediğini, davacının davasını ispatlayamadığını, sahte sigorta ile çalışmaları iptal edilen tanık anlatımları ile eksik incelemeye dayalı karar verildiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda asıl davanın reddi ile birleşen davaların kabulüne karar verilmesi gerektiğini beyanla temyiz kanun yoluna başvurmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının bildirilen sigortalılığının eylemli çalışmaya dayandığının tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline, yaşlılık aylığının iptaline dair Kurum işleminin iptali ile aylığın tahsisine ve borçlu olmadığının tespiti ile ödenmeyen aylıkların faizi ile tahsili talebine ilişkinken birleşen dava Kurum tarafından açılan itirazın iptali talebine ilişkindir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu iş yeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.
3.Eldeki davada ...’a ait Muhasebe Bürosu işyeriyle ilgili, ... Denetmeni ... ... tarafından düzenlenen 15.04.20 19... /EG/055 sayılı raporda işyeri dosyasının kısmi sahte sigortalı bildirimi işlemlerinde kullanılmış olduğunun, kısmi sigortalı bildirimlerin iptal edilmesi gerektiği, tahsis işlemlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğinin belirtildiği, düzenlenen rapora istinaden davacının 03.10.2006-06.03.20 07... .01.2009-29.02.2012 tarihleri arasındaki çalışmaları fiili olmadığı gerekçesiyle iptal edilmiş, Mahkemece davalı işveren tarafından düzenlenen .. Adet davacının imzasına havi Ücret Bordo asılları sunulduğu, davalı ... tarafından ücret bordolarının gerçeği yansıtmadığı, imzaların sahteliği iddiası ileri sürülmediği, dosya içinde bulunan belge ve bilgiler, komşu işyeri ve bordro tanığı beyanları, birlikte değerlendirildiğinde, davacının .. ss ...’a ait işyerlerinde 03.10.2006-06.03.2007 arası ve 23.01.2009-29.02.2012 arası fiilen çalıştığı sonuç ve kanaatine varılarak davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen karar eksik incelemeye ve yetersiz araştırmaya dayalıdır.
4.Dosyanın incelenmesinden, söz konusu iş yerinin davacının eşi ...’a ait 20 m² büyüklüğünde muhasebeci işyeri olup, yapılan denetim sonucu düzenlenen 15.04.20 19... /EG/055 sayılı Durum Tespit Raporunda davalı işyerinin sahte işyeri olmadığı, ancak bildirimi yapılan 16 sigortalının işyerinde fiilen çalışmadığı, işyerinin sahte sigortalılık işlemlerinde kullanıldığı tespit edilerek davacı ile birlikte 16 sigortalının çalışmalarının iptal edildiği, çalışması iptal edilmeyen tanık ..'nin davacıyı tanımadığını beyan ettiği, beyanları hükme esas alınan diğer tanıkların ise davacının ara eleman olduğunu beyan ettikleri, söz konusu tanık beyanları arasında çelişkiler bulunduğu, bu çelişkiler giderilmediği gibi işyeri sahibinin eşi olan davacının çaycılık yapıp yapmayacağının değerlendirilmediği, bir an için çaycılık yaptığının kabulü halinde ise 20 m² büyüklüğündeki bir ofiste aynı dönemde birden fazla çaycının çalışmasının gerekli ve mümkün olup olmadığı, davacıya ücret ödenip ödenmediği araştırılmadığı, ödenmedi ise ücretsiz çalışan eşin sigortalı olamayacağı dikkate alınmadan eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
27.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.