10. Hukuk Dairesi 2025/17681 E. , 2026/4323 K.
\n\"İçtihat Metni\"MAHKEMESİ\t:İş Mahkemesi
SAYISI\t: 2023/31 E., 2025/289 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı Kurum ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA\t\t\t\t\t\t\t\t
Davacı, 28.09.2006-23.08.2013 tarihleri arasında geçen çalışmalarına ilişkin prime esas kazancının tespitini talep etmiştir.
II.CEVAP
Davalı vekili davacının çalıştığı sürelerin bildirildiğini, hizmet cetvelinde yer alan şirketlerin sorumlu olduğunu, davacının asgari ücret ile çalıştığını, haksız davanın reddini talep etmiştir.
... Başkanlığı vekili, zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, Kurum kayıtları resmi ve yazılı belge niteliğinde olup aksinin aynı nitelikte belgelerle ispatlanması gerektiğini, ücretin yazılı belgelerle ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 14.01.2022 tarihli ve 2021/53 E., 2022/17 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne, 28.09.2006-23.08.2013 tarihleri arasında gerçek ücret üzerinden çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesi kararının davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 13.05.2022 tarih ve 2022/532 E., 2022/980 K. sayılı kararı ile davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesi kararının süresi içinde davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece, talebe ilişkin dönemde hizmet cetvelinde bildirimde bulunan şirketlerin HMK 124. madde kapsamında davaya katılımının sağlanması, prime esas kazancın tespiti hususunda taraflara delillerini sunmak üzere süre verilmesi, gösterecekleri deliller ile banka kayıtları, yazılı bilgi ve belgelerin celp edilmesi gerektiği, kabul edilen tutarın asgari ücrete oranlanmak suretiyle tüm dönemlere yansıtılmasının yerinde olmadığı belirtilerek kararın bozulmasına karar verilmiştir.
Bozma sonrası İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının 28.09.2006 -23.08.2013 tarihleri arasında davalı ... bünyesinde farklı alt işveren şirketlerde çalıştığının ve bu süreler dahilinde Kuruma bildirilen prime esas kazancının aşağıdaki tabloda \"Prime Esas Kazanca İlavesi Gereken\" sütununda gösterilen tutarlar kadar (toplam 9.233,83) eksik bildirildiğinin tespitine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili, yeterli inceleme yapılmadığını, çalışmanın ispatlanamadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.
Fer'i müdahil Kurum vekili, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 77... sayılı Kanun'un 80. maddesidir.
09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararında da açıkça vurgulandığı üzere, bir Mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda; Mahkeme yönünden o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine bozma kararında açıklanan hukuki esaslar çerçevesinde hüküm kurmak yükümlülüğü doğar.
Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de, bozma gereği yerine getirilmeden, gerekli inceleme ve araştırma yapılmadan karar verilmiştir.
Somut uyuşmazlıkta; davacı davalı işyerinde 28.09.2006-23.08.2013 tarihleri arasında çalıştığını, son net kazancının 982.00TL olduğunu belirterek prime esas kazancının tespitini talep ettiği, işçilik alacaklarının tahsiline ilişkin davada davacının son net aylığının 982.00 TL olduğunun kabulü ile hüküm kurulduğu ve bu miktar asgari ücrete oranlanarak tüm dönemlere yansıtıldığı anlaşılmaktadır.
Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de bozma gereği yerine getirilmeden, gerekli inceleme ve araştırma yapılmadan karar verilmiştir. 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlığını taşıyan 80. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, 4/1(a) maddesi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançlarının hesabında; idare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamının esas alınacağı öngörülmüştür.
Buna göre, maddenin 1/(b) bendinde sayılan istisnalara girmemesi koşuluyla hizmet akdi karşılığı elde edilen gelirlerden sigorta primi kesilmesi asıldır. Anılan Kanun'un 3. maddesinde ücret, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutar olarak tanımlanmış, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesinde de genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tarif edilmiştir. 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin 1. fıkrasının (a)/(1) alt bendindeki “ücretler” kavramı içine asıl ücretle birlikte fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal ... ve genel tatil ücretleri gibi unsurlar da girmektedir. (3) numaralı alt bendi gereğince, idare veya yargı makamları tarafından belirlenen ücretlerin prim hesabına esas alınabilmesi için bu tür kazançlara hak kazanmak yeterli olmamakta, işçilik alacaklarına ilişkin taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkta Mahkemece verilen karar sonrasında işçiye (sigortalıya) ödeme yapılmış olması aranmakta, bu durumda, yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların primlerinin sigortalı payının infaz sırasında sigortalıya yapılan ödemeden düşülmesi işverenin Kuruma karşı prim yükümlülüğünü kaldırmadığı da dikkate alınmak suretiyle, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet akdi daha önceki bir tarihte sona erdiği takdirde ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerekmektedir.
Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de bozma gereği yerine getirilmemiştir. Bu nedenle işçilik alacakları dosyasında kabul edilen miktarın aylara uyarlanarak karar verilmesi yerinde değildir.
Somut olayda, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular gereğince, işçilik alacakları davasında hükmedilen tutarın davacıya ödenmesi halinde prime esas kazancın tespitinde dikkate alınabilecektir. İşçilik alacakları davasında hükmedilen tutarın davacıya ödenip ödenmediği icra dosyası da incelenmek suretiyle araştırılmalı, ödemenin varlığı ve gerçekliği halinde işçilik alacakları davasında hüküm altına alınan tutar son ayın prime esas kazancında esas alınmalıdır.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
13.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.