10. Hukuk Dairesi 2025/16665 E. , 2026/5205 K.
\n\"İçtihat Metni\"MAHKEMESİ\t: Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI\t: 2025/1025 E., 2025/1793 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ\t: Kağızman 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI\t: 2023/11 E., 2024/264 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin, davalıya ait .. Devlet Hastanesi Başhekimliğinde 12.09.2006 tarihinden bu yana bilgi-işlem biriminde işçi olarak çalışmakta iken nisan 2012 de usul ve yasaya aykırı olarak özlük haklarının verilmemesi nedeniyle iş sözleşmesinin sona erdirildiğini, davalı tarafça müvekkilinin yasal haklarının yerine getirilmediğini ve müvekkilinin işten ayrılmak zorunda kaldığını, müvekkili kesintisiz çalıştığı halde 02.01.20 08... .01.2008 tarihleri arasında, 23.10.20 08... .10.2008 tarihleri arasında ve 31.12.20 11... .01.2012 tarihleri arasında sigortasının yatırılmadığını, müvekkiline ait ... hizmet dökümünde de bu durumun açıkça görüleceğini, davalı tarafın çalıştırdığı halde sigorta yatırmadığı dönemlerde müvekkiline herhangi bir ödeme yapılmadığını, bu durumun angarya yasağına aykırı olduğunu, davalının bu ücretleri de ödemesinin gerektiğini belirterek hizmetin tespitini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Bakanlık vekili; davacının müvekkil idareye ait hastanede farklı dönemlerde ihale alan farklı yüklenici şirketler bünyesinde alt işveren işçisi olarak çalıştığını, idare ile arasında doğrudan bir iş akdi bulunmadığını, personel istihdamı ile ihbar ve kıdem tazminatı dahil tüm mali ve hukuki sorumluluğun ihale bedeli içinde bu giderleri tahsil eden yüklenici firmalara ait olduğunu belirterek, haksız ve mesnetsiz davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; \"Davanın kabulü ile
A-Davacının .. .. Tic. Ltd. Şti. ünvanlı ve 3 ... sicil numaralı iş yerinde, 02.01.2008-19.01.2008 tarihleri arasında 15 gün, hizmetine karşılık 340,60 TL sigorta primine esas kazancı, - 23.10.2008-31.10.2008 tarihleri arasında 7 gün, hizmetine karşılık 158,03 TL sigorta primine esas kazancı,
B-Davacının ... .. İl Sağlık Müdürlüğünde 31.12.2011-09.01.2012 tarihleri arasında 7 gün, hizmetine karşılık 206,85 TL sigorta primine esas kazancı olmak üzere toplamda bildirilmeyen 29 gün brüt 705,48 TL (Yedi yüz beş Türk lirası kırk sekiz kuruş) sigorta primine esas kazancının asgari ücret üzerinden hizmet akdi ile çalışmasının olduğunun tespitine,
2-Yatırılmayan primlerin davalıya ödenmesi talebinin reddine,\" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davalı ... vekili Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:
a. Davacının taşeron firmalar bünyesinde çalıştığını, müvekkili ile davacı arasında herhangi bir iş akdinin bulunmadığını, kamu hizmeti sunan müvekkili idarenin kamu yararını gözeterek 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı yaptığını, işçinin özlük işlerinden yüklenici şirketin sorumlu olduğunu, yüklenicinin istihdam ettiği işçiler ile arasında İş Kanunu'ndan kaynaklanan ihtilaflarda idaresinin sorumluluğu ve yükümlülüğünün bulunmadığını, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu kararın bozulmasını talep etmektedir.
2.Davalı Kurum vekili, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:
a. Eksik araştırma ile karar verildiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının davalı işyerindeki çalışmasının kesintisiz devam etmesine rağmen; Kuruma bildirimi yapılmayan 02.01.2008 - 19.01.2008, 23.10.2008 - 31.10.20 08... .12.2011 - 09.01.2012 tarihleri arasındaki dönemlerde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespiti talebine ilişkindir.
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması, 6100 sayılı Hukuk Mukakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan bozma sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Davanın yasal dayanağı, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi uyarınca uygulama alanı bulan mülga 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesi ile yürürlükteki 5510 sayılı Kanun'un 86/8. maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, hakim tarafların gösterdiği delillerle yetinmemeli; gerek gördüğünde kendiliğinden (resen) araştırma yaparak delil toplamalı, işin kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde etraflıca araştırılmasını sağlamalıdır.
3. Somut olayda, Mahkemece davalı ... bünyesindeki hastaneden ihale alan yüklenici şirketlerin değişim dönemlerinde bildirimsiz kalan ara süreler yönünden davanın kabulüne karar verilmiş ise de, varılan hüküm eksik araştırmaya dayalıdır. Beyanları hükme esas alınan tanıkların da söz konusu ara dönemlerde bildirimlerinin bulunmadığı tespit edilmiş olup, yalnızca bu tanıkların soyut beyanlarına dayanılarak hüküm kurulması isabetsiz bulunmuştur.
Davanın niteliği ve çalışılan işyerinin bir kamu hastanesi olduğu gözetilerek; Mahkemece yapılacak iş, hastane bünyesinde idari veya teknik kadroda görev yapan, davacının çalışmasını doğrudan bilebilecek durumdaki müdür, şef, başhekimlik personeli veya kayıt dışı kalındığı iddia edilen ara dönemlerde Kurum bildirimi kesintisiz devam eden diğer personelleri (kamu görevlileri veya hastane kadrolu işçilerini) resen tespit ederek beyanlarına başvurmaktır. Bu tanıklara, ihale geçiş dönemlerinde bildirimsiz kalan sürelerde de davacının çalışmasının kesintisiz olarak devam edip etmediği açıkça sorulmalı, toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.