10. Hukuk Dairesi 2025/16414 E. , 2026/6145 K.
\n\"İçtihat Metni\"
MAHKEMESİ\t:İş Mahkemesi
SAYISI\t: 2019/392 E., 2024/509 K.
\t
Mahkemenin kararı davacı ve davalı ... Temizlik Hizm..Ltd.Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 11.07.2010 tarihli iş kazası sonucu sürekli işgöremez hale gelen davacının maddi ve manevi zararının tazminine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... Yapı Mal. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı ... Tem. Hiz. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, kazada davacının tam ve asli kusurlu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 10.04.2015 tarihli 2013/4 81... /369 Karar sayılı kararıyla; davalı ... Yapı Marketleri Tic. Ltd. Şti. yönünden açılan davanın feragat nedeni ile reddine, davalı ... Temizlik Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden ise kurulamayan illiyet rabıtası nedeniyle reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine 21 Hukuk Dairesinin 14.03.2019 tarihli 2018/1696 E. 2019/1960 K. sayılı kararı ile \"Somut olayda, hükme esas alınan kusur raporunda davalıların sorumluluğuna ilişkin yeterli incelemenin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda Mahkemece öncelikle yapılacak iş; davalılara ait sorumluluğun yöntemince tartışılacağı ve değerlendirileceği, tarafların iş güvenliği konusunda sorumluluklarının tespiti amacıyla alanında uzman iş güvenliği uzmanlarından oluşturulacak üç kişilik bilirkişi heyetinden kusur raporu alınması; davalı ... Temizlik Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.‘nin alt işveren sıfatına haiz olup olmadığının araştırılması; davalılar arasındaki ilişkinin alt işveren-üst işveren niteliğininde olup olmadığının açığa kavuşturulması ve tarafların kusur ile sorumluluklarını belirlemekten ibarettir. \t\t
Diğer yandan; Türk Borçlar Kanunun 168/2. maddesi gereğince alacaklı, diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse bunun sonuçlarına katlanır. Müteselsil sorumlulardan biri hakkındaki davadan feragat edilmesi diğer müteselsil sorumlu yönünden de teselsülden feragat niteliğini taşır ve böylece müteselsil sorumlu olan diğer davalı da bu çerçeve kapsamında sorumluluktan kurtulmuş olur.
Bu bağlamda somut olayda; davalılar arasında alt işveren-üst işveren ilişkisinin mevcudiyeti irdelendikten sonra, davalı ... Temizlik Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.‘nin alt işveren sıfatına haiz olduğu kanaatine varıldığı takdirde; davacı vekili tarafından davalı ... Yapı Marketleri Tic. Ltd. Şti. yönünden açılan davadan feragat edildiği, manevi tazminat istemi yönünden ise taleplerinin karşılanması sebebi ile davanın konusuz kaldığı bildirildiğinden, davacı tarafın bir kısım müteselsil sorumluların durumunu iyileştirirken diğer müteselsil borçluların iç ve dış ilişkideki durumlarını bu suretle ağırlaştırdığı gözetilerek, hesap raporu alınmak sureti ile hakkındaki davadan feragat edilen ... Yapı Marketleri Tic. Ltd. Şti.'nin kusuru dışlanarak tespit edilecek maddi tazminat tutarı kapsamında hüküm kurulması gerekeceğinden, belirtilen hususlar gözetilmeden davalı ... Temizlik Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. Yönünden davanın reddine karar verilmesi isabetsiz olmuştur.\t\" gerekçesiyle karar bozulmuştur.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile \" ... Yapı Marketleri Tic. Ltd.Şti. yönünden feragat sebebiyle reddine, davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile 259.542,40 TL maddi tazminatın iş kazası tarihi olan 11.07.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Temizlik Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.nden alınarak davacıya verilmesine; manevi tazminat talebi yönünden konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına\" karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının pasif devre geliri belirlenirken gelir vergisi ve damga vergisinden ayrıştırılmış gelir hesaplandığını, bu durumun, davacının gelirinin ve devamında sürekli iş göremezlik tazminatının düşük hesaplanmasına sebep olduğunu, davacıya atfedilen kusur oranının fahiş olup, davacının eylemleri ile orantısızlık oluşturacak şekilde fahiş oranda kusur atfedilmesi sebebiyle müvekkili lehine hükmedilen tazminat tutarının hak ettiğinden düşük olduğunu beyan etmiştir.
Davalı ... Temizlik Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. ekili temyiz dilekçesinde özetle; 60 yaş sonrası pasif dönem için zarar hesabı yapılmasına olanak bulunmadığını, Adli Tıp Kurumundan maluliyet oranının tespiti yönünde rapor aldırılmasına ilişkin talebinin Mahkemece dikkate alınmadığını, itibar edilmesi mümkün olmayan kusur raporuna göre aktüerya hesabı yapıldığını ıslah dilekçesine karşı zamanaşımı itirazı dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
1.Dosya kapsamından; davacının davalı ... Yapı Marketleri Tic. Ltd. Şti. iş yerinde, diğer davalı ... Temizlik Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. 'nin sigortalısı olarak çalıştığı, raflara palet içinde bulunan kapı kasalarının yerleştirilmesi sırasında, forkliftin bıçaklarına oturtulmuş paletin üzerine geçerek palet içindeki kapı kasalarını koymaya devam ederken, ahşap paletin kırılması ile yüksekten düşmesi sonucu davaya konu kazanın meydana geldiği, ... denetim raporunda olayın iş kazası olduğunun kabul edildiği ve denetim raporunda işveren ... Temizlik Ltd.Şti. 'nin %80 oranında, sigortalının %20 oranında kusurlu olduğunun değerlendirildiği, aynı kazaya ilişkin olarak ... tarafından açılan rücuan tazminat davasında; ... 4 İş Mahkemesinin 2014/72 Esas sayılı kararı ile davacının %20, davalı şirketlerin ayrı ayrı %40 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği,işçinin maluliyet oranı ile ilgili çelişki üzerine Adli Tıp Kurumu Genel Kurulundan alınan rapora göre davacının %10,2 oranında meslekte kazanma gücünü kaybetmiş sayılacağının belirlendiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verildiği, kararın kesinleşmediği anlaşılmaktadır.
Eldeki dosyada hükme esas alınan kusur raporunda; davalı asıl işveren ... Yapı Marketleri Tic. Ltd. Şti. %35 davalı alt işveren ... Temizlik Hiz. San. Tic. Ltd. Şti'nin %35 oranında, davacının ise iş sağlığı ve güvenliği eğitimi aldığı, güvenliğini sağlamak için kullanması gereken kafesi kullanmayarak kendi can güvenliğini tehlikeye attığı gerekçesiyle %30 kusurlu olduğu kanaatinin bildirildiği, Kurum Sağlık Kurulunun 21.06.2013 tarihli kararı ile davacının sürekli iş göremezlik oranının %16 olarak belirlendiği, davalı ... Temizlik ..Ltd. Şti. vekili tarafından iş göremezlik oranına itiraz edildiği görülmektedir.
2. 5510 sayılı Kanun'un 95. maddesine göre \"Bu Kanun gereğince, yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, çalışma gücü kaybı, geçici iş göremezlik ödeneklerinin verilmesine ilişkin raporlar ile iş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü veya çalışma gücü kaybına esas teşkil edecek sağlık kurulu raporlarının usûl ve esaslarını, bu raporları vermeye yetkili sağlık hizmeti sunucularının sahip olması gereken kriterleri belirlemeye, usulüne uygun olmayan sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeleri düzenleyen sağlık hizmet sunucusuna iade edecek belirlenen bilgileri içerecek şekilde yeniden düzenlenmesini istemeye Kurum yetkilidir. Usulüne uygun sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeler ile gerekli diğer belgelerin incelenmesiyle; yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, vazife malullük derecesini, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu tespit edilen meslekte kazanma gücünün kaybına veya meslekte kazanma gücünün kaybı derecelerine ilişkin usûlüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporları ve diğer belgelere istinaden Kurumca verilen karara ilgililerin itirazı halinde, durum Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.
Kural olarak Yüksek Sağlık Kurulunca verilen karar Sosyal Güvenlik Kurumunu bağlayıcı nitelikte ise de, diğer ilgililer yönünden bir bağlayıcılığı olmadığından Yüksek Sağlık Kurulu Kararına itiraz edilmesi halinde inceleme Adli Tıp Kurumu aracılığıyla yaptırılmalıdır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 28.06.1976 günlü, 1976/6-4 sayılı Kararı da bu yöndedir.
Adli Tıp 3. İhtisas Kurulundan alınacak rapor ile Yüksek Sağlık Kurulu Kararı arasında sürekli iş göremezlik oranına yönelik görüş ayrılığı bulunduğu takdirde çelişkinin giderilmesi için dosyanın Adli Tıp 2. Üst Kuruluna gönderilerek çıkacak sonuca göre karar verilmesi gerekir.
Bu açıklamalar doğrultusunda, somut olayda Kurum Sağlık kurulunca davacının sürekli iş göremezlik oranının %16 olarak tespit edildiği, davalının orana itirazı bulunduğu halde sürekli iş göremezlik oranının kesinleştirilmediği anlaşılmaktadır. Bu açıklamalar doğrultusunda Mahkemece yapılacak iş, davacının iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezlik oranını yukarıda açıklanan usule göre kesinleştirmek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
3.İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zararlandırıcı olaya neden oldukları ileri sürülen kişi veya kişilerin kusur oranlarının kesin olarak tespiti önem taşımaktadır. Zira maddi tazminat davalarında sigortalının kazanç kaybının hesaplanmasında davacının kendi kusuru oranında tespit olunan kazanç kaybından indirim yapılacağı gibi yine manevi tazminat davalarında hükmedilecek manevi tazminat miktarının takdirinde tarafların kusur durumu Mahkemece öncelikle dikkate alınacaktır. Bunun yanında meydana gelen zarardan müteselsilen sorumlu olanların kendi aralarındaki kusur dağılımı, kendi payına düşenden fazla ödeme yapan müteselsil borçlunun diğer müteselsil borçlu veya borçlulara karşı yönelteceği rücu alacağının miktarını da etkilemektedir.
Somut olayda eldeki dava dosyasında itibar edilen kusur oranları ile rücuan tazminat dosyasında ve ... denetim raporunda itibar edilen kusur durumu arasındaki açık çelişki giderilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi yerinde görülmemiştir.
Mahkemece yapılacak iş; rücuan tazminat dava dosyasında alınan bilirkişi kusur raporlarını eldeki dava dosyasına celp etmek, farklı bir bilirkişi kurulundan denetim raporunu, eldeki dosyada alınan raporları ve rücuan tazminat dava dosyasında alınan kusur raporlarını değerlendiren, çelişkileri gideren, kusurun oran ve aidiyetini buna göre tespit eden yeni bir kusur raporu almak, önceki bozma ilamında Borçlar Kanunu'nun 168/2. Maddesi gereği müteselsil borçluların sorumluluk durumu hakkında belirtilen hususları da gözeterek ve davacının 19.02.2024 tarihli hesap raporuna itiraz etmediğini dikkate alarak yeniden alınacak hesap raporunda bilinen (iskontosuz), bilinmeyen (iskontolu) dönemlerin başlangıç ve bitiş tarihlerinin değiştirilmemesi gerektiğini dikkate almak ve usuli kazanılmış hakları da gözeterek çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacı ve davalı ... Temizlik..Ltd.Şti. vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve bu aşamada temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin Mahkemece verilen hüküm bozulmalıdır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekili ile davalı ... Temizlik.. Ltd.Şti vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,
Peşin yatırılan temyiz harcın istek halinde ilgililere iadesine,
Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,
04.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.