10. Hukuk Dairesi 2025/16034 E. , 2026/5350 K.
\n\"İçtihat Metni\"MAHKEMESİ\t: İstanbul 20. İş Mahkemesi
SAYISI\t: 2024/246 E., 2025/259 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Kurum ve davalı ..., davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi .. .. tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.08.1996 tarihinde davalıya ait iş yerinde çalışmaya başladığını, davalı işverenin, davacının iş yerinde çalışmaya başladığını Kuruma bildirmediğini, müvekkilinin 09.06.2006 tarihinde ortada haklı bir sebep olmadığı halde bildirimsiz olarak işten çıkarıldığını belirterek, müvekkilinin 01.08.1996-09.06.2006 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespiti isteminde bulunmuştur.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının davalı nezdinde hizmet akdine bağlı sigortalı sayılacak şekilde hiçbir zaman çalışmadığını, evinde kendi nam ve hesabına kuş besleyip satan ve yine kendi nam ve hesabına kemer işi yapan bir kişi olup arada iş yerine uğradığını bildirerek yerinde bulunmayan davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; çalışmanın niteliğinin ve ödenen ücretin somut deliller ile ispatlanması gerektiğini, davacının diğer davalıya ait işyerinde belirttiği sürelerde hizmet akdiyle çalışmış olduğunu resmi ve yazılı kanıtlarla ispatlaması gerektiğini bildirerek, yerinde bulunmayan davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 15.04.2015 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne davacının 01.08.1996-31.12.2005 tarihleri arasında (Toplam 2608 gün) hükümde belirtilen SPEK tutarları ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
İlk Derece Mahkemesinin 15.04.2015 tarihli kararının süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine (Kapatılan) Yargıtay 21. Hukuk Dairesince davacının 01.08.1996 - 09.06.2006 tarihleri arasındaki sürenin tamamının tespitini istemesi karşısında, ihtilaflı dönemde işyerini işleten ...Limited Şirketi ve ...'ın usulüne uygun olarak davaya dahil edilmeleri için davacıya süre vermek, bu işverenlerin savunmalarını ve delillerini bildirmelerini istemek ve ileri sürecekleri savunmalar da toplandıktan sonra işin esasına girilerek karar vermekten ibarettir, gerekçesi ile karar bozulmuştur.
Bozma ilamına uyulması ile Mahkemece 24.10.2023 tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne davacının 01.08.1996-309.06.2006 tarihleri arasında (Toplam 3483 gün) hükümde belirtilen SPEK tutarları ile çalıştığının tespitine karar verilmiş, verilen kararın davalı ... ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyizi üzerine Dairenin 06.03.2024 tarihli bozma ilamı ile ilk kararı davacı temyiz etmediği, İlk Derece Mahkemesinin verdiği ilk kararda 01.08.1996-31.12.2005 arası çalışmaların kabulüne dair hüküm kurulmuş iken temyiz edilen ikinci kararda ise 01.08.1996-09.06.2006 arası hüküm kurulmuş, yine davalı ... yanında hizmetlerin kabul edildiği belirtilen 06.06.2002-31.12.2005 arası hizmet süresinin hüküm fıkrası açıklama kısmında 06.05.2002 olarak 1 ay geriye çekildiği, davalı ... yönünden kabul edilen 01.01.2000-05.05.2002 arası hizmet süresinin hüküm fıkrası açıklama kısmında 30.06.2002 tarihi belirtilerek 1 ay ileri götürüldüğü, kabul edilen süreler ile ayrıntısı yazılan süreler arasında çelişki oluştuğunun gözetilmemiş olduğu, davacının prime esas kazanç talebinin bulunmamasına göre Mahkemece hüküm fıkrasında çalışılan dönemler karşılığı kabul edilen prime esas kazanç tutarlarının asgari ücretin üzerinde veya altında kaldığı ve hatalı belirlendiği anlaşılmıştır. (Örneğin; 01.08.1996-31.12.1996 arası günlük 0,50 TL belirlenmiş ise de bu dönemde net asgari ücretin günlük 11,54 TL olduğu ancak bilerlenen ücretin ise günlük 15 TL olduğu tespit edilmiştir) Mahkemece yapılacak iş; yukarıda yapılan açıklamalar ışığında ilk kararı davacının temyiz etmediği gözetilmek suretiyle hüküm fıkrasındaki hizmet süresinin ve prime esas kazancın tespitine yönelik denetime elverişli karar verilmelidir, gerekçesi ile karar ikince kez bozulmuştur.
İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının hükümde belirtilen sürelerde toplam 3390 gün çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Kurum vekili:
Kurum kayıtlarında mevcut olan durumun aksini iddia eden davacının HMK uyarınca aynı nitelikte belgelerle davasını ispat etmesi gerektiği, bozma ilamı doğrultusunda davaya dahil edilen işverenler ile organik bağın yeterince araştırılmadığını, re'sen araştırma ilkesi gereğince yeterince araştırma yapılmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Davalı ... dahili davalı ... vekili:
Her işverenlik yönünden hak düşürücü sürenin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini, hükme esas alınan rapora itirazlarının değerlendirilmediğini, raporun eksik ve hatalı olduğunu, bozma gereğince tanıkların dinlenmediğini, eksik incelemeye dayalı kararın bozulması gerektiğini beyan etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.
1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; Mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı Kararı)
Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan Mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)
İnceleme konusu eldeki dosyada, Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir.
2.Eldeki dosyada; Mahkemece verilen 15.04.2015 tarihli kararda, 01.08.1996-31.12.1998 ila 03.03.2001-31.12.2005 tarihleri arası çalışmanın tespitine fazlaya ilişkin istemin ise reddine karar verildiği ve bu kararın da davalı ... tarafından temyiz edildiği, kararın (kapatılan) 21 Hukuk Dairesinin 25.04.2016 tarihli ilamı ile eksik araştırma nedeniyle bozulduğu,
Bozma sonrası Mahkemece verilen 24.10.2023 tarihli ikinci kararda ise davacının 01.08.1996-31.12.1998 ila 06.05.2002-31.12.2005 arasında ilk karar gibi davalı ... yanında, 01.01.1999-31.12.1999 tarihleri arasında dahili davalı ...Mamülleri San. Tic. Ltd. Şti. iş yerinde, 01.01.2000-30.06.2002 arasında dahili davalı ... yanında, 07.03.2006-09.06.2006 arasında ise dahili davalı ... yanında çalıştığının tespitine karar verilmiş, hüküm Dairemizin 06.03.2024 tarihli ilamı ile ilk kararı davacının temyiz etmemesi hususu özellikle belirtilmek suretiyle ve yine aynı bozma ilamının içeriğinde belirtilen şekilde hükümdeki çelişkilerin giderilmesi için bozulduğu,
Dairenin ikinci bozma kararı üzerine Mahkemece 01.08.1996 - 31.12.1998 ve 06.05.2002 - 31.12.2005 tarihleri arasında davalı ... unvanlı iş yerinde, 01.01.1999-31.12.1999 tarihleri arasında ...Mamulleri San. Tic. Ltd. Şti. unvanlı davalı iş yerinde, 01.01.2000-05.05.2002 tarihleri arasında ... unvanlı davalı iş yerinde çalıştığının tespitine dair hüküm kurulduğu, kurulan hükümde ilk kararı temyiz etmeyen davacı lehine 01.01.1999-03.03.2001 döneminin de kabul edildiği anlaşılmakla,
3.Mahkemece; bozma ilamında da belirtildiği şekilde ilk kararı davacının temyiz etmediği gözetilmek suretiyle davacıya ilk kararda verilen hizmet tespiti süresinden daha fazla hizmet süresi verilemeyeceği gözetilmek suretiyle, tüm davalı işverenler nezdinde çalışma süresinin ayrı ayrı belirlenerek karar verilmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararın sair incelenmeksizin BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgili davalılar ... ve ...'a iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
22.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.