10. Hukuk Dairesi 2025/14867 E. , 2026/6092 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2489 E., 2025/1225 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/221 E., 2024/78 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili, fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 15.06.2007-05.01.2015 arası sitede kapıcı olarak çalışmasının tespitini talep etmektedir.
II.CEVAP
Davalı işveren vekili cevap dilekçesini özetle; davacının eşi ...'ın yüklenici şirket .. İnşaatın sigortalı işçisi olduğunu, davacının eşine yardımcı olduğunu, davacı ile ... arasında hizmet ilişkisi bulunmadığını, dosyaya sunulan apartman gelir - gider makbuzlarında davacının eşi ...'ın adının yazılı olduğunu, haksız emek ve kazanç elde etmek amacıyla dava açıldığını belirterek davanın reddini istemiştir.
Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ...yöneticiği iş yerinden 15.12.2013 tarihinden itibaren tescilinin yapıldığını, .. SGM kayıtlarında 1057634.34 sicil sayılı .. .. Konut Yapı Koop unvanlı iş yerinin 24.02.2015 tarihinde ... yöneticiliğinin resen tescil nedeniyle 15.12.2013 tarihinde kanun kapsamına alındığını, davada sürekli çalışma olgusu bulunmadığını, hizmet tespitine ilişkin talebin yasal ve hukuksal tüm incelemeler sonucunda değerlendirilmesi, Kurum kayıtlarının aksinin eşdeğer nitelikte resmi belgelerle kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; "davanın kısmen kabulü ile
1-Davacı ...'ın dahili davalı ... Sitesi .. Blok Yöneticiliği nezdinde,
1.2.2008- 15.12.2013 arası çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Davanın Davalı .. Tem Konut Yapı Kooperatifi yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine," karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve esası belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde, hizmet tespiti talepli davada kamu kurumu niteliğindeki davalı kurumun sunduğu resmi kayıtların aksinin, eşdeğer yazılı delil olmaksızın salt soyut tanık beyanlarına dayalı ispatlanmış sayılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu hak düşürücü sürenin geçtiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, davacının davalı nezdinde hizmet akdine dayalı olarak 15.06.2007-05.01.2015 tarihleri arasında tam zamanlı çalıştığının tespiti davasıdır.
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un geçici 7. maddesi kapsamında uygulama alanı bulan 506 sayılı Kanun'un 79/10 maddesidir. Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Bu tür aidiyet ve tespit davalarında gerçeğin tam olarak saptanması için, işin kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde etraflıca araştırılması gereği ortadır. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.
3.Somut olayda; davacı 15.06.2007 - 05.01.2015 tarihleri arasında davalı sitede kapıcı olarak tam süreli çalıştığının tespitini talep etmiş; İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulü ile 01.02.2008 - 15.12.2013 tarihleri arasındaki dönemin tam süreli olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir. Kararın incelenmesinde; davacının temyiz başvurusunun bulunmadığı saptanmış olup, reddedilen dönemler yönünden davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu gözetilerek temyiz incelemesi davalı tarafın itirazları sınırlarında yapılmıştır.
4. Dosya kapsamından, davacının tespitine karar verilen dönemde davalı işverene ait 4 bloktan oluşan sitede kapıcı olarak çalıştığı anlaşılmaktadır. Ne var ki, Mahkemenin davacının bu çalışmasını doğrudan "tam süreli" kabul etmesi eksik incelemeye dayalı olup yukarıda belirtilen kamusal araştırma ilkeleriyle bağdaşmamaktadır. Yargıtay'ın yerleşik içtihatları uyarınca, apartman görevlilerinin hizmet tespiti davalarında çalışmanın tam süreli mi yoksa kısmi süreli mi olduğunun belirlenmesinde, soyut kabuller yerine günlük fiili çalışma süresinin saat bazında somutlaştırılması zorunludur. İş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği ile davacının yaptığı işe göre eylemli çalışmanın lüzumu halinde bilirkişi incelemesi yapılarak günlük kaç saat mesai harcandığı saptanmalıdır.
Bu amaçla Mahkemece yapılacak iş; gerekirse mahallinde keşif yapılarak davacının kapıcılık yaptığı sitede toplam kaç daireye baktığı, sorumlu olduğu bir bahçe bulunup bulunmadığı, varsa bu bahçenin büyüklüğü, çalışma şeklinin nasıl olduğu, gün içinde hangi rutin işlerle (çöp toplama, servis, blok temizliği vb.) uğraştığı, sitenin incelenen dönemlerin tümünde doğalgazla ısınıp ısınmadığı, mevsimlere göre çalışma düzeni ve saatlerinin değişip değişmediği hususları ayrıntılı şekilde araştırılmalıdır. Bu bağlamda, davacının hangi işlere kaç saat ayırdığı ve günlük fiili mesaisinin ne kadar sürdüğü net olarak belirlenmelidir. İş Kanunu uyarınca günlük yasal mesai süresi olan 7,5 saatlik fiili çalışmanın 1 tam gün (tam süreli) sayılacağı kuralı gözetilerek; davacının rutin işleri günlük toplam 7,5 saati buluyor veya aşıyorsa tam süreli çalışma kabul edilmeli; aksi takdirde haftalık ve aylık toplam çalışma saatleri üzerinden kısmi süreli çalışma tespiti yapılmalıdır.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
30.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.