10. Hukuk Dairesi 2025/13963 E. , 2026/5118 K.
\n\"İçtihat Metni\"MAHKEMESİ\t:İş Mahkemesi
SAYISI\t: 2025/84 E., 2025/209 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilli tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 16.12.2024 tarihli ve 2024/10028 Esas, 2024/13097 Karar sayılı ilamıyla Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Dairemiz bozma kararına İlk Derece Mahkemesince direnilmesi üzerine karar davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu’nun 373. maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede;
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı davalı ... Belediyesinin halı atölyesinde 19.07.2011 tarihinde çalışmaya başladığını ve halı dokuyarak atmış olduğu ilmek sayısına göre ücret aldığı, ücretlerin belediyeye bağlı olan ... Kültür Sanat Derneği tarafından ödendiği, asgari ücretten daha düşük ücretle çalıştırıldığı, iş yerinde haftanın 5 günü 08.00 - 17.00 arası sürekli çalıştığı, iş yeri ile ilgili emsal mahkeme kararı ve Kurum müfettişleri tarafından tutulan tutanağa rağmen Kurum başlangıcı ve hizmetinin bildirilmediği iddiasıyla davacının 19.07.2011 - 05.09.2014 tarihleri arası hizmetinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre ve zamanaşımı sürelerinin geçtiği, davacının belediye bünyesinde herhangi bir çalışmasının söz konusu olmadığından husumetin davalıya yöneltilemeyeceği, davacı ile belediye arasında işçi-işveren ilişkisi bulunmadığı, emir ve talimatın belediye tarafından verilmediği, ödemelerin ... Kültür ve Sanat Derneği tarafından yapıldığı, belediye tarafından bir iş karşılığı bordroya bağlı bir ücret ödemesi bulunmadığı, davacının belediye bünyesinde dönem dönem ve fasılalarla faaliyet gösteren halıcılık kurslarına kursiyer olarak katıldığı, davalı belediyenin bu iş dolayısı ile ... yapma ya da kar elde etme düşüncesi bulunmadığı, kursların sosyal amaçlı olarak açıldığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarını destekleyen herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılamadığı, davacının iddialarının yersiz olduğu, hizmet tespiti davalarının kamu düzenine ilişkin olduğundan davaya ilişkin hususların re’sen araştırılması, özel bir duyarlılıkla yürütülmesi gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III.İLK DERECE MAHKEMESİ İLK KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından 12.10.2023 tarihli ve 2021/312 Esas, 2023/216 Karar sayılı kararla davacının davasının kabulü ile davacının 19.07.2011 - 05.09.2014 tarihleri arasında davalı ... bünyesinde faaliyet gösteren Halı Dokuma Atölyesinde ayda 20 gün olmak üzere toplam 750 gün süreyle hizmet akdine tabi işçi olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, bu çalışmaların davacının diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 12.10.2023 tarihli ve 2021/312 Esas, 2023/216 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 18.01.2024 tarihli 2024/68 Esas, 2024/145 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1.Bölge Adliye Mahkemesinin 18.01.2024 tarihli 2024/68 Esas, 2024/145 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizin 16.12.2024 tarihli ve 2024/10028 Esas, 2024/13097 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:
\"...Eldeki dava, davacının, davalı işyeri nezdinde 19.07.2011-05.09.2014 tarihleri arası çalıştığının /tespiti istemine ilişkin olup davanın kabulüne karar verilmiş ise de Mahkemece verilen hükmün eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
Somut olayda, davacının halıları ... ... Kültür ve Sanat Derneğinde dokuduğu, buna ilişkin belgelerin adı geçen Dernek tarafından düzenlendiği ve ödemelerin Dernek tarafından yapıldığı dikkate alındığında, Mahkemece gerçek işverenin kim olduğu hususu araştırılmalı, ... Belediyesinin ne şekilde işveren olduğu tartışılıp işverenin Dernek olması halinde işveren davaya dahil edilerek delilleri sorulmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir...\"
2.İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile Derneğin kayıtlarının kaybolması nedeniyle ... Valiliği tarafından gönderilemediği, dosya kapsamında dinlenen tanıkların birbirini tamamlayan çelişkisiz beyanlarından, iş verenin davalı ... olduğunun, halı dokudukları binanın davalıya ait olduğunun, düzenlenen puantajlardaki ilmek sayısına göre davalı ... tarafından ödemelerin yapıldığının, çalışanların başında kontrol görevini davalı ... personelinin yaptığının anlaşıldığı, ... Belediyesi .. Atölyesi Personel Bilgileri başlıklı evrakların davalı Kurum tarafından dosyaya sunulduğu, ödemelerin ilmek sayısına göre davalı ... tarafından ödendiğinin işbu evraklardan anlaşıldığı, davalı tarafından verilen müzekkere cevaplarında davacının çalıştığı işin belediyenin tanzim satış müdürlüğü bünyesinde sosyal destek amaçlı açılan halı kursu olduğunun belirtildiği, hizmet akdinin unsurları olan bağımlılık - iş görme - ücret unsurları davalı ... yönünden tam anlamıyla gerçekleştiği, ... ... Kültür Derneğinin işveren olduğuna dair dosya kapsamında tanık beyanı ya da herhangi bir yazılı belgenin bulunmadığı, davacıyla aynı işi yapan başka bir işçi tarafından açılan davada Mahkememizin 2019/251 Esas ve 2021/173 Karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne dair karar verildiği, verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine kararın Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2022/9961 Esas, 2022/15833 Karar sayılı ilamı ile onandığı ve kesinleştiği, Yargıtayın 10. Hukuk Dairesinin işbu kararı ile de söz konusu işte işverenin davalı ... olduğunun hüküm altına alındığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle direnilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.
VI.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı ile davalı ... Belediyesi arasında hizmet akdine dayalı bir iş ilişkisinin bulunmadığı, uyuşmazlığın belediyenin 5393 sayılı Belediye Kanunu m. 14... kapsamında, kaybolmaya yüz tutmuş el sanatlarını koruma ve meslek edindirme gayesiyle açtığı Halıcılık ... Merkezi faaliyetinden kaynaklandığı, davacının işçi değil gönüllülük esasına dayalı bir kursiyer olduğu, Belediye Meclisince kabul edilen yönetmelik uyarınca atölye çalışmalarının bir ... süreci olduğu, ödenen tutarların ücret değil \"ilmek başı harçlık/burs\" niteliği taşıdığı, iş akdinin kurucu unsurları olan ücret, bağımlılık ve zaman unsurlarının somut olayda gerçekleşmediği, bir kamu kurumunun sigortasız işçi çalıştırdığı yönündeki kabulün hayatın olağan akışına, kamu kurumu vakuriyetine ve idari işleyişe aykırı olduğu, tanık beyanlarının soyut nitelikte kaldığı ve bilirkişi raporunun tarafların itirazlarına rağmen hükme esas alınmasının usul ve yasaya aykırı olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ...’nın diğer davalı idare bünyesindeki sigortalılık iddialarının, yerleşik Yargıtay içtihatlarının gerektirdiği şekilde hiçbir duraksamaya yer vermeyecek netlikte ispatlanamadığı, hizmet akdinin kurucu unsurları olan ücret, zaman ve bağımlılık olgularının somut verilerle ortaya konulamadığı, Kurum kayıtlarında yapılan incelemelerde davacının iddialarını destekleyen herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanmadığı, dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarının ise davacının faaliyetinin bir hizmet akdine mi yoksa kursiyerlik ilişkisine mi dayandığı hususunda çelişkili ve yetersiz kaldığı, çalışma olgusunun kuşkuya yer bırakmayacak şekilde saptanması ilkesinin göz ardı edildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.6100 sayılı Kanun'un 373. maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yeniden yapılan incelemede;
3.Direnme kararı yerinde bulunarak, temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370. maddesinin birinci fıkrası ve 373. maddesinin beşinci fıkraları uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
21.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.