10. Hukuk Dairesi 2025/13467 E. , 2026/3695 K.
\n\"İçtihat Metni\"MAHKEMESİ\t:İş Mahkemesi
SAYISI\t: 2023/175 E., 2025/84 K.
İlk Derece Mahkemesi kararı davacı ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 2004-2005 öğretim yılında .. İlköğretim Okulunda bulunan kantinde satış elemanı olarak çalıştığını, çalışmaların kuruma eksik bildirildiğini belirterek 01.09.2004-30.06.2010 tarihleri arasında eksik bildirilen hizmetin tespitini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesini özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, işyerinin 10.06.2006 tarihinde kanun kapsamına alındığını, 31.03.2008 tarihinde kanun kapsamından çıkarıldığını, kuruma yapılan bildirimlerin doğru olduğunu, okulun kapalı olduğu dönemde davacının çalışmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, hizmet tespitine ilişkin talebin yasal ve hukuksal tüm incelemeler sonucunda değerlendirilmesi, kurum kayıtlarının aksine eşdeğer nitelikte resmi belgelerle kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.\t
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 25.12.2019 tarihli kararı ile hükümde belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 15.02.2023 tarihli kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 18.05.2023 tarihli ilamında, \"... 1.Eldeki davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. Davacının, okul kantininde çalıştığı iddia edildiğine göre kantinin okulun açık olduğu dönemlerde mi yoksa tatillerde de mi faaliyette olduğu araştırılarak okul idarecilerinden bu durum sorulmalı, okulun açık olduğu dönemler resmi kayıtlara göre belirlenmeli, 08.04.20 10... .06.2010 tarihlerinde Tarım Bakanlığı tarafından yapılan denetim tutanaklarında imzası olan ...'ın kim olduğu okul idaresinden, davacı ve davalıdan sorularak belirlenmeli, bu kişinin çalışan veya işveren olup olmadığı tespit edilerek beyanı alınmalı, bu konuda yeterli ve gerekli tüm araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip, takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir...\" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
İlk Derece Mahkemesinin 24.03.2025 tarihli kararı ile \"Davanın kısmen kabulüne,
Davacı .. T.C. Kimlik numaralı ...'in davalı ... nezdinde;
16.02.2006 - 12.06.20 06... gün, günlük 17, 70... .09.2006 - 31.12.20 06... gün, günlük 17, 70... .01.2007 - 19.06.20 07... gün, günlük 18, 75... .09.2007 - 15.11.20 07... gün, günlük 19,80 TL ücret karşılığında çalışmış olduğunun tespitine; fazlaya ilişkin istemin reddine\" karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili, davanın kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
3.Davalı ... ... vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
1. Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı)
Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 tarihli ve 13/5 sayılı YİBK) 2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
3. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
4. İnceleme konusu eldeki dosyada, Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Önceki bozma ilamında belirtildiği üzere 08.04.20 10... .06.2010 tarihlerinde Tarım Bakanlığı tarafından yapılan denetim tutanaklarında imzası olan ...'ın kim olduğu davacı ve davalıdan sorularak belirlenmeli ve tanık sıfatıyla beyanı alınmalı; ara tatilleri ile yaz tatili dönemleri belirlenmeli, dosyadaki sözleşmelerin 01.07.2004 tarihinden itibaren başladığı ancak vergi yoklama fişlerine göre kantinin 15.03.2005 tarihinde fiilen işe başladığı belirtildiğinden davacının fiilen ne zaman işe başladığı araştırılmalı, bu kapsamda uyuşmazlık konusu dönemde çalışan müdür/müdürler ile bu dönemde çalıştığı belirtilen ancak dinlenilmeyen öğretmenlerden .., .. .. ile hizmetli olarak çalışan .. .. dinlenilerek davacının hangi tarihte işe başladığı ve ara tatili ile yaz tatili dönemlerinde çalışıp çalışmadığı, işe ara verip vermediği tespit edilmeli, bu konuda yeterli ve gerekli tüm araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip, takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,
Peşin yatırılan temyiz harçlarının istek halinde ilgililere iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
02.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.