10. Hukuk Dairesi 2024/5903 E. , 2024/5922 K.
\n\"İçtihat Metni\"MAHKEMESİ\t: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI\t: 2022/2212 E., 2024/384 K.
KARAR\t: Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ\t: Ankara 3. İş Mahkemesi
SAYISI\t: 2021/114 E., 2022/266 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerinde 15.02.2018-15.12.2018 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin organizasyon, reklamcılık yayın gibi birçok alanda faaliyet gösterdiğini, yetkin kişilerle çalışmanın zorunluluk olduğunu, ihtiyacın çoğunun hizmet sözleşmesi kapsamında karşılandığını ancak devamlılık arz etmeyen ve uzmanlık gerektiren iş ve işlemlerin ortaya çıkması halinde vekalet ve/veya eser sözleşmesi kapsamında da ihtiyacın giderildiğini, davacının web tasarımı konusunda uzman ve yetkin bir tasarımcı olduğunu, şirketin web tasarımı alanında profesyonel destek ihtiyacını vekalet/eser sözleşmesi kapsamında çeşitli kişi ve Kurumlar vasıtasıyla karşıladığını, davacı ile davalı şirket arasında davaya konu tarihler arasında mevcut olan ilişkinin hizmet sözleşmesi değil eser sözleşmesi kapsamına giren bir ilişki olduğunu, ancak taraflar arasında akdedilen eser sözleşmesinin davacı tarafından izinsiz olarak alındığından, eser sözleşmesinin dosyaya sunulamadığını, 15.12.2018 tarihinden sonra web tasarım alanında teknik ve özel beceri gerektiren işlerin yoğunlaşması nedeniyle tam zamanlı olarak çalışacak bir personel ihtiyacı olması sebebiyle davacı ile hizmet sözleşmesi kapsamında çalışmaya başlandığını, tespit talep edilen dönem arasında kesinlikle maaş ödemesi yapılamadığını, bu ücretlerin eser sözleşmesi kapsamında davacıya yapmış olduğu işlerin karşılığı olarak ödenen tutarlar olduğunu, davacının isteği üzerine arkadaşı olarak bilinen ...'na ait hesaba yatırıldığını, davacının şirkete, hakkında birçok icra takibi olduğu için ücretinin ve hak edişlerinin kendi hesabına yapılmamasını istediği, bunun üzerine eser sözleşmesi kapsamında yapılan ödemelerin “Ykp Drgn” açıklamasıyla ...'na ait hesaba yapıldığını, hizmet akdi kapsamındaki çalışmanın 15.12.2018 tarihinde başladığı beyanla davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davacının davasının kabulü ile davacı ...'un 15.02.2018-15.12.2018 tarihleri arasında davalı ... Organizasyon Turizm Reklam Yayıncılık Gıda İnşaat Yapımcılık Danışmanlık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait işyerinde hizmet akdi ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
Fer'i Müdahil Kurum vekili İstinaf Sebepleri
Kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, iddia edilen çalışmanın sona erdiği belirtilen tarihi takip eden yılın sonundan itibaren 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, Kurumca yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı işyerinden 15.12.2018-20.11.2020 tarihleri arası hizmetlerinin Kuruma bildirildiği, tüm dosya kapsamı, dinlenen tanık beyanları, yapılan banka ödemeleri dikkate alındığında davacının hüküm altına alınan şekilde çalışmasının sabit olduğu anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalı iş yerinde 15.02.2018-15.12.2018 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 5510 sayılı Kanunun 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.
3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı 15.02.2018 ila 15.12.2018 tarihleri arasında davalı iş yerinde sigortasız çalıştırıldığını, çalıştığı bu sürede kendisine bankadan ödemeler yapıldığını ve sonrasında hizmetlerinin Kuruma bildirildiğini ve iş akdinin haksız olarak feshedildiğini beyanla hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.
Mahkemece, davacı ile davalı işveren arasında hizmet akdinin bulunduğu, davacının web tasarımcısı olarak çalıştığı, davalı iş veren tarafından davacı adına ödemelerin bulunduğu, tanık beyanlarının bu hususları doğruladığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dosya kapsamından davacının çalıştığını iddia ettiği davalı iş yerinin 15.12.2018 tarihinde kanun kapsamına alındığı, davacının freelance yani kendi nam ve hesabına çalışma olduğunun iddia edildiği, davacının iş yerinde fiili olarak bulunmadan web tasarımcısı olarak işlerini uzaktan da yapabildiği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla işverenin kanun kapsamına alınmasından evvel, davacının kimin adına çalıştığı belirlenmeli ve eğer davalı haricinde bir başka gerçek veya tüzel kişi için çalıştığı anlaşılması halinde HMK 124 üncü maddesi uyarınca bu kişiye husumet yöneltilmesi sağlanıp işverenlik belirlenmelidir.
Davacının freelance olarak çalışması söz konusu ise, bu çalışma kendi nam ve hesabına çalışma niteliği olacağından davacı ile davalı işveren arasındaki çalışma ilişkisinin hizmet akdi mi yoksa davacının kendi nam ve hesabına çalışma olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Yapılan yargılama neticesinde davacı ile davalı iş veren arasında hizmet akdi olduğu anlaşılması halinde, çalışmanın tam zamanlı mı yoksa kısmi zamanlı mı olduğu belirlenmesi gerekmektedir.
Tüm bu hususlar araştırılmaksızın ve elde edilen deliller değerlendirilmeksizin eksik araştırma ve hatalı değerlendirmeyle verilen karar bozmayı gerektirmiştir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
27.05.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.