10. Hukuk Dairesi 2024/5901 E. , 2024/5918 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1626 E., 2023/2618 K.
KARAR : Esastan Red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/30 E., 2022/193 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili, davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili, davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerinde 15.04.2008 - 08.05.2015 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zaman aşımı itirazları olduğunu, davacının şirketteki işe başlama tarihinin 18.08.2005 değil 01.10.2007 olduğunu, 15.04.2008 tarihinden sonra tekrar şirkette çalışmaya başlamadığını, davacının 15.04.2008 - 08.05.2015 tarihleri arasında davalı şirkette çalışması bulunmadığını, Kurumun düzenlediği iş yeri durum tespit tutanağı ile şirketlerinde emekli olsun olmasın sigortasız işçi çalışmadığının, işçilerin ödemelerini aldığının tespit edildiğini beyanla davanın reddini istemiştir.
Feri Müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; kurum işlemlerinin mevzuata ve hukuka uygun olduğunu, kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğini, kurum aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemesi gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kabulü ile davacının davalı iş yerinde 15.04.2008-08.05.2015 tarihleri arasında Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
1.Davacı vekili İstinaf Sebepleri
Davacının asgari ücretle çalıştığının tespitinin hatalı olduğunu, 1.600,00-TL net ücretle çalıştığının tespitinin gerektiğini, bu durumun tanık beyanlarıyla sabit olduğunu beyanla istinaf talebinde bulunmuştur.
2.Davalı vekili İstinaf Sebepleri
Davacının davalı şirketten emekli olduktan sonra çalışmaya devam etmediğini, davacının gösterdiği tanıkların şirketten ihtilaflı ayrılan kişiler olduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini, eksik inceleme ile karar verildiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
3.Feri Müdahil Kurum vekili İstinaf Sebepleri
Davacının emekli olduktan sonra çalışmasının olmadığının tanık beyanlarıyla sabit olduğunu, kararın hukuka aykırı olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirketin 01.10.2007 tarihinde Kanun kapsamına alındığı, davacının davalı şirkette 18.08.2005-15.04.2008 tarihleri arasında sigortalılık bildirimlerinin olduğu, 01.05.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almakta olduğu, dinlenen tanık beyanları, bir bütün olarak incelendiğinde davacının emekli olduktan sonra da çalışmasına devam ettiği, bu çalışmanın SGDP'ye tabi çalışma olarak tespit edilmesinde isabetsizlik olmadığı anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; her ne kadar hizmetlerinin tespitine karar verilmiş ise de; en son ücretinin 1.600,00-TL olduğunu ve bu meblağ üzerinden taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep ettiğini, senetle ispat sınırının 2.500,00-TL olduğunu, dolayısıyla aldığı ücretin tanıklarca beyan edildiğini, emsal ücretlerin araştırıldığını ve asgari ücret almadığının belli olduğunu, davalı tarafından ücret konusunda yazılı bir delil de ibraz edilmediğinden senede karşı senetle ispat gibi bir durumun da söz konusu olmadığını beyanla temyiz talebinde bulunmuştur.
Davalı vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.
Feri Müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalı iş yerinde 15.04.2008 - 08.05.2015 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 5510 sayılı Kanunun 86'ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip Mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.
3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı emekli olduğu tarih olan 15.04.2008 tarihinden 08.05.2015 tarihine kadar davalı iş yerinde mobilya kereste işlemeci olarak hizmetlerine devam ettiğini beyanla Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi hizmet tespiti talebinde bulunmuştur.
Mahkemece, tanık beyanlarının birbirini doğruladığı gerekçesiyle davacının davasının kabulüne karar verilmiştir.
Davacının hizmetlerinin geçtiğini iddia ettiği davalı iş yeri bir fabrika olup aynı fabrika içinde yine davalılara ait 2 ayrı şirketin iş yerlerinin de faaliyet gösterdiği, aynı çatı altında çalıştıkları, dinlenen ve aynı anda bordro tanıkları da olan davacı tanıklarının davacının emeklilik sonrası çalışmalarını doğrulamışlar, ancak diğer bordro tanıkları davacıyı tanımadıklarını beyan etmişlerdir.
Mahkemece tanıkların beyanları arasındaki çelişki giderilmeden, çalışma olgusu ve süresi tam olarak tereddütsüz giderilmeden davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkemece, davacının emeklilik sonrası çalıştığı aynı fabrika içerisindeki çeşitli bölümlerden ve iş yerlerinden hangi iş yerinde çalıştığı tereddütsüz olarak belirlenmeli, her bölümde çalışan davalı ya da dava dışı şirketlere ait bordrolu tanıklar belirlenerek bu tanıklar dinlenerek beyanlar arası çelişkiler giderilmeli, çalışma olgusu ve süresi maddi olgulara dayanılarak tereddütsüz bir şekilde ortaya konulmak suretiyle hüküm verilmelidir.
Bu hususlar göz ardı edilerek eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeyle verilen karar bozmayı gerektirmiştir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekili, davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilere iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
27.05.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.