10. Hukuk Dairesi 2024/12167 E. , 2025/7675 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1873 E., 2024/1871 K
İLK DERECE MAHKEMESİ : Karşıyaka 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2014/142 E., 2017/27 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı ... ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davacının davalı işyerinde 15.05.1994 tarihinden 1998 yılının 11. ayına kadar hizmet akdine dayalı olarak geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı ... Yol İnş. Pet. Ür. Ltd. Şti.; şirketin tespiti istenilen yıllarda kurulmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek, davanın reddi gereğini savunmuştur.
Davalı SGK Başkanlığı vekili; davalı şirketin... işyeri sicil no ile 24.02.2005 tarihinde tescil edildiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini, iddianın yazılı delillere göre kanıtlanması gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Dahili davalı ... vekili; davacının, 01.05.1997 - 02.01.1998 tarihleri arasında çalıştığını, çalışmalarının Kuruma bildirildiğini, başkaca çalışması bulunmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 03.02.2017 tarihli kararı ile;
"1-... Yol İnşaatı, Petrol Ürünleri, Tarım Ürünleri ve İlaçları İnşaat Nakliye Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden açılan davanın taraf sıfatı yokluğundan reddine,
2-Hizmet tespit talebinin kısmen kabulüne,... T.C. ve ...S.S. nolu davacı ...'ın
A)15.05.1994-06.03.1995 dava dönemi itibariyle hizmet tespit talebinin reddine,
B) 07.03.1995-30.04.1997 dava dönemi itibariyle hizmet tespit talebinin kabulüne, davacının ..."a ait 1085877.35 sicil numaralı işyerinde sigortalı niteliğinde ve asgari ücretle 774 gün çalıştığı bu sürenin Kuruma bildirilmediğinin tespitine,
C) 01.05.1997- 02.01.1998 dava dönemi itibariyle davacının ...'a ait ... sicil noda gözüken 241 günlük çalışmasının dava dışı ...'a ait ... Sicil sayılı üzerinden hizmet devam cetveline işlendiği görülmekle bu çalışmaların davacının... sicil numaralı siciline aktarılması gerektiğinin tespitine,
D)03.01.1998- 1998 11. aya ait dönem itibariyle hizmet tespit talebinin reddine" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 03.02.2017 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum ve ... vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 09.02.2018 tarihli kararıyla;
"1-)Davalılar SGK Başkanlığı vekili ve ... vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile Karşıyaka 2. İş Mahkemesinin 03.02.2017 tarihli, 2014/142 Esas – 2017/27 Karar sayılı hükmünün Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.2. maddesi gereğince kaldırılmasına,
2-)... Yol İnşaatı, Petrol Ürünleri, Tarım Ürünleri ve İlaçları İnşaat Nakliye Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden açılan davanın taraf sıfatı yokluğundan reddine,
3-)15.05.1994 - 30.04.1997 tarihleri arasındaki istemin, hak düşürücü sürenin dolması nedeniyle reddine,
4-)02.01.1998 tarihinden 1998 yılının11. ayına kadar olan döneme ilişkin kanıtlanamayan hizmet tespiti talebinin reddine,
5-)Davalı ...'a ait işyerinden, ... T.C. ve ... sigorta sicil nolu davacı ... adına bildirilen, ancak dava dışı ...'a ait hizmet döküm cetvelinde, davacı adı ve sicil nosu ile gözüken, 01.05.1997 - 01.01.1998 tarihleri arasındaki 241 günlük hizmetin, davacı ...'a ait olduğunun ve davacının hizmet döküm cetveline aktarılması gerektiğinin tespitine" karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin 09.02.2018 tarihli kararının süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine (kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin 15.04.2019 tarihli kararı ile "... Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlerle temyiz kapsam ve nedenlerine göre; davalı Kurumun tüm temyiz itirazlarının reddine,
Davacının temyizine gelince; dava, davacının davalı işyerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.
...
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, dahili davalı ... adına ... sicil numarası ile tankerli taşıma nakliye işinden 01.09.1996 -31.12.2008 tarihleri arasında yasa kapsamına alınmış işyerinin bulunduğu, davalının 07.03.1995-31.12.2008 tarihleri arasında ise "karayolu ile yük nakliyat komisyoncularının faaliyeti" işinden vergi mükellefiyetinin bulunduğu, davacının sigorta sicil numarasının hatalı yazılması sebebi ile ... sicil numaralı işyerinden 01.05.1997-02.01.1998 tarihleri arasında bildirilen çalışmanın dava dışı sigortalı ...'ın hizmet cetvelinde davacının adı ile kayıtlı olduğu, işyerinin dönem bordrolarında da davacının adına ama aynı hatalı sicil numarası ile aynı tarihler arasında hizmetin bulunduğu anlaşılmaktadır.
Somut olayda, 01.05.1997-02.01.1998 tarihleri arasındaki çalışmanın davacıya ait olduğunun anlaşılması karşısında ve davacının 07.03.1995 tarihinden itibaren, bildirilen bu tarihleri de kapsar şekilde kesintisiz olarak davalı işyerinde çalıştığının ortaya koyulması halinde artık hak düşürücü sürenin işlediğinden söz edilemeyeceği açıktır Dolayısıyla hak düşürücü sürenin işlediğinden bahisle reddine karar verilen 07.03.1995-30.04.1997 tarihleri arasındaki dönem bakımından, davalı işyerinden yapılan bildirimi de kapsar biçimde kesintisiz çalışmanın gerçekleşip gerçekleşmediğinin incelenip değerlendirilmesi ile kesintisiz çalışmanın varlığı halinde artık hak düşürücü sürenin söz konusu olmayacağını göz önünde bulundurarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği halde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması hatalıdır." gerekçesiyle söz konusu kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen İkinci Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin 17.07.2019 tarihli kararı ile önceki kararda direnilerek "A-) Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 15.04.2019 tarih ve 2018/2473 Esas 2019/2878 Karar sayılı ilamına uyulmayarak, önceki kararda direnilmesine,
1-) ... Yol İnşaatı, Petrol Ürünleri, Tarım Ürünleri ve İlaçları İnşaat Nakliye Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden açılan davanın taraf sıfatı yokluğundan reddine,
2-) 15.05.1994 - 30.04.1997 tarihleri arasındaki istemin, hak düşürücü sürenin dolması nedeniyle reddine,
3-) 02.01.1998 tarihinden 1998 yılının 11. ayına kadar olan döneme ilişkin kanıtlanamayan hizmet tespiti talebinin reddine,
4-) Davalı ...'a ait işyerinden, ... T.C. ve ... sigorta sicil nolu davacı ... adına bildirilen, ancak dava dışı ...'a ait hizmet döküm cetvelinde, davacı adı ve sicil nosu ile görünen, 01.05.1997 - 01.01.1998 tarihleri arasındaki 241 günlük hizmetin, davacı ...'a ait olduğunun ve davacının hizmet döküm cetveline aktarılması gerektiğinin tespitine," karar verilmiştir.
C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca Verilen Bozma Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin 17.07.2019 tarihli kararının süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurunun 28.04.2022 tarihli kararı ile "... 49. somut olayda Bölge Adliye Mahkemesi ile Özel Daire arasında davalı ...'a ait işyerinden davacı adına bildirilen ve hizmet cetveline aktarılmasına karar verilen 01.05.1997-02.01.1998 tarihleri arasındaki hizmetlerin davacıya ait olduğu konusunda uyuşmazlık bulunmadığı, ihtilaflı dönem olan 07.03.1995-30.04.1997 tarih aralığı için davalı Kuruma yapılan bildirim bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davacının 01.05.1997-02.01.1998 tarihleri arasında Kuruma bildirilen hizmetleri nedeniyle ihtilaf konusu olan dönem ile birleşen blok çalışmalarının bulunması hâlinde 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesinde öngörülen 5 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğundan söz etmek mümkün değildir.
50.Bu itibarla hak düşürücü sürenin dolduğu gerekçesiyle reddine karar verilen 07.03.1995-30.04.1997 tarihleri arasındaki dönem bakımından davalı işyerinden yapılan bildirimi de kapsar şekilde kesintisiz çalışmanın gerçekleşip gerçekleşmediği incelenip değerlendirilerek kesintisiz çalışmanın varlığı hâlinde artık hak düşürücü sürenin söz konusu olmayacağı göz önünde bulundurularak sonucuna göre karar verilmelidir.
51.Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 20.01.2022 tarihli ve 2019/(21)10-766 E., 2022/31 K., 15.06.2021 tarihli ve 2017/10(21)-2230 E., 2021/755 K., 09.07.2020 tarihli ve 2016/10-2343 E., 2020/560 K., 18.04.2019 tarihli ve 2015/10-3515 E., 2019/481 K. sayılı kararları da aynı doğrultudadır
52.Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında kesintisiz çalışma olması hâlinde dahi bildirim yapılmayan süreler için kesintisiz çalışmanın sona erdiği tarihi takip eden yıl başından itibaren 5 yıl içinde dava açılması gerektiği, somut olayda bu süre içinde dava açılmadığı, yapılan bildirimin bildirim öncesi dönem için hak düşürücü sürenin işlemesine engel olmayacağı, bu nedenle direnme kararının yerinde olduğu ve onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.
53.Hâl böyle olunca Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki hükümde direnilmesi doğru olmamıştır.
54.Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır." gerekçesiyle söz konusu kararın bozulmasına karar verilmiştir.
D. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin 21.09.2022 tarihli kararı ile;
"1-... Yol İnşaatı, Petrol Ürünleri, Tarım Ürünleri ve İlaçları İnşaat Nakliye Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden açılan davanın taraf sıfatı yokluğundan reddine,
2-Hizmet tespit talebinin kısmen kabulüne,... T.C. ve ...S.S. nolu davacı ...'ın
A)15.05.1994-06.03.1995 tarihleri arası döneme ilişkin talebin reddine,
B) 07.03.1995-30.04.1997 tarihleri arası döneme ilişkin talebin kabulüyle, davacının ...'a ait ... sicil numaralı işyerinde asgari ücretle 774 gün çalıştığının ve bu sürenin Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğinin tespitine,
C) Davacının, 01.05.1997- 02.01.1998 tarihleri arası dönemde ...'a ait ... sicil numaralı işyerinde gerçekleşen ve dava dışı ... Sicil numaralı ...'a ait hizmet döküm cetvelinde görülen 241 günlük çalışmasının davacının ... sicil numarasına aktarılmasına,
D)03.01.1998 tarihi sonrasına ilişkin hizmet tespiti talebinin reddine" karar verilmiştir.
E. Üçüncü Bozma Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin 21.09.2022 tarihli kararının süresi içinde davacı, davalı ... ve SGK Başkanlığı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Daire'nin 12.01.2023 tarihli kararı ile "...1.Eldeki davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Mahkemece kabul edilen 07.03.1995- 30.07.1997 dönemlerine ilişkin yapılan araştırma eksiktir. Davacının tır şoförü olarak çalıştığını iddia etmesi karşısında davalının adına kayıtlı tanker, tır, kamyon vs. bulunup bulunmadığının araştırılmaması hatalıdır. Davacının davasını somutlaştırması kapsamında beyanı alınmak suretiyle dava konusu dönemlerde hangi plakalı tanker ve araçlarda çalıştığı sorulmalı, bu araçların trafik kayıtları çıkartılarak malikleri araştırılmalı, davalıdan başka biri adına kayıtlı olması halinde bu kişilerin beyanlarına başvurularak kamyon/tır/araçların ne şekilde davacının elinde olduğu ve davalı ...'la aralarındaki ilişki araştırılarak hizmet akdinin unsurları ortaya konulmalı, davacının 04.05.2015 tarihli beyan dilekçesi içeriğinde hizmet götürdüğü yerler olarak belirttiği ... Petrol adına Isparta Köy Hizmetleri ve ... Petrol adına Antalya Köy Hizmetleri ile ... İnş. Tur. San. Tic. A.Ş. isimli firmadan ürün alışverişi için nakliye işini yaptığını belirtmesi karşısında plakaları yazılarak, ilgili yerlerden sorularak ve hangi işleri yaptığı araştırılarak dinlenen tanık beyanları denetlenmeli, davacının şoför olması karşısında dava konusu dönemde hem şahıs hem plakalar üzerinden trafik cezaları sorulmalı ve tüm deliller kapsamında yapılacak değerlendirme ile sonucuna göre karar verilmelidir." gerekçesiyle söz konusu kararın bozulmasına karar verilmiştir.
F. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Dördüncü Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin 05.06.2024 tarihli kararı ile;
"1-... Yol İnşaatı, Petrol Ürünleri, Tarım Ürünleri ve İlaçları İnşaat Nakliye Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden açılan davanın taraf sıfatı yokluğundan reddine,
2-Hizmet tespitine ilişkin istemin kısmen kabulüyle, ... T.C. ve ... S.S. Nolu davacı ...'ın
01.05.1997- 02.01.1998 tarihleri arası dönemde ...'a ait ... sicil numaralı işyerinde gerçekleşen ve dava dışı ... sicil numaralı ...'a ait hizmet döküm cetvelinde görülen 241 günlük çalışmasının davacının 58001009327562 sicil numarasına aktarılması gereğinin tespitine;
Fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1- Davalı Kurum vekili, davanın reddi gerektiğini beyanla karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur.
2- Davalı ... vekili, davanın reddi gerektiğini beyanla karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum ve ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgilisine yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
08.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.