10. Hukuk Dairesi 2022/14214 E. , 2024/2554 K.
\n\"İçtihat Metni\"MAHKEMESİ\t: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI\t: 2022/1788 E., 2022/2022 K.
KARAR\t: Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ\t: Alaşehir 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI\t: 2022/159 E., 2022/390 K.
Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA\t
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıların murisi ...'nın 06.02.2019 günü işe giderken tek taraflı trafik kazasında vefat ettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 500'er TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 25.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; işçinin kendi arabasıyla işe gidiş geliş esnasında yaşandığı için davaya konu trafik kazasının iş kazası olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde, ... işçinin Anka Güvenlik Firmasının çalışanı olup bu firma tarafından müvekkili şirkete ait santralde güvenlik görevlisi olarak istihdam edildiğini, tarafların işçilik alacaklarına ilişkin sulh anlaşması ve ibranameyi imzalayarak anlaşmaya vardığını, davacılar murisinin kendi kullandığı aracı ile yaptığı tek taraflı trafik kazası sonucu vefat ettiğini, kazanın bir iş kazası olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile SGK İl Müdürlüğüne yazılan müzekkereye “… ...’nın 3/1663819 numaralı tahsis dosyasından 4/a kapsamında ölüm aylığı bağlandığı tespit edilmiş olup, tahsis dosyası yazımız ekinde gönderilmiştir. Davacı tarafından müdürlüğümüze iş kazası müracaatına rastlanmamış olup, tahkikatı bulunmamaktadır,” şeklinde cevap verildiğini, tüm dosya kapsamına göre; iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat davalarında dava açılmadan önce SGK'ya başvuru şartının dava şartı olduğu, davacı vekiline ön inceleme duruşmasında SGK'ya iş kazası başvurusu yapması hususunda kesin süre verildiğini, davacı tarafın SGK'ya başvuru yapmadığını, yine kaldırma ilamından sonra da SGK'ya yazılan müzekkeye gelen cevapta başvuru yapmadığını, davacı vekilinin başvuru yaptığına ilişkin belgeyi ibraz etmediği anlaşılmakla dava şartı yokluğundan davanın reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin SGK'ya başvurusunun tüm hukuki sonuçları kapsadığını, müvekkili lehine ölüm aylığı dahi bağlandığını, iş kazası başvurusu ön şartının yerine getirildiğini, davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığını bildirerek kararı istinaf etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile SGK Başkanlığının 07.06.2020 tarihli cevabi yazısına göre sigortalının hak sahiplerine ölüm geliri bağlanmadığı, ölüm aylığı bağlandığı ve davacının iş kazası müracaatına rastlanmadığı, Mahkemece 17.03.2021 tarihli oturumda bu hususta kesin mehil verildiği gerekçesi ile davacı vekilince yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, davacının SGK'ya başvurusunun tüm hukuki sonuçları kapsamakta olup bunun neticesinde davacı lehine ölüm aylığı dahi bağlandığını, dosyaya, 25.03.2021 tarihinde söz konusu evrakın sunulduğunu, davacının 3211663819 tahsis dosya no ile ölüm aylığı almaya hak kazandığını, dolayısıyla iş kazası başvurusu ön şartının yerine getirildiğini, kaza işe giderken gerçekleşmiş olduğundan iş kazası olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının yakınlarının tazminat istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2 nci ve 77 nci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4 üncü maddeleridir.
3. Değerlendirme
5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinde İş kazasının 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından bunları çalıştıran işveren tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile bildirilmesinin zorunlu olduğu, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde iş kazasının öğrenildiği tarihten başlayacağı, Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesi için gerektiğinde, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık İş Müfettişleri vasıtasıyla soruşturma yapılabileceği bildirilmiştir.
Olayın SGK tarafından iş kazası veya meslek hastalığı kabulünden sonraki aşamada ise sigortalının sürekli iş göremezlik oranının tespiti ve gelir bağlanması önem arz etmektedir. 5510 sayılı Kanun'un 18 inci maddesinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla; iş kazası nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verileceği, 19 uncu maddesinde iş kazası sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık Kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanacağı bildirilmiştir.
O halde, Kuruma belirtilen şekilde bir bildirimde bulunulmadığının anlaşılması halinde, davacıya iş kazasını Sosyal Güvenlik Kurumuna ihbarda bulunmak, olayın Kurumca iş kazası veya meslek hastalığı olarak kabul edilmemesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumuna ve hak alanını etkileyeceğinden işveren aleyhine “iş kazası/ meslek hastalığı tespiti” davası açması için önel verilmesi, önel içerisinde dava açılması halinde iş bu davanın sonucu beklenilerek, sonucuna göre davacı sigortalının Kurum tarafından sürekli iş göremezlik oranının tespiti ve giderek tespit edilen bu oran doğrultusunda gelir bağlanmasının temini sağlandıktan sonra tazminat davasının çözüme kavuşturulması gerektiği açıktır. (Kapatılan 21. HD’nin 14.01.2020 tarih 2019/411 E- 2020/66 K, aynı mahiyette aynı dairenin 03.07.2018 tarih ve 2016/19961 E- 2018/5961 K sayılı, 14.05.2013 tarih ve 2013/1704 E- 2013/9754K sayılı kararları da bu doğrultudadır)
Somut olayda; yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda öncelikle olayı Sosyal Güvenlik Kurumuna ihbarda bulunması için davacı tarafa önel verilmesi, olayın Kurumca iş kazası olarak kabul edilmemesi halinde ise, hak alanını etkileyeceğinden Sosyal Güvenlik Kurumuna ve işveren aleyhine “iş kazası tespiti” davası açması için davacı tarafa önel verilmesi, önel içerisinde dava açılması halinde iş bu davanın sonucu beklenilerek, sonucuna göre davacı sigortalının Kurum tarafından sürekli iş göremezlik oranın tespitinden sonra tazminat davasının çözüme kavuşturulması, iş kazası tespit davası açılmaması veya açılan davanın ret ile sonuçlanması halinde ise bu kısma yönelik taleple ilgili genel mahkemelerin görevli olup olmadığı hususu değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken anılan hususlarda inceleme yapılmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olmuştur.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli istinaf itirazlarının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmalıdır .
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle:
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
3. Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
4. Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.