SOĞUTMA CİHAZLARININ ÇEVREYE DUYARLI TASARIM GEREKLİLİKLERİNE DAİR TEBLİĞ
(2019/2019/AB) (SGM:2021/7)
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, 23/6/2010 tarihli ve 2010/643 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik olarak, 10 litreden fazla ve 1500 litreye eşit veya daha az bir hacme sahip elektrik kaynağına bağlı olan soğutma cihazlarının piyasaya arz edilmesi ve/veya hizmete sunulması ile ilgili çevreye duyarlı tasarımı ve bunlara ait ilave ürün bilgilerinin temin edilmesine yönelik gereklilikleri belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, 10 litreden fazla ve 1500 litreye eşit veya daha az bir hacme sahip elektrik kaynağına bağlı olan soğutma cihazlarını kapsar.
(2) Bu Tebliğ;
a) Sanayi tipi yatay derin dondurucular hariç olmak üzere sanayi tipi soğutucu depolama dolaplarına ve hızlı soğutma kabinlerine,
b) Doğrudan satış işlevli soğutma cihazlarına,
c) Taşınabilir soğutucu cihazlara,
ç) Ana işlevinin gıda maddelerini soğutma yoluyla depolanması olmayan cihazlara,
uygulanmaz.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ; 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 385 inci ve 508 inci maddeleri ile 23/6/2010 tarihli ve 2010/643 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır.
AB mevzuatına uyum
MADDE 4 – (1) Bu Tebliğ, 2009/125/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi Uyarınca Soğutma Cihazlarının Çevreye Duyarlı Tasarım Gerekliliklerini Belirleyen (AB) 2009/643 sayılı Komisyon Tüzüğünü Yürürlükten Kaldıran 1/10/2019 tarihli ve (AB) 2019/2019 sayılı Komisyon Tüzüğü ile bu Tüzükte değişiklik yapan 23/2/2021 tarihli (AB) 2021/341 sayılı Komisyon Tüzüğü esas alınarak AB mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğde geçen;
a) AB: Avrupa Birliğini,
b) Alt bölme: Bulunduğu bölmeden farklı bir çalışma sıcaklığı aralığına sahip bir bölmedeki kapalı bir alanı,
c) Asgari sıcaklık (Tmin): Ek-III’te yer alan Tablo 3'te belirtilen saklama testi sırasında bir bölmenin içindeki asgari sıcaklığını,
ç) Azami sıcaklık (Tmax): Ek-III’te yer alan Tablo 3'te belirtilen saklama testi sırasında bir bölmenin içindeki azami sıcaklığını,
d) Bakanlık: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,
e) Bir yıldızlı bölme: 1-yıldızlı bölme olarak gösterilen, Ek-III’te yer alan Tablo 3'te tanımlanan hedef sıcaklık ve saklama koşulları -6 °C olan dondurucu özellikte olan bölmeyi,
f) Bölme: Bir veya daha fazla dış kapıdan doğrudan erişilebilen ve alt bölmelere bölünebilen, bulunduğu soğutma cihazının içinde, diğer bölmelerden bir ayırıcı, konteyner veya benzer bir yapı ile diğer bölmelerden ayrılmış, doğrudan bir veya daha fazla dış kapı aracılığıyla ulaşılabilen ve alt bölmelere ayrılabilen, bu Tebliğin amacına uygun olarak aksi belirtilmedikçe bölmeleri ve alt bölmeleri de içeren soğutma cihazı içindeki kapalı bir alanı,
g) Bölme hacmi (Vc): Desimetreküp (dm3) veya litre olarak ifade edilen bölmenin iç astarı içindeki alanın hacmini,
ğ) Bölme tipi: Ek-III’te yer alan Tablo 3'te belirtilen, soğutma performans parametrelerine Tmin, Tmax, Tc ve diğerlerine uygun olarak beyan edilen bölme tipini,
h) (Değişik:RG-7/10/2022-31976) Çoklu bölmeye sahip cihaz: En az bir dondurucu özellikte olmayan bölmeye sahip olan birden fazla bölme tipine sahip soğutma cihazını,
ı) Dış kapı: Yükün iç ortamdan dışa veya dış ortamdan iç ortama taşınmasına izin veren açılır kapanır özellikli soğutucun parçasını,
i) Doğrudan satış işlevli soğutma cihazı: Müşterilere ortam sıcaklığının altında belirtilen sıcaklıklarda ürün görüntüleme ve satış işlevleri için kullanılan, doğrudan açık taraflardan veya bir veya daha fazla kapı veya çekmece veya her ikisi aracılığıyla erişilebilen, ayrıca müşteriler tarafından erişilemeyen, minibarlar ve şarap depolama aletleri hariç, depolama veya servis için kullanılan alanlara sahip olan dolaplarında dâhil olduğu soğutma cihazını,
j) Dondurucu: Sadece 4-yıldızlı bölmelere sahip bir soğutma cihazını,
k) Dondurucu bölme: 4-yıldızlı olarak gösterilen, dondurma kapasitesi gerekliliklerini karşılayan, bir hedef sıcaklık ve -18 °C’de saklama koşulları ile dondurucu özellikte olan bölmeyi,
l) Dondurucu özellikte olan bölme: 0 °C'ye eşit veya altında bir hedef sıcaklığa sahip, Ek- III’te yer alan Tablo 3'te belirtildiği şekilde yıldızı olmayan, 1-yıldızlı, 2-yıldızlı, 3-yıldızlı veya 4-yıldızlı bir bölmeyi,
m) (Değişik:RG-7/10/2022-31976) Dondurucu özellikte olmayan bölme: Ek-III’te yer alan Tablo 3'te belirtilen, saklama koşulları ve hedef sıcaklıklara sahip yüksek sıcaklıklı kiler, kiler, şarap veya taze gıda bölmeli hedef sıcaklık değeri 4 °C'ye eşit veya daha yüksek olan bölmeyi,
n) Dondurma kapasitesi: En az 2,0 kg/24 saat ile dondurucu bölmesinin 100 litre hacim ve 24 saat başına 4,5 kg'den düşük olmayacak şekilde, 24 saat içinde bir dondurucu bölmesinde dondurulabilen taze gıda maddelerinin miktarını,
o) Düşük gürültülü soğutma cihazı: Buhar sıkıştırması olmayan ve havadaki akustik gürültü emisyonun 1 piko watt olarak kabul edilen (dB(a) re 1 pW olarak anılan) 27A ağırlıklı desibelden düşük olan bir soğutma cihazını,
ö) Elektrik kaynağı: 230 (±%10) Volt 50 Hz alternatif akımına sahip elektrik şebekesi beslemesini,
p) Enerji verimliliği endeksi (EEI): Ek-III’ün 6 ncı maddesinde belirtilen, yüzde olarak ifade edilen, bir soğutma cihazının göreceli enerji verimliliği için hesaplanan endeks değerini,
r) Gıda maddesi: Belirli sıcaklıkta soğutmaya ihtiyaç duyan öncelikli tüketim amaçlı olan gıdayı, malzemeyi, şarap dâhil içeceği ve diğer öğeleri,
s) Hava kaynaklı akustik gürültü emisyonu: Bir soğutma cihazının, dB olarak ifade edilen (A) re 1 pW (A-ağırlıklı) ses güç seviyesini,
ş) Hedef sıcaklık (Tc): Ek-IV’te yer alan Tablo 3'te belirtilen, zaman içinde ve bir dizi sensör üzerinde enerji tüketimini test etmek için, ortalama olarak ifade edilen, test sırasında kullanılan, bir bölmenin içindeki referans sıcaklığını,
t) Hızlı soğutma kabini: Asıl olarak sıcak gıda maddelerini soğutma durumunda 10oC'nin altına, dondurma durumunda ise -18oC'nin altına hızlıca düşürmek için kullanılan yalıtımlı bir soğutma cihazını,
u) İki yıldızlı bölme: 2- yıldızlı olarak gösterilen, Ek-III’te yer alan Tablo 3'te belirtilen, hedef sıcaklık ve -12°C’de saklama koşullarına sahip dondurucu özellikte olan bölmeyi,
ü) İlave enerji gereksinimi (Eaux): Bir ortam kontrollü yoğunlaşma önleyici ısıtıcı tarafından kullanılan ve yılda kilovat saat olarak ifade edilen (kWh/a) enerjiyi,
v) Kiler bölmesi: Ek-III’te yer alan Tablo 3'te belirtilen, hedef sıcaklığı 12 °C ve saklama koşulları 2 °C ila 14 °C arasında değişen, dondurucu özellikte olmayan bölmeyi,
y) Minibar: Öncelikli olarak, otel odalarında ve benzeri tesislerde gıda maddelerinin saklanması ve satışı için toplam azami 60 litre hacme sahip bir soğutma cihazını,
z) Ortam sıcaklığı kontrollü yoğuşma önleyici: Soğutma cihazında, ısıtma kapasitesinin ortam sıcaklığına veya nemine veya her ikisine de bağlı olduğu yoğunlaşmayı önleyen bir ısıtıcıyı,
aa) Özel amaçlı soğutma cihazı: Sadece bir özellikli bölmeye sahip soğutma cihazını,
bb) Sanayi tipi soğutma cihazı: Bir veya daha fazla kapı veya çekmece ile erişilebilen bir veya daha fazla yalıtılmış bölmeyi entegre eden, bir buhar sıkıştırma döngüsü kullanarak, soğutma veya dondurma amaçlı çalışma sıcaklığında öngörülen sınırlar içinde gıda maddelerinin sıcaklığını sürekli olarak koruyabilen ve gıda maddelerinin ev dışı ortamlarda depolanması için kullanılan, ancak müşteriler tarafından görüntülenmek veya erişmek için kullanılmayan gıda ürünleri ile hayvan yemlerinin dondurulması amacıyla satılanlar dahil olmak üzere elektrik şebekesinden alınan güçle işletilen sanayi tipi soğutmalı depolama kabinlerini ve elektrik şebekesinden alınan güçle işletilen hızlı soğutma kabinlerini, düşük veya orta sıcaklıkta veya her ikisinde de çalışan yoğuşturma ünitelerini, düşük veya orta sıcaklıkta çalışacak şekilde tasarlanan proses çillerlerini, kapsayan soğutma cihazını,
cc) Sanayi tipi yatay derin dondurucu: Bölmelere üst kısımdan erişilebilen, hem üstten açılan tip hem de dikey tip bölmelere sahip olan, ancak üstten açılan tip bölmelerin toplam brüt hacminin %75'ini aşan ve ev dışı ortamlarda gıda maddelerinin saklanması için kullanılan dondurucuyu,
çç) Soğutma cihazı: Belirli sıcaklıklarda kontrol edilen, doğal veya zorlanmış konveksiyonla soğutulan, soğutmanın bir veya daha fazla enerji tüketen yolla elde edildiği bir veya daha fazla bölmeye sahip olan yalıtılmış bir dolabı,
dd) Şarap saklama bölmesi: Ek-III’te yer alan Tablo 3'te belirtilen, hedef sıcaklık değeri 12°C olan, iç nem aralığı %50 ila %80 arasında ve saklama koşulları 5°C ila 20°C arasında değişen dondurucu özellikte olmayan bölmeyi,
ee) (Değişik:RG-7/10/2022-31976) Şarap saklama cihazı: Ek-III’te yer alan Tablo 3'te belirtilen, saklama koşulları ve hedef sıcaklığı için şarap saklama bölmesinde hassas sıcaklık kontrolüne sahip olan ve titreşim önleyici tedbirlerle donatılmış özel amaçlı soğutma cihazını,
ff) Taşınabilir soğutma cihazı: Elektrik şebekesine erişim olmadığı yerlerde kullanılabilen, soğutma işlevselliği için enerji kaynağı olarak çok düşük gerilimli elektrik (<120V DC) kaynağını veya yakıtını veya her ikisini de kullanan ve buna ek olarak ayrıca satın alınan bir AC/DC dönüştürücü vasıtasıyla elektrik kaynağı ile kullanılabilen, ancak AC/DC dönüştürücü ile piyasaya arz edilmeyen soğutma cihazını,
gg) Taze gıda bölmesi: Ek-III’te yer alan Tablo 3'te belirtilen, hedef sıcaklığı 4°C olan ve 0°C ila 8°C arasında değişen saklama koşullarına sahip dondurucu özelliğe sahip olmayan bölmeyi,
ğğ) Toplam hacim (V): Bölme hacimlerinin toplamına eşit olan, dm3 veya litre olarak ifade edilen soğutma cihazının iç astarındaki boşluğun hacim değerini,
hh) Üç yıldızlı bölme: 3-yıldızlı olarak gösterilen, Ek-III’te yer alan Tablo 3'te belirtilen, hedef sıcaklık ve -18 °C saklama koşullarına sahip dondurucu özellikte olan bölmeyi,
ıı) Yıldızsız bölme: Buz yapıcı olarak adlandırılan, 0-yıldızlı olarak gösterilen, Ek-III’te yer alan Tablo 3'te belirtilen, hedef sıcaklık ve 0 °C saklama koşullarına sahip dondurucu özellikte olan bölmeyi,
ii) Yoğuşma önleyici ısıtıcı: Soğutma cihazında, yoğuşmayı önleyen ısıtıcıyı,
jj) Yüksek sıcaklıklı kiler bölmesi: Ek-III’te yer alan Tablo 3'te belirtilen, 17 °C hedef sıcaklığına ve 14 °C ile 20 °C arasında değişen saklama koşullarına sahip dondurucu özellikte olmayan bölmeyi,
ifade eder.
(2) İlave tanımlar Ek-I’de yer almaktadır.
Çevreye duyarlı tasarım gereklilikleri
MADDE 6 – (1) Bu Tebliğin Ek-II’sinde belirtilen çevreye duyarlı tasarım gereklilikleri, belirtilen tarihlerden itibaren uygulanır.
Uygunluk değerlendirme
MADDE 7 – (1) Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen uygunluk değerlendirme yöntemi, mezkur Yönetmeliğin Ek-IV'ünde belirtilen iç tasarım kontrol sistemine veya Ek-V'inde belirtilen yönetim sistemine göre yapılır.
(2) Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesi uyarınca uygunluk değerlendirmesi amacıyla, teknik dosya, Ek-II'nin 4 üncü maddesine uygun olarak verilen ürün bilgilerinin bir kopyasını ve Ek-III’te belirtilen hesaplamaların ayrıntılarını ve sonuçlarını içerir.
(3) Teknik dosyada, sağlanacak teknik bilgiler için, belirli bir soğutma cihazı modeli için, aynı teknik özelliklere sahip ancak farklı bir tedarikçi tarafından üretilen bir model üzerinden, aynı veya farklı bir tedarikçinin başka bir modelinden tasarım veya dış değerleme metodu temelinde yapılan hesaplama yöntemlerden herhangi biri veya her ikisi birden kullanılarak elde edilir. Teknik dosya söz konusu hesaplamanın doğruluğunu sağlamak için tedarikçiler tarafından taahhüt edilen değerlendirme ayrıntılarını ve uygun hallerde, farklı tedarikçilerin modelleri arasındaki tanımlayıcı beyanını içerir. Teknik dosya, model tanımlayıcıları da dâhil olmak üzere tüm eşdeğer modellerin bir listesini içerir.
(4) Teknik dosyada yer alan bilgiler, sırasıyla ve Soğutma Cihazlarının Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğin (2019/2016/AB) (SGM:2021/8) Ek-VI'sında belirtilen hususlar dâhilinde verilir.
(5) Piyasa gözetimi ve denetimi amacıyla, imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci, ürün veri tabanına kayıtlı ürünleri için Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin Ek-IV’ünün 3 üncü maddesinin (f) bendine halel getirmeksizin, Soğutma Cihazlarının Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğde (2019/2016/AB) (SGM:2021/8) tanımlanan ürün veri tabanına yüklenen ve belirtilen bilgileri içeren teknik belgelere başvurabilirler.
Piyasa gözetimi ve denetimi için doğrulama yöntemleri
MADDE 8 – (1) Bakanlık, Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen piyasa gözetimi ve denetimini gerçekleştirirken Ek-IV'te belirtilen doğrulama yöntemini uygular.
Önlemler ve yazılım güncellemeleri
MADDE 9 – (1) İmalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci, bu Tebliğde belirtilen teknik dosyada veya temin edilen herhangi bir dokümanda yer alan parametrelerin herhangi birini daha iyi bir seviyeye çıkarmak amacıyla, test edildiğini (örneğin test koşulları veya test çevrimini öğrenerek) algılama ve test sırasındaki performansını özellikle otomatik olarak değiştirme özelliklerine sahip olacak şekilde tasarlanan ürünü piyasaya arz edemez.
(2) Nihai kullanıcının açık onayı dışında, yazılım veya ürün yazılımı güncellemesinden sonra, ürünün parametreleri uygunluk beyanında özgün olarak kullanılan aynı test standardı ile ölçüldüğünde, güncellemeden önceki durumdan daha geriye götürülemez. Hiçbir performans değişikliği, güncellemenin reddedilmesinin bir sonucu olarak ortaya çıkamaz.
(3) Yazılım güncellemesi, ürünün performansını, uygunluk beyanı için geçerli olan çevreye duyarlı tasarım gerekliliklerine uygun olmayacak şekilde değiştirme etkisine sahip olamaz.
Gösterge niteliğinde ölçütler
MADDE 10 – (1) Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihte piyasada bulunan en iyi performans gösteren ürün ve teknolojiler için gösterge niteliğinde ölçütler Ek-V’te belirtilmiştir.
Danışma kurulu işlemleri
MADDE 11 – (1) Bakanlık, bu Tebliğ ile ilgili olarak, Avrupa Komisyonu tarafından oluşturulan soğutma cihazları ile ilgili danışma kurulu toplantılarına katılım sağlar.
Yürürlükten kaldırılan mevzuat
MADDE 12 – (1) 23/9/2011 tarihli ve 28063 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ev Tipi Soğutma Cihazları ile İlgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Tebliğ (SGM:2011/17) yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dört aylık süreden önce, aynı modele veya eş değer modellere ait hiçbir biriminin piyasaya arz edilmemiş olması koşuluyla, yürürlük tarihi ile bu tarihten dört ay öncesine kadar olan süre içerisinde, bu Tebliğ hükümlerine uygun olarak piyasaya arz edilen modellere ait birimler, 12 nci madde ile yürürlükten kaldırılan Ev Tipi Soğutma Cihazları ile İlgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Tebliğ (SGM:2011/17) gerekliliklerine de uygun kabul edilir.
Yürürlük
MADDE 13 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 14 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız
Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
25/3/2021
31434 mükerrer
Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
7/10/2022
31976
── EK: 9.5.38460-EK.docx ──
Ek - I
EKLER İÇİN GEÇERLİ TANIMLAR
Eklerin amaçları doğrultusunda, aşağıdaki tanımlar uygulanır:
a) Ağ: Fiziksel bileşenleri, organizasyonel ilkeleri, iletişim yöntemlerini ve biçimlerini (protokoller) içeren, bağlantıların topolojisine sahip iletişim altyapısını veya mimariyi,
b) Ankastre cihaz: Dolap içine monte edilen veya üstü, altı ve etrafı panellerle kapatılan, dolap veya panellerin yanlarına, üstlerine veya zeminlerine güvenli bir şekilde sabitlenen ve tümleşik bir şekilde fabrika çıkışlı bir yüz ile veya özel bir ön panel ile donatılan, sadece tasarlanmış, test edilmiş ve pazarlanmış olan soğutma cihazını,
c) Ankastre katsayısı (Bc): Soğutma cihazının yerleşik veya bağımsız olup olmadığını dikkate alan ve bu Tebliğin Ek-IV’ünde yer alan, Tablo 5'te belirtildiği değerlerle birlikte ifade edilen kompanzasyon katsayısını,
ç) Bağımsız cihaz: Ankastre olmayan soğutma cihazını,
d) Beyan edilen değer: Tedarikçi tarafından belirlenen değerler için, Bakanlık tarafından uygunluğun doğrulanması amacıyla bu Tebliğin 7 nci maddesinin ikinci fıkrasına uyumlu olarak sağlanan, hesaplanan veya ölçülen teknik parametrelerin değerlerini,
e) Buz çözme aralığı (td-f): Buz çözme ısıtıcısının bir kez çalıştırılması ile sonraki iki buz çözme ve toparlanma çevriminde veya kompresörün devre dışı bırakılması için bir buz çözme ısıtıcısı yoksa bu durumun akabinde iki sonraki buz çözme ve toparlanma çevriminde saat (h) olarak ifade edilen temsili ortalama aralığı,
f) Buz çözme katsayısı (Ac): Bu Tebliğin Ek-III’ünde yer alan, Tablo 5'te belirtilen değerlerle birlikte, soğutma cihazının otomatik buz çözme veya elle buz çözme olup olmadığını dikkate alan bir kompanzasyon katsayısını,
g) Buz çözme türü: Bir soğutucu cihazın evaporatörler üzerindeki don birikimini önlemek için otomatik buz çözme veya elle buz göçme yöntemine sahip olmasını,
ğ) Buz çözme ve toparlanma süresi: Buz çözme kontrol çevriminin başlatılmasından kararlı çalışma koşullarına kadar olan yeniden belirlenen süreyi,
h) Çoklu bölme katsayısı (C): Bu Tebliğin Ek-III’ünde yer alan, Tablo 4'te belirtilen değerlerle birlikte, bir cihazda farklı bölme tipleri birleştirildiğinde sinerji etkisini dikkate alan bir modelleme katsayısını,
ı) Değişken sıcaklıklı bölme: İki veya daha fazla alternatif bölme türü olarak kullanılmak üzere tasarlanan (örneğin, taze yiyecek bölmesi veya dondurucu bölmesi olabilme özelliği), kullanıcı tarafından, beyan edilen her bölme tipi için geçerli olan çalışma sıcaklığı aralığını sürekli olarak koruyacak şekilde ayarlanabilen, diğer bölme tiplerinin saklama koşullarını da karşılayabilecek tek bir bölme tipi olarak kullanılmak üzere tasarlanmış bir bölme olmayan (örneğin, yıldızsız bölme gereklilikleri de yerine getirebilecek soğuk bölmeyi) bölmeyi,
i) Dondurucu bölme: Hedef sıcaklık ve -18 °C saklama koşulları ile 4-yıldıza sahip ve donma kapasitesi gereksinimlerini karşılayan dondurucu özellikteki bölmeyi,
j) El ayarlı buz çözme: Otomatik buz çözme işlevine sahip olmama özelliğini,
k) Eş değer model: Bir modelin etiketinde ve ürün bilgi formunda belirtilen teknik özelliklerin aynısına sahip olsa da aynı tedarikçi tarafından ayrı bir model tanımlayıcı ile farklı bir model olarak piyasaya arz edilen veya hizmete sunulan modeli,
l) Garanti: Soğutma cihazının, garanti sözleşmesi veya ilgili reklamlarında belirtilen özellikleri karşılamaması durumunda ücretinin geri ödenmesi, cihazın değiştirilmesi, tamir edilmesi veya 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve alt düzenlemelerinde tüketiciye tanınan seçimlik haklara uygun olarak, sorunun giderilmesi yönünde, satıcı, ithalatçı, imalatçı veya yetkili temsilci tarafından tüketiciye verilen herhangi bir taahhüdü,
m) Günlük enerji tüketimi (Edaily): Bu Tebliğin Ek-IV’ünün 4 üncü maddesi uyarınca hesaplanan 24 saat (kWh/24h) başına kilovat saat olarak ifade edilen, referans alınan koşullarda 24 saat boyunca bir soğutma cihazı tarafından kullanılan elektriği enerjisini,
n) Hızlı dondurma: Nihai kullanıcı tarafından tedarikçinin talimatlarına göre etkinleştirilebilen ve dondurulmamış gıda maddelerinin daha hızlı dondurulmasını sağlamak için dondurucu bölmesinin veya bölmelerinin depolama sıcaklığını düşüren özelliği,
o) İki yıldızlı bölüm: Kendi bireysel erişim kapısı veya kapağı olmayan, hedef sıcaklık ve saklama koşulları -12 °C olan üç yıldızlı veya dört yıldızlı bir bölmenin bir parçasını,
ö) Kademeli buz çözme ve toparlanma için gerekli enerji tüketimi (ΔEd-f): Watt saat (Wh) olarak ifade edilen bir buz çözme ve toparlanma süreci için fazladan gerekli olan ortalama enerji tüketimini,
p) (Değişik:RG-7/10/2022-31976) Kararlı durum enerji tüketimi (Pss): Watt (W) olarak ifade edilen, kararlı durum koşullarında ortalama güç tüketimini,
r) Kapı contası: Dolaptan dış havaya sızıntıyı önlemek için soğutma cihazının kapısı ve dolabı arasındaki boşluğu dolduran mekanik bir contayı,
s) Kapı kaynaklı ısı kaybı katsayısı (D): Bu Tebliğin Ek-III’ünde yer alan Tablo 5'te belirtildiği şekilde çoklu bölmeye sahip cihazlar için hangisi daha düşükse farklı sıcaklık bölmelerinin sayısına veya dış kapı sayısına göre ifade edilen ancak alt bölmeleri kapsamayan kompanzasyon katsayısını,
ş) (Mülga:RG-7/10/2022-31976)
t) Kış ayarı: Tedarikçinin talimatlarına göre +16 °C'nin altındaki ortam sıcaklıklarında kullanılabilen kompresörlü ve termostatlı çoklu bölmeye sahip olan cihaz için, termostatın bulunduğu bölme için gerekli olmasa dahi, kompresörün diğer bölmelerdeki uygun saklama sıcaklıklarını korumak için çalışmaya devam etmesini sağlayan bir anahtarlama cihazı veya işlevinden oluşan bir kontrol özelliğini,
u) Mc ve Nc: Bu Tebliğin Ek-III’ünde yer alan Tablo 4'te belirtilen değerlerle enerji kullanımının ile hacim arasındaki bağımlılığı dikkate alan modelleme parametrelerini,
ü) Model tanımlayıcı: Belirli bir ürün modelini, aynı marka veya aynı tedarikçi adına sahip diğer modellerden ayıran genellikle alfanümerik kodu,
v) İklim sınıfı: Bu Tebliğin Ek-III'ünün 2 inci maddesinin (h) bendinde belirtilen, soğutma cihazının kullanılması amaçlanan ve aynı ekte yer alan Tablo 3’te tanımlanan gerekli saklama koşullarını tüm bölümlerinde aynı anda karşılandığı ortam sıcaklığı aralığını,
y) Buz/su otomatı: Bir soğutma cihazından talep üzerine buz veya soğuk su gibi soğutulmuş veya donmuş ürünü sağlayan cihazı,
z) Otomatik buz çözme: Tüm sıcaklık kontrol ayarlarında don çözme işlevini başlatmak veya normal çalışma durumuna geri dönülmesi için bölmelerin kullanıcı müdahalesi olmadan çözülen buzun suyunun uzaklaştırılmasını otomatik olarak sağlayan özelliği,
aa) Soğuk bölme: Bu Tebliğin Ek-III’ünün 3 üncü maddesinde belirtildiği şekilde, kullanıcı ayarlamaları olmadan, hedef sıcaklık değerinin 2 °C'ye eşit olduğu ve saklama koşullarının -3 °C ila 3 °C arasında değiştiği belirli bir aralıkta ortalama sıcaklığı kontrol edebilen bölmeyi,
bb) Soğutucu-dondurucu: En az bir dondurucu bölmesi ve en az bir taze gıda bölmesi olan çoklu bölmeye sahip cihazı,
cc) Standart yıllık enerji tüketimi (SAE): Bu Tebliğin Ek-III’ünün 5 inci maddesi uyarınca hesaplanan, yılda kilovat saat olarak ifade edilen (kWh/a) bir soğutucu cihazın yıllık referans enerji tüketimini,
çç) Şeffaf dış kapı: Her iki durumun cihazın önünde ölçüldüğü, iç kabin yüksekliğinin en az %75'i ve iç kabin genişliğinin %75'i şeffaf olacak şekilde, nihai kullanıcının öğeleri görmesini sağlayan şeffaf bir malzemeden yapılmış dış kapıyı veya kapıları,
dd) Termodinamik parametre (rc): Bu Tebliğin Ek-III’ünde yer alan Tablo 4'te belirtilen değerlerle standart yıllık enerji tüketimini 24 °C ortam sıcaklığına ayarlayan bir modelleme parametresini,
ee) Ürün veri tabanı: 1/3/2021 tarihli ve 3584 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Enerji Etiketlemesi Çerçeve Yönetmeliğinde tanımlanan, erişilebilirlik ve güvenlik gereklilikleri açık bir şekilde belirlenmiş bir uygunluk bölümü ile erişilebilir bir çevrimiçi portal ve özel ürün parametrelerine ilişkin bilginin elektronik yollarla erişilebildiği tüketici odaklı kamu bölümünü içeren, sistematik bir şekilde düzenlenmiş, Avrupa Birliği Komisyonu tarafından oluşturulan ürünlerle ilgili veri topluluğunu,
ff) Vakum yalıtımlı panel (VIP): Gazların boşaltıldığı ve dış gazların panele girmesini önlemek için kapatılan ince, gaz geçirmez bir dış zarf içine yerleştirilmiş sağlam, yüksek gözenekli bir malzemeden oluşan bir yalıtım panelini,
gg) Yedek parça: Bir üründe aynı veya benzer işleve sahip bir parçayı değiştirebilen ayrı bir parçayı,
ğğ) Yetkili servis istasyonu: Soğutma cihazlarının tamir ve bakım hizmetlerini veren operatörü veya ticari işletmeyi,
hh) Yıllık enerji tüketimi (AE): Bu Tebliğin Ek-III’ünün 4 üncü maddesinde belirtildiği şekilde, ortalama günlük enerji tüketiminin 365 (yılda gün) ile çarpılarak hesaplanan yılda kilovat saat (kWh/a) olarak ifade edilen ortalama günlük enerji tüketimini,
ıı) Yük katsayısı (L): Bu Tebliğin Ek-III’ünün 4 üncü maddesinin (a) bendinde belirtilen değerlerle, (test için daha yüksek ortalama ortam sıcaklığı ile önceden tahmin edilenin dışında) sıcak gıda maddelerinin konulmasından itibaren ilave soğutma yükü için tanımlanan katsayıyı,
ifade eder.
Ek – II
ÇEVREYE DUYARLI TASARIM GEREKLİLİKLERİ
1. Enerji verimliliği gereklilikleri
a) Bu Tebliğin yayımı tarihinden itibaren, soğutma cihazlarının enerji verimliliği endeksi (EEI) Tablo 1'de belirtilen değerlerin üzerinde olmayacaktır.
Tablo 1
Soğutma cihazlarının azami EEI değerleri (%)
EEI
Bir veya birden fazla taze gıda bölmeli özel düşük gürültülü soğutma cihazı
375
Şeffaf kapılı düşük gürültülü soğutma cihazı
380
Diğer düşük gürültülü soğutma cihazları – dondurucu özellikte bölmesi olan düşük gürültülü çoklu bölmeli cihazlar hariç
300
Şeffaf kapılı şarap saklama cihazları
190
Diğer şarap saklama cihazları
155
Diğer tüm soğutma cihazları – dondurucu özellikte bölmesi olan düşük gürültülü çoklu bölmeli cihazlar hariç
125
b) 1/3/2024 tarihinden itibaren, soğutma cihazlarının enerji verimliliği endeksi (EEI) Tablo 2'de belirtilen değerlerin üzerinde olmayacaktır.
Tablo 2
Soğutma cihazlarının azami EEI değerleri (%)
EEI
Bir veya birden fazla taze gıda bölmeli özel düşük gürültü soğutma cihazı
312
Şeffaf kapılı düşük gürültülü soğutma cihazı
300
Diğer düşük gürültülü soğutma cihazları- dondurucu özellikte bölmesi olan düşük gürültülü çoklu bölmeli cihazlar hariç
250
Şeffaf kapılı şarap saklama cihazları
172
Diğer şarap saklama cihazları
140
Diğer tüm soğutma cihazları- dondurucu özellikte bölmesi olan düşük gürültülü çoklu bölmeli cihazlar hariç
100
2. Bu Tebliğin yayımı tarihinden itibaren, soğutma cihazları aşağıdaki işlevsel gereklilikleri karşılar.
a) Herhangi bir hızlı dondurma özelliği olan veya dondurucu bölmelerin sıcaklık ayarlarının değiştirilmesiyle elde edilen benzer bir işlev, nihai kullanıcı tarafından, imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilcinin talimatlarına göre etkinleştirildiğinde, 72 saatten fazla olmamak kaydıyla otomatik olarak önceki normal saklama koşullarına geri dönecektir.
b) Kış ayarı, soğutucu bölmelerin doğru sıcaklıkta muhafaza etme ihtiyacına göre otomatik olarak etkinleştirilecek veya devre dışı bırakılacaktır.
c) Her bölme uygun tanımlama sembolü ile işaretlenecektir. Bu işaretleme dondurucu özellikte olan bölmeler için ilgili bölmenin yıldız sayısı olmalıdır. Soğuk bölme ve dondurucu özellikte olmayan bölmeler için ise bu işaretleme bölmede saklanması gereken gıda türüne göre imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci tarafından seçilen bir gösterge olmalıdır.
ç) Soğutma cihazı vakum yalıtım panelleri içeriyorsa, soğutma cihazı ' VIP ' harfleriyle açıkça görülebilir ve okunabilir bir şekilde etiketlenmelidir.
d) 2-yıldızlı alt bölmeler veya 2-yıldızlı bölümler için:
- 2- yıldızlı alt bölme veya 2- yıldızlı bölüm, 3- yıldızlı veya 4-yıldızlı bölmeden bir bölüm, taşıyıcı veya benzer yapı ile ayrılır.
- 2- yıldızlı alt bölmenin veya 2- yıldızlı bölümün hacmi bunları içeren bölmenin toplam hacminin %20'sini geçemez.
e) 4-yıldızlı bölmeler için, 25 °C’lik ortam sıcaklığında hafif yükün sıcaklığını +25°C’den -18 °C’ye getirmek için gereken donma süresi, ortaya çıkan donma kapasitesinin bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (n) bendindeki gerekliliğe uygun olacaktır.
f) 1/3/ 2024 tarihine kadar bu maddenin (a) ve (b) fıkralarında belirtilen gereklilikler, bir elektromekanik termostatlı ve bir elektronik kontrol panosu bulunmayan kompresörlü çoklu bölmeye sahip soğutma cihazları için geçerli olmayacaktır.
3. Bu Tebliğin yayımı tarihinden itibaren, soğutma cihazları aşağıdaki kaynak verimliliği gereklilikleri karşılar.
a) Yedek parçaların bulunabilirliği:
(1) İmalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci, modelin son birimi piyasaya arz edildikten sonra en az yedi yıllık bir süre için; asgari olarak termostatların, sıcaklık sensörlerinin, baskı devre kartların ve ışık kaynaklarının yedek parçalarını yetkili servis istasyonuna temin eder.
(2) İmalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci, modelin son birimi piyasaya arz edildikten sonra en az on yıllık bir süre için kapı contalarının, en az yedi yıllık bir süre için ise kapı kollarının, kapı menteşelerinin, tepsilerin ve sepetlerin yedek parçalarını yetkili servislerine ve nihai kullanıcılara temin eder.
(3) İmalatçı, yedek parçaların, yaygın olarak bulunan aletlerin kullanımıyla ve cihaza kalıcı hasar vermeden değiştirilmesini sağlar.
(4) Bu fıkranın birinci bendinde yer alan yedek parça listesi ve bunların sipariş verme yöntemi, imalatçının, ithalatçının veya yetkili temsilcinin herkese erişimi açık olan internet sitesinde, bir modelin ilk biriminin piyasaya arz edilmesinden sonra en az iki yıl ve bu yedek parçaların bulunabilirlik süresinin sonuna kadar kamuya açık olacak şekilde sağlanır.
(5) Bu fıkranın ikinci bendinde yer alan yedek parça listesini sipariş verme yöntemi ve tamir talimatları, imalatçının, ithalatçının veya yetkili temsilcinin herkese erişimi açık olan internet sitesinde, bir modelin ilk biriminin piyasaya arz edildiği anda ve bu yedek parçaların bulunabilirlik süresinin sonuna kadar kamuya açık olacak şekilde sağlanır.
b) Tamir ve bakım bilgilerine erişim:
(1) İmalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci, bir modelin ilk biriminin piyasaya arz edilmesinden sonra en az iki yıl olmak üzere ve (a) fıkrasının alt bentlerinde belirtilen sürelerin sonuna kadar, aşağıdaki koşullarda, yetkili servis istasyonuna cihaz tamir ve bakım bilgilerine erişimini sağlar.
(2) İmalatçının, ithalatçının veya yetkili temsilcinin internet sitesi, yetkili servis istasyonuna bilgiye erişim için kayıt yaptırma sürecini gösterir. Böyle bir talebi kabul etmek için, imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci, yetkili servis istasyonuna gerek duyabilir.
- Yetkili servis istasyonu, soğutma cihazlarını tamir etmek için teknik yeterliliğe sahiptir ve üzerinde faaliyet gösterdiği elektrikli cihazlar ile ilgili olarak yürürlükte olan mevzuata uygun faaliyet gösterir. Yetkili servis istasyonun yer aldığı resmi bir kayıt sistemine yapılan atfın bulunması halinde, bahsi geçen uygunluğun kanıtı olarak kabul edilir.
- Yetkili servis istasyonu, gerekli olup olmadığına bakılmaksızın, faaliyetinden kaynaklanan yükümlülüklerini kapsayan mesleki sigorta kapsamındadır.
(3) İmalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci yetkili servisin talep ettiği tarihten itibaren 5 iş günü içerisinde kaydı kabul eder veya reddeder.
(4) İmalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci, onarım ve bakım bilgilerine erişim veya düzenli güncellemeler almak için makul ve orantılı ücretler talep edebilir. Yetkili servis istasyonunun temin ettiği ve kullandığı bilgiler dikkate alınarak, erişimin engellenmemesi durumunda ücret makul olur.
(5) Kayıt olduktan sonra, yetkili servis, talep ettikten sonra bir iş günü içinde, istenen onarım ve bakım bilgilerine erişebilir. Mevcut onarım ve bakım bilgileri aşağıdakileri içerir.
- Açık ve net cihaz tanımlama;
- Cihaz söküm haritası veya patlatılmış resim;
- Gerekli onarım ve test cihazlarının listesi;
- Bileşen ve teşhis bilgileri (ölçümler için asgari ve azami teorik değerler gibi);
- Kablolama ve bağlantı şemaları;
- Teşhis arıza ve hata kodları (olması halinde imalatçıya özgü kodlar dahil);
- Soğutma cihazında saklanan bildirilen arıza olaylarının veri kayıtları (olması halinde).
c) Yedek parçaların azami teslim süresi:
(1) Bu maddenin (a) fıkrasının birinci ve ikinci bentlerinde tanımlanan süre zarfı boyunca, imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci siparişi aldıktan sonra 15 iş günü içerisinde soğutma cihazları için gerekli yedek parça teslimini yapar.
(2) Sadece teknik servislere sunulan yedek parçalar söz konusu olduğunda, bu durum bu maddenin (b) fıkrasına göre kayıtlı teknik servis istasyonları ile sınırlı olabilir.
d) Çevre kirliliğini azaltma amaçlı malzeme geri kazanımı ve geri dönüşümü için parçalara ayırma gereklilikleri:
(1) İmalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci, ev tipi bulaşık makinalarının, 22/05/2012 tarihli ve 28300 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliğinin 14 üncü maddesi üçüncü fıkrasında belirtilen malzeme ve bileşenlerin yaygın olarak kullanılan aletlerle çıkarılabileceği şekilde tasarlanmasını sağlar.
(2) İmalatçı, ithalatçı ve yetkili temsilci Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliğinin 9 uncu maddesine uygun olarak gerekli bilgiler aşağıda belirtilen yükümlülükler çerçevesinde sağlanır.
- Bu Tebliğin hükümlerine uymak amacıyla yeniden kullanım merkezlerinin, arıtma ve geri dönüşüm tesislerinin ihtiyaç duyduğu ölçüde, elektrik elektronik cihazın farklı bileşenleri, malzemeleri ve cihazdaki tehlikeli maddelerin ve karışımların yerleri tanımlanır.
- Bunlar imalatçı tarafından kılavuzlar halinde veya elektronik ortamlar (örneğin, CD-ROM, çevrimiçi hizmetler) aracılığıyla yeniden kullanım, arıtma ve geri dönüşüm amaçlı kurulan tesislerindeki merkezlere sunulur.
4. Bu Tebliğin yayımı tarihinden itibaren, monte eden ve nihai kullanıcılar için hazırlanan kullanım kılavuzları ve imalatçının, ithalatçının veya yetkili temsilcinin ücretsiz erişime sahip internet sitesi aşağıdaki yer alan bilgi gerekliliklerini sağlar.
(a) Soğutma cihazı için en verimli enerji kullanımı ile sonuçlanan çekmece, sepet ve raf kombinasyonunu,
(b) Gıda artıklarını önlemek ve gıda maddelerini en uzun süre en iyi şekilde muhafaza etmek için bir soğutma cihazında nerede ve nasıl saklanacağı konusunda net rehberliği,
(c) Ek III, Tablo 3'te belirtilen saklama koşulları ile çelişmeyen, en uygun gıda korunması için her bölmede önerilen sıcaklık ayarını,
(ç) Sıcaklık ayarlarının gıda artıkları üzerindeki etkisinin tahminini,
(d) Özel çalışma konumları ve özelliklerin etkilerinin ve özellikle her bölmede sıcaklıkların nasıl etkilendiğinin ve ne kadar süre için olduğu ile ilgili bir açıklaması,
(e) Şarap saklama cihazlarında ’Bu cihaz sadece şarap depolama için kullanılmak üzere tasarlanmıştır' cümlesi yer alır. Bu cümle, şarap saklama için özel olarak tasarlanmamış, ancak bu amaç için kullanılabilen soğutma cihazları veya başka bir bölme tipi ile birlikte bir şarap saklama bölmesi olan soğutucu cihazlar için geçerli değildir.
(f) Soğutma cihazının temizliği de dâhil olmak üzere doğru kurulum ve nihai kullanıcı bakımı için talimatlarını,
(g) Bağımsız cihaz için, 'Bu soğutma cihazı yerleşik bir cihaz olarak kullanılmak üzere tasarlanmamıştır.’ ifadesini,
(ğ) Dört yıldızlı bir bölme olmayan cihazlar için: Bu soğutma cihazı gıda maddelerinin dondurulması için uygun değildir” ifadesini,
(h) İnternet sitesi sayfaları, adresleri, iletişim bilgileri gibi profesyonel onarıma erişimi,
(ı) Cihazın onarımı için gerekli olan yedek parçaların mevcut olduğu minimum süreyi,
(i) İmalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci tarafından sunulan soğutma cihazının garantisinin minimum süresi;
(j) Ortam sıcaklığı sınıfı soğutucu cihazlar için:
- Genişletilmiş ılıman: 'Bu soğutma cihazı, 10°C ila 32°C arasında değişen ortam sıcaklıklarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır’,
- Ilıman: 'Bu soğutma cihazı 16°C ila 32°C arasında değişen ortam sıcaklıklarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır’,
- Subtropikal: 'Bu soğutma cihazı, 16°C ila 38°C arasında değişen ortam sıcaklıklarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır’,
- Tropikal: 'bu soğutma cihazı, 16°C ila 43°C arasında değişen ortam sıcaklıklarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır’ ifadelerini,
(k) Uygulanabilir hallerde, Soğutma Cihazlarının Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğde (2019/2016/AB) (SGM:2021/8) tanımlandığı şekliyle ürün veri tabanına girilen model bilgilerinin ürün veri tabanına veya imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilcinin internet sitesine olan bir bağlantı aracılığı ile nasıl bulunacağına ilişkin talimatlar ve ürün üzerinde model tanımlayıcısının nasıl bulunacağına ilişkin bilgiler.
(l) (Ek:RG-7/10/2022-31976) İmalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci tarafından doğrudan veya diğer kanallar aracılığıyla sağlanan yedek parça siparişi için ilgili bilgiler.
Ek – III
ÖLÇÜM YÖNTEMLERİ VE HESAPLAMALAR
1. Ölçümler ve hesaplamalar, bu Tebliğin gereklerine uygunluğun doğrulanması amacıyla, uyumlaştırılmış standartlar referans alınarak veya aşağıda yer alan hükümler doğrultusunda, genel olarak tanınan, en son teknolojiyi dikkate alan, diğer güvenilir, doğru ve tekrarlanabilir yöntemler kullanılarak yapılır. Bu Tebliğin 7 nci maddesi uyarınca parametrenin beyan edildiği durumlarda, beyan edilen değer imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci tarafından bu Ekteki hesaplamalar için kullanılır.
2. Test için genel şartlar:
a) Nihai kullanıcı tarafından açılıp kapatılabilen yoğunlaşma önleyici ısıtıcılara sahip soğutucu cihazlar için, ayarlanabilir olması halinde, yoğunlaşma önleyici ısıtıcılar açık olmalıdır ve günlük enerji tüketimi (Edaily) olarak yıllık enerji tüketimi (AE) dâhil olacak şekilde, yoğunlaşma önleyici ısıtıcı azami ısıtma seviyesine getirilir.
b) Ortam sıcaklığı kontrollü yoğunlaşma önleyici ısıtıcılar ile soğutucu cihazlar için, mümkün olması halinde, enerji tüketiminin ölçümü sırasında, ortam sıcaklığı kontrollü elektrikli yoğunlaşma önleyici ısıtıcılar kapatılır veya başka bir şekilde devre dışı bırakılır.
c) Otomatlara sahip nihai kullanıcı tarafından açılıp kapatılabilen soğutma cihazları için, otomatlar enerji tüketimi testi sırasında açık tutulur, ancak çalıştırılmaz.
ç) Bu ekin Tablo 3 ünde tanımlanan, enerji tüketiminin ölçülmesi için, değişken sıcaklık bölmeleri, en düşük sıcaklığa sahip bölme tipinin sıcaklık aralığını sürekli olarak korumak için nihai kullanıcı tarafından ayarlanabilen en düşük sıcaklıkta çalışır.
d) Ağ bağlantılı soğutma cihazları için, iletişim modülü etkinleştirilir, ancak enerji tüketimi testi sırasında belirli bir iletişim veya veri alışverişi veya her ikisine de ihtiyaç duyulmaz. Enerji tüketimi testi sırasında cihazın bir ağa bağlı olması sağlanır.
e) (Değişik:RG-7/10/2022-31976) Soğuk bölmenin performansı için;
- Taze gıda bölmesi ve/veya soğuk bölme olarak sınıflandırılmış değişken sıcaklık bölmesi için, her sıcaklık koşulu için enerji verimliliği endeksi (EEI) belirlenir ve ölçülen en yüksek değer kabul edilir.
- Bir soğuk bölme, kullanıcı ayarlamaları olmadan belirli bir aralıkta ortalama sıcaklığını kontrol edebilen özellikte olmalıdır. Bu özellik, 16°C ve 32°C ortam sıcaklığında enerji tüketimi testleri sırasında doğrulanabilmelidir.
f) Ayarlanabilir hacim bölmeleri için, iki bölmenin hacimleri nihai kullanıcı tarafından birbirine göre ayarlanabilir olduğunda, daha yüksek hedef sıcaklığa sahip bölmenin hacmi asgari hacme ayarlandığında enerji tüketimi ve hacim test edilir.
g) Bir bölmenin dondurma kapasitesi, hafif yükün ağırlığının 24 katının, hafif yükün sıcaklığını 25 °C'lik bir ortam sıcaklığında +25’den -18°C’ye getirmek için geçen donma süresine bölünmesiyle hesaplanır, kg/24h olarak ve bir ondalık basamağa yuvarlanarak ifade edilir.
ğ) İklim sınıflarının belirlenmesi için, ortam sıcaklığı aralığının kısaltması SN, N, ST veya T kullanılır.
- Genişletilmiş ılıman (SN), 10° C ila 32°C arasında bir sıcaklık aralığına sahiptir.
- Ilıman (N) 16°C ila 32°C arasında bir sıcaklık aralığına sahiptir.
- Subtropikal (ST) 16°C ila 38°C arasında bir sıcaklık aralığına sahiptir.
- Tropikal (T), 16° C ila 43° C arasında bir sıcaklık aralığına sahiptir.
h) Her 4-yıldızlı bölme için hafif yük ağırlığı:
- değerlendirilen 4-yıldızlı bölmenin hacminin her 100 litresi için 3,5 kg olarak kabul edilir, en yakın 0,5 kg’a yuvarlanarak hesaplanır ve,
- 4-yıldızlı bölmenin hacmi, 3,5 kg / 100 litre hesabı 2 kg’dan düşük bir değere neden olması halinde 2 kg olarak kabul edilir.
ı) Soğutma cihazının 3 ve 4-yıldızlı bölmelerden oluşması durumunda, tüm 4 yıldızlı bölmeler için hafif yük ağırlıklarının toplamı aşağıdaki gibi olacak şekilde hafif yük ağırlıklarının toplamı artırılacaktır:
- Tüm 3 ve 4-yıldızlı bölmelerin toplam hacminin her 100 litresi için 3,5 kg olarak kabul edilir, en yakın 0,5 kg’a yuvarlanarak hesaplanır ve,
- Tüm 3 ve 4-yıldızlı bölmelerin toplam hacmi, 3,5 kg/100 litre hesabı 2 kg’dan düşük bir değerin elde edilmesi halinde 2 kg olarak kabul edilir.
3. Saklama koşulları ve bölme tipi başına hedef sıcaklıklar bu ekin Tablo 3’ünde tanımlanır.
4. AE’nin hesaplanması
a) Düşük gürültülü soğutma cihazları hariç, tüm soğutma cihazları için, enerji tüketimi 16°C ve 32°C ortam sıcaklığında test edilerek belirlenir. Enerji tüketimini belirlemek için, her bölmedeki ortalama hava sıcaklıkları, tedarikçi tarafından talep edilen her bölme tipi için bu ekin Tablo 3'’ünde belirtilen hedef sıcaklıklara eşit veya daha düşük olacaktır. Hedef sıcaklıkların üstündeki ve altındaki değerler, uygun olması durumunda, ilgili her bir bölme için hedef sıcaklıktaki enerji tüketimi ara değerleme yaparak tahmin etmek için kullanılabilir. Belirlenecek enerji tüketiminin ana bileşenleri aşağıda sırasıyla yer almaktadır.
- Her biri belirli bir ortam sıcaklığında ve hedef sıcaklık konusunda gerekli olmayan bir bölme sıcaklığı kümesinde Watt (W) olarak gösterilen ve ondalık bir değere yuvarlanan kararlı durum güç tüketimi değerleri (Pss) kümesi
- Watt saat (Wh) olarak gösterilen ve ondalık bir değere yuvarlanan, 16°C (ΔEd-f16) ve 32°C (ΔEd-f32) ortam sıcaklığında ölçülen bir veya daha fazla otomatik buz çözme sistemine (her biri kendi buz çözme kontrol çevrimi olan) sahip ürünler için temsili kademeli buz çözme ve toparlanma için gerekli enerji tüketimi (ΔEd-f)
- Saat (h) olarak ifade edilen ve üç ondalık basamağa yuvarlanan, her bir sistem için belirli koşullar altında belirlenen, 16°C (td-f16) ve 32°C (td-f32) ortam sıcaklığında ölçülen bir veya daha fazla buz çözme sistemine (her biri kendi buz çözme kontrol çevrimi olan) sahip ürünler için, buz çözme aralığı (td-f)
- Uygulanan ayarlara özgü olarak kWh/24h olarak ifade edilecek şekilde, yapılan her test için PSS ve ΔEd-F değerleri, ET = 0,001 × 24 × (Pss + ΔEd-f / td-f) denkleminde belirtildiği şekilde, belirli bir ortam sıcaklığında günlük enerji tüketimi oluşturmak üzere bir araya getirilir.
- İlave enerji (Eaux), kWh/yıl cinsinden ifade edilir ve üç ondalık basamağa yuvarlanır. İlave enerji (Eaux), ortam sıcaklığı ile nem durumunun ortaya çıkma olasılığının çarpılmasının ardından toplanarak, ortam kontrollü yoğunlaşma önleyici ısıtıcı ile, bir dizi sınırlı olan ortam sıcaklığı ve nem koşulunda ısıtıcının güç tüketimi üzerinden belirlenir. Bu sonuç daha sonra bölmedeki ısı kaybını ve sonrasında soğutma sistemi tarafından kaybın giderilmesini hesaba katmak amacıyla bir kayıp faktörü ile çarpılır.
Tablo 3
Saklama koşulları ve her bölme tipine dair hedef sıcaklıklar
Grup
Bölme Tipi
Atıf Numarası
Saklama Koşulları
Tc
Tmin
Tmax
İsim
İsim
No
°C
°C
°C
Dondurucu özellikte olmayan bölmeler
Yüksek sıcaklı kiler
[1]
+14
+20
+17
Şarap saklama
[2] [6]
+5
+20
+12
Kiler
[1]
+2
+14
+12
Taze gıda
[1]
0
+8
+4
Soğuk bölme
Soğuk
[3]
-3
+3
+2
Dondurucu özellikte olan bölmeler
Yıldızsız veya buz yapıcı
[4]
Uygulanmaz
0
0
1-yıldızlı
[4]
Uygulanmaz
-6
-6
2-yıldızlı
[4][5]
Uygulanmaz
-12
-12
3-yıldızlı
[4][5]
Uygulanmaz
-18
-18
Dondurucu (4-yıldızlı)
[4][5]
Uygulanmaz
-18
-18
Atıflar
[1] Tmin ve Tmax, test süresi boyunca (ortalama zaman ve bir dizi sensör üzerinde) ölçülen ortalama değerlerdir.
[2] Her sensör için test süresi boyunca ortalama sıcaklık değişimi ±0,5 Kelvin (K)'den fazla olmamalıdır. Bir buz çözme ve toparlanma süresi boyunca, tüm sensörlerin ortalaması, bölmenin ortalama değerinden 1,5 K'den daha fazla yükselmesine izin verilmez.
[3] Tmin ve Tmax, test sürecindeki anlık değerlerdir.
[4] Tmax, test süresi boyunca (azami zaman ve bir dizi sensör üzerinde) ölçülen azami değerdir.
[5] Bölme otomatik buz çözme tipindeyse, bir buz çözme ve toparlanma süresi boyunca sıcaklığın (tüm sensörlerin azami değeri olarak tanımlanır) 3,0 K'den fazla yükselmesine izin verilmez.
[6] Tmin ve Tmax, test süresi boyunca ölçülen ortalama değerlerdir (her sensör için ortalama zaman) ve izin verilen maksimum azami çalışma aralığını tanımlar.
b) Bu parametrelerin her biri ayrı bir test veya test seti ile belirlenir. Ölçüm verileri, cihaz belirli bir süre çalıştıktan sonra bir test süresi üzerinden alınan değerlerin ortalaması alınarak hesaplanır. Testin verimliliğini ve doğruluğunu artırmak için, test süresinin uzunluğu sabitlenmez ve bu test süresi boyunca cihazın kararlı durumda olması sağlanır. İşbu test süresindeki tüm veriler, bir dizi kararlılık ölçütüne karşı incelenir ve kararlı durumda yeterli verinin toplanıp toplanamayacağını doğrular.
c) kWh/a cinsinden ifade edilen ve iki ondalık basamağa yuvarlanan AE, aşağıdaki gibi hesaplanır
AE = 365 x Edaily / L + Eaux
Bu denklemde yer alan;
Sadece dondurucu bölmeleri olan soğutucu cihazlar için yük faktörü L = 0,9 ve diğer tüm cihazlar için ve L = 1,0 değeri olarak alınır.
kWh/24h olarak ifade edilen ve Tablo 3'te belirtilen hedef sıcaklıklarda enerji testinin ara değerleme yöntemi ile elde edilen 16°C (E16) ve 32°C (E32) ortam sıcaklıklarında ET üzerinden hesaplanan üç ondalık basamağa yuvarlanan Edaily aşağıda yer alan denklem üzerinden hesaplanır.
Edaily= 0,5 x (E16 + E32)
ç) Düşük gürültülü soğutma aletleri için, enerji tüketimi, bu ekin 4 üncü maddesinin (a) bendinde ifade edildiği gibi, ancak 16°C ve 32°C yerine, Tablo 3'te belirtilen hedef sıcaklıklarda, enerji testinin ara değerleme yöntemi ile elde edilen ve bir ortam sıcaklığının ET değeri olan 25°C (E25) aşağıda yer alan Edaily değerine olan eşitlik ile, kWh/24h cinsinden ve AE hesaplanması için üç ondalık basamağa yuvarlanarak ifade edilir.
Edaily= E25
5. Standart yıllık enerji tüketiminin (SAE) hesaplanması
a) Tüm soğutma cihazları için, kWh/a cinsinden ve iki ondalık basamağa yuvarlanarak ifade edilen SAE, aşağıdaki gibi hesaplanır.
SAE=C × D × c=1nAc×Bc×[Vc/V]×(Nc+V ×rc×Mc)
Bu denklemde yer alan,
c, 1 ile n arasında değişen bir bölme tipi için endeks numarasıdır, n ise toplam bölme tipi sayısıdır.
Vc, dm3 veya litre cinsinden ve ilk ondalık basamağa yuvarlanarak ifade edilen bölme hacmidir.
V, dm3 veya litre olarak ve en yakın tamsayıya yuvarlanarak, V≤ c=1nVc eşitsizliği üzerinden hesaplanarak ifade edilir.
rc, Nc, Mc ve C Tablo 4'te belirtilen değerlerle her bölmeye özgü parametreleri modelleyen değerlerdir.
Ac, Bc ve D, Tablo 5'te belirtilen değerlere sahip dengeleme katsayılarıdır.
b) Söz konusu yukarıda yer alan hesaplamalarda, değişken sıcaklıklı bölmeler için, uygun kabul edilen en düşük hedef sıcaklığa sahip bölme tipi seçilir.
c) SAE'nin hesaplanması için bölme tipi başına modelleme parametreleri aşağıda yer alan Tablo 4'te belirtilmiştir.
Tablo 4
Bölme tipi başına modelleme parametrelerinin değerleri
Bölme tipi
rca
Nc
Mc
C
Yüksek sıcaklıklı kiler
0,35
75
0,12
1,15 ve 1,56 arasında
3 veya 4 yıldızlı bölmeyeb sahip çoklu bölmeli cihazlar,
1,15 diğer çoklu bölmeli cihazlar için,
1,00 diğer soğutucu cihazlar için,
Şarap saklama
0,60
Kiler
0,60
Taze gıda
1,00
Soğuk
1,10
138
0,12
Yıldızsız (buz yapıcı)
1,20
138
0,15
1-yıldızlı
1,50
2- yıldızlı
1,80
3-yıldızlı
2,10
Dondurucu (4- yıldızlı)
2,10
arc = (Ta – Tc )/20; Ta = 24°C ve Tc ile Tablo 3’te belirtilen değerler.
bC, 3-yıldızlı veya 4-yıldızlı bölmeye sahip çoklu bölmeli cihazlar için aşağıdaki gibi belirlenir ve iki ondalık basamağa yuvarlanır:
Eğer frzf ≤ 0,3 olması halinde C= 1,3 + 0,87 x frzf,
Eğer 0,3 < frzf <0,7 olması halinde C= 1,87 – 1,0275 x frzf,
Diğer durumlarda, C = 1,15
Burada frzf, frzf = Vfr/V kesrinin V'ye bölümünün sonucu olarak elde edilen 3 veya 4 yıldızlı bölme hacmi olan Vfr’dir.
ç) SAE hesaplamasında bölme tipi başına dengeleme katsayıları aşağıda yer alan Tablo 5'te belirtilmiştir.
Tablo 5
Bölme tipi başına dengeleme katsayısı değerleri
Bölme Tipi
Ac
Bc
D
El ayarlı buz çözme
Otomatik buz çözme
Bağımsız cihaz
Ankastre Cihaz
≤2a
3a
4a
>4a
Yüksek sıcaklıklı kiler
1,00
1,00
1,02
1,00
1,02
1,035
1,05
Şarap saklama
Kiler
Taze gıda
Soğuk
1,03
Yıldızsız (buz yapıcı)
1,00
1,10
1,05
1-yıldızlı
2-yıldızlı
3-yıldızlı
Dondurucu (4-yıldızlı)
a en düşük sayıda olanın seçildiği dış kapı veya bölmelerin sayısı.
6. Enerji verimliliği endeksi (EEI), aşağıda yer alan denklem üzerinden hesaplanır ve ilk ondalık basamağa yuvarlanarak yüzde (%) olarak ifade edilir.
EEI= AE / SAE
Ek – IV
PİYASA GÖZETİMİ VE DENETİMİ AMAÇLI DOĞRULAMA YÖNTEMİ
1. Bu ekte tanımlanan doğrulama toleransları sadece Bakanlık tarafından beyan edilen parametrelerin doğrulanması ile ilgilidir ve doğrulama toleransları, imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci tarafından teknik dosyadaki değerleri belirlemek veya uygunluğu sağlamak amacıyla bu değerleri yorumlamak veya herhangi bir surette daha iyi bir performans bildirmek için izin verilen tolerans olarak kullanılamaz.
2. Bu Tebliğde belirtilen teknik dosyada veya temin edilen herhangi bir dokümanda yer alan parametrelerin herhangi birini daha iyi bir seviyeye çıkarmak amacıyla, test edildiğini (örneğin test koşulları veya test çevrimini öğrenerek) algılama ve test sırasındaki performansını özellikle otomatik olarak değiştirme özelliklerine sahip olacak şekilde tasarlanan modelin ve tüm eşdeğer modellerinin bu Tebliğe uygun olmadığı kabul edilir.
3. Doğrulamanın bir parçası olarak, bir ürün modelinin, Enerji İle İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bu Tebliğde yer alan gerekliliklere uygunluğunu belirlemek amacıyla Bakanlık, Ek-II'de belirtilen gereklilikler için aşağıdaki yöntemi uygular.
a) Bakanlık, modelin tek bir ürününü doğrular.
b) Model, aşağıdaki hususları sağlaması durumunda ilgili şartlara uygun olarak kabul edilir.
(1) Enerji İle İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmeliğin Ek-IV’ün 2 nci maddesi uyarınca, uygulanabilir hallerde, teknik dosyada beyan edilen değerleri hesaplamak için kullanılan değerler, imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci lehine, aynı ekin 3 üncü maddesinin (f) bendi uyarınca yapılan ilgili ölçümlerin sonuçları açısından,
(2) Beyan edilen değerler bu Tebliğde belirtilen herhangi tüm gereklilikleri karşılaması halinde imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci tarafından yayımlanan ürünün gerekli herhangi bir bilgisi, kendileri lehine beyan ettikleri değerlerden,
daha olumlu olamaz.
(3) Bakanlık, modelin bir birimini denetlediğinde, imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci bu Tebliğin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan gerekliliklere uygun bir sistemi yerleştirmiş olmalıdır.
(4) Bakanlık, modelin bir birimini denetlediğinde, ilgili birimin bu Tebliğin 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına, Ek- II’nin sırasıyla 2 nci maddesinde yer alan işlevsel gerekliliklere, 3 üncü maddesinde yer alan kaynak verimlilik gerekliliklerine ve 4 üncü maddesinde yer alan bilgi gerekliliklerine,
(5) Bakanlık, modelin bir birimini test ettiğinde, belirlenen değerler (testte ölçülen ilgili parametrelerin değerleri ve bu ölçümlerden hesaplanan değerler) Tablo 6'da belirtilen ilgili doğrulama toleranslarına,
uygun olmalıdır.
c) Bu maddenin (b) bendinin (1), (2), (3) veya (4) numaralı alt bentlerinde belirtilen sonuçlar elde edilemediği takdirde, modelin ve tüm eşdeğer modellerin bu Tebliğe uygun olmadığı kabul edilir.
ç) Bu maddenin (b) bendinin beşinci alt bendinde belirtilen sonuçlar elde edilemediği takdirde, Bakanlık test için aynı modelin ilave üç ürününü seçer. Alternatif olarak, seçilen ilave üç ürün, bir veya daha fazla eş değer model olabilir.
d) Bu üç ürün için belirlenen değerlerin aritmetik ortalaması Tablo 6'da verilen ilgili toleranslara uygun olması halinde, model uygulanabilir gerekliliklere uygun olarak kabul edilir.
e) Bu maddenin (d) bendine atıfta bulunulan sonucun elde edilmediği takdirde, modelin ve tüm eşdeğer modellerin bu düzenlemeye uygun olmadığı kabul edilir.
f) Bakanlık, bu Ekin 2 nci maddesi veya bu maddenin (c) veya (e) bentlerine göre modelin uygunsuzluğuna dair karar alınmasından sonra gecikmeksizin, Avrupa Komisyonuna ve Üye Ülkelerin ilgili otoritelerine ilgili tüm bilgileri sağlar.
4. Bakanlık, Ek - III'te belirtilen ölçüm ve hesaplama yöntemlerini kullanır.
5. Bakanlık, sadece Tablo 6'da belirtilen doğrulama toleranslarını uygular ve belirtilen şartlar için sadece bu Ekin 3 üncü maddesinin alt bentlerinde açıklanan yöntemleri kullanır. Tablo 6'daki parametreler için, uyumlaştırılmış standartlarda veya başka bir ölçüm yöntemlerinde belirtilenler gibi, başka toleranslar uygulanmaz.
Tablo 6
Doğrulama Toleransları
Parametre
Doğrulama Toleransı
Toplam hacim ve bölme hacmi
Belirlenen değer* beyan edilen değerden %3 veya 1 litreden (hangisi daha büyükse) daha düşük olamaz.
Dondurma kapasitesi
Belirlenen değer* beyan edilen değerden %10 daha düşük olamaz.
E32
Belirlenen değer* beyan edilen değerden %10'dan fazla olamaz.
Yıllık enerji tüketimi
Belirlenen değer* beyan edilen değerden %10'dan fazla olamaz.
Şarap saklama cihazlarının iç nem miktarı yüzdesi(%)
Belirlenen değer* beyan edilen değerden %10'dan fazla farklılık gösteremez.
Havadaki akustik gürültü emisyonu
Belirlenen değer*, beyan edilen değerden 2 dB(A) re 1 pW daha fazla olamaz.
(Değişik satır:RG-7/10/2022-31976) Sıcaklık yükselme süresi
Belirlenen değer* beyan edilen değerden %15 daha düşük olamaz.
* Bu ekin 3 üncü maddesinin (ç) bendinde öngörüldüğü şekilde test için ilave üç ürün kullanılması durumunda, belirlenen değer, bu ilave üç ürün için belirlenen değerlerin aritmetik ortalaması anlamına gelir.
Ek – V
GÖSTERGE NİTELİĞİNDE ÖLÇÜTLER
1. Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihte, enerji verimliliği endeksi (EEI) ve havadaki akustik gürültü emisyonları açısından soğutma cihazları için piyasadaki en iyi teknoloji aşağıda tanımlanmıştır.
2. Aşağıdaki rakamlar, bir dönüşüm dâhilinde, 23/09/2011 tarihli ve 28063 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ev Tipi Soğutma Cihazları İle İlgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Tebliğ (SGM:2011/17) uyarınca belirlenen EEI değerlerinden basitleştirilerek elde edilmiştir. Parantez içindeki rakamlar, Ev Tipi Soğutma Cihazları İle İlgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Tebliğ (SGM:2011/17) uyarınca belirlenen EEI değerini göstermektedir.
3. Soğutma Cihazları:
a) Özel amaçlı taze gıda soğutma cihazı (’buzdolabı'):
Geniş:
EEI= %57 [%18],
V=309 Litre,
AE = 70 kWh/a
Masa üstü:
EEI= %63 [%22],
V=150 Litre,
AE = 71 kWh/a
b) Şarap saklama cihazı:
Yalıtımlı Dış Kapı,
EEI= %113 [%33],
V=499 Litre,
AE = 111 kWh/a
Şeffaf kapı,
EEI= %140 [%42],
V=435 Litre,
AE = 133 kWh/a
c) Buzdolabı-dondurucu:
EEI= %59 [%18],
V=343 Litre, ( Taze gıda/soğuk/ dondurucu 223/27/93 litre
AE = 146 kWh/a
ç) Dondurucu:
Dikey küçük,
EEI= %52 [%20],
V=103 Litre,
AE = 95 kWh/a
Dikey orta,
EEI= %63 [%22],
V=206 Litre,
AE = 137 kWh/a
Gövde tipli,
EEI= %55 [%22],
V=230 Litre,
AE = 116 kWh/a
Bildirilen en düşük gürültü (tüm modellerin): 34-35 dB(A) re 1 pW
d) Düşük gürültülü soğutma cihazı (özel amaçlı kilere veya yüksek sıcaklıklı kilere sahip cihazı):
Yalıtımlı Dış Kapı,
EEI= %233 [%73],
V=30 Litre,
AE = 182 kWh/a
Şeffaf kapı,
EEI= %330 [%102],
V=40 Litre,
AE = 255 kWh/a
Düşük gürültülü cihazların, mevcut test standartlarına göre 15 dB(A) re 1 pW'tan daha düşük havadaki akustik gürültü emisyonlarına sahip olduğu bildirilmektedir.