İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2021/6)

İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2021/6)

Kapsam

MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde 30/5/2020 tarihli ve 31140 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2020/4) ile açılan korunma önlemi soruşturması sonucunda alınan kararı içermektedir.

Soruşturma

MADDE 2 – (1) Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma kapsamında ulaşılan bilgi ve bulguları içeren özet sonuç raporu Ek-1’de yer almaktadır.

Karar

MADDE 3 – (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu soruşturma sonucunda yapılan tespitler ışığında, 5503.20.00.00.00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu altında sınıflandırılan eşyanın ithalatında 3 (üç) yıl süreyle ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasına; ek mali yükümlülüğün aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde birinci yıl 0,060 ABD Doları/Kg, ikinci yıl 0,058 ABD Doları/Kg ve üçüncü yıl 0,056 ABD Doları/Kg şeklinde belirlenmesine, Dünya Ticaret Örgütü Korunma Önlemleri Anlaşmasının (Anlaşma) 12.3 maddesi gereğince soruşturma konusu eşyanın ihracatçıları olarak önemli bir menfaati olan DTÖ üyeleri ile talep olması halinde istişarelerde bulunulmasına, Anlaşmanın 9.1 maddesi gereğince gelişmekte olan ülkelere muafiyet tanınmasına ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bulunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy çokluğu ile karar vermiştir.

GTİP

EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK (ABD Doları/Kg)

1. Dönem

2. Dönem

3. Dönem

5503.20.00.00.00

0,060

0,058

0,056

(2) Birinci fıkrada belirtilen önlem, ilgili Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesiyle uygulanmaya başlar.

Yürürlük

MADDE 4 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız

── EK: 9.5.38871-Ek.docx ──

Ek-1

POLYESTER ELYAF İTHALATINA YÖNELİK KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN ÖZET SONUÇ RAPORU

SORUŞTURMAYA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER

Başvuru

SASA Polyester San. A.Ş. (SASA) firması tarafından, firmanın üretimini gerçekleştirdiği 5503.20.00.00.00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda (GTİP) “Poliesterlerden” şeklinde tanımlanan polyester elyaf ithalatının mutlak ve nispi olarak arttığı ve bu durumun yerli sanayi dalı üzerinde ciddi zarar ve ciddi zarar tehdidi oluşturduğu iddiası ile ilgili ürünün ithalatında korunma önlemi alınması için başvuruda bulunulmuştur.

Başvuru sahibi SASA, polyester elyaf, filament ve PET Cips’in de dâhil olduğu muhtelif polimerlerin üretimini gerçekleştirmekte, söz konusu başvuruyu destekleyen diğer üretici Koza Polyester San. Tic. A.Ş. (Koza Polyester) ise polimer ile tekstil sektörü için polyester kesik elyaf üretimi yapmaktadır. Bahsi geçen firmalar, Türkiye polyester elyaf üretiminin önemli bir kısmını gerçekleştirmektedir.

Bu durumda, başvuru sahibi firmanın İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği’nin 2 nci maddesinde “yurtiçinde faaliyet gösteren ve benzer veya doğrudan rakip malların tamamını veya önemli bir kısmını üreten üreticiler” şeklinde belirtilen “yerli üretici” tanımını karşıladığı değerlendirilmektedir.

Soruşturma Açılması

30/5/2020 tarihli ve 31140 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2020/4) ile polyester elyaf ithalatına karşı korunma önlemi soruşturması açılmıştır. Ayrıca, soruşturmanın açıldığına ilişkin bildirim, 8/6/2020 tarihinde G/SG/N/6/TUR/26 simgesi ile Dünya Ticaret Örgütü internet sitesinde yayımlanmıştır.

İlgili Taraflar

Soruşturma açılış Tebliğinde ilgili taraflara kendilerini tanıtmaları, varsa sözlü olarak dinlenme taleplerini iletmeleri, istenen bilgi ve belgeleri sunmaları için 30 gün süre verilmiş olup talep eden taraflar için bu süre 10 gün uzatılmıştır. Bu çerçevede, öngörülen süre içerisinde 16 adet yurtdışında yerleşik ihracatçı/üretici firma, 22 adet Türkiye’de yerleşik ithalatçı/kullanıcı firma ve 11 adet yabancı hükümet, diplomatik temsilcilik ve sektör kuruluşları niteliğinde diğer ilgili taraf olmak üzere toplam 49 ilgili taraf başvurusu alınmış olup, ilgili tarafların listesi Ek-1’de yer almaktadır.

Yerinde İnceleme

Soruşturma kapsamında başvuru sahibi firma tarafından Bakanlığımıza iletilen ekonomik göstergelerin doğruluğunu teyit etmek ve soruşturma konusu ürünün üretim sürecine ilişkin bilgi temin etmek amacıyla yapılması planlanan yerinde inceleme faaliyeti Covid-19 pandemisi nedeniyle 10/9/2020 tarihinde yerli üretici SASA firması ve 22/9/2020 tarihinde diğer yerli üretici Koza Polyester firması ile video konferans yöntemi ile gerçekleştirilmiştir.

Soruşturma Dönemi

Soruşturma dönemi olarak yıl bazında 2016 - 2019 yılları esas alınırken, dönemsel olarak anılan yılların yanı sıra 2020 yılının ilk 9 aylık dönemine ait verilere de soruşturmada yer verilmiştir. Bunun yanında, ithalatın güncel durumunu gözlemleyebilmek amacıyla 2020 yılının tamamı ile 2021 yılının ilk 6 aylık ithalat verileri de ilgili bölümlerde gösterilmektedir.

Soruşturma Süreci

1.6.1. İlgili Tarafları Dinleme Toplantısı ve Bireysel Toplantılar

Soruşturma ilgili taraf soru formları soruşturma açılış Tebliğinin yayımı itibariyle Bakanlığın internet sitesinde yayımlanmış olup yerli üreticiler, ithalatçılar, yurt dışında yerleşik üretici/ihracatçılar ve diğer ilgili taraflara görüşlerini iletmeleri için Tebliğin yayımından itibaren 30 gün süre verilmiştir. Söz konusu süre, talepler dâhilinde 10/7/2020 tarihine kadar uzatılmıştır.

Soruşturma kapsamında ithalatçı, ihracatçı ve diğer ilgili tarafların görüşlerinin dinlenilmesi amacıyla 21/8/2020 tarihinde kamu dinleme toplantısı, Covid-19 nedeniyle video konferans yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Kamu dinleme toplantısı sonrasında 28/8/2020 tarihine kadar Bakanlığımıza ulaşan ilgili tarafların gizli olmayan görüşleri Bakanlığın soruşturma sayfasında yayınlanmıştır.

SORUŞTURMA KAPSAMI ÜRÜN

Genel Bilgiler

Soruşturma konusu ürün, 5503.20.00.00.00 GTİP altında “Poliesterden” şeklinde tanımlanan ve polyester elyaf adıyla bilinen, polyesterden sentetik devamsız liflerdir.

Polyester, petrokimya türevi olan MEG (Monoetilen Glikol) ile DMT (Dimetil Tereftalat) veya PTA’nın (Purified Tereftalik Asit) kimyasal reaksiyonu sonucunda elde edilen bir malzemedir. Polyester elyaf üretim süreci esterleştirme, polimerleştirme, filamentleştirme, birleştirme, çekme, kıvırcık verme, yağ verme, kesme ve balyalama evrelerinden oluşur.

Yapılan soruşturma neticesinde, başvuru sahibi üreticinin soruşturma kapsamı ürünlerin yurt içi üretiminin önemli bir kısmını üretmekte olduğu ve buna göre İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat ile tanımlanan yerli üretici vasfını karşıladığı tespit edilmiştir.

Soruşturma Konusu Ürünün Kullanım Alanları

Polyester elyaf, yüksek mukavemet/ağırlık oranına sahiptir ve ticari kullanımda en başarılı yapay elyaftır. Polyester elyaf, tekstil, teknik tekstil ile konfor ve dolgu elyaf olmak üzere üç temel kullanım alanına sahiptir.

Soruşturma Konusu Ürünün Üretim Süreci

Polyester, petrokimya türevi olan MEG (Monoetilen Glikol) ile DMT (Dimetil Tereftalat) veya PTA’nın (Purified Tereftalik Asit) kimyasal reaksiyonu sonucunda ortaya çıkmaktadır.

Polyester elyaf üretimi,

MEG ile DMT veya PTA’nın kimyasal bileşimi, ester değişim ve polimerizasyon safhalarından sonra elde edilen çıktının düzeler yardımıyla filament haline getirilmesi,

Bu filament demetlerine, birleştirme işlemi sonrasında çekme, kıvırcık verme ve finiş (yağ verme) uygulamalarının tatbik edilmesi,

Bu şekilde elde edilen ürünün istenilen boylarda kesilmesi ve balyalanması

süreçleri ile gerçekleştirilmektedir.

Benzer ve Doğrudan Rakip Ürün

İthal ve yerli polyester elyaf ürünü, birbirlerinin yerine kullanılabilmekte ve fiziksel-kimyasal özellikleri ile üretim teknolojileri açısından benzerlik göstermektedir. Bu faktörler göz önüne alındığında yerli üretilen ürün ile ithal edilen ürün benzer ürün olarak değerlendirilmektedir.

Soruşturma Konusu Ürünün İthalatında Uygulanan Mevzuat

Gümrük Vergisi ve Diğer Vergiler

5503.20.00.00.00 GTİP’inde yer alan polyester elyaf ithalatında 2021 yılı İthalat Rejimi Kararı kapsamında uygulanan gümrük vergileri Ek-2’de bulunan tabloda gösterilmekte olup, anılan eşya için %8 oranında KDV uygulanmaktadır. Bunun yanında, polyester elyaf ürününe ilişkin ülkemiz tarafından Dünya Ticaret Örgütü’ne taahhüt edilen bağlı oran %25’dir.

İran Menşeli Polyester Elyaf İthalatında Uygulanan Korunma Önlemi

İran menşeli polyester elyaf ithalatında 21/9/2013 tarihinde uygulanmaya başlanan ve 22/11/2017 tarihli ve 30248 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2017/10799 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Karar ile 3 yıl süreyle uzatılan korunma önlemi, 2020 yılında yürütülen soruşturma ile gözden geçirilerek 5/5/2020 tarihli ve 31118 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2486 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 3 yıl süreyle tekrar uzatılmıştır. Hâlihazırda %18,5 oranında ek mali yükümlülük şeklinde uygulanmakta olan önlemin yürürlük süresi 20/9/2023 tarihinde sona erecektir.

Polyester Elyaf İthalatında Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğler

İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğler ile Çin, Hindistan, Tayland, Tayvan, Güney Kore ve Endonezya menşeli polyester elyaf ithalatında dampinge karşı önlem uygulanmakta olup bu uygulamalara ilişkin ayrıntılar aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.

Ülke

Dampinge Karşı Önlem

Tebliğ No

Tarih

Güney Kore

%6,20

2018/13

20/4/2018

Endonezya

%6,20-%12

Çin

0,21 ABD Doları/kg

2018/36

20/10/2018

Hindistan

%8,5-%12

2019/26

4/8/2019

Tayvan

%6,4-%7,1-%11,6-%12

Tayland

%12

İTHALATIN SEYRİ VE GERÇEKLEŞME KOŞULLARI

Soruşturma konusu ürün için mutlak ve nispi ithalatın, ithalatın yurt içi piyasadan aldığı payın ve ithalatın ülkelere göre dağılımının yıllar itibariyle seyri aşağıda verilmektedir.

İthalatın Miktar ve Oransal Değişimi

Soruşturma konusu ürünün soruşturma döneminde ithalatının seyri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. Buna göre, soruşturma konusu ürünün ithalatı 2016 yılından 2019 yılında kadar sürekli artan bir seyir izlemiştir. 2016 yılında 152 bin ton olan ithalat 2019 yılında 214 bin ton seviyesine ulaşmıştır. Öte yandan, 2020 yılının 9 aylık ithalatında 2019 yılının aynı dönemine göre %12 oranında gerilediği görülmektedir. İthalatta 2020 yılında yaşanan düşüşte, Covid-19 salgınına bağlı olarak ortaya çıkan tedarik zincirlerinde yaşanan aksamalar ve navlun fiyatlarında artışın etkili olduğu değerlendirilmektedir.

İTHALAT

Miktar (Kg)

Değer (ABD $)

B.F. ($/Kg)

Değişim %

Miktar (Ton)

Değer (ABD $)

B.F. ($/Kg)

2016

152.218.854

169.802.043

1,12

2017

192.040.046

233.953.155

1,22

%26

%38

2018

211.764.816

292.815.820

1,38

%10

%25

%14

2019

214.311.376

261.695.847

1,22

-%11

-%12

2019(9)

161.994.286

203.756.826

1,26

2020(9)

141.929.125

142.597.807

1,00

-%12

-%30

-%20

Bununla birlikte, ithalatın soruşturma dönemi ertesinde durumunu gözlemleyebilmek amacıyla, soruşturma konusu ürünün 2020 yılı tamamı ile 2020 ve 2021 yılları ilk 6 aylık dönemi ithalatı aşağıdaki tabloda sunulmaktadır.

İTHALAT

Miktar (Kg)

Değer (ABD $)

B.F ($/Kg)

Değişim %

Miktar (Ton)

Değer

(ABD $)

B.F. ($/Kg)

2020

184.370.920

183.482.487

1,00

-%14

-%30

-%19

2020(6)

94.773.385

99.457.469

1,05

2021(6)

114.240.891

138.533.749

1,21

%21

%39

%16

Bu çerçevede, ithalatta 2020 yılı ilk 9 aylık dönemde salgın koşullarının etkisiyle yaşanan gerilemenin 2020 yılının tamamına yayıldığı gözlenmektedir. Öte yandan, salgın koşullarının etkisinin azalmaya başlamasıyla birlikte 2021 yılının ilk 6 aylık döneminde 2020 yılının aynı dönemine kıyasla ithalatta önemli bir artış olduğu görülmektedir. Bu çerçevede, bütün olarak değerlendirildiğinde, 2020 yılı dışında incelenen dönem boyunca ithalatın her yıl yükseliş kaydettiği gözlenmektedir.

Nispi İthalat

İthalatın Yerli Üretime Oranı

Nispi İthalat

2016

2017

2018

2019

2019(9)

2020(9)

İthalat/Yerli Üretim Endeks

100

122

106

100

Nispi ithalat, ithalatın yerli üretime oranına tekabül etmekte olup söz konusu veri yukarıda yer alan tabloda endeks ve değişim oranlarıyla birlikte gösterilmiştir. İthalatın yerli üretime oranı, ithalatın yerli üreticilerin üretimine miktar bazında oranlanması sonucunda elde edilmiştir.

İthalatın yerli üretime oranının 2016-2019 döneminde dalgalı bir seyir izlediği ve 2016 yılında 100 olan endeksin 2017 yılında 122 seviyesine yükseldiği, izleyen dönemde ise gerilediği görülmektedir.

İthalatın Piyasa Payı

İthalatın piyasa payı hesabında, SASA ve Koza Polyester firmalarının yurt içi satışları ile ithalat istatistikleri kullanılarak yurt içi piyasa (tüketim) verisine ulaşılmış olup ithalatın tüketime oranı ile ithalatın piyasa payı elde edilmiştir.

İthalat/Toplam Tüketim

2016

2017

2018

2019

2019(9)

2020(9)

Endeks

100

105

100

Bu çerçevede, ithalatın piyasa payı endeksi, 2018 yılında 105 ile soruşturma döneminin en yüksek seviyesine çıkmış, 2019 yılında ise 89 olarak gerçekleşmiştir. Diğer taraftan, 2020 yılında Covid-19 salgınının etkisiyle ithalatta gözlenen gerileme sonucunda ithalatın piyasa payında da bu yılda düşüş yaşandığı görülmektedir.

Ülkeler İtibariyle İthalat

Soruşturma konusu ürünün ithalatı 2020 yılında toplam 29 ülkeden gerçekleşmiş olup, anılan ithalata ilişkin 2016-2019 yılları ile 2019 ve 2020 yılları Ocak-Eylül dönemine ait verilere Ek-3’de yer verilmiştir. Miktar bazında polyester elyaf ithalatı 2020 yılında ağırlıklı olarak sırasıyla Malezya (%32), Güney Kore (%13) ve Hindistan’dan (%12) yapılmış olup söz konusu ülkelerden yapılan ithalat toplam ithalatın %57’sine tekabül etmektedir.

Polyester elyaf ithalatına birim fiyatlar itibariyle bakıldığında ise, 2016-2020 yıllarında ithal birim fiyatları dalgalı seyir izlemiş olmakla birlikte, tüm ülkelerden ortalama ithal birim fiyatının 2020 yılında soruşturma döneminin en düşük seviyesine gerilediği görülmektedir. Bununla birlikte, ithalatta birinci tedarikçi konumunda bulunan Malezya’nın ithal birim fiyatının soruşturma döneminde (2018 yılı dışında) ortalama birim fiyatın da altında seyrettiği anlaşılmaktadır. (Ek-3)

Öngörülmeyen Gelişmeler

Dünya Ticaret Örgütü Korunma Önlemleri Anlaşması’nın dayanağını teşkil eden GATT Madde XIX’a göre, soruşturma konusu ürünün yerli üreticileri üzerinde ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidine neden olan ithalat artışının “öngörülmeyen gelişmeler”e bağlı olarak gerçeklemiş olması gerekmektedir. Bu bölümde bahsi geçen husus incelenmiştir.

Aşağıdaki tabloda, soruşturma konusu ürünün 2019 yılı ihracat miktarına göre sıralanmış olan dünya geneli ihracatının seyri yer almaktadır. International Trade Centre’dan edinilen küresel ihracat verileri incelendiğinde, polyester elyaf dünya ihracat miktarının 2017-2019 döneminde arttığı anlaşılmaktadır. Diğer yandan, önceki bölümlerde de görüldüğü üzere, ülkemiz polyester elyaf ithalatı da aynı dönemde artış göstermiştir.

Dünya'da İlk 10 İhracatçı Ülke

Ülke

Miktar (Ton)

Değer (1000 ABD $)

2017

2018

2019

2017

2018

2019

Çin

1.003.140

1.026.635

978.464

1.028.400

1.237.360

1.042.946

Güney Kore

766.191

800.144

731.970

935.236

1.131.089

881.483

Tayland

276.182

306.007

332.232

308.108

403.574

370.605

Tayvan

382.210

352.505

302.757

457.101

489.054

363.487

Hindistan

218.421

250.886

274.274

243.589

321.901

295.011

Endonezya

141.463

180.048

264.734

158.997

226.186

282.302

Vietnam

57.753

107.414

193.364

73.874

157.028

185.596

Malezya

118.042

103.306

130.519

137.196

138.546

144.534

İrlanda

86.199

85.174

82.972

125.004

134.812

126.256

Romanya

52.232

70.122

73.763

63.645

91.359

93.085

Dünya

3.539.524

3.737.498

3.819.257

4.151.151

4.988.040

4.369.811

İhracat verileri ülkeler bazında değerlendirildiğinde, Çin’in miktar ve değer itibariyle 2017 ve 2018 yıllarında dünyadaki en büyük ihracatçı ülke olduğu, 2019 yılında ise ihracat miktar ve değerinde azalma olduğu görülmektedir. Bunun yanında, 2017-2019 döneminde Güney Kore’nin ikinci büyük tedarikçi konumunu koruduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, Malezya’nın da bu 3 yıllık dönemde ihracatını önemli oranda arttırdığı dikkat çekmektedir.

2018 yılında Çin, Güney Kore ve Tayland gibi ülkelerin 2019 yılında ise Endonezya, Vietnam ve Malezya gibi ülkelerin bir önceki döneme kıyasla ihracat miktarlarında, ülkemizin ithalat verileriyle de uyumlu şekilde, öngörülmeyen bir artış olduğu dikkat çekmektedir. Bu durumun anılan ülkelerdeki kapasite ve üretim artışlarından kaynaklandığı düşünülmekte olup ilerleyen yıllarda bahsi geçen ihracat rakamlarının artmasının ve özellikle ülkemizdeki iç piyasa büyümesi karşısında anılan ihracatın ülkemize yönelmesinin muhtemel olduğu değerlendirilmektedir. Bu nedenle, polyester elyaf ihracatının öngörülmeyen şekilde arttığı ve anılan üründe önemli ihracatçı ülkelerin ihracatlarını ülkemize yönlendirdiği, ülkemizi hedef pazar olarak belirledikleri ve ülkemiz piyasasında ithalatın payının artmasına neden oldukları düşünülmektedir.

Malezya'nın İhracatında İlk 3 Ülke

Ülke

Miktar (Ton)

Değer (1000 ABD $)

Pay (%)

2017

2018

2019

2017

2018

2019

2017

2018

2019

Türkiye

72.565

54.622

78.570

81.974

71.745

81.525

%61

%53

%60

Endonezya

10.554

11.420

11.056

12.432

15.793

13.869

%11

Çin

7.973

8.097

10.500

10.565

11.468

12.301

Dünya

118.042

103.306

130.519

137.196

138.546

144.534

100%

Bu minvalde, Malezya’nın polyester elyaf ihracatı yukarıda yer alan tabloda ele alınmıştır. Söz konusu tablodan da anlaşılacağı üzere, Malezya’nın soruşturma konusu ürün ihracatının önemli bir kısmı ülkemize gerçekleşmekteyken, anılan ihracatın ikinci ve üçüncü sırasında eşit paylara sahip Endonezya ve Çin gelmektedir. Malezya’nın Türkiye’ye gerçekleştirdiği ihracatın, miktar bazında 2017-2019 döneminde arttığı, 72,6 bin ton olan ihracatın 78,6 bin tona yükseldiği, Türkiye’nin Malezya’nın toplam ihracatı içindeki payının da korunduğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, Çin polyester elyaf üreticilerinin 2017-2019 yılları arasındaki ortalama kapasite kullanım oranı %72 olup, 2019-2021 döneminde Çin’in polyester elyaf üretiminin 1,5 milyon ton düzeyinde artacağı ve buna bağlı olarak polyester elyaf kapasite kullanım oranının %69 seviyesine gerileyeceği öngörülmektedir (Kaynak: PCI, Wood Mackenzie Chemicals). Bu bağlamda, Çin’in artan atıl polyester elyaf üretim kapasitesi, ülkemiz üreticileri için risk oluşturmaya devam etmektedir.

Bunların yanı sıra, ülkeler itibariyle ithal birim maliyetlerinin gösterildiği Ek-3 tablosundan da görüldüğü üzere, 2020 yılında Malezya, Vietnam ve Çin gibi ülkelerden ülkemize gerçekleşen ithal birim fiyatları önemli ve öngörülmeyen şekilde düşmüştür. Bu çerçevede, soruşturma kapsamı ürünlerin dünya ihracatının artıyor olması, görece düşük birim fiyatlı tedarikçi ülkelerin üretim kapasitelerini ve ihracatlarını arttırması, buna bağlı olarak söz konusu ülkelerden ihracatın ülkemiz piyasasına yönelmesi ve ülkemizi hedef pazar olarak belirlemeleri, soruşturma konusu ürünlerin ithalat miktarında artışa yol açan öngörülmeyen gelişmeler olarak değerlendirilmektedir.

Fiyat Karşılaştırması

Birim

2016

2017

2018

2019

2019 (9)

2020 (9)

Yurt İçi Satış Fiyatı

TL/Kg

$/Kg

Makul Satış Fiyatı Ticari Maliyet + %5 Kâr

TL/Kg

$/Kg

Ağırlıklı Ortalama Birim İthal Maliyeti

$/Kg

1,18

1,28

1,48

1,3

1,34

1,07

Fiyat Kırılması

-X

Fiyat Baskısı

-X

Fiyat Yıpranması (Yurt İçi Satış Reel Fiyatı)

TL/Kg

Dolar Kuru

TL/$

3,02

3,65

4,83

5,68

5,63

6,72

Kaynak: SASA, Koza Polyester, TÜİK, TCMB.

Yukarıdaki tabloda yerli üretim dalının birim yurt içi satış fiyatları ve maliyetleri ile ithal birim maliyetlerine yer verilmiş olup bu kapsamda ithal ürünlerin yerli ürünlerin fiyatlarını kırma ve baskılama oranları hesaplanmıştır. Bu hesaplamalarda, [(Yerli Fiyatı-İthal Fiyatı)/Yerli Fiyatı] formülüyle ithal ürün maliyetinin yerli ürün fiyatı/maliyetinden ne düzeyde düşük kaldığı görülmektedir. İthal maliyeti, inceleme konusu ürün CIF ithal fiyatına yürürlükte olan gümrük vergileri ve %1 oranında diğer masraflar eklenerek belirlenmiştir.

Soruşturma konusu ürünlerin ithal birim maliyetleri ile yerli üretim dalının yurt içi birim satış fiyatları karşılaştırıldığında, 2016-2018 yıllarında ithal ürünlerin birim maliyetlerinin yerli ürünlerin yurt içi satış fiyatlarının altında seyrettiği görülmektedir. Bu çerçevede, 2016-2018 yılları için hesaplanan fiyat kırılması oranları sırasıyla %X, %X ve %X’dir. 2019 ve 2020 yılının ilk 9 aylık döneminde yurt içi satış fiyatındaki düşüşe bağlı olarak kırılma olmamıştır. Diğer taraftan, ithalatı gümrük vergisine ve dampinge karşı önleme tabi olmayan en önemli tedarikçilerden olan Malezya ve Mısır’dan gerçekleştirilen ithalatın yakın dönemde de yerli üreticilerin fiyatlarını kırdığı görülmüş olup Malezya için 2019 yılında %X ve 2020 yılı 9 aylık dönemde %X oranında, Mısır için 2019 yılında %X ve 2020 yılı 9 aylık dönemde %X oranında fiyat kırılması oranları tespit edilmiştir.

Fiyat baskısı hesaplanırken ise, yerli üreticinin ortalama ticari maliyetine %5 oranında eklenen makul kârla bulunan “makul satış fiyatı” ile ithal birim maliyetleri karşılaştırılmıştır. Bu çerçevede, fiyat baskısının yalnızca 2016 yılında oluştuğu görülmektedir.

Bunun yanında, yerli üreticinin yurt içi satış fiyatı üzerindeki enflasyon etkisinin arındırılması amacıyla TÜFE ile hesaplanan reel yurt içi satış fiyatları, 2016 yılında X TL/Kg iken, 2020 yılı 9 aylık dönemde X TL/Kg seviyesine kadar gerilemiştir.

CİDDİ ZARAR VEYA CİDDİ ZARAR TEHDİDİ

Bu bölümde yer alan göstergeler başvuru sahibi SASA ve başvuruyu destekleyen Koza Polyester firmaları tarafından sağlanan, 2016-2019 yıllarını ve 2019-2020 yıllarının 9 aylık dönemini kapsayan verilerden yararlanılarak hazırlanmıştır. Buna ek olarak, başvuruda sunulan veriler, baz yıl olarak alınan 2016 rakamlarına göre endekslenmiştir.

Tüketim

2016

2017

2018

2019

2019(9)

2020(9)

Endeks

100

170

266

297

100

103

Tabloda yer alan tüketim verileri, yerli üreticilerin yurt içi satış rakamları ile genel ithalat rakamlarının konsolide edilmesiyle hesaplanmıştır. Soruşturma döneminde yurt içi tüketim yıl bazında sürekli yükselen bir seyir izlemiştir. Buna göre, 2016 yılında 100 olan tüketim endeksi 2019 yılında 297’ye yükselmiştir. 2020 yılının 9 aylık döneminde 2019 yılının aynı dönemine kıyasla artışın sürdüğü anlaşılmaktadır.

Üretim

2016

2017

2018

2019

2019(9)

2020(9)

Endeks

100

103

107

138

100

156

Yerli üreticilerin polyester elyaf üretim verileri incelendiğinde, 2016-2019 yılları arasında üretimin düzenli olarak artış gösterdiği, 2019 yılında üretimin soruşturma döneminin en yüksek düzeyine ulaştığı görülmektedir. Üretim rakamı dönemsel verilerde de %56 artış göstermiştir.

Yurt İçi Satışlar

Yurtiçi Satışlar

2016

2017

2018

2019

2019(9)

2020(9)

Endeks

100

132

167

100

141

Soruşturma konusu ürünün yurt içi satış miktarı 2017 yılında artış göstermiş, 2018 yılında bir önceki yıl ile aynı seviyede gerçekleşmiş, 2019 yılında ise önceki yıla göre %27 oranında artışla 167 endeks seviyesine yükselmiştir. 2020 yılının 9 aylık döneminde de yurt içi satışlar 2019 yılının aynı dönemine kıyasla %41 oranında artış göstermiştir.

Yurt Dışı Satışlar

2016

2017

2018

2019

2019(9)

2020(9)

Endeks

100

120

100

289

Yerli üreticilerin polyester elyaf ihracatının ele alındığı yukarıdaki tabloda, ihracatın 2016-2019 yılları arasında dalgalı bir seyir izlediği, 2017 ve 2018 yıllarındaki düşüşün ardından 2019 yılında bir önceki yıla kıyasla %76 artışla 120 endeks seviyesine yükseldiği, 2020 yılının 9 aylık döneminde ise 2019 yılının 9 aylık dönemine göre %189 artışla 289 endeks düzeyinde gerçekleştiği görülmektedir.

Kapasite

2016

2017

2018

2019

2019(9)

2020(9)

Endeks

100

104

141

412

100

Endeks

100

156

Yerli üreticilerin toplam polyester elyaf üretim kapasitesi düzenli olarak artış göstermiş, 2016 yılında 100 olan endeks 2019 yılında 412 seviyesine yükselmiştir. Kapasite kullanım oranı (KKO) ise soruşturma döneminde dalgalı bir seyir izlemekle birlikte, artan kapasite ile birlikte 2016 yılında 100 olan endeks 2019 yılında 34 seviyesine gerilemiştir. Dönemsel verilerde kapasite miktarında değişiklik olmazken, KKO %56 oranında artmıştır.

Stoklar

2016

2017

2018

2019

2019(9)

2020(9)

Endeks

100

129

549

900

100

121

2016 yılında 100 olan polyester elyaf stok endeksi, izleyen yıllarda kapasitenin arttırılmasına bağlı olarak artan üretimin de etkisiyle 2019 yılında 900 seviyelerine yükselmiştir. 2020 yılının 9 aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre %21 oranında artış gösteren stokların artış trendini koruduğu dikkat çekmektedir.

İstihdam

2016

2017

2018

2019

2019(9)

2020(9)

Direkt işçi sayısı (Endeks)

100

120

108

165

100

106

Soruşturma döneminde, 2018 yılındaki düşüşün haricinde istihdam rakamı düzenli olarak artış göstermiş, 2016 yılında 100 olan istihdam endeksi 2019 yılında 165 seviyesine yükselmiştir. 2020 yılının ilk 9 aylık döneminde istihdam %6’lık bir artış göstermiştir.

Verimlilik

2016

2017

2018

2019

2019(9)*

2020(9)*

Endeks

100

147

*2019 ve 2020 dönemsel rakamlar yıllıklandırılarak hesaplanmıştır.

İstihdam edilen kişi başına düşen yıllık üretim miktarı olarak hesaplanan işgücü verimliliği soruşturma döneminde dalgalı bir seyir izlemiştir. Verimliliğin 2020 yılının dönemsel verisinde 2019 yılının dönemsel verisine kıyasla %47 oranında yükseldiği görülmektedir.

Kârlılık

2016

2017

2018

2019

2019(9)

2020(9)

Endeks

100

155

177

-4

100

304

Faaliyet kârının net ciroya oranlanmasıyla elde edilen kârlılık endeksi 2016 yılında 100 iken, 2018 yılına kadar artış göstererek 177 seviyelerine ulaşmış, 2019’da ise -4 seviyesine gerilemiştir. Dönemsel verilerde ise kârlılık oranında pandemi etkisiyle birlikte iç pazara yönelim sonrasında yükselme gözlemlenmiştir.

Yerli Üreticilerin Ekonomik Göstergelerinin Değerlendirilmesi

Yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri incelendiğinde, ülkemiz polyester elyaf tüketiminin soruşturma dönemi boyunca sürekli olarak artış gösterdiği görülmektedir. Bu çerçevede, tüketimde görülen büyümeyle uyumlu şekilde, yerli üretim dalı 2018 ve 2019 yıllarında üretim kapasitesinde önemli ölçüde artışa gitmiştir. Bu çerçevede, 2019 yılında, yurt içi piyasada yerli üretim dalının piyasa payı ise %X ile soruşturma döneminin en yüksek seviyesine yükselmiştir. Ancak, önemli seviyede kapasite artışının yaşandığı ve yerli üretim dalının piyasa payının yükseldiği bu yılda kârlılık negatif değer almıştır. Ayrıca, bu yılda üretim kapasitesi %X oranında artmasına rağmen yerli üretim dalının piyasa payının yalnızca %X oranında artışla %X’den %X’e çıkabildiği de kayda değer bir husus olarak değerlendirilmektedir. Buna paralel olarak, 2019 yılında kapasite kullanım oranı, beklenen seviyenin altında, %X seviyesinde kalmıştır. Yine bu yılda yerli üretim dalının dönem sonu stokları X bin ton ile incelenen dönemin en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Aynı yılda, genel ithalat ise 214 bin ton ile önceki yıllara kıyasla en yüksek seviyesine ulaşmış, yine bu yılda birinci ve en düşük fiyatlı ana tedarikçi olan Malezya’dan ithalat yıllık olarak %39 oranında artmıştır. Öte yandan, 2019 yılında ve 2020 yılı 9 aylık dönemde, önceki tüm yıllarda gerçekleşen fiyat kırılması gerçekleşmemiştir. Diğer taraftan, 2019 yılında ve 2020 yılı 9 aylık dönemde, ithalatı gümrük vergisine ve dampinge karşı önleme tabi olmayan en önemli tedarikçilerden Malezya ve Mısır’dan gerçekleşen ithalatın yerli üretim dalının fiyatlarını kırmaya devam ettiği tespit edilmiştir. Bunun yanında, 2021 yılının ilk 6 aylık döneminde toplam ithalat %21 oranında artış kaydederken görece düşük birim fiyatlı tedarikçilerden Mısır ve Hindistan’dan ithalatın değişimi bu dönemde sırasıyla %172 ve %203 olmuştur. Bütün olarak değerlendirildiğinde, yerli üretim dalı 2019 yılında devreye giren yatırımla birlikte beklenen atılımı, artan ithalat nedeniyle, yapmaktan uzak kalmış, buna bağlı olarak yerli üretim dalı artan ithalat karşısında yurt içi piyasadaki konumunu korumak adına fiyatlarını ve dolayısıyla kârlılığını sürdürebilir seviyenin altına çekmek zorunda kalmıştır. Bu itibarla, 2019 yılı itibariyle yerli üretim dalının artan ithalat nedeniyle ciddi zarar tehdidine maruz kaldığı değerlendirilmektedir.

Buna karşın, 2020 yılında Covid-19 salgınının etkisiyle piyasa koşullarında geçici süreli önemli değişiklikler yaşanmıştır. Bu çerçevede, Covid-19 nedeniyle başta maske olmak üzere hijyen ürünlerine olan talepte artış, non-woven kumaş üretiminde kullanılan polyester elyaf talebinde artışa yol açmıştır. Nitekim 2020 yılı ilk 9 aylık dönemde, salgın koşullarına rağmen, polyester elyaf yurt içi tüketiminde artış olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, yine Covid-19 etkisiyle uluslararası tedarik kanallarında ve lojistik sektöründe ortaya çıkan sorunlar ile hammadde ve navlun fiyatlarında görülen artışlar nedeniyle 2020 yılında polyester elyaf kullanıcıları tedarikte yurt içi kaynaklara yönelmek durumunda kalmıştır. Bu çerçevede, söz konusu yılda yerli üretim dalının yurt içi satışları kayda değer düzeyde artmıştır. Bunun yanında, olağanüstü koşullara rağmen yerli üretim dalının yurt dışı satışlarının yüzdesel olarak önemli düzeyde daha fazla artış gösterdiği görülmektedir. Yine, bu olağanüstü koşullara rağmen yerli üretim dalı kârlılığı, incelenen yılların ilk döneminin gerisinde, %X seviyesinde gerçekleşebilmiştir. Ayrıca, yine bu yılda yerli üretim dalında kapasite kullanım oranı %X seviyesinde gerçekleşerek sürdürebilir seviyenin altında kalmıştır. Bu çerçevede, Covid-19 salgını etkisiyle belirli göstergelerde ortaya çıkan olumlu seyir, söz konusu koşulların geçici olması sebebiyle, önceki döneme ait veriler üzerinden ulaşılan ciddi zarar tehdidi tespitini değiştirmemektedir.

Bunların yanı sıra, Rapor’un 3.4 “Öngörülmeyen Gelişmeler” başlığı altında ele alınan hususlar çerçevesinde yapılan tespitlere göre, dünya genelinde polyester elyaf ihracatı ve tüketimi artarken özellikle düşük birim fiyatlı ülkelerden ülkemize ihracat da artmaktadır. Bu durumun, gerek anılan ürünün bu ülkelerdeki kapasitesinin ve üretiminin son yıllarda öngörülmeyen artışından, gerekse ülkemizdeki iç piyasa büyümesi karşısında ülkemizin polyester elyaf ihracatının hedef pazarı haline gelmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Dolayısıyla, ülkemizin polyester elyaf ithalatının ilerleyen dönemlerde bahse konu ülkelerden yapılan ithalat başta olmak üzere artışını sürdüreceği, dünya genelindeki polyester elyaf kapasite ve tüketim artışının ülkemize yönlenmesinin muhtemel olduğu ve bu durumda soruşturma konusu ürünün ithalatının yerli üretici üzerinde ciddi zarar tehdidi oluşturduğu değerlendirilmektedir.

NEDENSELLİK BAĞI

Bu bölümde, soruşturma konusu ürünün ithalatındaki artış ile yerli üretimin ekonomik göstergelerinde tespit edilen bozulma arasındaki nedensellik bağı incelenmiştir. Bu kapsamda, ekonomik göstergelerdeki bozulma ile ithalattaki artış eğilimlerinin uyumu, soruşturma konusu ürünün ithal ve yerli olanlarının piyasa koşulları ve diğer faktörlerin ciddi zarar ve ciddi zarar tehdidi üzerindeki etkisi araştırılmıştır.

Soruşturma Döneminde İthalat ve Ekonomik Göstergeler

Soruşturma konusu ürüne ilişkin ithalat ve yerli üretimin ekonomik göstergeleri gizlilik nedeniyle endeks şeklinde Ek-4’te bir arada gösterilmiş olup polyester elyaf ithalatının soruşturma döneminde sürekli artarak 2019 yılında 2016 yılına kıyasla %41 oranında yükseldiği tespit edilmiştir. Bu tablodan da görüldüğü üzere, 2016 yılından 2018 yılına kadar tüketimin %X’inden fazlası ithalat ile karşılanmaktadır. Bu durum yerli üretimin iç piyasada rekabetçi olmak adına fiyat düşürmesi ve yeni yatırımlar ile üretim kapasitesini arttırması sayesinde 2019 yılında değişmiş, ancak yapılan büyük ölçekli yatırıma rağmen ithalatın piyasa payında önemli bir düşüş olmadığı görülmüştür.

Aynı dönemde üretimin 2016 ve 2019 yılları arasında kapasite artışı sayesinde arttığı, yurt içi ve yurt dışı satışlarının da benzer şekilde arttığı görülmektedir. Kârlılık verisinin ise, 2018 yılından sonra önemli ölçüde düştüğü dikkat çekmektedir. Stoklar ise inceleme konusu dönemin sonunda en yüksek seyrine ulaşmıştır. 2020 yılında ise yerli üretim dalının genel ekonomik görünümünde Covid-19 koşullarına bağlı olarak belirli ölçüde iyileşme olduğu görülmekle birlikte bu geçici durumun 2016-2019 dönemine ait veriler üzerinden yapılan değerlendirmeyi değiştirmediği hususu Rapor ’un 4.10. “Yerli Üreticilerin Ekonomik Göstergelerinin Değerlendirilmesi” başlığında açıklanmıştır. Bu kapsamda, yerli üretim dalının ithalat artışına bağlı olarak ciddi zarar tehdidine maruz kaldığı değerlendirilmektedir. Bunun yanında, ithalat artışı ile ciddi zarar tehdidine işaret eden ekonomik göstergelerdeki bozulmanın eş zamanlı olarak gerçekleştiği belirlenmiştir.

Diğer Faktörler

Bu bölümde, ithalatın artışı dışında kalan faktörlerin ciddi zarar tehdidi üzerinde etkili olup olmadığı incelenecektir. Bu çerçevede, ilgili tarafların görüş ve iddiaları da dikkate alınarak belirlenen faktörlerin ciddi zarar ve ciddi zarar tehdidi üzerindeki muhtemel etkileri değerlendirilmiştir.

Yerli üreticilerin üretim kapasitesinin artışı

Yerli üreticilerin polyester elyaf üretim kapasitesi 2016 yılında X bin ton olup 2018 yılında X bin tona çıkmıştır. Ancak, soruşturma döneminin son yılı olan 2019 yılında büyük ölçekte kapasite artışı gerçekleştirilerek kurulu kapasite X bin tona yükselmiştir. Öncelikle, soruşturma konusu ürünün yurt içi tüketiminin incelenen dönemde sürekli artan bir seyir izlediği ve 2019 yılına kadar yerli üretim dalının aşırı kapasite ile çalıştığı görülmektedir. Bu çerçevede, yapılan kapasite artışının yurt içi piyasa koşulları ile uyumlu olduğu görülmektedir. Ayrıca, 2019 yılında devreye giren büyük ölçekli kapasite artışına rağmen yerli üretim dalının piyasa payında yalnızca %X ve X puan düzeyinde artış olmuştur. Bu itibarla, ekonomik göstergelerdeki bozulmaların kapasite arttırılmasına bağlı zararlardan doğmadığı, kapasite artışının ciddi zarar tehdidi üzerinde etkisinin bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Yerli üreticilerin üretim sırasında kullandığı teknolojinin yetersizliği

İlgili taraflarca başvuru sahibi yerli üretici firmanın eski teknolojiye sahip makineler ile üretim yaptığı ve bu nedenle yüksek maliyetlerle karşı karşıya kaldığı, kalite ve ürün tipi itibariyle ithalat ile rekabet edemediği iddia edilmektedir. Herhangi bir yerli üreticinin eski teknolojiye dayalı üretim yapması nedeniyle ithal ürünlerle rekabet etmede zorluk yaşaması mümkündür. Ancak, ilgili taraf görüşlerinin değerlendirildiği Raporun 6. Bölümünde “İlgili Tarafların Görüşleri ve Değerlendirilmesi” başlığı altında değinildiği üzere yerli üretici tarafından gerçekleştirilen son dönem yatırımlarda kullanılan teknolojinin ürün tiplerini genişletmekte olduğu ve üretim maliyetlerini azalttığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuru sahibi firmanın ithalat ile rekabet etmede karşılaştığı zorluk teknolojik olarak eksiklikten değil ithalatın ciddi, ani ve keskin bir şekilde artmasından kaynaklanmaktadır.

Yurt içi satış fiyatlarının yüksekliği

Özellikle kullanıcı/ithalatçı ilgili tarafların iddiasına göre, yerli ürünlerin yurt içi satış fiyatlarının ithal ürünlerin birim fiyatlarına göre yüksek olması nedeniyle yerli ürünler tüketiciler tarafından tercih edilmemektedir. Ancak “Fiyat Karşılaştırması” bölümünde de detaylı olarak ele alındığı üzere, ithal ürün birim fiyatları yerli ürün fiyatlarını soruşturma döneminin büyük kısmında kırmakta ve baskılamaktadır. Ayrıca, yurt içi satış fiyatlarının daha yüksek seyretmesinin esas sebebi, ticari maliyetlerin ağırlıklandırılmış ithal birim maliyetlerinin üzerinde seyretmesidir. Yerli üreticinin satışlarından kârlılık oranı da özellikle 2019 yılında düşmüştür. Bu çerçevede, yurt içi satış fiyatları ciddi zarar tehdidi üzerinde etkisi olan bir faktör olarak değerlendirilememektedir.

İLGİLİ TARAFLARIN GÖRÜŞLERİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ

İlgili taraflarca dile getirilen görüşlerin tamamı incelenmiş olup anılan görüşler tekrarı önlemek amacıyla konuları itibariyle birleştirilmiştir. Bu kapsamda toplulaştırılan görüşlere ilişkin açıklamalara soruşturma ve yerinde inceleme sırasında elde edilen bilgiler ışığında görüşlerin altında yer verilmiştir.

6.1. Yerli üreticilerin tüketim, kârlılık, kapasite, üretim, istihdam ve satışlar gibi bazı ekonomik göstergelerinde iyileşme olduğu ve bu nedenle Korunma Önlemleri Anlaşması’nda belirtilen ciddi zarar ya da zarar tehdidinin oluşmadığı düşünülmektedir.

Raporun 4. Bölümünde “Ciddi Zarar veya Ciddi Zarar Tehdidi” başlığı altında yerli üreticinin ekonomik göstergeleri ve ithalat verileri ile konsolide edilen piyasa verilerine yer verilmiştir. DTÖ Korunma Önlemleri Anlaşması çerçevesinde ciddi zarar ya da zarar tehdidi tespitinde göstergelerin tek tek veya bir kısmında iyileşme görülmesinin ithalatın yerli üretici üzerinde ciddi zarar ya da zarar oluşturmasına ilişkin tespiti zedeleyeceğine dair bir kural bulunmamaktadır.

6.2. Soruşturma konusu ürünün ithalatında İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat kapsamında belirtilen ölçüde ani, keskin ve öngörülmeyen bir artış söz konusu olmamıştır.

Raporun 3. bölümünde “İthalatın Seyri ve Gerçekleşme Koşulları” başlığı altında anılan hususlara ilişkin değerlendirmeler ve tespitler yapılmış olup ithalatın soruşturma döneminde artış gösterdiği ifade edilmiştir.

6.3. Soruşturma öncesinde yapılan inceleme sırasında “öngörülmeyen gelişme” hususuna yer verilmemiştir.

Raporun 3.4 nolu “Öngörülmeyen Gelişmeler” başlığı altında anılan hususa ilişkin değerlendirmeler ve tespitler yapılmış olup inceleme aşamasında hazırlanan raporda ayrı bir başlık olarak belirtilmemekle birlikte soruşturma konusu ürünün ülkeler itibariyle ihracatı değerlendirilmiş ve raporda bu hususlara yer verilmiştir.

Ayrıca, İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat çerçevesinde öngörülmeyen gelişmelere ilişkin tespitin soruşturma sürecinde değil, inceleme aşamasında yapılması gerektiğine ilişkin bir kural bulunmamaktadır.

6.4. Soruşturma konusu ürünün Türkiye’de ihtiyaç duyulan çeşitlilikte üretimi bulunmamaktadır. Low-melt ve geri dönüşümden elyaf üretimi bulunmamaktadır.

Türkiye’de renkli polyester elyaf üretimi farklı firmalar tarafından düzenli olarak yapılmaktadır. Başvuru sahibi SASA ile Koza Polyester firmalarının dışında, Ertona Tekstil, Gama Polyester, Yılmaz Elyaf, Eurofiber firmaları renkli elyaf üretimi gerçekleştirmektedir.

Ayrıca low-melt polyester elyaf üretimi için SASA’nın kapasite artışı ile birlikte eski hatların bir kısmı low-melt için projelendirilmiş olup firmanın 2021 yılı itibariyle üretime başlaması beklenmektedir. Ayrıca Ertona Tekstil ve Gama Polyester firmaları da hâlihazırda rejenere elyaf üretimi gerçekleştirmektedir. Bununla birlikte, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından verilen yatırım teşvikleri kapsamında son dönemde geri dönüşüm tesislerinin sayısı artmakta olup bu tesislerde atık pet şişelerden elyaf ve cips elde edilmektedir. Sonuç olarak, iddiaların aksine Türkiye’de polyester elyaf üretimi yeterli çeşitliliği karşılamaktadır.

6.5. Soruşturma konusu ürün işçilik ve enerji giderlerinin toplam maliyet içerisindeki payının çok düşük olduğu bir sektör olduğu için ilave korunma önlemi uygulaması doğru değildir.

DTÖ Korunma Önlemleri Anlaşması çerçevesinde yürütülen korunma önlemi soruşturmaları sektör ve ürün ayırt etmeksizin, artan ithalat sebebiyle ciddi zarar ve/veya ciddi zarar tehdidiyle karşılaşan yerli üreticilerin zararını telafi etmek amacıyla yürütülen soruşturmalardır. Bu sebeple maliyetleri oluşturan bileşenlerden ziyade, ithalat artışı ve bunun neticesinde oluşan zarar esas alınmaktadır.

REKABETE UYUM PLANI

Korunma önlemi uygulamaları ile yerli üreticilerin piyasa koşullarına uyumunun kolaylaştırılması amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, başvuru sahibi firma tarafından sunulan rekabete uyum programı kapsamında muhtemel bir korunma önlemi uygulaması süresince rekabete uyum planı çerçevesinde yerli üretici tarafından sunulan hususlara göre anılan firma;

2020 yılında gerçekleştirilen polyester elyaf kapasite artışı ile birlikte eski üretim hatlarının projelendirilerek low-melt polyester elyaf üretimini 2021 yılında devreye sokmayı,

Polyester elyaf hammaddelerine yönelik olarak, Adana Yumurtalık bölgesinde yer alan ve 2022 yılında tamamlanması beklenen 1,5 milyon ton PTA üretim kapasiteli yatırımları ile hammaddeleri kendileri üretmeyi ve bu bağlamda sabit hammadde maliyetini azaltarak bu durumu satış fiyatlarına yansıtmayı,

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı`na yapılan Ar-Ge merkezi başvurusunun ilgili Bakanlığın Ar-Ge Merkezi Değerlendirme ve Denetim Komisyonu tarafından kabul edilmesini takiben geliştirilen Ar-Ge merkezi ile yeni ürünler geliştirerek sektöre katma değerli ürünler üretmeyi,

Yeni yatırımlardan gelen ek kapasitelerle maliyeti azaltmayı,

İç piyasadan artan kapasiteyi ihracat pazarında değerlendirmeyi planlamaktadır.

GELİŞME YOLUNDAKİ ÜLKELERDEN GERÇEKLEŞEN İTHALAT

DTÖ Korunma Önlemleri Anlaşması’nın 9 uncu maddesi “Gelişme yolunda üye ülke menşeli bir ürüne karşı, bu ülkenin ilgili ürünün ithalatçı üye ithalatındaki payı yüzde 3'ü ve toplu olarak yüzde 3'ten daha az ithalat payına sahip gelişme yolundaki üye ülkelerin ilgili ürünün toplam ithalatının yüzde 9'unu geçmediği sürece, korunma tedbirleri uygulanmayacaktır.” hükmünü içermektedir.

Bu hüküm çerçevesinde, gelişme yolundaki ülke statüsündeki ülkeler ile diğer ülkelerin 2020 yılı içindeki ithalat payları incelenmiştir. Buna göre, soruşturma kapsamındaki ürünlerin toplam ithalatı içerisinde GYÜ statüsünde değerlendirilen Malezya %31,5, Mısır %7,65, Beyaz Rusya %6,98 ve Vietnam %6,13 oranındaki paylarıyla önlemden muafiyet sağlamak için gerekli olan %3’ün üzerinde ithalat payına sahip olduğundan, herhangi bir önlem gelmesi durumunda mezkûr ülkelerin muaf ülke kapsamında yer almayacağı değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, muafiyet tanınacak ülkeler listesi Ek-5’de yer almaktadır. Söz konusu muafiyet, her bir muaf ülke için 2020 yılı toplam ithalatının %3’ü (5.531 ton) ve tüm muaf ülkeler için toplam ithalatın %9’u (16.593 ton) seviyesinde belirlenecek tarife kontenjanı şeklinde uygulanacaktır.

ÜLKE STATÜSÜ

2020

Ülkeler

Miktar (Ton)

İthalat Payı (%)

GYÜ

MALEZYA

58.080

%31,50

MISIR

14.110

%7,65

BEYAZ RUSYA

12.869

%6,98

VİETNAM

11.298

%6,13

UKRAYNA

1.818

%0,99

PAKİSTAN

612

%0,33

NİJERYA

509

%0,28

GÜNEY AFRİKA CUM.

208

%0,11

TAYLAND

%0,04

ENDONEZYA

%0,03

İRAN

%0,01

Toplam İthalatın %3'ünden Fazla Payı Olanların Toplamı

96.357

%52,26

Toplam İthalatın %3'ünden Altında Payı Olanların Toplamı

3.301

%1,79

GYÜ Toplamı

99.659

%54,05

Diğer Ülkeler Toplamı

84.712

%45,95

Toplam İthalatın %9'u

16.593

%9,00

Toplam İthalatın %3'ü

5.531

%3,00

Genel Toplam

184.371

%100,00

SONUÇ

Soruşturma konusu polyester elyaf ithalatı, soruşturma dönemi içerisinde önemli düzeyde artış göstermiştir. 2016 yılından 2019 yılına miktar bazında %41 oranında yükselen ithalat 2017 ve 2018 yıllarında önceki yıllara kıyasla sırasıyla %26 ve %10 oranlarında artmıştır. 2020 yılında Covid-19 salgınının etkisiyle uluslararası tedarik koşullarında yaşanan sorunlar ithalatta %14’lük bir düşüşün gerçekleşmesine yol açmıştır. Öte yandan, salgın koşullarının değişmeye başlamasıyla birlikte genel ithalatta 2021 yılı Ocak-Haziran döneminde kayda değer düzeyde bir artış görülmüş olup söz konusu artışın ekonomik normalleşmenin yaygınlaşmasıyla birlikte sürmesi beklenmektedir.

Bunun yanı sıra, yerli üretim dalı, yurt içi tüketimde görülen genişlemeye paralel olarak üretim kapasitesini 2018 ve 2019 yıllarında arttırmıştır. Ancak, özellikle düşük birim fiyatlı kaynaklardan yapılan ithalattaki artış nedeniyle yerli üretim dalı 2019 yılında yurt içi piyasa payını yalnızca X puan arttırabilmiş, buna karşın piyasadaki konumunu korumak adına düşük kârlılık ile çalışmak durumunda kalmıştır. Yine bu yılda kapasite kullanım oranı, stoklarda yaşanan artışa rağmen, sürdürebilir seviyenin uzağında kalmıştır. Bu çerçevede, yerli üretim dalının artan ithalat karşısında ciddi zarar tehdidine maruz kaldığı değerlendirilmektedir. Bunun yanında, 2020 yılında Covid-19 salgınının etkisiyle yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinde gözlenen kısmi toparlanma, söz konusu koşulların geçici olduğu gerçeğinden hareketle, ciddi zarar tehdidi tespitini değiştirmemektedir. Sonuç olarak, soruşturma konusu ürünün dünya genelinde üretim kapasitesinde öngörülmeyen şekilde artış olduğu, ülkemiz piyasasının bu dönemde canlılığını koruduğu ve özellikle düşük birim fiyatlı ürünler için cazip bir pazar konumuna geldiği, önlem alınmaması durumunda ithalat artışının artarak devam etmesinin kuvvetle muhtemel olduğu ve bu çerçevede yerli üretim dalının öngörülmeyen ithalat artışına bağlı olarak ciddi zarar tehdidine maruz kaldığı düşünülmektedir.

Bunun yanında, yerli üretimin durumunu etkileyebilecek diğer faktörlerin ciddi zarar tehdidi üzerinde etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede, ithalat artışı ile ciddi zarar tehdidi arasında nedensellik bağının bulunduğu ve soruşturma konusu ürünlerin ithalatına karşı korunma önlemi uygulanması için İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat kapsamında gerekli şartların oluştuğu değerlendirilmektedir.

Bu çerçevede, Mevzuat gereğince önlemin dönemler itibariyle liberalize edilmesi gerektiği hususu da göz önüne alındığında, önlemin üç yıl boyunca 0,060 ABD Doları/Kg, 0,058 ABD Doları/Kg ve 0,056 ABD Doları/Kg şeklinde belirlenmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

GTİP

EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK (ABD Doları/Kg)

1. Dönem

2. Dönem

3. Dönem

5503.20.00.00.00

0,060

0,058

0,056

Ek-1: İlgili Taraflar

İLGİLİ TARAF TÜRÜ

ÜLKE

UNVAN

DİĞER

AB Türkiye Delegasyonu

DİĞER

BREZİLYA

Brezilya Federatif Cumhuriyeti Büyükelçiliği

DİĞER

MISIR

Mısır Ticaret ve Endüstri Bakanlığı

DİĞER

MALEZYA

Malezya Uluslararası Ticaret ve Sanayi Bakanlığı

DİĞER

MEKSİKA

Meksika Büyükelçiliği

DİĞER

TAYVAN

Tayvan Ekonomi ve Kültürel Misyonu

DİĞER

ENDONEZYA

Endonezya Büyükelçiliği

DİĞER

TÜRKİYE

İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB)-İTKİB

DİĞER

TÜRKİYE

Akdeniz İhracat Birlikleri Genel Sekreterliği

DİĞER

TÜRKİYE

Akdeniz Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği

DİĞER

TÜRKİYE

Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Adana Mensucat San. Tic. A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Bakırlar Tekstil Sanayi Ve Tic. A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Balsuyu Mensucat San. Ve Tic. A.Ş

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Bey-Dağ Tekstil San. ve Tic. A.Ş

İTHALATÇI

TÜRKİYE

ÇMS Çavuş Metal Tesk. Loj. Ve Taş. San. Tic. A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Gençer Tekstil Gıda San. Tic. Ltd. Şti.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

İşkur Tekstil Enerji Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Karacasu Tekstil Tic. Ve San. A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Karteks Tekstil Sanayi Ve Ticaret A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Kimteks Tekstil İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Kipaş Mensucat İşletmeleri A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Kıvanç Tekstil San. Ve Tic. A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Matesa Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

MEM Tekstil San ve Tic. A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Microfiber Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Midaş Tekstil San. Tic. A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Nipaş Tekstil San. ve Tic. A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Oğuz Tekstil San. Tic. A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Sanifoam Sünger San. Ve Tic. A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Sanko Tekstil İşletmeleri San.Ve Tic. A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Selçuk İplik San. ve Tic. A.Ş.

İTHALATÇI

TÜRKİYE

Zirve Tekstil San. Ve Tic. A.Ş.

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

ÇİN HALK CUMHURİYETİ

FUJIAN JINGWEI NEW FIBER SCIENCE ANDTECHNOLOGY CO., LTD..

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

ÇİN HALK CUMHURİYETİ

FUJIAN JINLUN FIBER SHAREHOLDING COMPANYLIMITED

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

ÇİN HALK CUMHURİYETİ

ZHEJIANG HENGYI PETROCHEMICALS CO., LTD.

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

ÇİN HALK CUMHURİYETİ

Çin Tekstil İthalat ve İhracat Ticaret Odası (China Chamber of Commerce for Importand Export of Textiles)

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

GÜNEY KORE

Korea Chemical Fibers Association (“KCFA”)

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

HİNDİSTAN

Reliance Industries Limited

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

MALEZYA

Xin Da Spinning Technology Sdn Bhd

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

MALEZYA

Recron Malaysia Sdn Bhd

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

TAYVAN

Far Eastern New Century Corporation

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

MISIR

EGYPTIAN COMPANY FOR PRODUCING AND MANUFACTURINGFIBER (EGYFIBER)

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

MISIR

Arab Development Company

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

MISIR

CSA Textile

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

MISIR

Pharaohs for Carpet and Rugs and Polyster Staple Fiber

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

MISIR

Suez Polyester Co.

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

MISIR

EL NEGM FOR PLASTIC IMPORT & EXPORT

İHRACATÇI-YURTDIŞI ÜRETİCİ

MISIR

MISR Spinning Weaving Co.

Ek-2: Soruşturma Konusu Ürünler ve Uygulanan Gümrük Vergileri

GTİP

Eşya Tanımı

GÜMRÜK VERGİSİ (%)

KDV (%)

AB EFTA STA

KORE

MLZY

SİNG

EAGÜ

GYÜ

DÜ

5503.20.00.00.00

Poliesterlerden

3,2

AB-EFTA-STA: AB Üyesi Ülkeler, EFTA Üyesi Ülkeler, İsrail, Makedonya, Bosna-Hersek, Fas, Filistin, Tunus, Mısır, Gürcistan, Arnavutluk, Şili, Sırbistan, Karadağ, Kosova, Morityus, Moldova, Faroe Adaları, G.Kore

EAGÜ: En Az Gelişmiş Ülkeler

GYÜ: Gelişme Yolundaki Ülkeler

D.Ü. : Diğer Ülkeler

Ek-3: Ülkeler İtibariyle İthalat İstatistikleri (Miktar-Birim Fiyat)

Ülke Adı

Miktar (Ton)

Birim Fiyat (ABD Doları/Kg)

Yıl

2015

2016

2017

2018

2019

2019 (9)

2020(9)

2015

2016

2017

2018

2019

2019(9)

2020(9)

MALEZYA

46.987

52.107

69.500

42.855

59.607

43.712

42.955

1,14

1,08

1,21

1,44

1,17

1,22

0,89

ÇİN

30.224

23.120

19.251

38.391

34.291

27.207

15.959

1,14

1,00

1,11

1,31

1,25

1,27

1,00

VİETNAM

36.706

21.291

23.115

28.708

26.745

21.042

9.108

1,15

1,04

1,11

1,25

1,11

1,14

0,92

GÜNEY KORE

9.585

10.552

15.265

23.087

18.154

13.991

18.683

1,46

1,22

1,34

1,54

1,06

1,39

1,12

MISIR

10.635

13.869

18.729

25.513

21.116

18.012

9.524

1,06

0,90

1,04

1,15

1,06

1,07

0,89

HİNDİSTAN

4.431

6.281

11.946

14.293

13.157

7.714

16.626

1,38

1,14

1,21

1,38

1,25

1,56

1,41

TAYVAN

9.515

6.666

10.273

11.232

9.195

8.544

7.541

1,55

1,43

1,38

1,55

1,02

1,30

0,92

BELARUS

912

2.199

4.008

4.916

12.766

6.263

10.137

1,29

1,09

1,22

1,33

1,56

1,34

1,21

ROMANYA

4.057

6.980

9.362

5.963

8.466

7.521

5.020

1,29

1,15

1,19

1,37

1,31

1,09

0,88

ALMANYA

1.115

1.817

2.478

4.571

3.096

2.049

2.389

4,19

3,37

3,00

2,50

2,49

2,61

2,14

Diğer Ülkeler

9.842

7.337

8.113

12.234

7.719

5.940

3.988

1,35

1,34

1,39

1,30

1,36

1,16

Genel Toplam

164.008

152.219

192.040

211.765

214.311

161.994

141.929

1,22

1,12

1,22

1,38

1,22

1,26

1,00

Ek-4: Yerli Üreticilerin Ekonomik Göstergeleri

Gösterge

Birim

2015

2016

2017

2018

2019

2019(9)

2020(9)

İthalat

Ton

164.008

152.219

192.040

211.765

214.311

161.994

141.929

Üretim

Ton

100

120

124

128

166

100

156

Yurt içi Tüketim

Ton

100

106

137

144

163

100

115

Yerli Üretim Piyasa Payı

100

117

119

114

126

100

121

Fiyat Kırılması

100

109

110

-71

100

-618

Yurt içi Satışlar

Ton

100

125

164

208

100

141

Yurt dışı Satışlar

Ton

100

101

121

100

289

Kapasite

Ton

100

104

141

412

100

KKO

100

120

119

100

156

Verimlilik

Ton

100

147

Kârlılık

100

154

239

274

-6

100

436

Stoklar

Ton

100

350

573

100

121

İşçi Sayısı

Kişi

100

112

135

122

186

100

106

Ek-5: Önlemden Muaf Tutulacak GYÜ Listesi

Afganistan, Angola, Antigua ve Barbuda, Arjantin, Arnavutluk, Azerbeycan-Nahçıvan, Bangladeş, Barbados, Belize, Benin, Bolivya, Bosna Hersek, Botsvana, Brezilya, Burkina Faso, Burundi, Bhutan, Cezayir, Cibuti, Cook Adaları, Çad, Kongo Dem. Cum., Dominik Cumhuriyeti, Dominika, Ekvator, Ekvator Ginesi, El Salvador, Endonezya, Eritre, Etiyopya, Fas, Fiji, Fildişi Sahili, Filipinler, Filistin, Fransız Polinez., Gabon, Gambiya, Gana, Gine, Gine-Bissau, Grenada, Guatemala, Guyana, Güney Afrika Cum., Güney Sudan, Gürcistan, Haiti, Honduras, Irak, İran, Jamaika, Kamboçya, Kamerun, Cape Verde, Karadağ, Kazakistan, Kenya, Kırgızistan, Kiribati, Kolombiya, Komorolar, Kongo, Kosova, Kostarika, Kuzey Kore, Küba, Laos, Lesotho, Liberya, Libya, Lübnan, Madagaskar, Makedonya, Malavi, Maldivler, Mali, Marshal Adaları, Mozambik, Meksika, Mikronezya, Moğolistan, Moldova, Montserrat, Moritanya, Morityus, Burma (Birmanya/Myanmar), Namibya, Nauru, Nepal, Nijer, Nijerya, Nikaragua, Niue, Orta Afrika Cumhuriyeti, Özbekistan, Pakistan, Palau, Panama, Papua Yeni Gine, Paraguay, Peru, Ruanda, Rusya Federasyonu, Samoa, Sao Tome and Principe, Senegal, Seyşeller, Sırbistan, Sierra Leone, Solomon Adaları, Somali, Sri Lanka, St.Kitts ve Nevis, St.Lucia, St.Vincent ve Grenadines, Sudan, Surinam, Svaziland, Şili, Tacikistan, Tanzanya, Tayland, Doğu Timor, Togo, Tonga, Trinidad ve Tobago, Tunus, Tuvalu, Türkmenistan, Uganda, Ukrayna, Umman, Uruguay, Ürdün, Vanuatu, Venezüella, Yemen, Zambiya, Zimbabve.