1
T.C.
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı (Devredilen)
Sigorta İşleri Genel Müdürlüğü Sigorta Primleri Daire Başkanlığı
SAYI : B.13.2.SSK.5.01.08.00/VIII-031-502522 ANKARA
KONU : Yatırımların ve istihdamın teşviki 26/ 06/ 2006
GENELGE
16-375 EK
I- GENEL AÇIKLAMALAR :
Bilindiği üzere, 5084 sayılı Kanunun 7 nci maddesine 31.07.2004 tarihli, 25539
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5228 sayılı Kanunun 55 inci maddesi ile eklenen (h)
bendi, 5350 Sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 6 ncı maddesi ile,
“ h) Bu Kanun kapsamına giren illerde 31.12.2007 tarihine kadar tamamlanan
yeni yatırımlar için 3, 4 ve 6 ıncı maddelerde yer alan destek ve teşvikler, bu
maddelerde yer alan sürelere bakılmaksızın yatırımın tamamlandığı tarihi izleyen beş
yıl süresince uygulanır.” şeklinde değiştirilmiştir.
5350 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin (a) fıkrasında, “29.01.2004 tarihli ve
5084 sayılı Kanunun, bu Kanunla değiştirilmeden önceki 2 nci maddesinin (a) bendi
kapsamına giren illerde faaliyette bulunanlardan, 5084 sayılı Kanunun, bu Kanunla
değiştirilmeden önceki 3 ve 4 üncü maddelerinde belirtilen teşvik ve desteklerden
yararlanma hakkı kazanan mükelleflerin, bu haklarından aynen yararlanmaya devam
edecekleri, ancak bu mükelleflerin gerekli şartları sağlamaları ve talep etmeleri halinde,
5084 sayılı Kanunun bu Kanunla değişik 3 ve 4 üncü maddeleri hükümlerinden
yararlanabilecekleri” öngörülmüştür.
Görüldüğü üzere, 5350 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin (a) fıkrası hükmü
ile işverenlere 5084 sayılı Kanunla tanınan haklar korunmuş olup, buna ilişkin ayrıntılı
açıklamalar 16-344 Ek sayılı Genelgemizin VI-5084 SAYILI KANUNDAN YARARLANAN
İŞVERENLER” başlıklı bölümünde yapılmıştır.
Diğer taraftan, 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde yatırımlara başladığı halde,
bu Kanunda değişiklik yapan 5350 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar
yatırımlarını tamamlayamamış olan gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan işverenlerin,
bu Kanunda öngörülen teşvikten ne şekilde yararlanacakları hususunda ortaya çıkan
tereddütlerin giderilmesi amacıyla, Maliye Bakanlığınca hazırlanan “3 Seri No’lu
Yatırımların ve İstihdamın Teşviki Genel Tebliği” 20.4.2006 tarihli, 26145 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanmıştır.
Söz konusu tebliğin “Başlamış Yatırımlarla İlgili Uygulama“ başlıklı 2 nci
maddesinde,
2
“…..5084 sayılı Kanunun, 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 2 nci
maddesinin (a) bendi kapsamına giren illerde, 01.10.2003-01.04.2005 tarihleri
arasında aşağıdaki işlemlerden herhangi birini gerçekleştirmek suretiyle yatırıma
başladığını belgeleyenlerin de eski hükümler çerçevesinde gelir vergisi stopajı
teşvikinden yararlanmaya hak kazanmış mükellefler kapsamında değerlendirilmesi
gerekmektedir.
-5084 sayılı Kanun kapsamında bedelsiz yatırım yeri tahsis edilmiş olması,
-Akreditif açtırılması,
-Yatırımın büyüklüğü ile uyumlu alt yapının hazırlanması,
-Yatırımla ilgili ithalat, bina-inşaat yapımı ve makine teçhizat alımına ilişkin
harcamalara başlanılarak yasal defterlere buna ilişkin gerekli kayıtların yapılması,
-Yatırımın gerçekleşme durumunun Organize Sanayi Bölgelerinde Bölge
Yöneticiliğine, diğer bölgelerde Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğüne bildirilmiş olması.
Buna göre, yatırıma başladığını belgeleyen söz konusu mükellefler, 5084
sayılı Kanunda 5350 sayılı Kanunla değişiklik yapılmadan önceki hükümler
çerçevesinde gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanabileceklerdir.
Öte yandan, bu durumda olup da 5084 sayılı Kanunda yer alan gelir vergisi
stopajı teşvikinden yararlanmamak suretiyle muhtasar beyannamelerini vermiş olan
mükellefler hakkında da Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde gerekli
düzeltme işlemlerinin yapılabileceği tabidir.”
Şeklinde düzenleme yapılmıştır.
5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 4 üncü
maddesinde düzenlenmiş olan “sigorta primi işveren hissesi teşviki” nde aranılan
koşullar, aynı Kanunun 3 üncü maddesindeki “gelir vergisi stopajı teşviki” ndeki koşullarla
benzerlik arz ettiğinden, 5084 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (h)
bendinin uygulaması ile ilgili olarak Sigorta İl/Sigorta Müdürlüklerimizce yapılacak işlemler
aşağıda açıklanmıştır.
II- 01.10.2003-31.03.2005 TARİHLERİ ARASINDA YATIRIMA BAŞLA NDIĞININ
BELGELENMESİ:
Buna göre, 01.10.2003-31.03.2005 tarihleri arasında;
1-5084 sayılı Kanun kapsamında bedelsiz yatırım yeri tahsis edilmiş olduğu,
2-Akreditif açtırıldığı,
3-Yatırımın büyüklüğü ile uyumlu alt yapı hazırlandığı,
4-Yatırımla ilgili ithalat, bina-inşaat yapımı ve makine teçhizat alımına ilişkin
harcamalara başlanılarak yasal defterlere buna ilişkin gerekli kayıtları yaptığı,
5-Yatırımın gerçekleşme durumunun Organize Sanayi Bölgelerinde Bölge
Yöneticiliğine, diğer bölgelerde Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğüne bildirilmiş olduğu,
Durumlarından herhangi birini belgeleyerek, 5084 sayılı Kanunun, 5350 sayılı
Kanunla değiştirilmeden önceki 2 nci maddesinin (a) bendi kapsamına giren 36 ilde (16-
314 Ek sayılı Genelgenin II. bölümünde isimleri belirtilen illerde), yatırıma başladığı
anlaşılanlar, eski hükümler (5084 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde 5350 sayılı
Kanununla değişiklik yapılmadan önceki hükümler) çerçevesinde sigorta primi işveren
hissesi teşvikinden yararlanmaya hak kazanmış işverenler kapsamında değerlendirilecek,
başka bir anlatımla bu işverenler, en az otuz işçi çalıştırma şartı aranmaksızın sigorta primi
işveren hissesi teşvikinden yararlanabileceklerdir.
3
Yatırıma başlandığına ilişkin olarak işverenler tarafından ibraz edilen belgeler ile
ilgili olarak Ünitelerimizce tereddüte düşülmesi halinde, ilgili vergi dairesi ile yazışma
yapılmak suretiyle söz konusu işverenlerin Maliye Bakanlığının “3 seri nolu
Yatırımların ve İstihdamın Teşviki Genel Tebliği” uyarınca 5084 sayılı Kanunun 5350
sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 3 üncü maddesinde belirtilen gelir vergisi
stopajı teşvikinden yararlanmaya hak kazanıp kazanmadığı sorularak sonucuna göre
işlem yapılacaktır.
Örneğin; Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan bir işverenin, 01.10.2003-
31.03.2005 tarihleri arasındaki bir tarihte yatırımın büyüklüğü ile uyumlu alt yapı hazırlığı
yapıldığından bahisle, 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 4
üncü maddesinde belirtilen sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlanmak amacıyla
ilgili Sigorta İl/Sigorta Müdürlüğümüze başvurması ve buna ilişkin olarak ibraz edilen
belgelere de itibar edilip edilmeyeceği konusunda herhangi bir tereddüt oluşması halinde,
ilgili vergi dairesi ile yazışma yapılmak suretiyle sonucuna göre işlem yapılacaktır.
Aynı şekilde, gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan bir işverenin, söz konusu
36 ilin herhangi birinde 01.10.2003-31.03.2005 tarihleri arasındaki bir tarihte, yatırımla ilgili
ithalat, bina-inşaat yapımı ve makine teçhizat alımına ilişkin harcamaya başlayarak yasal
defterlere buna ilişkin gerekli kayıtların yapıldığını belgelediğinden bahisle, 5084 sayılı
Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 4 üncü maddesinde belirtilen sigorta
primi işveren hissesi teşvikinden yararlanmak amacıyla Sigorta İl/Sigorta Müdürlüğümüze
başvurması üzerine, işveren tarafından ibraz edilen belgelerin incelenmesi sonucu
tereddüt oluşması durumunda, ilgili vergi dairesi ile yazışma yapılmak ve gerektiğinde
defter inceleme yetkileri göz önünde bulundurularak Sigorta Yoklama Memuru veya
Sigorta Müfettişine inceleme yaptırılmak suretiyle sonucuna göre işlem yapılacaktır.
III- 01.10.2003-31.03.2005 TARİHLERİ ARASINDA YATIRIM A BAŞLADIĞI
HALDE, 01.04.2005 TARİHİNDEN SONRA 506 SAYI LI KANUN KAPSAMINA ALINAN
İŞYERLERİ:
5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 2 nci maddesinin
(a) bendi kapsamında yer alan 36 ilin herhangi birinde; 01.10.2003-31.03.2005 tarihleri
arasında yukarıda belirtilen durumlardan herhangi birini gerçekleştirdiğini belgelemek
suretiyle yatırıma başlamış olduğu anlaşılan gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan
işverenler, 01.10.2003-31.03.2005 tarihleri arasında sigortalı çalıştırmamalarına rağmen,
01.04.2005 veya sonrası bir tarihte sigortalı çalıştırmaya başlamaları halinde, 5084 sayılı
Kanunun 5350 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesi ile değiştirilmeden önceki 4 üncü
maddesinde belirtilen sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlandırılacaklardır.
Örnek -1: 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 2 nci
maddesinin (a) bendi kapsamında yer alan 36 ilden biri olan Diyarbakır ilinde,
(X) Bankasından almış olduğu resmi belge ile 27.10.2004 tarihinde akreditif açtırdığını
kanıtlayan (B) Anonim Şirketinin organize sanayi bölgesinde kurulu işyerinin, 13.06.2006
tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alındığı ve 2 sigortalı çalıştırmaya başladığı
varsayıldığında, söz konusu işyerinde çalışan sigortalıların tamamının sigorta primine esas
kazanç alt sınırına göre hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin % 100’ü, 2006/Haziran
ayı için düzenlenmesi gereken aylık prim ve hizmet belgesinden başlanarak Hazinece
karşılanacaktır.
Örnek -2: 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 2 nci
maddesinin (a) bendi kapsamında yer alan 36 ilden biri olan Erzincan ilinde 17.03.2002
tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alınmış olan, organize sanayi veya endüstri bölgesi
dışında faaliyette bulunan (A) Limited Şirketinin, 2003/Şubat ayında sigortalı çalıştırmaya
ara verdiği, 25.11.2004 tarihinde 5084 sayılı Kanun kapsamında kendilerine bedelsiz
yatırım yeri tahsis edilmiş olduğunu resmi belge ile kanıtladığı ve 02.06.2006
4
tarihinde 5 sigortalı çalıştırmaya başladığı varsayıldığında, sözkonusu işyerinde çalışan
sigortalıların tamamının sigorta primine esas kazanç alt sınırına göre hesaplanan sigorta
primi işveren hissesinin % 80’i, 2006/Haziran ayı için düzenlenmesi gereken aylık prim ve
hizmet belgesinden başlanarak Hazinece karşılanacaktır.
Örnek-3: 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 2 nci
maddesinin (a) bendi kapsamında yer alan 36 ilden biri olan Çankırı ilinde (X) Ltd.Şti.’ne
Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu kararı ile 14.01.2005 tarihinde akdedilen
sözleşmeye istinaden bedelsiz arsa tahsisi yapıldığı, adı geçen firma tarafından aynı arsa
üzerine 5350 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1.4.2005 tarihinden önceki bir tarihte
(2005/Şubat ayı içinde) fabrika inşaatına başlanarak bu inşaatın da 28.02.2006 tarihinde
bitirildiği ve aynı yerde bu defa asıl faaliyet konusu olan plastik malzeme üretimine
15.06.2006 tarihinde 10 sigortalı çalıştırılmak suretiyle başlanılarak Kurumumuzda yeni bir
işyeri dosyası tescil ettirildiği varsayıldığında, söz konusu 14.01.2005 tarihli bedelsiz arsa
tahsis sözleşmesi Sigorta İl Müdürlüğümüze ibraz edilmek kaydıyla X Ltd.Şti.
2006/Haziran ayı aylık prim ve hizmet belgesinden başlamak üzere 5084 sayılı Kanunun
5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 4 üncü maddesi hükümlerinden (30 işçi
çalıştırma şartı aranmaksızın) yararlanabilecektir.
Öte yandan, 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 4
üncü maddesinde belirtilen teşvikten yararlanılabilmesi için, yatırıma başlama ile
ilgili olarak yukarıda belirtilen şartların 01.10.2003-31.03.2005 tarihleri arasında
gerçekleştirilmiş olduğunun belgelenmesi gerekmektedir.
Söz konusu 36 ilde yatırıma başlama ile ilgili şartları 01.10.2003 tarihinden önce ya
da 01.04.2005 veya sonrası bir tarihte gerçekleştiren gelir veya kurumlar vergisi mükellefi
işverenler ise, 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilen 4 üncü maddesinde
öngörülen şartları yerine getirmeleri kaydıyla sigorta primi işveren hissesi teşvikinden
yararlanabileceklerdir.
Diğer taraftan, 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 2
nci maddesinin (a) bendi kapsamında yer alan 36 ilde, yatırıma başlama ile ilgili yukarıda
belirtilen şartlardan herhangi birini gerçekleştirmesine rağmen, işyerinin 01.04.2005
tarihinden sonra 506 sayılı Kanun kapsamına alınmış olması nedeniyle 5084 sayılı
Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 4 üncü maddesinde öngörülen
teşviklerden yararlanamamış olan işverenlerin de, sözkonusu teşviklerden istifade
edebilmeleri için gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması gerekmektedir.
Örnek-4: 07.10.2005 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alınmış olan (Y)
Anonim Şirketinin yatırımın büyüklüğü ile uyumlu alt yapısını 17.04.2004 tarihinde
hazırladığını resmi kurum ve kuruluşlardan alınan belge ile kanıtlaması halinde, daha önce
5084 sayılı Kanun çeşidi seçilmeden verilmiş aylık prim ve hizmet belgeleri için iptal
nitelikte, buna karşın sigortalı sayısı, prim ödeme gün sayısı ve prime esas kazanç tutarı
aynı olmak kaydıyla 5084 sayılı Kanun çeşidi seçilerek asıl nitelikte aylık prim ve hizmet
belgesi verilmek suretiyle gerekli düzeltme işlemi yapılacaktır. Daha önce 5084 sayılı
Kanun türü seçilmeden düzenlenmiş olan aylık prim ve hizmet belgeleri yasal süresi içinde
Kurumumuza verilmiş olması kaydıyla sonradan (geriye doğru) düzeltme amacıyla verilen
aylık prim ve hizmet belgelerinden dolayı tahakkuk edecek idari para cezaları Ünite İtiraz
Komisyonu kararı ile iptal edilecektir.
Ayrıca, Hazinece ödenmesi gerektiği halde daha önce işveren tarafından ödenen
sigorta primi işveren hissesi prim tutarının %100’ü veya %80’i, işverenin varsa mevcut
borçlarına mahsup edilecek, yoksa talebi halinde iade edilecektir.
5
IV-01.10.2003-31.03.2005 TARİHLERİ ARASINDA YATIRIMA BAŞLADIĞI
ANLAŞILAN İŞVERENLERİN BİRDEN FAZLA İŞYERİ NİN OLMASI HALİNDE
YAPILACAK İŞLEM :
Bilindiği üzere, 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 4
üncü maddesi gereğince işveren bazında uygulama yapıldığından, aynı işverenin
kapsama giren ve girmeyen illerde birden fazla işyerinin bulunması halinde, bu işyerlerinin
tümünde çalıştırılan ve 2003/II. dönem bordrolarının son ayında kayıtlı toplam sigortalı
sayısına ilave olarak kapsama giren illerdeki işyerlerine 01.09.2003 tarihinden itibaren yeni
işe alınan sigortalılar bu kapsamda değerlendirilmektedir.
Bu nedenle, 01.10.2003-31.03.2005 tarihleri arasında sözkonusu 36 ilde yatırıma
başladığı anlaşılan gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan işverenler, 01.04.2005 ve
sonraki bir tarihte 506 sayılı Kanun kapsamına alınmış olan işyerlerinde çalıştırdıkları
sigortalılardan, kapsama giren ve girmeyen illerde kurulu olan işyerlerine ilişkin olarak
düzenledikleri 2003/II. dönem bordrosunun son ayında kayıtlı toplam sigortalı sayısına
ilave olarak kapsama giren illerdeki işyerlerine yeni işe aldıkları sigortalılardan dolayı
Kanunda öngörülen teşvikten yararlanabileceklerdir.
Örnek: (A) işvereninin Ankara, İstanbul ve Tokat’da faaliyet gösteren üç işyerinden
dolayı 01.10.2003 tarihinden önce Kurumumuza vermi ş olduğu en son dönem
bordrolarının son ayında kayıtlı sigortalı sayılarının,
İl
En Son Verilen Dönem
Bordrosu
Bu Bordrolarda Kayıtlı
Sigortalıların Çalıştığı
Son Ay
Son Aylardaki
Sigortalı Sayısı
Ankara 2003\II 2003\Ağustos
5
İstanbul 2003\II 2003\Temmuz 2
Tokat 2003\II 2003\Haziran 3
TOPLAM 10
Olduğu, 22.03.2005 tarihinde Sinop ilinde yatırımın gerçekleşme durumu Sanayi ve
Ticaret İl Müdürlüğüne bildirildiğini anılan Müdürlükten alınan belge ile kanıtladığı ve Sinop
ilinde 28.05.2006 tarihinden itibaren sigortalı çalıştırmaya başladığı varsayıldığında, söz
konusu işverenin 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 4 üncü
maddesinde öngörülen teşvikten yararlanabilmesi için, Ankara, İstanbul ve Tokat illerimizin
yanı sıra Sinop ilimizdeki işyerinde çalıştırılan toplam sigortalı sayısının 10’un üzerinde
olması gerekmektedir.
Buna göre, 2006/Mayıs ayı itibariyle Ankara, İstanbul ve Tokat’da toplam 8 sigortalı,
Sinop ilinde ise 7 sigortalı çalıştırılması halinde, baz alınan sigortalı sayısının 10, toplam
çalıştırılan sigortalı sayısının ise 15 olması nedeniyle, anılan işveren Sinop ilinde
çalıştırılan 7 sigortalıdan ancak 5 sigortalı için Kanunda öngörülen teşvikten
yararlanabilecektir.
Aynı işverenin, 2006/Haziran ayında Ankara, İstanbul ve Tokat’da toplam 5
sigortalı, Sinop ilimizde ise 4 sigortalı çalıştırması halinde, baz alınan sigortalı sayısının
10, bu ayda çalıştırılan toplam sigortalı sayısının ise 9 olması nedeniyle, bu defa baz
alınan sigortalı sayısından daha az sigortalı çalıştırılmış olması nedeniyle, Kanunda
öngörülen teşvikten yararlanması mümkün olmayacaktır.
6
Diğer taraftan anılan işveren, gerekli şartları sağlaması ve talep etmesi halinde
5350 sayılı Kanunla getirilen değişikliklerden yararlanma hakkına da sahip bulunmaktadır.
Bu genelgenin uygulamasına ilişkin bilgisayar programlarında gerekli düzenleme
yapılmakta olup, programların tamamlanmasını müteakip Sigorta İl/Sigorta Müdürlüklerine
gerekli bilgi verilecektir.
V-DİĞER HUSUSLAR:
5.1. Genel Müdürlüğümüze ulaşan yazılardan, 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı
Kanunla değiştirilmeden önceki 2 nci maddesinin (a) bendi kapsamında yer alan 36 ilde
01.04.2005 tarihinden önce 506 sayılı Kanun kapsamına alınan bazı işyerlerinin, 5084
sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanununla değiştirilmeden önceki 4 üncü maddesinde belirtilen
teşvik ve desteklerden yararlanmaya hak kazandığı halde, bu işverenlerin, kapsama
giren sigortalılara ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerini 5084 sayılı Kanun türünü
seçmeden gönderdikleri, dolayısıyla Kanunda öngörülen sigorta primi işveren hissesi
teşvikinden yaralanamadıkları anlaşılmıştır.
Bilindiği üzere, 5350 Sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un Geçici 1
inci maddesinde,
“29.01.2004 tarihli ve 5084 sayılı Kanunun, bu Kanunla değiştirilmeden önceki 2
nci maddesinin (a) bendi kapsamına giren illerde faaliyette bulunanlardan, 5084 sayılı
Kanunun, bu Kanunla değiştirilmeden önceki 3 ve 4 üncü maddelerinde belirtilen teşvik ve
desteklerden yararlanma hakkı kazanan mükellefler, bu haklarından aynen yararlanmaya
devam ederler. Ancak, bu mükellefler, gerekli şartları sağlamaları ve talep etmeleri
halinde, 5084 sayılı Kanunun bu Kanunla değişik 3 ve 4 üncü maddeleri hükümlerinden
yararlanabilirler.”
Hükmü yer almaktadır,
Kanunun bu hükmüne istinaden 27.05.2005 tarihli, 16-344 Ek sayılı Genelgemizin
IV- 5084 SAYILI KANUNDAN YARARLANAN İŞVERENLER başlıklı bölümünde, 5084
sayılı Kanundan yararlanan işverenlerin 5350 sayılı Kanundan yararlanma yönünde bir
isteklerinin bulunmaması halinde, haklarında 13.04.2004 tarihli, 16-314 Ek sayılı
Genelgede açıklandığı gibi işlem yapılacağı açıklanmıştır.
Dolayısıyla, 5350 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesi ile 5084 sayılı Kanunda
öngörülen şartları haiz işverenlerin kazanılmış hakları aynen korunduğundan ve 5084
sayılı Kanundan faydalanmak için yazılı talep şartı da aranmadığından, 01.04.2005
tarihinden önce 5084 sayılı Kanunda öngörülen şartları gerçekleştirmiş (ilave
istihdam yaratmış) olmasına rağmen, sigorta primi işveren hissesi teşvikinden
faydalanmamış olan işverenlerce 5084 sayılı Kanun çeşidi seçilmeden verilmiş olan
aylık prim ve hizmet belgeleri için iptal nitelikte, 5084 sayılı Kanun çeşidi seçilerek
asıl nitelikte aylık prim ve hizmet belgesi verilmesi durumunda gerekli düzeltme
işlemi yapılacaktır.
Daha önce, 5084 sayılı Kanun türü seçilmeden düzenlenmiş olan aylık prim ve
hizmet belgelerinin yasal süresi içinde verilmiş olması kaydıyla, sonradan 5084 sayılı
Kanun türü seçilmek suretiyle düzeltme amaçlı olarak verilen aylık prim ve hizmet
belgelerinden dolayı tahakkuk eden idari para cezaları Ünite İtiraz Komisyon kararı ile iptal
edilecek ve Hazinece ödenmesi gerektiği halde işveren tarafından ödenen işveren hissesi
prim tutarı da, işverenin varsa borçlarına mahsup edilecek, yoksa kendisine iade
edilecektir.
Örnek-1: 5084 sayılı Kanun kapsamına giren veya girmeyen illerde 01.10.2003
tarihinden önce 506 sayılı Kanun kapsamına alınmış işyeri bulunmayan (D) Limited
7
Şirketinin, 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 2 nci
maddesinin (a) bendi kapsamına giren 36 ilden biri olan Yozgat ilinde 12.08.2004 tarihi
itibariyle faaliyete başladığı ve 2004/Ağustos ayında 7 sigortalı çalıştırmasına rağmen
bahse konu aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesini 5084 sayılı Kanun türünü seçmeden
gönderdiği varsayıldığında, anılan işveren, çalıştırdığı 7 sigortalıdan dolayı 5084 sayılı
Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 4 üncü maddesinde öngörülen
işveren hissesi prim teşvikine hak kazanmış olduğundan, daha önce 2004/Ağustos ayına
ilişkin olarak 5084 sayılı Kanun türü seçilmeden verilmiş asıl nitelikteki aylık prim ve hizmet
belgesi için iptal nitelikte, yine aynı aya ilişkin olarak bu defa 5084 sayılı Kanun türü
seçerek asıl nitelikte aylık prim ve hizmet belgesini vermesi halinde, Kanunda öngörülen
sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlandırılacaktır.
Örnek-2: 5084 sayılı Kanun kapsamına girmeyen İzmir ilinde 2003 Ağustos ayında
5 sigortalı, 2005/Şubat ayında ise 3 sigortalı bildiriminde bulunmuş olan (Y) gerçek
kişisinin, 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 2 nci
maddesinin (a) bendi kapsamında yer alan 36 ilden biri olan Ağrı ilinde 18.02.2005
tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alınan işyerinde 2005/Şubat ayında 8 sigortalı
çalıştırılmasına rağmen sözkonusu aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesini 5084 sayılı
Kanun türünü seçmeden gönderdiği varsayıldığında, sözkonusu işverenin baz alınan
sigortalı sayısı 5 olduğundan, kapsama giren ve girmeyen illerde 2005/Şubat ayında
çalıştırdığı toplam sigortalı sayısının 8+3 =11 olması nedeniyle, bu işveren 11-5=6
sigortalıdan dolayı sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlanabilecektir.
Bu durumda, Ağrı ilindeki işyerinden dolayı daha önce 5084 sayılı Kanun türü
seçilmeden verilmiş olan 2005/Şubat ayına ilişkin asıl nitelikteki aylık prim ve hizmet
belgesinde kayıtlı 8 sigortalıdan 6’sı için iptal nitelikte, sözkonusu 6 sigortalı için bu defa
5084 sayılı Kanun türü seçilerek asıl nitelikte aylık prim ve hizmet belgesi verilmesi halinde
gerekli düzeltme işlemi yapılacaktır.
5.2. 5084 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının 5350 sayılı Kanunun
6 ncı maddesi ile değiştirilen (a) bendi uyarınca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 4734
sayılı Kamu İhale Kanunu ile uluslararası anlaşma hükümlerine istinaden yapılan hizmet
ve yapım işlerinin gerçekleştirilmesine yönelik faaliyette bulunan işverenler, bu faaliyetleri
nedeniyle sağladıkları istihdam dolayısıyla sigorta primi işveren hissesi teşvikinden
yararlanamamaktadırlar.
Ancak, 13.06.1994 tarihli, 21959 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “3996 sayılı
Bazı Yatırım ve Hizmetlerin, Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması
Hakkında Kanun” kapsamında “yap-işlet-devret” modeline istinaden yaptıkları işler
dolayısıyla istihdam artışı sağlayan gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan işverenler
5350 sayılı yasa kapsamında bulunduklarından, Kanunda öngörülen şartları sağlamaları
halinde bu durumdaki işverenler de sigorta primi işveren hissesi teşvikinden
yararlanacaklardır.
Yine, 5084 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının 5350 sayılı Kanunun
6 ncı maddesi ile değiştirilen (a) bendi uyarınca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 4734
sayılı Kamu İhale Kanunu ile uluslararası anlaşma hükümlerine istinaden yapılan hizmet
ve yapım işlerinin gerçekleştirilmesine yönelik faaliyette bulunan işverenler sigorta primi
işveren hissesi teşvikinden yararlandırılmayacaklardır. Buna karşın, kiralama suretiyle
yapılan işlerde gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan işverenler, 5084 sayılı Kanunun
5350 sayılı Kanunla değişik 4 üncü maddesinde belirtilen şartları yerine getirmeleri
kaydıyla sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlanabileceklerdir.
5.3. Bilindiği üzere, 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki
2 nci maddesinin (a) bendi kapsamında yer alan 36 ilde 01.10.2003 tarihinden önce işe
başlamış olan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı
Kanunla değiştirilmeden önceki 4 üncü maddesinde öngörülen sigorta primi işveren hissesi
teşvikinden yararlanabilmeleri amacıyla baz alınan sigortalı sayısının tespitinde, bu
8
tarihten önce Kurumumuza verdikleri en son dört aylık sigorta primleri bordrolarının son
ayında bildirdikleri toplam işçi sayısına ilave olarak yeni işe aldıkları ve bu işyerlerinde
fiilen çalıştırdıkları işçiler dikkate alınmaktadır.
Buna göre, 01.10.2003 tarihinden önce işe başlamış olan gelir veya kurumlar
vergisi mükellefi olan işverenlerce Kurumumuza verilen en son dört aylık sigorta primleri
bordrolarının baz alınan son ayındaki sigortalı sayısında değişiklik olmuş ise, başka bir
ifade ile baz alınan son ayda işe alınan veya işten ayrılan ya da hem işe yeni alınan, hem
de işten ayrılan sigortalıların mevcut olması halinde, baz alınacak sigortalı sayısının
tespitinde, müteakip aya devreden sigortalı sayısı esas alınacaktır.
Örnek-3: 5084 sayılı Kanunun 5350 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki 2 nci
maddesinin (a) bendi kapsamında yer alan 36 ilden biri olan Giresun ilinde 28.11.2000
tarihi itibariyle 506 sayılı Kanun kapsamına alınmış (D) Limited Şirketince Kurumumuza
verilen 2003/II nci dönem bordrosunun son ayı olan Ağustos ayında kayıtlı toplam sigortalı
sayısı 9 olmasına rağmen bu sigortalılardan 2 sinin aynı ay içerisinde işten ayrılmış olması
halinde müteakip aya devreden sigortalı sayısı 7 olacağından, bu işyerinden dolayı baz
alınacak sigortalı sayısı da 7 olacaktır.
5.4. 5084 sayılı Kanunda öngörülen sigorta primi işveren hissesi teşvikinden
yararlanılabilmesi için gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olma şartı da arandığından,
gelir vergisi mükellefi olmayan kişilerce yaptırılan özel bina inşaatı işyerlerinde çalıştırılan
sigortalılardan dolayı söz konusu teşvikten yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.
Buna karşın, gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan gerçek veya tüzel kişilerce,
bir ticari işletmeyi geliştirmeye yönelik (ticari işletme ile organik bağı olan) olarak yapılan
ilave bina inşaatında çalıştırılan sigortalılardan dolayı Kanunda öngörülen sigorta primi
işveren hissesi teşvikinden yararlanılabilecektir.
Bilgi edinilmesini ve buna göre işlem yapılmasını rica ederiz.
D A Ğ I T I M :
G e r e ğ i : B i l g i :
Sigorta İl ve Sigorta -Çalışma ve Sosyal
Müdürlüklerimize Güvenlik Bakanlığına
-Merkez Teşkilatın