T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2026/1948
KARAR NO: 2026/2178
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 01/07/2026
NUMARASI: 2026/153 Esas- 2026/605Karar
DAVANIN KONUSU: Tazminat
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 05/11/2026
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ: 05/11/2026
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili ...'nun ticari faaliyetlerini (yük nakli) ifa etmek amacıyla, davalı .... A.Ş.’den ...tarihinde noter satışı ile ... ve ... plakalı, ... model, sıfır kilometre iki adet ... marka çekici satın aldığını, araçlar teslim edildiği andan kısa süre sonra, kullanım amacını ve araçtan beklenen ticari faydayı tamamen ortadan kaldıran mekanik ve işlevsel arızalar göstermeye başladığını, bu arızaların özellikle aracın motor performansını doğrudan etkileyen "fahiş oranda yakıt tüketimi" ve "ciddi çekiş gücü düşüklüğü" şeklinde ortaya çıktığını, müvekkilinin servise başvurduğunu, servis tarafından araçların turbosu, hava akış sensörleri ve egzoz kelebeği değiştirildiğini, sibop ayarları yapıldığını ve enjektörlerin kontrol edilmiş olmasına rağmen sorunların tekrar ettiğini ve giderilmediğini, araçların hukuki ve teknik durumunun tespiti için Kayseri 6. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2025/22 D.İş sayılı dosyası üzerinden delil tespiti yaptırıldığını ve bu dosyada aldırılan bilirkişi heyet raporunda 'araçtan beklenen faydayı tamamen ortadan kaldıran üretimden kaynaklı gizli ayıp niteliğinde olduğunun teknik verilerle kesin olarak saptandığını, müvekkilinin ticari faaliyetinin fiilen durma noktasına geldiğini, yaptıkları arabuluculuk görüşmelerinden de bir sonuç alamadıklarından bahisle davanın kabulü ile davalı taraftan satın alınan ve üretimden kaynaklı gizli ayıplı olduğu tespit edilen ... ve ... plakalı, ... model ... marka araçların ayıpsız misli olan sıfır kilometre yenileriyle değiştirilmesine, davalı tarafın elinde aynı araçtan bulunmaması veya üretimin durmuş olması halinde, hükmün infazı aşamasında mağduriyet yaşanmaması adına, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2024/3729 K. sayılı ilamı doğrultusunda İcra ve İflas Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesine, (aracın fiili haciz tarihindeki rayiç değerinin ödenmesine), dava konusu ayıplı araçların takyidatlardan (haciz, rehin vb.) ari olarak davalıya iadesine, mahkemece aynen ifa (değişim) talepleri yerinde görülmez veya mümkün olmaz ise sözleşmeden dönülerek araçlar için ödenen satış bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlı ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, araçların ayıplı olması (aşırı yakıt tüketimi ve performans düşüklüğü) sebebiyle müvekkilin uğradığı fazla yakıt bedeli (fiili zarar) ve ticari kazanç kaybı (yoksun kalınan kar / munzam zarar) nedeniyle, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000,00-TL maddi tazminatın temerrüt tarihi olan 05.03.2025 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, Kayseri 6. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2025/22 D.İş sayılı dosyasıyla yapılan delil tespiti giderlerinin ve yargılama giderlerinin davalıdan tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. Davalı vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde: davacı iddialarının gerçek dışı olduğunu, müvekkilinin dava konusu aracın ithalatçısı değil yalnızca satıcısı olduğunu, müvekkilinin aracı firmanın garanti şartlarına dayalı olarak sattığını, davada husumetin müvekkiline değil aracı ithal eden ... Anonim Şirketi'ne yöneltilmesi gerektiğini, bu nedenle husumet itirazlarının bulunduğunu, davanın dava dışı ithalatçı şirket ... Anonim Şirketi'ne ihbarını talep ettiklerini, araçların her birinin değerinin 4.400.000,00-TL olduğunu, 2 araç ve talep edilen maddi tazminat tutarı dikkate alındığında 8.900.000,00-TL değer üzerinden harç tamamlatılması gerektiğini, dava şartı arabuluculuk aşamasının usulüne uygun yerine getirilmediğini, araçların ... tarihinde davacıya satıldığını ve her birinin 2025 yılı sonu itibariyle 160.000-km yol yaptığını, garanti süresinin dolmasına çok az bir zaman kala dava açılmasının davacının kötü niyetli olduğunun göstergesi olduğunu, delil tespiti dosyasında alınan bilirkişi raporunun bu davada delil olarak kullanılamayacağını, müvekkilinin yokluğunda yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporunun kabulünün mümkün olmadığını, dava konusu araçta üretimden kaynaklı bir ayıp bulunmadığını, davacının aracın yenisi ile değiştirilmesi veya bedel iadesi taleplerinin garanti şartlarına aykırı olduğunu, neticeten öncelikle davanın usulden reddine, esasa girilmesi halinde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; "Yapılan açıklamalar uyarınca somut olay değerlendirildiğinde; dava, taşınır satışından kaynaklı ayıp iddiasına dayalı olarak açılmış olup, davanın TTK'da düzenlenen mutlak ticari dava niteliğinde olmadığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Eş söyleyişle, ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK'nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari dava haline getirmez. Zira, yasa koyucu, ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari dava haline iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlediğinden, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava hâline getirmez. Davaya konu araç alım satım işlemi ... tarihinde gerçekleşmiştir. Dosyaya sunulu Bünyan Vergi Dairesi'nin ... tarihli yazı cevabına göre davacı ...'nun 2025 yılı öncesinde işletme defteri tuttuğunun belirtildiği, bu durumda işlem tarihinde davacının ikinci sınıf tüccar (esnaf) olduğu, tacir olmadığı anlaşılmakla açılan davada asliye hukuk mahkemesinin görevli olacağı (Bknz emsal İstanbul BAM 37. HD 2020/1953 Esas, 2021/800 Karar), görevin kamu düzeniyle ilgili olduğu, usul esastan önce gelir ilkesi gereğince mahkememizin görevsiz olması nedeniyle bu hususların da takdirinin görevli mahkemeye ait olacağı dikkate alındığında mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK.'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş..." gerekçesiyle HMK'nın 114/1-c. maddesi uyarınca göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile HMK'nın l15/2. maddesi gereğince davanın USULDEN REDDİNE,
2-Karar kesinleştiğinde ve istek halinde dava dosyasının görevli KAYSERİ NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'ne tevzi edilmesi için Kayseri Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine karar verilmiştir. İşbu kararı davacı ve davalı vekili süresinde istinaf etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ : Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Dava konusu araçlar ticari nitelikte olup, uyuşmazlık ticari araç satışından kaynaklandığını, davacı tarafından müvekkil şirketten ... tarihinde iki adet ... model ... marka çekici satın alındığını, söz konusu araçlar, nitelikleri ve kullanım amaçları itibarıyla ticari araç vasfında olduğunu, dava konusu araçların ruhsatlarında da araçların ticari nitelikte oldukları açıkça belirtildiğini, uyuşmazlığın niteliğinin belirlenmesi bakımından dava konusu araçların hukuki niteliğinin ve kullanım amacının dikkate alınması gerektiğini, Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında da araç satışından kaynaklanan uyuşmazlıklarda öncelikle dava konusu aracın ticari mi yoksa hususi mi olduğunun belirlenmesi, bu kapsamda araç ruhsat bilgilerinin dosyaya getirtilerek değerlendirilmesi gerektiği kabul edildiğini, somut olayda ise dava konusu iki aracın da ticari nitelikte olduğu ruhsat kayıtlarıyla sabit olduğunu, buna rağmen yerel mahkemece araçların ticari niteliği ve uyuşmazlığın ticari araç satışından kaynaklandığı hususu gerektiği şekilde değerlendirilmemiş; yalnızca davacının geçmiş dönemde işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu yönündeki vergi dairesi yazısına dayanılarak görevsizlik kararı verildiğini, davacı, dava konusu araçları ticari faaliyeti kapsamında kullanmak üzere satın aldığını bizzat dava dilekçesinde kabul ettiğini, davacı, iki adet sıfır kilometre ticari çekiciyi yük nakli faaliyetinde kullanmak üzere edindiğini, araçların niteliği, sayısı, bedeli, kullanım amacı ve davacının yukarıda belirtilen açık beyanı birlikte değerlendirildiğinde, uyuşmazlığın hususi araç satışından kaynaklanan sıradan bir uyuşmazlık olarak nitelendirilmesi mümkün olmadığını, görüldüğü üzere davacı, dava konusu araçları şahsi veya hususi kullanım amacıyla değil, doğrudan ticari faaliyeti olan yük nakli faaliyetinde kullanmak amacıyla satın aldığını bizzat kabul ettiğini, dolayısıyla taraflar arasındaki satış işlemi, ticari nitelikteki araçların ticari amaçla edinilmesine ilişkin olup, davacının da tacir sıfatıyla ve ticari faaliyetinin bir parçası olarak hareket ettiği açık olduğunu, bu itibarla, dava konusu araçların davacının ticari faaliyetinin yürütülmesi amacıyla edinildiği hususu, davacının kendi açık ve bağlayıcı beyanı ile sabit olduğunu, dolayısıyla dava konusu araçların edinilme amacı konusunda herhangi bir tereddüt bulunmadığını, dava konusu araçların ruhsatlarında ticari nitelikte olduklarının belirtilmiş olması da davacının bu beyanını doğruladığını, bu nedenle, uyuşmazlığın değerlendirilmesinde yalnızca davacının vergi kayıtlarındaki defter türünün dikkate alınması, buna karşılık davacının dava dilekçesindeki açık beyanının ve araçların ticari niteliğinin göz ardı edilmesi hukuken kabul edilemediğini, yerel mahkemenin “işletme defteri tutan kişi esnaftır” şeklindeki kabulü hukuken isabetli olmadığını, vergi dairesi yazısının içeriği davacının esnaf olduğunu değil, 2024 yılında ekonomik faaliyet hacminin kanuni hadleri aştığını ortaya koyduğunu, davacının 2024 yılı ekonomik faaliyet hacminin ilgili kanuni hadleri aşmış olması karşısında, yalnızca geçmiş dönemde işletme hesabı esasına göre defter tutmuş olmasından hareketle davacının otomatik olarak “esnaf” kabul edilmesi mümkün olmadığını, burada özellikle vurgulanması gereken husus şu olduğunu, defter tutma şekli, tacir-esnaf ayrımında dikkate alınması gereken unsurlardan yalnızca biri olduğunu, tek ve kesin ölçüt olmadığını, yerel mahkemece ise diğer tüm veriler göz ardı edilerek yalnızca bu husus esas alındığını, öte yandan, Vergi Dairesi Müdürlüğünün cevabi yazısında davacının gelir beyanına ilişkin herhangi bir tutar veya somut veri de bildirilmediğini, dolayısıyla anılan yazıdan; davacının hangi miktarda gelir elde ettiği, ekonomik faaliyetinin gerçek hacminin ne olduğu ve 2024 yılı itibarıyla esnaf işletmesi sınırları içerisinde kalıp kalmadığı açık ve denetlenebilir biçimde ortaya konulamadığını, bu haliyle söz konusu yazının yalnızca “2025 yılı öncesinde işletme defteri tutuyordu” kısmının esas alınarak davacının esnaf olduğunun kabul edilmesi, aynı yazıda yer alan ve 2024 yılı ekonomik faaliyet hacminin kanuni hadleri aştığını ortaya koyan diğer maddi verinin göz ardı edilmesi anlamına geldiğini, davacının 2024 yılındaki faaliyet hacmi ve tacir-esnaf statüsü araştırılmadan görevsizlik kararı verilmesi eksik inceleme niteliğinde olduğunu, yerel mahkemece, davacının gerçekten esnaf olup olmadığına ilişkin yeterli araştırma yapılmadığını, özellikle; davacının 2024 yılı yıllık alış tutarının, 2024 yılı yıllık satış tutarının, varsa gayrisafi iş hasılatının, 2024 yılı bakımından uygulanması gereken esnaf-tacir hadlerinin, davacının ticaret sicili kayıtlarının, esnaf ve sanatkâr sicili ile oda kayıtlarının, varsa ticaret odası kayıtlarının, davacının ticari faaliyetinin niteliğinin, dava konusu araçların davacının ticari işletmesindeki kullanım amacının birlikte değerlendirilmesi gerekirken, yalnızca işletme defteri tutulduğu yönündeki tespitten hareketle görevsizlik kararı verildiğini, oysa Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin yerleşik yaklaşımında da tacir-esnaf ayrımının belirlenmesinde faaliyet hacminin ve ticari faaliyet boyutunun araştırılması gerektiği, gerekli görülmesi halinde bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği kabul edildiğini, bu nedenle yerel mahkemenin eksik inceleme ile davacının esnaf olduğu sonucuna ulaşması ve bu kabule dayanarak Asliye Ticaret Mahkemesinin görevsizliğine karar vermesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesi kararı somut uyuşmazlık bakımından da yol gösterici nitelikte olduğunu, yerel mahkemece, davacının tacir veya esnaf sıfatının belirlenmesi bakımından faaliyetinin niteliği, iş hacmi, ekonomik büyüklüğü ve ticari faaliyet boyutuna ulaşıp ulaşmadığı araştırılmaksızın, yalnızca davacının 2025 yılı öncesinde işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu yönündeki Vergi Dairesi yazısı esas alınarak davacının esnaf olduğu kabul edildiğini, açıklandığı üzere, işletme hesabı esasına göre defter tutulması tek başına esnaf sıfatının varlığını göstermediğini, davacının tacir-esnaf sıfatının belirlenebilmesi için, özellikle 2024 yılı alış ve satış tutarlarının somut olarak tespit edilmesi, ilgili yıl bakımından uygulanması gereken yasal hadlerle karşılaştırılması, davacının faaliyetinin ekonomik hacminin ve niteliğinin belirlenmesi gerektiğini, buna rağmen yerel mahkemece bu maddi veri üzerinde hiçbir değerlendirme yapılmamış, davacının gerçek ekonomik faaliyet hacmi araştırılmadığını, bu yönüyle somut olayda, davacının faaliyetinin esnaf faaliyeti olup olmadığı, iş hacmi itibarıyla ticari faaliyet boyutuna ulaşıp ulaşmadığı ve tacir-esnaf statüsünün ne olduğu kesin biçimde belirlenmeden görevsizlik kararı verildiğini, davacının tacir-esnaf sıfatının belirlenmesinde yalnızca sözleşme tarihindeki defter tutma şekli değil, dava tarihindeki hukuki ve fiili durumu da dikkate alınması gerektiğini, yerel mahkemece, dava konusu araçların ... tarihinde satın alınmış olmasından hareketle, davacının işlem tarihinde işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu tespitine dayanılmış ve bu nedenle davacının “esnaf” olduğu kabul edilmiştir. Ancak davacının tacir-esnaf sıfatının belirlenmesinde yalnızca sözleşme tarihindeki defter tutma şekline dayanılması ve özellikle dava tarihindeki hukuki ve fiili durumunun göz ardı edilmesi isabetli olmadığını, somut olayda dava tarihi itibarıyla davacının hukuki ve ekonomik durumunda önemli bir değişiklik meydana gelmiş olup, Vergi Dairesi Müdürlüğünün cevabi yazısına göre davacı, 2024 hesap döneminde yıllık alış ve satış tutarlarının kanunda belirtilen hadleri aşması nedeniyle ... tarihinden itibaren bilanço esasına göre defter tutmaya başladığını, dolayısıyla, yerel mahkemenin görevsizlik kararına esas aldığı ... tarihli Vergi Dairesi yazısı dahi, davacının 2025 yılı itibarıyla bilanço esasına geçen bir işletme sahibi olduğunu ortaya koyduğunu, buna rağmen mahkemece yalnızca 2024 yılı içerisinde işletme hesabı esasına göre defter tutulmuş olması esas alınarak davacının esnaf olduğu kabul edildiğini, bu yaklaşım, davacının dava tarihindeki gerçek ekonomik ve hukuki durumunun göz ardı edilmesi sonucunu doğurduğunu, karar somut olay bakımından önem arz ettiğini, mevcut uyuşmazlıkta da davacının dava tarihinden önce, 01/01/2025 tarihi itibarıyla bilanço esasına geçtiği Vergi Dairesi yazısı ile sabit olduğunu, buna rağmen yerel mahkeme, davacının dava tarihindeki durumunu ve 2024 yılı ekonomik faaliyet hacminin kanuni hadleri aşmış olmasını değerlendirmeksizin, yalnızca önceki dönemde işletme hesabı esasına göre defter tutulduğu tespitine dayandığını, bu nedenle, davacının tacir-esnaf sıfatının belirlenmesinde yalnızca ... tarihindeki defter tutma şeklinin esas alınması yerine, dava tarihindeki hukuki ve fiili durumunun, 2024 yılı ekonomik faaliyet hacminin ve ... tarihinden itibaren bilanço esasına geçmiş olmasının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini, somut olayda ayrıca müvekkil şirketin tacir olduğu ve dava konusu araçların satışının müvekkil şirketin ticari işletmesi kapsamında gerçekleştirildiği hususunda herhangi bir tereddüt bulunmadığını, buna göre, dava konusu araç satışına ilişkin sözleşme müvekkil şirket bakımından ticari işletmesiyle ilgili ve ticari iş niteliğinde olduğundan, kanunda aksine bir düzenleme bulunmadıkça söz konusu sözleşme davacı yönünden de ticari iş niteliğinde olduğunu, somut olay bakımından TTK m. 19/2, müvekkil şirketin tacir olması, satış işleminin müvekkil şirketin ticari işletmesi kapsamında gerçekleştirilmesi, dava konusu araçların ticari nitelikte olması ve davacının da araçları kendi ticari faaliyeti olan yük nakli faaliyetinde kullanmak amacıyla satın aldığını bizzat kabul etmesi ile birlikte değerlendirildiğinde görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu sabit olduğunu, arz edilen sebeplerle, cevap dilekçemizde yer alan usule ve esasa yönelik beyan ve itirazları tekrarla, fazlaya ilişkin hak ve talepleri saklı kalmak kaydıyla; İstinaf talebinin kabulüne, yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak davanın dava dosyası içerisinde yer alan cevap dilekçesi doğrultusunda reddine, mümkün olmaması halinde yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle ; Yerel mahkemece, müvekkilin, ... Vergi Dairesi'nin ... tarihli yazı cevabına göre 2025 yılı öncesinde işletme defteri tuttuğunun belirtildiği, bu durumda işlem tarihinde müvekkilin ikinci sınıf tüccar (esnaf) olduğu ve TTTK'nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari dava haline getirmediği belirtilerek HMK m. 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine ve dosyanın Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verildiğini, ancak verilen karar hukuka, usule ve somut olgulara aykırı olduğunu, tacir-esnaf ayrımı sadece işletme hesabı esasına göre defter tutulmasına indirgenemediğini, ilk derece mahkemesi, müvekkilin 2025 öncesinde işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu yönündeki vergi dairesi yazısından hareketle müvekkili işlem tarihinde esnaf kabul ettiğini, bu yaklaşım, tacir-esnaf ayrımında tek başına defter tutmayı belirleyici saymak anlamına gelmektedir ki bu, hem TTK’nın sistematiğine hem de dosya kapsamındaki maddi verilere aykırı olduğunu, ilgili mevzuatlar gereğince bir kişinin esnaf mı yoksa tacir mi olduğunun belirlenebilmesi için salt işletme hesabı esasına göre defter tutulmasına değil faaliyetin niteliği, ekonomik büyüklüğü ve ilgili mevzuatta öngörülen parasal sınırlar birlikte değerlendirilmesi gerektiğini, mahkemece verilen karar, görev tespitini somut uyuşmazlığın ekonomik ve hukuki niteliğinden kopardığını, yalnızca defter tutma usulüne odaklanarak tacir-esnaf ayrımını eksik inceleme ile sonuçlandırdığını, ticari dava ve görev değerlendirmesi, tek bir şekli veriye değil; tarafların sıfatına, uyuşmazlığın ticari işletmeyle bağlantısına, işlem tarihindeki fiili ve hukuki duruma, araçların mahiyetine ve faaliyet hacmine birlikte bakılarak yapılması gerektiğini, dosya kapsamındaki diğer veriler de bu iddiaları destekler nitelikte olduğunu, dava konusu uyuşmazlık ticari araç satışından kaynaklandığını, dava konusu araçlar, ... ve ... plakalı, ... model ... marka çekici olup ruhsat kayıtları itibarıyla ticari nitelikte araçlar olduğunu, müvekkil, bu araçları “ticari faaliyetlerini ifa etmek amacıyla” satın aldığını dava dilekçesinde açıkça beyan ettiğini, bu beyan, uyuşmazlığın salt hususi kullanım amaçlı bir araç alımından doğmadığını; doğrudan ticari işletme bağlantılı bir satış ilişkisine dayandığını ortaya koyduğunu, bu olgu karşısında, taraflar arasındaki satış işleminin davalı şirket bakımından ticari iş niteliğinde bulunduğu tartışmasız olduğunu, dava konusu satım işlemi, davalı yönünden ticari işletmesi kapsamında gerçekleşmiş olup, müvekkilin de araçları ticari yük nakli için satın aldığını açıkça beyan etmesi karşısında uyuşmazlığın ticari mahiyetinin göz ardı edilmesi mümkün olmadığını, buna rağmen yerel mahkemece araçların ticari niteliği ve uyuşmazlığın ticari araç satışından kaynaklandığı hususu yeterince değerlendirilmeden, eksik inceleme ve araştırma ile sadece müvekkilin geçmiş dönemde işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu yönündeki vergi dairesi yazısına dayanılarak görevsizlik kararı verilmesi kanuna ve hakkaniyete aykırı olduğunu, vergi dairesi yazısının içeriği müvekkilin 2024 yılında tacir esnaf ayrımında aranan ekonomik faaliyet sınırını aştığını ortaya koyduğunu, müvekkilin araçları satın aldığı ... tarihi itibarıyla yürütülen ticarî faaliyet ve yıl geneline yayılan ciro hacmi, yıl sonunda resmiyete kavuşan bilanço esasına geçiş hadlerini zaten kapsamakta ve oluşturduğunu, faaliyetin niteliği bakımından; dava konusu ticari araçların kullanım amacı düşünüldüğünde bedeli son derece yüksek, organizasyon ve geniş bir sermaye gerektiren işlerin esnaf faaliyeti kapsamına sokulması işin niteliği ile örtüşmediğini, yalnızca şekli bir takvim yılı takibi nedeniyle önceki dönemde işletme hesabı esasına göre defter tutulmuş olması, müvekkilin maddi anlamda bir ticari işletme işlettiği ve tacir olduğu gerçeğini ortadan kaldırmadığını, Vergi Usul Kanuna göre bir kimsenin esnaf sayılması, Ticaret Kanunu yönünden de esnaf kabul edilmesini gerektirmediğini, bu itibarla, dosya kapsamındaki diğer veriler göz önüne alındığında, yalnızca önceki dönemde işletme hesabı esasına göre defter tutulmuş olmasına dayanılarak müvekkilin işlem tarihinde ikinci sınıf tüccar (esnaf) olduğu yönündeki yerel mahkeme tespiti, eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayandığını, eksik verilere dayalı vergi dairesi yazısı esas alınarak verilen hüküm eksik araştırma sonucu alınmış bir karar olduğunu, dava konusu olayda müvekkilin ekonomik faaliyet hacmi, 2024 yılı alış-satış tutarlarının kanuni hadleri aşıp aşmadığı, bilanço esasına geçiş zorunluluğunun doğup doğmadığı ve araçların ticari işletmede kullanım amacı araştırılmadan görevsizlik kararı verildiğini, dava konusu uyuşmazlık her iki tarafında ticari işletmesini ilgilendiren nispi ticari iş ve dava olduğunu, dava konusu ağır ticari çekicileri (tır) doğrudan kendi ticari nakliye ve lojistik işletmesinde kullanmak, ticari filosunu büyütmek ve ticarî kazanç elde etmek gayesiyle satın aldığını, dolayısıyla burada TTK m. 19/2 kapsamındaki "tek taraflı ticari işin diğer tarafa sirayeti" değil; TTK m. 4/1 uyarınca "HER İKİ TARAFIN DA TİCARİ İŞLETMESİNİ İLGİLENDİREN (NİSBİ) TİCARİ İŞ VE DAVA" söz konusu olduğunu, mahkeme, müvekkil yönünden işin ticari işletmeyle olan doğrudan bağını göz ardı ederek hatalı bir hukuki niteleme yaptığını, yerel mahkeme usulden red kararı vererek esasa girmekten kaçınmışsa da, dosyada mevcut deliller uyuşmazlığın doğrudan doğruya ticari işletmeler arası bir ticari davaya dayandığını kanıtladığını, mahkemece aldırılan 01.05.2025 tarihli Bilirkişi Heyeti Raporu, araçlardaki ayıbın basit bir arıza olmadığını, 6502 sayılı Kanun’un 8. maddesi ve TBK m. 219 kapsamında araçtan beklenen faydayı tamamen ortadan kaldıran "Üretimden Kaynaklı Gizli Ayıp" niteliğinde olduğunu teknik verilerle kesin olarak saptadığını, üretimden kaynaklı gizli ayıp; araçların kullanım amacını, taşıma kapasitelerinı ve yarattıkları ekonomik hacimi yani doğrudan doğruya müvekkilin ticari işletmesini ilgilendirdiğini, bu durum taraflar arasındaki ilişkinin alelade bir tüketici/esnaf satışı olmadığını ticari bir iş ortaklığı ve ticari müşteri ilişkisi olduğunu açıkça ortaya koyduğunu, gerek satın alınan araçların ticari niteliği ve kullanım amacı, gerekse Vergi Dairesinin ilgili yazısı ve dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendiren, ticari riskler ve ticari kazanç amacına dayanan özden ticari bir dava olduğu şüphesiz olduğunu, yerel mahkemenin somut olguları görmezden gelerek ve TTK m. 19/2 hükmünü yanlış yorumlayarak verdiği görevsizlik kararı usul, kanun ve hakkaniyete aykırı olup kaldırılması gerektiğini, arz edilen sebepler ve mahkemece resen gözetilecek sebeplerle: Dava dilekçede yer alan usule ve esasa yönelik beyanları tekrarla, fazlaya ilişkin hak ve talepleri saklı kalmak kaydıyla; istinaf talebinin kabulüne, yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak haklı davanın kabulüne, mümkün olmaması halinde yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.Dava; davalı şirket tarafından davacıya satışı yapılan iki adet ticari aracın-çekicinin ayıplı olması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir. Nispi ticari davalar , mutlak ticari dava olmamakla birlikte TTK nun 19(1) gereği her iki taraf için ticari sayılan hususlardan doğan davalar ticari dava sayılır.TTK'nın 5. maddesinde aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli olup, asliye ticaret mahkemeleri ile asliye hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu düzenlenmiştir. Bir yerde asliye ticaret mahkemesi bulunduğu takdirde, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve anılan yasanın 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara asliye ticaret mahkemesinde bakılacağı da hüküm altına alınmıştır.
İlk derece mahkemesince davanın davacının tacir olmaması nedeniyle görevsizlik kararı verilmiştir. Ancak satışa konu araç davalı şirket tarafında satılmış olup; aracın kullanım şeklinin yük nakli ticari olduğu anlaşılmaktadır. TTK 850(3) maddesi "Taşıma işleri; ticari işletme faaliyetidir." hükmünü haizdir. Satıcı şirket tacir olup, eldeki dava, TTK da düzenlenen ticari faaliyette kullanılacak araç satışı ticari satım niteliğinde olduğu, akdi ilişki ticari nitelikte olduğundan uyuşmazlığın TTK hükümlerine göre çözümlenmesi,görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğunun kabulü gerekir. Ticari aracın aynı zamanda bir ticari işletme niteliği de bulunduğu, yargı uygulamasında ticari araç satımı ticari dava, görevli mahkemenin de asliye ticaret mahkemeleri olduğu, uygulanacak hükümlerinde TTK nun 23 vd. maddeleri olduğu yerleşik olarak uygulanmaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık ticari satımdan kaynaklanmaktadır. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2025/6373 Esas 2026/3122 Karar, 2024/6841 Esas 2025/1748 Karar) (Kapatılan 19 HD'nin 2018/2754 Esas- 6192 Karar, 29.11.2018 tarihli, 2016/15756 Esas, 2018/816 Karar 21.02.2018 tarihli, 2016/15330 Esas, 2017/7325 Karar, 2016/4615 Esas, 2017/236 Karar sayılı 18.01.2017 tarihli vd. ilamları).İlk derece mahkemesince yanılgılı değerlendirme ile Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu yönünde karar verilmesi doğru görülmemiştir. Davacı ve davalı istinafı bu yönlerden yerinde görülmekle, HMK'nın 353/1-a.3. maddesi gereğince ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın görevli Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren işbu mahkemeye geri gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davacı ve davalının istinaf başvurusunun ayrı ayrı KABULÜ İLE ,
2-HMK'nın 353/1-a.3 md. Gereğince, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 2026/153 Esas 2026/605 karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-HMK'nun 353/1-a.3 maddesi gereğince ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak, davanın görevli Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde yeniden görülmesi için dosyanın işbu mahkemesine geri GÖNDERİLMESİNE,
4-Davacı ve davalı vekili tarafından yatırılan istinaf karar harcının talepleri halinde taraflara ayrı ayrı iadesine,
5-İstinaf incelemesi duruşmalı olarak yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Davacı ve davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf yoluna başvurma harcının ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
7-HMK'nın 302/5 maddesi gereğince iş bu ilamın kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirilmlerin, HMK'nın 359/4 maddesi gereğince iş bu kararın taraflarına tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, dava dosyası üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 353/1-a.3 maddesi gereğince, KESİN olarak oybirliği ile karar verildi. 05/11/2026