T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2025/283 Esas
KARAR NO: 2026/679
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İstanbul 3. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 19/10/2023
NUMARASI: 2021/102 E. - 2023/160 K.
DAVANIN KONUSU: Tasarıma Tecavüzün - Haksız Rekabetin Tespiti, Men'i, Ref'i, Maddi Ve Manevi Tazminat
Birleşen İstanbul 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2020/379 E. Sayılı Davada
DAVANIN KONUSU: Tasarımın Hükümsüzlüğü Ve Sicilden Terkini
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 16/04/2026
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :
ASIL DAVADA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin 14/09/2015 tarihinde kurulduğunu, "Elektronik ürünleri imalatı, , radyo televizyon yayınları almaya-vermeye yarayan her türlü radyo televizyon, verici, alıcı, anten, anten yükselticisi, yansıtıcı, santral, merkezi sistem ekipmanı, bölücü ve benzeri ürünün tasarım üretim alım-satım pazarlama, ihracat ve ithalatını yapmak" hususlarında faaliyet gösterdiğini, 09/12/2016 tarihinde nevi değiştirerek Limited şirket olduğunu, tasarladıkları ... prizlerini Türkpatent nezdinde ... ve ... numaralar ile endüstriyel tasarım olarak tescil ettirdiklerini, davalı şirketin söz konusu tasarımları izinsiz olarak üretip, satıp, piyasaya sunduklarını, www.....tr adlı web sitesinde "..." başlıklı bölümde tescilli ... prizlerini tanıtıp satışa arz ettiklerini, buna dair İstanbul 1. FSHHM'nin 2017/67 D.İş sayılı dosyası ile delil tespiti yaptırdıklarını, bu dosyadan sunulan 02/08/2017 tarihli bilirkişi raporunda; davalı şirkete ait www.....tr internet sitesinde yer alan ve işyerinde numunesi bulunan prizlerin delil tespiti isteyen tarafa ait ... numaralı çoklu tasarımın 3. ve 5. tasarımı ve ... numaralı tasarımı ile benzer olduğunun" değerlendirildiğini, bu nedenle davalının endüstriyel tasarım haklarına tecavüz teşkil eden eylemlerinin tespitini, önlenmesini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 TL maddi ve 10.000TL manevi tazminatın haksız fiilin tespit edildiği (delil tespitinin yapıldığı) tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile davalıdan tahsiline, davalı aleyhine verilecek mahkeme kararının masrafı davalıya ait olmak üzere kamuya duyurulması için ülke çapındaki gazetelerden 1 tanesinde yayınlanmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: TPMK nezdinde tasarımların ve faydalı model başvuruların tescilinde incelemesiz sistemin geçerli olduğunu, müvekkilinin sattığı ürünlere ilişkin Türk Patent nezdinde 18/02/2013 tarihinden itibaren tescil edilmiş ...numaralı FM belgesine sahip olduğunu, İstanbul 1. FSHHM'nin 2017/67 D.İş sayılı dosyası ile delil tespiti sonucu tanzim edilen raporda bu hususun eksik incelendiğini ve makine mühendisi tarafından incelendiğinde durumun tespit edileceğini, tasarımın yenilik ev ayırt edicilik özelliklerine sahip olmadığını, uygulamadaki tekillik nedeniyle ortak ve mecburi olarak sahip oldukları detaylar dışında FM e konu üründeki farklılıkların mevcudiyetinin görüleceğini, davacının kazanç kaybının olmadığını, bu nedenle davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, kabul etmediklerini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen İstanbul 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2020/379 E. Sayılı Davada Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Haksız tescile ilişkin her türlü tazminat hakları saklı kalmak kaydıyla davalı adına tescilli ... numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne ve bu davanın İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2017/761 Esas sayılı davası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı şirkete usule uygun tebligat yapılmasına rağmen davaya cevap verilmemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk Derece Mahkemesi kararıyla; TPMK nezdinde ... ve ... numaralı tasarımların ...ANONİM ŞİRKETİ adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
Mahkemece itibar edilen 14/06/2022 tarihli bilirkişi kurulu raporunda belirtildiği üzere: Davacı - birleşen davada davalı ...ANONİM ŞİRKETİ adına tescilli ... ve ... numaralı tasarımların; piyasada bulunan çok sayıda benzerlerinden belirgin (ayırt edici) bir farklılığa sahip olmadığı, aynı işi yapan diğer şirketlerin mamulleriyle, tesisatta herhangi bir değişikliğe gerek olmaksızın aynı amaçla, aynı yerde kullanıldığı, yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olmadığı, bu nedenle hükümsüzlük koşulunun oluştuğu kanaatine varıldığından, birleşen DAVANIN KABULÜNE; TPMK nezdinde ...A.Ş. adına tescilli ... ve ... numaralı tasarımların hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, kararın kesinleşmesini mütakip kesinleşmiş karar örneğinin ilgili sicile işlenmek üzere TPMK'na gönderilmesine karar verilmiştir.
Asıl davaya dayanak ... ve ... numaralı tasarımların hükümsüzlük koşulları oluştuğundan, ASIL DAVANIN REDDİNE, karar verilmiştir.
İSTİNAF:
Davacı- birleşen davada davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel mahkemenin asıl davanın reddine verdiği kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, müvekkiline ait tasarımların hükümsüzlüğüne ilişkin birleşen davanın ise kabulüne dair verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava açılmadan önce İstanbul 1. FSHHM’nin 2017/67 D.İş sayılı dosyasıyla yaptırılan delil tespitinde müvekkilinin ... ve ... numaralı tasarım tescil haklarına tecavüz edildiğinin bilirkişi raporuyla saptandığını, yargılama aşamasında alınan ilk bilirkişi raporunun tecavüzü doğrulamasına rağmen mahkemenin çelişkili olan ve teknik yeterliliği bulunmayan ikinci heyet raporuna itibar ettiğini, davalının mahkemeye sunduğu ve müvekkilinin tasarımlarının yenilik vasfını ortadan kaldırdığını iddia ettiği ürün numunelerinin aslında bizzat müvekkili tarafından üretilip diğer firmalara (..., ..., ...) satılan orijinal ürünler olduğunu, davalının bu yolla mahkemeyi yanıltarak algı yönetimi yaptığını, müvekkiline ait tasarımların vidasız yaylı kontak ve kamaya saplamalı bağlantı gibi montaj kolaylığı ile işçilik maliyetini düşüren özgün teknik ve estetik detaylar barındırdığını, mahkemenin ... numaralı çoklu tasarım tescili kapsamındaki beş farklı üründen sadece ikisi hakkında uyuşmazlık bulunmasına rağmen hiçbir talep ve inceleme olmaksızın beş tasarımın tamamını hükümsüz kılarak fahiş hataya düştüğünü, bilirkişi raporlarında tasarımların "faydalı model" olarak nitelendirilmesinin heyetin uzmanlık eksikliğini gösterdiğini, gerekçeli kararın delillerle ilişkilendirilmeden yazıldığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, yeniden bilirkişi incelemesi yapılmasını ve asıl davanın kabulü ile birleşen davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı- birleşen davada davacı istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın dayandığı delil tespiti dosyasının yenilik ve ayırt edicilik incelemesi içermeyip sadece talep üzerine durum saptaması yaptığını, yerel mahkemece hükümsüz kılınan tasarımlar bakımından artık bir tasarım hakkı ihlalinden bahsedilemeyeceğini, davacının ... numaralı tasarımın sadece bir kısmı için hükümsüzlük istendiği iddiasının hatalı olduğunu, aynı başvuru numarası altındaki birbiriyle bağlantılı tüm tasarımlar için hükümsüzlük talebinde bulunulduğunu, mahkemenin bu talep doğrultusunda karar verdiğini, sunulan katalog ve faturaların tasarımların tescil tarihinden çok önce kamuya sunulduğunun kanıtladığını, davacı tarafın bu ürünlerin üreticisi olmasının durumu değiştirmeyeceğini, hoşgörü süresi geçtikten sonra tescil edilen tasarımların yenilik vasfını yitirdiğini, ayrıca ...-Sat ve uydu prizi gibi ürünlerin form, teknik özellik ve boyut bakımından dairesel kablo yapısı gibi teknik zorunluluklar gereği belirli bir formatta üretilmesinin kaçınılmaz olduğunu, bu özelliklerin kısıtlı seçenek özgürlüğü ve teknik mecburiyetler kapsamında kalması nedeniyle tekelleşmeye konu edilemeyeceğini, bilirkişi raporlarının da bu benzerlik zorunluluğunu teyit ettiğini belirterek davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Asıl dava: Davalının eyleminin, davacının tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz - haksız rekabet teşkil ettiğinin tespiti, meni, refi, belirsiz alacak davası hükümlerine göre şimdilik 1.000 TL maddi ve 10.000 TL manevi tazminatın haksız fiilin tespit edildiği 21/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte davalıdan tahsili ile hükmün ilanına ilişkindir.
Birleşen dava: TPMK nezdinde davalı ...ANONİM ŞİRKETİ adına tescilli ... ve ... numaralı tasarımların hükümsüzlüğü ve sicilden terkinine ilişkindir.
TPMK kaydına göre, ... ve ... numaralı tasarımlar, ...Anonim Şirketi adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
10/11/2020 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle:" Davacı adına Türk Patent nezdinde ... numaralı çoklu tasarımın 03/11/2008 tarihinden itibaren tescilli edilmiş olduğu ve tescilin geçerli olduğu, ... numaralı çoklu tasarımın ilk olarak 29/03/2010 tarihinde tescil edildiği ve fakat sadece ... numaralı tasarım (...) için tescilin yenilenmesinin yapılmış olduğu ve sadece bu tasarım için tescilin geçerli olduğu, davalı tarafın; www.....com.tr internet adresinde daha önce inceleme yapılmış olup, ürün grupları altında data prizler ve uydu anten soketleri sayfası ve bu sayfada yer alan ... soketler alt sayfasında yer alan ... soketleri görselleri ile davacıya ait tescilli endüstriyel tasarımlar karşılaştırıldığında, davalının web sitesinde satış için kamuya arz ettiği ürünlerin tasarımlarının davacıya ait olan ... çoklu tasarım belgesinde (3) ve (5) numaralı tasarımlar ile ...numaralı tasarım ile ayrıntılı olarak açıklanan kıyaslama yöntemine göre yapılan değerlendirme sonucunda bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılanacakları ve karıştırılma ihtimalinin bulunduğu, 21/07/2017 tarihinde davalı işyerinde tespit edilen ve üzerinde ... markası bulunan priz örneği ile davacıya ait tescilli endüstriyel tasarımlar karşılaştırıldığında, davacı tarafa ait ... numaralı çoklu tasarım başvurusunda yer alan (3) ve (5) numaralı tasarımlar ile ayrıntılı olarak açıklanan kıyaslama yöntemine göre yapılan değerlendirme sonucunda bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılanacakları ve karıştırılma ihtimalinin bulunduğu, maddi tazminat ise davacının tercih ettiği hesaplama yöntemine göre; sözleşmenin olmaması durumu, davaya konu markanın cirosunun %15'i oranında rakamın emsal lisans bedeli olarak tespitinde; 18.179,10 TL olarak hesaplanığı, manevi tazminatın takdir ve tespitinin Mahkemenin yetkisinde olduğu" belirtilmiştir.
14/06/2022 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: "Birleşen dava yönünden yapılan incelemede, birleşen dava davalısı (esas dava davacısı) şirketin tescile konu tasarım koruma belgelerinin teknik yönden korunmasının uygun olmayacağı ve iptalinin gerektiği, esas dava yönünden yapılan incelemede, davacı-karşı davalı şirketin davalı-karşı davacı şirketten talep edebileceği bir maddi zararının olmadığı, aksi kanaate varılması halinde, dosya üzerinde ve tarafların iş yerlerinde ticari defter ve belgeleri üzerinde mali yönden yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; İstanbul Ticaret Odası'nın bildirmiş olduğu %15 emsal lisans oranı uygulanarak yapılan hesaplamada; dava tarihinden geriye doğru 2 yıllık dönemde davacı/karşı davalının, davalı/karşı davacıdan talep edebileceği maddi tazminat miktarının 43.705,00 TL olduğu, ancak, İstanbul Ticaret Odası'nın bildirmiş olduğu %15 emsal lisans oranının, sektör ayrımı gözetmeksizin, toptan satış piyasasındaki kar oranını göz önünde bulundurarak bildirmiş olduğu matbu emsal lisans oranı olması sebebiyle, heyetimizce yapılan değerlendirmede; emsal lisans oranı %8 olarak öngörüldüğünden, nihai takdir yetkisi Mahkemeye ait olmak üzere, dava tarihinden geriye doğru 2 yıllık dönemde davacı/karşı davalının, davalı/karşı davacıdan talep edebileceği maddi tazminat miktarının 23.309,00 TL olarak hesap edildiği" belirtilmiştir.
28/02/2023 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda özetle: "Raporda açıklandıkları üzere yapılan ek incelemeler sonucunda davacı-birleşen dava davalısının kök rapora yaptığı itirazlarını içeren dilekçesi yönünden yeniden yapılan incelemede, davalı vekilinin dilekçesinde belirtilen tüm hususların kök raporda detaylı şekilde açıklandığı anlaşılmakla kök rapordaki görüşleri aynen devam ettiği sonuç ve kanaatine varıldığı" belirtilmiştir.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 55/1 hükmüne göre tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Tasarım incelenirken tek tek parçalarına bakılmaz, tasarımın genel görünümünü incelenir.
Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde,, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. Ayırt ediciliğin tespitinde temel kıstas genel izlenimden farklılık kıstastır. Yani kıyaslanan tasarımlar arasında genel izlenimde farklılık varsa tasarımın ayırt edici nitelikte olduğu kabul edilebilecektir. O halde bir tasarımın ayırt edici nitelik taşıyıp taşımadığı, onun başka bir tasarım ile karşılaştırılması ile elde edilir. Mülga 554 sayılı KHK’da tasarımın bilgilenmiş kullanıcı anlamında yarattığı belirgin farklılık” çerçevesinde karşılaştırma yapılırken yeni SMK’da “aynı kullanıcıda yarattığı genel izlenim” dikkate alınacaktır. Yani yeni düzenleme ile karşılaştırılan tasarımlar arasındaki farklılık düzeyi düşürülmüş ve böylece belirgin farklılık yerine genel bir farklılık dahi benzerlik için yeterli görülmüştür.
Somut olayda,Hükümsüzlük kararı baştan itibaren sonuç doğuracağından öncelikle birleşen davanın incelendiği, birleşen davanın davacısı tarafından birleşen davalıya ait ... ve ... numaralı tasarımların hükümsüzlüğünün talep ve dava edildiği, dava konusu tasarımların piyasada bulunan çok sayıda benzerlerinden belirgin (ayırt edici) bir farklılığa sahip olmadığı, aynı işi yapan diğer şirketlerin mamulleriyle, tesisatta herhangi bir değişikliğe gerek olmaksızın aynı amaçla, aynı yerde kullanıldığı, yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olmadığı 14/06/2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda tespit edilmiş ise de, bilirkişi heyetinde, tasarım uzmanı ve sektör bilirkişi bulunmadığı anlaşılmakla mahkemece öncelikle bilirkişi heyetine tasarım uzmanı ve sektör bilirkişisi atanmak sureti ile, bilirkişi heyetinden dava konusu tasarımların, tasarım olarak tescilinin mümkün olup olmadığı, tasarımcının seçenek özgürlüğünün de dikkate alınarak, dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edici olup olmadığı konusunda rapor alınarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekir iken eksik inceleme neticesinde karar verildiği anlaşılmıştır.
Tüm bu nedenlerle davacı- birleşen davada davalı istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın esastan incelenmesi için ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı- birleşen davada davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;
2- İstanbul .... Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ...../10/2023 tarih, 2021/... E. 2023/..K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4- İstinaf yasa yoluna başvuran davacı birleşen davada davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,
5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,
6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 16/04/2026