T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/455 Esas
KARAR NO: 2024/964
DAVA/KARŞI DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 27/06/2022
KARŞI DAVA TARİHİ: 28/07/2022
KARAR TARİHİ: 25/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; tarafların------ üzerine beş adet santralin kurulumu hususunda mutabık kaldıklarını, davalı ile adi yazılı şekildeki ------ akdedildiğini, Sözleşme' nin 2. 3. ve 5. maddelerine göre sözleşmenin konusunun ------ kurulumundan ibaret olduğunu eser sözleşmesinin bulunduğu; sözleşme' nin 4. maddesi gereğince ilgili sahada---- gücündeki santralin toplam kurulum bedelinin ------olarak kararlaştırıldığını ancak bu tarihten sonra yapılan görüşmelerde davalının talebi üzerine kumlu------ gücü %10 oranında arttırarak %10 artış ile bedelin toplam tutarın 1.056.000-USD+KDV olarak kararlaştırıldığını sözleşmenin 5.2 fıkrasında asli edimin, yani ----- tamamlanmış ve elektrik üretmek üzere çalışır halde teslimine yönelik olduğunu davacının üstlendiği tüm bu işleri ---- tarihinde eksiksiz şekilde tamamlayarak santralleri kurduğunu ve çalışır hale getirdiğini, --- tarihinde------- ve davalı şirket yetkililerinin de hazır bulunduğu halde geçici kabulün gerçekleştirildiğini böylece sözleşme ile öngörülen tüm işler yerine getirilerek güneş enerjisi santralinin sözleşmeye uygun şekilde tamamlandığını ve teslim edildiği, ancak davalının kendi yükümlülüklerini tam olarak ve zamanında yerine getirmediğini, davacının kendi inisiyatifi ile alacağında bir miktar iskonto yaptığını ve talep edilen KDV tutarının sadece 110.680-USD'den ibaret olduğunu, ancak davalının sadece 1.000.000USD'lik borcunu ödediğini, davalının 02.10.2020 tarihinden beri hiçbir ödeme yapmadığını, davalının 1.056.000 + 110.680 — 1.000.000 = 166.680USD bakiye borcunun bulunduğunu, bedel ödeme borcunun vadelerinin sözleşmenin 6. maddesinde açıkça düzenlendiğini, bedel borcunun ifa zamanı bakımından, sözleşmede bir belirli (kesin) vade öngörüldüğünü, TBK m. 117/II hükmünce bu vadenin dolmasıyla birlikte davalının kendiliğinden borçlu temerrüdüne düştüğünü ve gecikme faizin işlemeye başladığını, öngörülen son vadenin, kalan %10'luk miktarın, tesisin geçici kabulünün yapılmasıyla birlikte 10 iş günü içinde ödenmesi gereğini, şeklinde düzenlendiğini, tesisin geçici kabulü 11.03.2021 tarihinde gerçekleşmiş olduğu üzere en geç 26.03.2021 tarihinde tüm bakiye borç miktarı için temerrüdün gerçekleştiğini davalının sözleşme ekinde kararlaştırılmış olan bakım işlerine ilişkin ücret alacakları için düzenlenmiş faturaların bedellerini de ödemediğini davalının ayıplı ifa iddiasını ileri sürdüğünü, sözleşmenin 5.11 maddesine uygun şekilde santralin geçici kabulünün gerçekleştirildiğini ve Geçici Kabul Tutanağı ’ nın da düzenlendiğini, ayıp iddialarının asılsız olduğu sözleşmeden doğan, güneş enerjisi santrali kurulumuna ilişkin bakiye bedel alacağı için şimdilik 1.000 USD kısmına isabet eden kısmının temerrüt tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ----- müvekkil adına ----- tesisi kurulması ve tesisin arazisi ile teslimi için taraflar arasında---- sözleşmesinin kurulduğunu, sözleşmenin ---- temel teknik özellikleri yer alan---- kurulumu, onarımı, geçici kabulün yapılması, ------- kurulumu ile ilgili planlama, tesis, üretim, nakliye, montaj, devreye alma, işin bir bütün olarak tamamlanması ve tüm revizyonlar anahtar teslim esasına göre tamamlanması hususunun kararlaştırıldığını, tesisin yetkili elektrik şirketince--- tarihinde yapıldığını, sonrakisüreç içerisinde tesisin devri, ayıp ve eksiklikler konularında anlaşmazlık çıkınca davalı tarafından davacıya-------- (üretim kaybı ve fatura kesilmesi ihtarı) nolu ihtarnamelerin gönderildiğini ve sözleşmeye aykırılıkların giderilmesinin istendiğini, aykırılıkların giderilmediğini, davacının alacaklı olmadığını, dava konusu sözleşmenin bedeli KDV hariç 960.000USD (madde 4) olup söz konusu ----işinin yatırım teşvik kapsamında KDV'den muaf olduğunu, hal böyleyken (iş her ne kadar KDV' den muaf olsa da ----------yapımı sırasında davacının kullanmış olduğu makine ekipman ve işçilik, elektrik sarfiyatı vs hizmetler nedeniyle az da olsa KDV çıkabileceği ihtimali nedeniyle) davalı tarafından davacı şirkete 1000.000USD ödeme yapıldığını, açıklanan nedenle bakiye borç iddiasının kabul edilmediğini ayrıca davacı 110.680USD KDV alacağı olduğunu iddia etmekte ise de davacının dosyaya bu hususu ispat eden herhangi bir faturayı sunmadığını, diğer yandan ------- maddesinde yer verilen 3065 sayılı Kanunun 7394 sayılı Kanunla değişik geçici 37. maddesindeki “İmalat sanayii ile turizme yönelik yatırım teşvik belgesi sahibi mükelleflere belge kapsamındaki inşaat işlerine ilişkin mal teslimleri ve hizmet ifaları 31/12/2025 tarihine kadar katma değer vergisinden müstesnadır" hükmü uyarınca KDV’den muaf olduklarını, herhangi bir fatura ibraz edilmediği için çıkacak KDV’nin miktarının bilinmesinin de mümkün olmadığını, davacının 110.680USD KDV alacaklı olmadığını, öte yandan TTK m. 21 hükmünce davacının, talebini hangi işi ya da işleri ne zaman yaptığını göstermek ve yapıldığı iddia edilen bu iş ve işler karşılığında kestiği fatura ya da faturaları ibraz etmek suretiyle belirli kılması gerektiğini, davacının talebini belirlemek için dosyaya herhangi bir faturanın sunulmadığını, davacı taraf sözleşme bedelinin yüzde 10 artırıldığını da iddia etse de sözleşmenin 4. Maddesi ------ anahtar teslim toplam kurulum ve enerji nakil hattı bedeli ------------- şeklinde olduğunu ve bedel artırımı konusunda taraflarca yapılan başkaca bir sözleşmenin de bulunmadığını, davacının geçici kabulün ------tarihinde yapıldığından bahisle davalının -------- tarihi itibariyle tüm bakiye borç miktarı için temerrüdün gerçekleştiğini iddia etse de ------- itibariyle muaccel bir borcun olup olmadığı hususunda davacının hangi iş ve hizmet için hangi tutarda fatura kestiği bilinmediği için ne kadar bakiye kaldığı hususunun belirlenemediğini, dolayısıyla ne kadar borç kaldığı bilinemeyeceği için muacceliyet araştırmasının da yapılamayacağını, aykırılığın iddia edildiği 6. Madde hükümleri incelendiğinde işin bedeli sözleşmenin 4. Maddesi uyarınca bir ------- olup davalının, davacı şirkete -------------- gönderdiğini, temerrüttün başladığı iddia edilen tarihin ise çok daha sonra bir tarih olan 26.03.2021 tarihi olduğunu, davalının borcunu bu tarihten çok önce hem de fazlasıyla ödediğini davacının sözleşmeye ilişkin yükümlülüklerini gereği gibi ifa etmediği ve tesisleri ayıplı olarak inşa ettiğini, davacının KDV için fatura kesmesi ve çıkan KDV'nin davalının fazladan ödediği 40.000USD'den fazla olması durumu söz konusu ayıpların giderilmemesi nedeniyle çıkması muhtemel fazla KDV yönünden ödemezlik def'i ileri sürdüğünü, tesislerin teslim edildiğine dair teslim tesellüm belgesi düzenlenmediğini, davacı tarafından herhangi bir faturanın da kesilmediğini, yapı kullanım izin belgesi alınamadığını ve bu nedenle inşaatın hukuken bitmiş sayılmadığını bu nedenlerle davacı tarafça açılan asıl davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiş olup, karşı dava taleplerinde ise------- ruhsatlarının 01.03.2021 tarihinde davalı şirketlerin üzerine yapıldığını ------------ davalının sözleşmeye ilişkin yükümlülüklerini gereği gibi ifa etmediğini, ayıplı olarak inşa edildiğini, davacı tarafından davalıya --------------yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderilerek sahada bulunan ayıpların giderilmesi talep edildiğini, sözleşmenin 18. maddesi uyarınca karşı davalının sözleşmeye aykırı davranması sonucu oluşan bütün zararların tazmini gerektiğini, işin bitirildiği iddia edilse de işin bitirildiğini gösteren herhangi bir faturanın sunulmadığını, sözleşmenin 6.1. maddesi gereği faturaları yatırım teşvikleri kapsamında Geçici kabul öncesi kesmek yükümlülüğü altında olan davacının, işin bitirilmesi nedeniyle kesmiş olması gerektiği faturaların sunulması gerektiğini, karşı davalıya ----------- ihtarnamede de belirtildiği üzere karşı davalının sözleşmeden ve bakım sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmediği için davacının zarara uğradığını, anahtar teslimi esasına göre akdedilen sözleşmenin 2. Maddesine göre yapılan ---------- kurulumu ve arazisi ile teslimi işi anahtar teslim sözleşmesi olduğunu ve sistemin bütününü kapsadığını, karşı davacı tarafından ayıp tespiti yaptırılıp karşı davalıya ihtar edilmesine ve sözleşmenin 8.4. Maddesi uyarınca hatalı ve arızalı ürünlerin 30 gün içerisinde davacı tarafından değiştirilmesi gerekmesine rağmen karşı davalı tarafından bu hükme de uyulmayarak sözleşmeye aykırılık oluşturulduğunu, sözleşmenin 7.12. maddesi gereğince hatalı uygulama ve tesisat nedeniyle şebeke bağlantısı şartlarının sağlanamamasından yüklenici firma direkt sorumluyken yüklenici firmanın bağlantı noktası (tüketici sayacı) tesis etmemesinden dolayı karşı davacının yaklaşık 2 ay süren bir elektrik üretiminden gelir elde edemediğini ve bu nedenle kayba uğradığını, karşı davalının ihmal ve kusuru nedeniyle sisteme tüketim sayacı dahil edilmemesi (ve bakım sözleşmesi gereği tesisin bu eksiğinin hemen tespit edilip karşı davalı şirket tarafından giderilmemesi) nedeniyle karşı davacının tesiste Nisan- Mayıs 2021 tarihlerinde üretilen elektriğin parasını devletten alamadığını, bu nedenle zarara uğradığını, --------üretim kaybı oluştuğunu, karşı davalı fatura kesmediğinden karşı davacının kdv zararının oluştuğunu, karşı davalıya ------ sayılı ihtarnamede de belirtildiği üzere -------- sırasında karşı davalının kullanmış olduğu makine ekipman ve işçilik, elektrik sarfiyatı vs hizmetlerin tamamı için davalı tarafından faturanın kesilmediğini, bundan dolayı karşı davacının KDV zararının oluştuğunu, sözleşme hükümleri gereği davalı tarafından bahsi geçen faturalar kesilmiş olsaydı karşı davacının makine ekipman ve işçilik, elektrik sarfiyatı vs hizmetler için alacağı bu faturalarda KDV ödediğinin görüleceğini ve bu nedenle KDV alacağının doğacağını, karşı davalının kusur ve ihmali nedeniyle oluşan söz konusu zararın da karşı davalı tarafından ticari işlerde uygulanacak temerrüt faizi ile tazmin edilmesi gerektiğini, karşı davacının zamanından önce yapmış olduğu ödemeler nedeniyle erken ödeme indirimi hakkı olduğunu, karşı davacının dava konusu iş için 02.10.2020 tarihinde karşı davalıya 1.000.000USD ödediğini, oysa tesisin karşı davalı tarafından 11.03.2021 tarihinde geçici kabule sunulduğunu, tacir olan karşı davacının yapmış olduğu erken ödeme nedeniyle indirim isteme hakkı bulunduğunu, karşı davalının bakım sözleşmesinin gereğini yerine getirmediğinin beyan edildiğini ve - hakkın doğduğu tarihten itibaren başlamak üzere karşı davalının taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı davranması sebebiyle meydana gelen tüm zararlar için şimdilik 20.000TL.lik alacağın ticari işlerde uygulanacak temerrüt faiziyle ödenmesine, ayıp nedeniyle oluşan zararın ticari işlerde uygulanacak temerrüt faizi ile ödenmesine, Mart 2021 ve Nisan 2021 üretim dönemine ait karşı davalının kusurundan dolayı Devlete satılamayan elektrik bedeli nedeniyle oluşan zararın tespit ettirilerek ticari işlerde uygulanacak temerrüt faizi ile ödenmesine, --------- yapımı sırasında karşı davalının kullanmış olduğu makine ekipman ve işçilik, elektrik sarfiyatı vs. hizmetlerin tamamı için karşı davalı tarafından kesilmesi gereken faturaların düzenletilmesi suretiyle karşı davacı açısından oluşan KDV zararının ticari işlerde uygulanacak temerrüt faiziyle ödenmesine, sözleşme nedeniyle karşı tarafa ödenen 1.000.000USD bedelin, sözleşmenin 6. maddesinde gösterilen plana göre zamanından önce ödenen kısmının ve bu nedenle indirilecek tutarın tespit edilerek ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Mahkememizce taraf delilleri toplanmış; ---- dava konusu geçici kabul tutanaklarının onaylı sureti, ------davacı ve davalı şirketlerin tescil bilgileri istenilmiş, Mahkememizce ---------Nöbetçi Asliye Ticaret Makemesine talimat yazılarak iddia ve savunmanın değerlendirilmesi ve tespit edilen uyuşmazlık konularında güneş enerji sisteminin bulunduğu mahalde inceleme yapmak suretiyle hüküm kurmaya elverişli, usul ve yasaya uygun rapor tanzimi açısından 1 fen, 2 elektrik mühendisi ve 1 inşaat mühendisi bilirkişiden oluşan bilirkişi heyeti eşliğinde keşif yapılması istenilmiş, keşfe binaen hazırlanan bilirkişi heyet raporu taraflara tebliğ edilmiş, taraf vekillerinin rapora yönelik itirazlarının değerlendirilmesi hususunda aynı heyetten ek rapor alınmış; tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde mali müşavir bilirkişi vasıtasıyla inceleme yaptırılmış, sonrasında Mahkememizce atanan bilirkişi heyetine, bir elektrik mühendisi, bir inşaat mühendisi ve bir mimar bilirkişinin eklenmek suretiyle, bilirkişilerden talimat mahkemesince hazırlanan ek ve kök raporda uzmanlık alanlarına girmeyen ve değerlendirme yapılmayan konular ile tarafların itirazlarında yer alan hususlar ile dosya kapsamındaki fatura içerikleri ile yapılan işlerin uyumu hakkında ve iddia olunan ayıpların tüm dosya kapsamı itibari iledeğerlendirilmesinin istenilmesi hususlarında, hüküm kurmaya ve denetime elverişli rapor alınarak, taraflara tebliğ edilmiştir.Davacı/karşı davalı vekili ----olarak ıslah etmiş olup, ıslah dilekçesi davalı karşı davacı tarafa tebliğ edilmiştir.Davalı/karşı davacı vekili ----- tarihli ıslah dilekçesi ile karşı davasındaki taleplerinden hakkın doğduğu tarihten itibaren başlamak üzere karşı davalının defterinde görünen ------- alacaklarından; yine karşı tarafın defterine göre borçları olarak görünen 199.915,91 TL nin çıkarılması suretiyle bulunacak 6.476.760,68 TL nin,müvekkilinin tacir olması nedeniyle avans faiziyle birlikte karşı davalıdan alınarak müvekkili karşı davacıya verilmesi, dilekçeleri kapsamında ve bilirkişice tespit edilen ayıplar nedeniyle oluşan 7.000.-TL + 1.260.-TL %18 KDV= 8.260 TL zararın avans faizi ile karşı davalıdan tazmini, anahtar teslim kapsamında olan tesise tüketici sayacı koymayarak müvekkilini ----- üretim zararına uğratan davacı karşı davalının yol açtığı bu zararın da ticari işlerde uygulanacak temerrüt faizi ile davacı karşı davalıdan alınarak müvekkiline verilmesi, davacı karşı davalı ------- firmasının müvekkilinin avans hesabından müvekkili namına satın aldığı, tesise takılan cihaz ve aletlerin alınış tarihindeki KDV lerinin bilirkişice araştırılarak; karşı dava ıslah dilekçelerinin 4. maddesinde izah edildiği şekilde ortaya çıkan KDV zararının tespit edilerek avans faiziyle karşı davalıdan tazmin edilmesi, sözleşme nedeniyle karşı tarafa ödenen 1.000.000,00 USD bedelin, sözleşmenin 6. maddesinde gösterilen plana göre zamanından önce ödenen kısmının ve bu nedenle indirilecek tutarın müvekkiline ödenmesi şeklinde ıslah etmiş, işbu ıslah dilekçesi de davacı karşı davalı tarafa tebliğ edilmiştir.Dava ve karşı dava; taraflar arasındaki --------- sözleşmesi kapsamında alacak istemine ilişkindir.Taraflar arasında imzalanan, ----- maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğinde olup, uyuşmazlığın, eser sözleşmesi hükümlerine göre değerlendirilip çözülmesi gerekli ve zorunludur. 6098 Sayılı TBK'nın 470. maddesi, "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir." hükmünü; aynı kanunun 471. maddesi,"Yüklenici, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır.Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır.Yüklenici, meydana getirilecek eseri doğrudan doğruya kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür. Ancak, eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımıyorsa, işi başkasına da yaptırabilir.Aksine âdet veya anlaşma olmadıkça yüklenici, eserin meydana getirilmesi için kullanılacak olan araç ve gereçleri kendisi sağlamak zorundadır." hükmünü; aynı kanunun 479/1. maddesi ise; "İşsahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur." hükmünü düzenlemiştir.6098 sayılı TBK'nın 97. maddesi de, "Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir." düzenlemesini içermektedir.TMK'nın 6. maddesi, "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." hükmünü içermekte olup, taraflar iddialarını kanıtlamakla yükümlüdür.Somut olayda; taraflar arasında imzalanan -------- ilişkisi kurulduğu hususunda ihtilafbulunmamaktadır. Uyuşmazlık; tarafların sözleşme gereği edimlerini zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirip getirmedikleri ve birbirlerinden alacaklı olup olmadıkları üzerinde toplanmaktadır. Asıl dava dosyasında davacı taraf, davalı ile imzaladıkları sözleşme gereği edimlerini yerine getirdiğini, ancak davalı tarafça sözleşme gereğinin yerine getirmediği iddiasıyla bakiye bedel alacağını talep etmekte, davalı ise davacının üstlendiği işleri ayıpsız ve sözleşmeye uygun yerine getirmediğini, taraflar arasında bedel artırımı konusunda başkaca bir sözleşme bulunmadığını ve davacı tarafa bakiye borçları bulunmadığını öne sürmekteyken, süresinde açtığı karşı davasında davacı tarafın yukarıda bahsedilen sözleşme uyarınca yükümlülüklerini gereği gibi ifa etmediği ve tesisleri ayıplı inşa ettiği iddiasıyla davacı/karşı davalının özleşmeye aykırı davranması sebebiyle müvekkili uhdesinde meydana gelen tüm zararların, ayıp nedeniyle oluşan zararın, ---- üretim dönemine ait davacı/karşı davalının kusurundan dolayı devlete satılamayan elektrik bedeli nedeniyle oluşan zararın, ----- sırasında davacı/karşı davalının kullanmış olduğu makine ekipman ve işçilik, elektrik sarfiyatı vs hizmetlerin tamamı için davcaı/ karşı davalı tarafından kesilmesi gereken faturaların düzenletilmesi suretiyle karşı davacı açısından oluşan KDV zararının, sözleşme nedeniyle karşı tarafa ödenen 1.000.000,00 USD bedelin ve sözleşmenin 6. maddesinde gösterilen plana göre zamanından önce ödenen kısmının ve bu nedenle indirilecek tutarın tazminini talep ettiği görülmektedir.Mahkememizce bilirkişi heyeti eşliğinde mahallinde keşif yapılarak ve tarafların ticari defterleri incelenmek suretiyle iki ayrı bilirkişi heyetinden raporlar alınmış olup; keşfe binaen hazırlanan kök ve ek raporları toparlayıp, taraf itirazlarını değerlendiren ve Mahkememizce de hükme esas alınan-----tarihli bilirkişi heyet raporuna göre; taraflar arasında adi yazılı şekilde ---- başlıklı sözleşmenin kurulduğu; sözleşmedeki irade açıklamaları incelendiğinde sözleşmenin TBK m. 470 hükmü gereğince eser sözleşmesi olduğu ve buna göre davacı ------ işsahibi sıfatını haiz olduğu; sözleşmenin 4. maddesinde ----- teslimine ilişkin kurulum ve enerji nakil hattı bedelinin KDV hariç 960.000 USD olduğunun kararlaştırıldığı; sözleşmenin 7.5 maddesinde ise işin teslim süresinin, sözleşmenin 7.2 maddesinde tanımlanan işin başlangıç tarihi itibariyle 24 ay olduğunun kararlaştırıldığı, sözleşmenin 7.2 maddesinin “Kurulum Madde 2'de tanımlanan Saha'da İşveren tarafından Yüklenici " ye yer teslim tutanağı ve madde 6.1 tanımlanan avans ödemesi ile başlayacaktır.” şeklinde olduğu; bu ifadeden teslim süresinin ne olduğunun açıkça tespit edilemediği, ayrıca taraflar arasında adi yazılı şekilde ------- başlıklı sözleşmenin kurulduğu; işletme, izleme, analiz, raporlama, bakım, onarım, uzaktan izleme gibi işlerinin kararlaştırıldığı; sözleşme süresinin bir yıl olduğu ve aylık 1.460 USD+KDV ödeneceğinin belirlendiği, davalı/karşı davacı tarafından davacı/karşı davalıya ----- yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiği ve ----- yapım işine ilişkin eksik ve ayıplı işin tespit edildiğinin, sözleşmeye aykırılığın ihtarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde giderilmesinin talep edildiği, davalı/karşı davacı tarafından davacı/karşı davalıya ----- yevmiye numaralı ihtarnamenin de gönderildiği ve bu ihtarname ile de -------- üretim dönemine ilişkin olarak davacı/karşı davalının ihmali ve kusuru dolayısıyla tahsil edilemeyen fatura bedellerinin 7 gün içinde yasal faizi ile ödenmesinin, ekipman, işçilik, elektrik sarfiyatı vs. hizmetlerin tamamının faturasının kesilmesinin, aksi halde uğranılan zararların tazmininin talep edileceğinin beyan edildiği, işbu ihtarnamelerin tebliğ tarihlerinin dosya kapsamından anlaşılamadığı; her ne kadar davalı/karşı davacı tarafça, davacı/karşı davalı tarafın iş bedelinin %10 artırıldığına yönelik iddiası kabul edilmemiş ise de; başlangıçta sözleşme kapsamında --- olan işe ait projenin ---- düzenlendiği ve ----- onaylandığı, tesisin projesine göre ------- olarak yapıldığı, kabulünün de onaylanan projeye uygun olarak yerine getirildiği, kabul evraklarıyla birlikte dağıtım şirketi ile sistem kullanım anlaşmasının imzalandığı süreç değerlendirildiğinde davalı/karşı davacının %10 artışa ilişkin bilgisinin olduğu kanaatine varıldığı, taraflar arasındaki sözleşme kapsamındaki tüm işler ve %10 artış işleri dahil olmak üzere tüm işlerin davacı/karşı davalı tarafından tam ve eksiksiz tamamlandığı, %10 artış dahil olmak üzere ------- teknik elemanlarınca kabulünün yapıldığı, dağıtım şirketi ile sistem kullanım anlaşması da imzalanarak üretilen enerjinin dağıtım şebekesine verildiği ve üretilen enerjinin ----- mevzuatına uygun olarak davalı/karşı davacı tarafından satıldığı, santralin anahtar teslim bedelinin KDV hariç 960.000 USD olduğu; %10 artışının DC kısmı bedelinin 960.000 USD x 0,70= 672.000 USD olarak hesaplandığı, tesis DC gücünün %10 artması ile ek yatırım bedelinin 672.000 USD x 0,10=67.200 USD (KDV hariç) olduğu, buna göre; davacı/karşı davalı tarafça yapılan iş bedelinin 960.000 USD +67.200 USD = 1.027.200 USD ye KDV tutarı 184,896 USD ilavesiyle toplam 1.212.096,00 USD olarak hesaplandığı, davalı/karşı davacının, davacı/karşı davalıya 1.000.000,00 USD ödediği, dolayısıyla davacı/karşı davalının, davalı/karşı davacıdan toplam alacak toplamının 1.212.096 USD — 1.000.000 USD= 212.096,00 USD olarak hesaplandığı. tesiste 1 adet panelin davacı/karşı davalı tarafından yenisi ile değiştirilmesinin gerektiği, söz konusu panelin yapım bedelinin de 7.000,00 TL + KDV olarak hesaplandığı, tesisin rüzgâr yükünün doğru hesaplanıp hesaplanmadığı konusunda, statik hesap ve projeler, ilgili kurumlar ve enerji dağıtım kurumları tarafından incelendiğinde rüzgâr yükünün hususunun da değerlendirildiği, buna göre gerekli teknik incelemeler yapılarak proje onaylandığı, bu sebeple tesisin rüzgâr yükünün doğru hesaplandığı kanaatinin oluştuğu, statik hesap ve projelerin enerji dağıtım kurumları tarafından incelenmiş olması gerektiği, buna göre gerekli teknik incelemeler yapılarak projenin onaylanmış olduğu, bu sebeple projelendirmenin teknik olarak doğru yapıldığı kanaatine varıldığı yapılan işte gizli ayıp olmadığı, davalı/karşı davacının gönderdiği ihtarnamedeki belirtilen hususların ayıplı olmadığı, sonuç olarak davacı/karşı davalının, davalı/karşı davacıdan talep edebileceği asıl alacağın toplam 212.096,00 USD olarak hesaplandığı, işbu bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun ve hüküm kurmaya-denetime elverişli bulunması nedeniyle rapor doğrultusunda asıl dosya davasının kabulü ile 1.000 USD alacağın dava tarihinden, 211.096,00 USD alacağın 01/07/2024 ıslah tarihinden itibaren 1 yıl vadeli USD cinsi mevduatın devlet bankalarının uyguladığı en yüksek faiz uygulanmak suretiyle davalı karşı davacıdan alınarak davacı karşı davalıya ödenmesine dair karar vermek gerekmiştir.
Karşı dava yönünden yapılan değerlendirmede ise; davalı/karşı davacı tarafından, davacı/karşı davalının gizli ayıplı ifada bulunduğu iddia edilmiş ise de hükme esas alınan teknik bilirkişi raporları uyarınca, dava konusu sözleşme kapsamında yapılan işlerde gizli ayıp bulunmadığı, davacı/karşı davalının sözleşmeye aykırı davranması sebebiyle hakkın doğduğu tarihten itibaren başlamak üzere meydana gelen tüm zararların tazmini talep edilmiş ise de yapılan teknik tespitler sonucunda, tesiste sadece 1 adet panelin davacı/karşı davalı tarafından yenisi ile değiştirilmesi gerektiği, söz konusu panelin yapım bedelinin 7.000 TL +1.260 TL KDV=8.260,00 TL olarak hesaplandığı, yine karşı davada ------- dönemine ait, davacı/karşı davalının kusurundan dolayı devlete satılamayan elektrik bedeli nedeniyle oluşan zararın tespit ettirilerek ödenmesi talep edilmiş ise de teknik yönden yapılan inceleme neticesinde böyle bir zararın oluşmadığı kanaatine varıldığı, ------yapımı sırasında karşı davalının kullanmış olduğu makine ekipman ve sarfiyatı vs. hizmetlerin tamamı davacı/karşı davalı tarafından kesilmesi gereken faturaların düzenletilmesi suretiyle karşı davacı açısından oluşan KDV zararının ödenmesine ilişkin talebinin ise, KDV fatura düzenlendiği anda doğan ve idare adına tahsil edilerek idareye ödenen bir vergi türü olup, davacı/karşı davalı yanca faturaların düzenlenmesi halinde, davalı/karşı davacının faturalarda tahakkuk edecek KDV nedeniyle davacı/karşı davalı şirkete KDV ödeme yükümlülüğü doğacağından ve ödediği KDV'yi indirim konusu yapabileceğinden, davacı/karşı davalıya KDV ödeme yükümlülüğü doğmayan davalı/karşı davacının bu talebinin yerinde olmadığı kanaatine varıldığı, deşme nedeniyle karşı tarafa ödenen 1.000.000USD bedelin, sözleşme nedeniyle karşı tarafa ödenen 1.000.000,00 USD'nin sözleşmenin 6. Maddesinde belirtiler plana göre zamanından önce ödenen kısmın ve bu nedenle indirilecek tutarın ödenmesi talebi yönünden ise; davalı/karşı davacı tarafından 20.10.2020 tarihinde davacı/karşı davalıya 1.000.000 USD'nin banka yoluyla ödendiği, “erken ifaya” ilişkin olarak TBK'nun 96 .maddesi hükmü “Sözleşmenin hükümlerinden veya özelliğinden ya da durumun gereğinden tarafların aksini kastettikleri anlaşılmadıkça borçlu, edimini sürenin sona ermesinden önce ifa edebilir. Ancak, kanun veya sözleşme ya da âdet gereği olmadıkça borçlu, erken ifada bulunması sebebiyle indirim yapamaz." şeklinde olup taraflar arasındaki sözleşmede eser bedelini ödeme borcunun erken ifası halinde indirim yapılacağına ilişkin bir hükme de rastlanmadığından, davalı/ karşı davacının erken ödeme nedeniyle indirim talep edemeyeceği sonuç ve kanaatine varılmakla, sonuç itibariyle karşı davanın kısmen kabulü ile tesiste değiştirmesi gereken 1 adet panelin KDV dahil toplam bedeli olan 8.260,00 TL'nin 28/07/2022 karşı dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM (Yukarıda Açıklanan Nedenlerle):
1-Asıl dosya davasının kabulü ile 1.000 USD alacağın dava tarihinden, 211.096,00 USD alacağın 01/07/2024 ıslah tarihinden itibaren 1 yıl vadeli USD cinsi mevduatın devlet bankalarının uyguladığı en yüksek faiz uygulanmak suretiyle davalı karşı davacıdan alınarak davacı karşı davalıya ödenmesine,
2-Karşı davanın kısmen kabulü ile 8.260,00 TL'nin 28/07/2022 karşı dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
3- ASIL DAVA DOSYASI YÖNÜNDEN:
a-)Harçlar kanunu uyarınca alınması gereken 252.169,92 TL harçtan peşin yatırılan toplam 118.102,32 TL hacın mahsubu ile bakiye 134.067,60 TL karar ve ilam harcının davalı karşı davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
b-)Davacı karşı davalı tarafından yapılan 382,52 TL dava açılış masrafı, 117.812,00 TL ıslah harcı ile 24.447,50 TL yargılama masrafı toplamı 142.642,02 TL yargılama giderinin davalı karşı davacıdan alınarak davacı karşı davalıya ödenmesine,
c-)Davacı birleşen dosya davalısı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 439.324,17 TL vekalet ücretinin davalı karşı davacıdan alınarak davacı karşı davalıya ödenmesine,
d-)Suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davalı karşı davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-KARŞI DAVA DOSYASI YÖNÜNDEN:
a-) Harçlar kanunu uyarınca alınması gereken 615,40 TL harcın peşin yatırılan harçtan bahsubu ile arta kalan 119.729,60 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalı karşı davacı tarafa iadesine,
b-)Karşı dava dosyasında, davacı tarafından yapılan 615,40 TL harç gideri ve 4.608,00 TL yargılama masrafı toplamı 5.223,40 TL yargılama giderinden kabul-ret oranına göre hesaplanan 5,56 TL yargılama giderinin davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacı tarafa ödenmesine, geri kalanının davalı-karşı davacı üzerinde bırakılmasına,
c-) Karşı dava dosyasında davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 8.260,00 TL vekalet ücretinin davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacı tarafa verilmesine,
d-)Karşı dava dosyasında, davacı karşı davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 636.634,69 TL vekalet ücretinin davalı karşı davacıdan alınarak davacı karşı davalı tarafa verilmesine,
5-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı HMK md. 333 uyarınca karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair; davacı karşı davalı vekilleri ile davalı karşı davacı vekilinin yüzüne gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde ------ Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/12/2024