T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/160 Esas
KARAR NO : 2024/869
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/03/2023
KARAR TARİHİ : 17/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu dava dilekçesini özetle; Dava konusu çekler keşideci ... Şti. tarafından tanzim edilerek lehtarın adresinin farklı şehirde olması sebebiyle ... Kargo aracılığıyla davacı son yetkili hamil ... … Şti. ne gönderildiğini, çeklerin taşıma esnasında kargo şirketi tarafından kaybedilmiş olduğunu, çeklerin hırsızlık olayı sonucu kötü niyetli davalıların eline geçtiğini, yaşanan hırsızlık olayı sırasında yetkili ve son hamil sıfatına haiz olan ... Şti. tarafından TTK nın 651. Maddesi uyarınca ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... E sayılı dosyası ile zayi davası açıldığı, anılan dosyada yargılama devam ederken zayi talep edilen 86.000,00 TL miktarlı çekin davalıların elinde olduğunun ikrar edildiğini, 51.767,63 TL miktarlı çekin de davalılar elinde olduğu bankadan temin edilen suretinden tespit edildiğini, ... Ticaret Ltd. Şti. tarafından ... A.Ş. ne ait ... seri numaralı İzmir keşide yeri, 15.02.2023 tarihli 86.000,00 TL bedelli çek, T.C. ... Bankası A.Ş. ne ait ... seri numaralı 51.767,63 TL bedelli çekleri ... adına düzenlendiğini, söz konusu çeklerin davalılar tarafından kötü niyetli olarak iktisap ettiklerini, oysa davalılarla her hangi bir ticari ilişkinin mal alış satışının olmadığını, davalı firmaların tanınmadığını, davalılara kargo hırsızlığı ile elde edilen çok sayıda çeklerle ilgili olarak husumet yöneltildiğini, davalı ... Şti. aleyhine 23 farklı dosyada suç duyurusunda bulunulduğunu, Davalı ... Şti aleyhine 4 farklı dosyada suç duyurusunda bulunulduğunu, Davalı ... aleyhine 15 farklı dosyada suç duyurusunda bulunulduğunu, halen tahkikatların devam ettiğinin anlaşıldığını, aynı doğrultuda nitelikli dolandırıcılık, nitelikli hırsızlık ve güveni kötüye kullanma suçlamaları nedeniyle suç duyurularında bulunulduğunu, davalı Cirantalar ile ticari faaliyetin olmadığını, davalı Ciranta Şirketlerin gerçekten bir ticari faaliyetinin olmadığını, paravan nitelikte ve tek faaliyetlerinin suç işlemek suretiyle haksız kazanç elde ettiklerini, taraf defterlerinin incelenmesinde de konunun açıklığa kavuşacağı gibi tarafların mal varlığına da rastlanamadığını, ... Ltd Şti.nin 2020 yılında kurulduğunu, adresinde her hangi bir faaliyetin olmadığını, vergi levhasının bulunmadığını, ... Tic. Ltd. Şti. nin 2022 yılında kurulduğunu, sahte çeklerin piyasaya sürülmesinden hemen önce pay devrinin yapıldığını, aktif ticaretinin olmaması nedeniyle vergi levhasının da olmadığını, ... A.Ş. nin vergi beyannamelerini vermediği, iş yerinde faaliyetinin olmadığını, şirketin halıhazırda yetkilisinin olmadığını, ... San. Ve Tic. A.Ş. nin çeki elinde bulundurduğunu, yetkili hamil olduğunu beyan etmişse de ... Mah. ... Sok. No: İç Kapı N:... /İstanbul adresinde faaliyet olmadığı gibi vergi levhası sorgulamasında da son 3 yıldır matrahsız kapattığının anlaşıldığını, çek istirdadı talebine ve Ağır Kusura ilişkin Davalı ... A.Ş. çek zayi dosyasına verdiği dilekçesinde yasal hamil olduğunu, diğer davalıdan çeki devraldığını belirtmekte olduğunu, ancak basiretli tacir olan davalı çekin iktisabında ağır kusurlu olduğu gibi ayrıca kötü niyetli olduğunu, öncelikle taraflar arasında gerçek bir mal alış satıı yokken zaten çekin alındığı belirtilen ... Şti. nin imza yetkilisinin bulunmadığını, bu halde çekteki cironun dahi geçersiz olduğuimza yetkisinin olmadığını, davalının dilekçe ekinde bu alacağa dayanak her hangi bir kayıt bilgi ve belge sunamayan davalının hakkında ki diğer dava ve şikayetler gözetildiğinde iyi niyetli olduğunun kabulünün mümkün olmadığını, Menfi tespit istemine ilişkin dava konusu çekin lehtarı sahte kaşe ve imzası ile kötü niyetli olarak piyasaya sürüldüğünü, çekteki imzanın şirket yetkilisi eli ürünü olmadığı anlaşılmakta olduğunu, İhtiyati tedbir talebine ilişkin dava konusu çeklerin müvekkilin rızası hilafına elinden çıktığı, davalılarca kötü niyetli bir şekilde iktisap edildiğini, Mahkemeniz huzurunda açılan davanın çek istirdatı ve menfi tespit talepli çek istirdadından ibaret olduğunu, Açıklanan nedenlerle: ...a ait ... seri numaralı keşidecisi ... .. Ltd. Şti., Lehtarı Davacı ... A.Ş. olan İzmir Keşide yeri, 15.02.2023 tarihli 86.000,00 TL bedelli çekle ilgili .... İcra Müdürlüğünün 2023/... E. Sayılı dosyasında takibe geçildiğinden İİK md. 72/3 hükmü gereği öncelikle teminatsız olarak mahkeme aksi kanatte ise uygun bir teminat karşılığında davacılar yönünden icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde, ... Bankası na ait ... seri numaralı çekin keşidecisi ... ve ... Ltd. Şti., Lehtarı davacı ... Sist. … A.Ş. olan İzmir keşide yeri15.02.2023 tarihli 51.767,63 TL bedelli çek henüz takibe konu edilmeyen İİK md. 72/2 hükmü gereğince takipten önce açılan menfi tespit davası nedeniyle davacılar aleyhine çekin bir icra takibine konu edilmemesi/icra takibi yapılmamsı, açılacak icra takiplerinin durdurulması yönünde öncelikle teminatsız olarak Mahkeme aksi kanaatte ise uygun bir teminat karşılığında tedbiren karar verilmesi istenmiştir. Sonuç olarak: Öncelikle tedbir talebinin kabulü, dava konusu çeklerin ... …. AŞ. den istirdadı ile son yetkili hamil ... A.Ş. Ne verilerek iadesine, Dava konusu çeklerle ilgili olarak Davacıların Davalılara borçlu olmadıklarının tespitine” karar verilmesi talep etmiştir.
Davalı ... Anonim Şirketi vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu cevap dilekçesini özetle; Davacıların dava konusu çekin lehdara gönderilmek üzere kargolandığını, çekin kargoda kaybolduğunu/çalındığını, çekler hakkında ... Asliye Ticaret Mahkemesinde 2022/... E. sayılı dosyasından çek iptali için dava açıldığını, bu dosyadan çekler hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini, çekler üzerindeki lehdar imzasının sahte olduğunu, davalıların kötü niyetli olduğundan dava konusu çeklerle ilgili müvekkile karşı borçlu bulunmadığının tespitine ve dava konusu çeklerin müvekkilinden istirdadını talep ettiklerini, ikame edilen davanın haksız nitellikte olduğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, şöyleki: öncelikle verilen ihtiyati tedbir kararı bakımından somut olayda yaklaşık ispat dahi gerçekleşmemiş iken ihtiyati tedbir kararının verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacı taraflar arasında ticari ilişki sebebiyle ... firması tarafından ... firmasına çeklerin keşide edildiğini, ... firması tarafından dava konusu çeklerin keşidecisi olup çeklerdeki imzaya itirazda bulunmadıklarını, çeklerdeki imzanın lehtara ait olmadığını iddia etmişse de hiçbir surette iddiaları kabul etmemekle beraber çeklerdeki lehtar imzasının sahte olmasının TTK 677 maddesinde belirtilen imzaların istiklali prensibi gereği çekteki imzasına itiraz etmeyen keşideciyi sorumluluktan kurtaran bir sebep olmadığını, ödemeden men kararının iyi niyetli üçüncü kişi olan çekin meşru hamlinin kambiyo senetlerine özgü icra takibi yoluna başvurmasına engel olmadığını, her ne kadar Ticaret Mahkemesince çek hakkında ödeme yasağı konulmuşsa da çek karşılığını alamayan alacaklı hamilin İİK nun 167 ve sonraki maddelerinde yer verilen kambiyo senetlerine mahsus yol ile takip yapmaya hakkının olduğunu, çekin arkasında karşılıksız şerhinin bulunmasına da gerek bulunmadığını, davacı Keşidecinin basiretli bir tacir gibi davranma sorumluluğunu ihlal ettiğini, Keşideci ... Şirketinin tacir sıfatına haiz olduğundan 6102 sayılı TTK m. 18/2 hükmünden hareket ile basiretli bir tacir olmanın gereği olan özen yükümlülüğü altında olduğunu, mevzuat gereği çeklerin kargo ile taşınmasının yask olduğu, çeklerin cüzi bir sigorta bedeli ödeyerek güvenli bir şekilde gönderme imkanı varken mevzuat gereği yasaklanan bir yolun tercih edilmesi davacı keşidecinin tamamen kendi kusurundan kaynaklandığını, davacı keşideci ... Şti.nin istirdad talebi bakımından kendisi dava konusu çeklerin keşidecisi olduğunu, istirdat davası açma hakkının ise çek rızası dışında elinden çıkan ve yetkili hamil olduğunu iddia eden kişiye tanınan bir hak olduğunu, her ne kadar çekleri müvekkili firmaya ciro eden firma ile arasındaki ticari ilişkiyi ispat etmek gibi bir yükümlülüğü olmamasına rağmen durumun meşruiyetine ilişkin Mahkeme nezdinde her hangi bir kuşku oluşmaması açısından müvekkili firmanın çekleri ne suretle iktisap ettiğinin ve çekleri müvekkili firmaya ciro eden firma ile arasındaki ticari ilişkiyi ve mal alım satımını gösterir fatura ve tahsilat makbuzu suretlerinin dosyaya sunulduğunu, müvekkilinin çekleri aralarındaki ticari ilişkiye istinaden ... A.Ş. den aldığını, çeklerde ödeme yasağı bulunması nedeniyle çek bedellerini tahsil edemediği bu nedenle büyük bir mağduriyet yaşadığı, hatta çekleri kendisine veren ... Şirketi yetkilisi hakkında suç duyurusunda dahi bulunduğunu, soruştumanın ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/... E. soruşturma dosyasında devam etmekte olduğunu, davacı tarafın iddiazlarını kanıtlar her hangi bir delil sunmadığını, ileri sürülen hususların ibaret olduğunu, sonuçta öncelikle Mahkemece verilen tedbir kararının kaldırılarak, akabinde haksız ve hukuki dayanaktan yoksun ikame edilmiş bulunan iş bu davanın reddine, davacılardan % 20 den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesi” talep etmiştir.
Davalı ... Internatıonal Mağazacılık ve Ticaret Anonim Şirketi, ... Limited Şirketi ve ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.
Dava, dava konusu çekin davacı ... tarafından keşide edilip, davacı lehtar ... şirketine kargo gönderimi aşamasında çalınıp çalınmadığı, davalıların elden çıkan bu çeki iktisapta ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, nihai olarak dava konusu çek kapsamında davacıların davalılara borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
TTK'nın 790. maddesi ile, ''(1)Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.'' hükmü düzenlenmiştir.
TTK'nın 792. maddesi ile, ''(1)Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
.... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde, davacının davalı aleyhine 86.000,00-TL çek, 258,00-TL komisyon, 8.600,00-TL karşılıksız çek tazminatı, 177,30-TL işlenmiş faiz, olmak üzere toplam 95.035,30-TL ilamsız icra takibi başlatıldığı görülmüştür.
Bilirkişinin düzenlediği 08.07.2024 tarihli 6 sayfadan ibaret raporunda özetle; Sayın Mahkemenin Uygun Görmesi Halinde Davalıların bağlı oldukları Vergi dairelerinden belge ve bilgilerin dosyaya celp edilmesinin uygun olacağını düşünmekteyim. Sayın Mahkeme takdir ederse örnek yazı yazılabilir. “Şirketin işe başlama tarihi, faaliyetine devam edip etmediği, açık adresi, Şirketin e-defter, e-fatura mükellefi olup olmadığı, 2022, 2023 yıllarına ait Ba ve Bs formları, Şirketin faaliyetini terk etmişse terk tarihi, Şirket tasfiyeye girmişse tasfiye tarihi, tasfiye sonu beyannamesinin verilip verilmediği, Şirketin 2022 ve 2023 yılına ilişkin kurumlar vergisi beyannamesi ve eki mali tabloların dosyaya sunulması” Bu Kapsamda; Davalılardan ... Ltd. Şti. hakkında ... Vergi Dairesinden (Vergi Siicil Nosu ... ) Davalılardan ... Ltd. Şti hakkında ... Vergi Dairesinden (Vergi Sicil Nosu: ... ) Davalılardan ... Şti. hakkında ... Vergi Dairesi Müdürlüğünden, (Vergi Sicil Nosu: ... ) Davalılardan ... San. Ve Tic. A.Ş hakkında ... Vergi Dairesi Müdürlüğünden (Vergi Sicil Nosu: ... ) Bilgi talep edilmesinin uygun olacağı, davalıların defter ve belgelerinin hazır edilmesi ve Vergi Dairelerinden Davalılara ait bilgi ve belgelerin dosyaya sunulmasına müteakip nihai raporumu hazırlayabileceğimi, Sayın Mahkemenin Takdir ve Değerlendirme Saygılarımla arz ederim.
Bilirkişinin düzenlediği 20/10/2024 tarihli 3 sayfadan ibaret raporunda özetle; ... Ltd. Şti. tarafından düzenlenme yeri İzmir, Düzenlenme Tarihi 15.02.2023 olan ve lehtarı ... T. A. Ş. ...’a ait ... seri nolu 86.000,00 TL olan çekin, ... Ltd. Şti. tarafından düzenlenme yeri İzmir, Düzenlenme Tarihi 15.02.2023 olan ve lehtarı ... T. A. Ş. ... Bankasına ait ... seri nolu 51.767,63 TL olan çeklerin arka yüzünde bulunan 1. Sıradaki imzanın ... T.A.Ş. yetkilisine ait olmadığının tespit edildiği, Çeklerin arkasında imzası bulunan ... Ltd. Şti. nin 14.12.2021 tarihinde, ... Ltd. Şti.nin 30.11.2022 tarihinde, ... Tic. A.Ş.nin 30.11.2017 tarihinde faaliyetlerinin sonlandırıldığı, ... San. Tic. A.Ş. nin faaliyetine halen devam ettiği Vergi Daireleri tarafından dosyaya sunulan yazılardan anlaşılmıştır. Bütün bu tespitler dikkate alındığında Davacılar ile Davalılar arasında her hangi bir ticari ilişkinin olmadığı, Çeklerin arkasındaki sıralı imzaları bulunan şirketlerin yukarıda belirtildiği üzere faaliyetlerini önceki yıllarda sonlandırılarak mükellefiyetlerinin kapatıldığı, aralarında bir ticari ilişkinin varlığının kanıtlanamadığı, Sonuç olarak dava konusu çeklerle ilgili olarak Davacıların Davalılara borçlu olmadıkları, Görüş ve kanaatine varılmıştır. Nihai takdir ve değerlendirme Sayın Mahkemeye ait olmak üzere hazırladığım raporumu saygılarımla arz ederim.
Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, keşidecisi ... şirketi, lehtarı davacı ... şirketi olan dava konusu çeklerin, davacı ... tarafından düzenlenerek davacı lehtar ...'e gönderilmek üzere 28/11/2022 tarihinde kargoya teslim edildiği, davacılar arasındaki ticari ilişki bulunduğu, davacının çekin kargoda çalındığına dair ... CBS'de şikayetinin bulunduğu, kargo akıbetinin dava dışı ... kargo şirketi tarafından açıklanamadığı, davacı lehtar ... şirketinden sonra çek üzerinde sırasıyla davalılar ..., ..., ... ve son olarak ... cirolarının bulunduğu görülerek taraf defterleri ile dava dışı cirantaların defterleri incelenmesi için bilirkişi ara kararı kurulmuş, taraflar arasındaki faturaların sahih ve ciro silsilesinin kopuk olup olmadığının tespiti için ba/bs formları celp edilmiştir. Yapılan bilirkişi incelemesine göre ... Ltd. Şti. 14.12.2021 tarihinde, ... Ltd. Şti. 30.11.2022 tarihinde, ... A.Ş.nin 30.11.2017 tarihinde faaliyetlerinin sonlandırıldığı, ... San. Tic. A.Ş. nin faaliyetine halen devam ettiği Vergi Daireleri tarafından dosyaya sunulan yazılardan anlaşılmıştır. Buna göre davacılar ile davalılar arasında her hangi bir ticari ilişkinin olmadığı, çeklerin arkasındaki sıralı imzaları bulunan şirketlerin yukarıda belirtildiği üzere faaliyetlerini önceki yıllarda sonlandırılarak mükellefiyetlerinin kapatıldığı, aralarında bir ticari ilişkinin varlığının kanıtlanamadığı, dolayısıyla anılan şirketlerin vergi dairesi kayıtları faal olmadığından aralarındaki fatura ilişkisinin de sahih olmadığı, gerçek bir alacak olmayıp kargodan çalınan çekten menfaat elde etmek isteyen davalıların iktisapta kötüniyetli olduğu, nitekim dosyaya celp edilen kayıtlardan anlaşıldığı üzere, davalıların kendi başlattığı birçok icra dosyasının, keşidecisi ve lehtarı farklı kişiler olmasına rağmen aynı ciro silsilesini takip eden çeklere dayalı olduğu, aynı iddialarla savcılık soruşturmalarının bulunduğu, aynı akıbeti paylaşan birçok çekin davalı elinde toplanmasının olağan akışına uygun olmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilerek, davacıların davalılara borçlu olmadığının tespitine, davaya konu çeklerin son hamil ...den istirdadı ile davacı ...'e verilmesine ayrıca davalılar aleyhine muhatab olunan haksız icra takibi üzerinden İİK 72/5 maddesi uyarınca kötüniyet tazminatına hükmedilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın Kabulü ile .... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı takip dosyasında takibe konu takibe konu edilen ..., ... /İzmir Şubesindeki ... seri numaralı, keşidecisi ... ve Yangın Güvenlik Ticaret Taahhüt ve Sanayi Ticaret Limited Şirketi, lehtarı ... Ticaret A.Ş. , keşide yeri İzmir olan, 05/02/2023 keşide tarihli, 86.000,00 TL bedelli çek ile dava tarihi itibariyle icra takibine konu edilmeyen ... Bankası, İzmir Girişimci Şubesindeki ... seri numaralı, keşidecisi ... Ticaret Limited Şirketi, lehtarı ... A.Ş. , keşide yeri İzmir olan, 05/02/2023 keşide tarihli, 51.767,63 TL bedelli çek nedeniyle davacıların davalılara borçlu olmadığının tespitine, davaya konu çekin istirdadı ile davacı ...'e verilmesine,
2-Davalıların takip yapmakta haksız ve kötüniyetli olduğu tespit edildiğinden İİK 72/5 maddesi uyarınca takip konusu alacağın %20'si olan 27.553,52 TL tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Alınması gereken 9.410,91-TL harcın, peşin alınan 2.352,73-TL harçtan mahsubu ile bakiye 7.058,18-TL harcın davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 179,90-TL başvurma harcı ve 2.352,73-TL peşin harç olmak üzere toplam 2.532,63-TL harcın davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine,
5-Davacılar tarafından yapılan tebligat, müzekkere, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 6.903,50-TL yargılama giderinin davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine,
6-Davacılar taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacılara ödenmesine,
7-6325 sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.200,00-TL'nin davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,
Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır