T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/116 Esas
KARAR NO :2024/646
DAVA:Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ:20/02/2023
KARAR TARİHİ:17/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin parfüm ticareti ile uğraştığını, bu ticaret kapsamında ... gibi çeşitli mağazalar içinde parfüm satışı için yer kiralayıp, ürün satışı için teşhir standı koyarak satış yaptığını, davalı taraftan teşhirde kullanılmak üzere bir metreye üç metre ebatlarında bir dolap imalatı için 30/05/2022 tarihinde teklif alındığını, teklife KDV dahil bedel TDK yazım kuralarına aykırı olarak "111392,0" şeklinde fiyat yazıldığını, müvekkiline bu tutar üzerinden proforma fatura yollandığını, bu şekilde yazılan tutar şirket çalışanlarınca onbirbinyüzotuzdokuz türk lirası olarak okunduğunu, söz konusu teşhir dolabının başka imalatçılardan alınan tekliflerde 10.000,00-20.000,00 TL civarında olmasının da dikkate alınarak teklifin makul bulunarak kabul edildiğini, müvekkilinin hatayı sonrasında fark ederek bu tutarın 11139,2 TL olması gerektiğini söylediğini, davalı taraf bunun kabul edilmediği ve 100.656,00 TL'lik fatura düzenlediğini, müvekkili aleyhine 21/06/2022 tarihli 100.656,00 TL miktarlı (111392,0 miktarlı teklif faturaya 100.656,00 TL olarak geçmiştir) fatura dayanak göstererek ilamsız icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin söz konusu takibe şirket yetkilisinin geçirdiği acil ameliyat ve sonrasında raporlu olduğu dönemde yaşadığı sağlık sorunları nedeniyle süresinde itiraz edemediğini, 14/09/2022 tarihinde acil olarak ... ... Hastanesinde ameliyata alındığını, Sonrasında .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile gecikmiş itirazda bulunulduğunu ancak davanın reddedildiğini, müvekkilinin haciz baskısı altında olması nedeniyle iş bu menfi tespit davasının açıldığını, bu nedenlerle, .... İcra dairesi ... E. Sayılı takip dosyasında icra veznesine yatırılacak paranın alacaklıya ödenmemesi için İİK 72/3 gereği ihtiyati tedbir kararı verilmesi, takip dosyasındaki tutarın 89.517,00 TL lik kısım yönünden menfi tespit davasının kabulü ile müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine, dava konusu miktarın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesi, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesi talep ve dava ettiği görüldü.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında parfüm standı üretilmesi konulu eser sözleşmesinin e-posta yazışmaları neticesinde akdedildiğini, müvekkilim tarafından üretimi yapılan ürün bedelinin davacı tarafından müvekkiline ödenmediği ve haksız olarak iş bu davanın ikame edildiğini, davacının müvekkilinden üretim talep ettiği parfüm standına ilişkin fiyat teklifinin müvekkili tarafından davacıya gönderildiğini ve davanın e-posta ile teklifi kabul ettiğini, üretimi müvekkilim tarafından yapılan standa ilişkin ... fatura numaralı 21.06.2022 tarihli fatura müvekkili tarafından düzenlenerek davacıya gönderildiğini, faturaya da itiraz edilmediğini, fatura bedelini ödememesi üzerine anılan bedelin tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, davacı teklifteki bedeli yanlış anladığını belirterek işbu dava açtığını, müvekkilinin kozmetik ürünlerin stantlarının tasarımını ve üretimini yapan bir şirket olduğunu, davacı tarafça müvekkilinden üretimi istenen standa ilişkin bilgilerin gönderildiği, standa ilişkin 30.05.2022 tarihli proforma fatura ile 109.976 TL'lik fiyat teklifinin davacı firmaya iletildiğini, teklifin kabul edilmesi akabinde üretime başlandığını, müvekkilim tarafından gönderilen fiyat teklifi, davacı şirketin satış müdürü ... tarafından "Fiyat okeydir" şeklinde e-posta gönderilerek kabul edildiğini, müvekkili tarafından istenen stant üretilerek süresinde ve eksiksiz olarak teslim edilmiş olduğunu, ürüne ilişkin fatura bedelinin ödenmemesi nedeniyle bedelin tahsili için .... İcra Dairesi ... E. Sayılı icra takibi başlatıldığını, icra takibi neticesinde müvekkilimin alacağına kavuşmasını engellemek amacıyla 30.05.2022 tarihindeki e-posta ile kabul ettiği teklif bedelinin bir hanesinin fazla yazıldığını; bu nedenle teklifteki fiyatın 111392,0 TL değil 11139,00 TL olması gerektiğini ürünün de piyasa fiyatının bu seviyede olduğunu iddia ederek işbu davayı açmış olduğunu, yapılan teklifte yazım yanlışı olduğu kabul edilmemekle birlikte yazımı yanlış yapılmış olsaydı dahi davacı tacirin, TTK m.18 gereği ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiğinden yazımı yanlış olan teklife itiraz etmesi gerektiğini, düzenlenen faturaya TTK'da belirtilen süre içinde itiraz edilmediği ve davacı tarafça ileri sürülen iddiaların hukuken bir karşılığı bulunmadığı ve İşbu nedenle davanın reddi gerekmekte olduğunu, bu nedenlerle davanın reddine, davacının haksız ve kötüniyetli dava açması nedeniyle alacağın %20 oranın tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderlerinin davacı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla davalı tarafından davacı aleyhine yapılan icra takibi sebebiyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir.
Dosyamıza getirtilen .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davalı tarafından davacı aleyhine toplam 100.656,00-TL üzerinden icra takibi yapıldığı anlaşılmıştır.
Dava konusunun eser sözleşmesine dayanması sebebiyle mahkememizce mimar bilirkişi refakatinde keşif icrasına karar verilmiş, keşif icrası sonucunda iddia ve toplanan deliller kapsamında bilirkişi heyeti sunmuş olduğu 06/03/2024 tarihli raporunda özetle;
" Sayın Mahkemece verilen görev doğrultusunda dava konu parfüm teşhir standı/dolap imalatıyla ilgili mahallinde ve dosya kapsamında yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda;
TEKNİK SONUÇ : Yukarıda belirtilen malzemelerle imalatı kaliteli işçilikle bitirilmiş ve montajı tamamlanmış bu nitelikte bir ürünün 2022 tarihinde ürün teslimiyeti yapan bir marangoz atölyesinden kâr marjı dahil olmak üzere 80.000.-TL (Seksenbin) ile fiyatlandırılmasının uygun olacağı kanaati hasıl olmakla birlikte serbest piyasa koşullarında ustalık emeğine kişinin kendisinin istediği değeri biçebileceği değerlendirilmiş olup nihai karar ve takdir Sayın Mahkemeye aittir.
MALİ SONUÇ:
Dava konusu fatura içeriğinin;
Stand Üretimi 85.700,00 TL +6.856,00 TL kdv = 92.556,00 TL
Montaj Sevkiyat 7.500,00 TL + 600,00 TL kdv = 8.100,00 TL
Toplam 100.656,00 TL
Şeklinde olduğu,
Dava dilekçesi ekinde ibraz edilen davalı şirket tarafından davacı şirkete düzenlenen proforma faturanın ise;
Stand Üretimi 85.700,00 TL+ Montaj Sevkiyat 8.700 TL Toplam 94.400 TL Kdv % 18 16.992,0 TL+111.392,0 TL olduğu, yazı ile de “yüzonbirbinüçyüzdoksanikilira “yazılı olduğu, Görülmektedir.
Proforma fatura üzerindeki gerek sayı ile yazılan 111.392,0 TL tutarın gerekse “yüzonbirbinüçyüzdoksanikilira” şeklindeki yazı ile açıklamaya rağmen davacı tarafından işbu tutarın yanlış yorumlanması anlaşılamamıştır.
Cevap dilekçesi ekinde ibraz edilen davalı şirket tarafından davacı şirkete düzenlenen ve montaj fiyatında revize edilen proforma faturanın ise;
Stand Üretimi 85.700 TL + Montaj Sevkiyat 7.500 TL
Toplam= 93.200 TL Kdv % 18 16.776,0 TL = 109.976,0 TL olduğu, yazı ile de “yüzdokuzbin dokuzyüzyetmişaltılira” yazılı olduğu, Görülmektedir.
Proforma faturalardaki % 18 kdv oranının düzenlenen faturada % 8 olarak hesaplandığı davacı lehine revize edilen proforma fatura ile icra ve dava konusu 100.956,00 TL tutarlı fatura arasındaki farkın buradan kaynaklandığı, tespit edilmiştir. 93.200,00 TL + %18 kdv 16.776,00 TL=109.976,00 TL revize edilen son proforma faturası 93.200,00 TL +%8 kdv 7.456,00 TL =100.656,00TL icra ve dava konusu düzenlenen fatura.
109.976,00 – 100.656,00= 9.320,00 TL toplam fark 16.776,00 – 7.456,00 = 9.320,00 TL kdv farkı.
GENEL SONUÇ:
Sözleşmenin iptal yaptırımına tabi tutulabilmesi miktarda yanılmanın esaslı olması gerektiği; bunun için ise, üstlenilen edim ile yüklenilen karşı edim arasında objektif açıdan önemli ölçüde fark bulunması gerektiği; sözleşmenin konusunu oluşturan eserin objektif kıymeti karşısında, miktarda yanılmanın esaslı olarak nitelendirilemeyeceği;
Ancak Sayın Mahkeme, eserin objektif kıymeti ile sözleşmede kararlaştırılan miktar arasındaki farkın önemli olduğu ve bu sebeple miktarda yanılmanın esaslı olduğu kanaatinde ise, davacının hata sebebiyle sözleşmenin iptalini talep edebileceği," şeklinde görüş bildirilmiştir.
Davacı vekili tarafından rapora itiraz edildiği, mahkememizce davacı vekilinin itirazları da gözetilerek; dava konusu stand için belirlenen maliyet hesabından her bir malzeme kalemi için tespit edilen bedellerin ayrı ayrı açıklanarak yazılması suretiyle fatura tarihi olan 21/06/2022 tarihi itibariyle eserin değerinin tespiti bakımından ek rapor tanzimi için dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verildiği, bilirkişi heyeti tarafından sunulan 27/05/2024 tarihli ek raporda özetle;
"...2 plaka MDF (Piyasada 5 cm lik MDF olmadığına göre kalınlık yapılmak için katlı MDF kullanılacaktır. Nakliye ile atölyeye getirilecektir. (Sonrası işçilik ve fire hesabıyla) Bugünün rakamı 1.600x2=3.200 + nakliye 1.000 TL = 4.200TL yapacak ustanın atölyeye 15 günlük maliyeti 20.000 TL (işin ürün hâline getirilme süresi kadar) =24.200 TL İki renk lake boyama (ayrı zamanlarda atılması gereken boyanın cilahanenin bir rengin kuruması ikinci rengin atılması iş beklemesi demektir. İki renk boya harcaması firesi hesabıyla) Bugünün rakamı 7.000x3=21.000 TL Cilacıya nakliye +1.000 TL ve cilacıdan alınıp atölyeye getirilmesi +1.000 TL = 23.000 TL Titanyum sarı metal bantlar ilk satıcıdan alınacak, CNC atölyesinde ebatlanacak, İkinci nakliye ile marangoz atölyesine ulaştırılacak. (...hesabıyla) 100x200 cm ... PLAKA 3.000 TL +... atölyesine götürülmesi 1.000 TL + 2.000 TL CNC kesim + 1.000 TL kesilmiş malzemenin atölyeye getirilmesi Elektrik tesisatı ve tabela oluşturulması. Bir tabelacıdan destek alınacak. Metaller bükümcüye gönderilecek ve çerçeve hâline getirilecek tekrar atölyeye geri getirilecek. Gizli aparatlarla boşlukta duruyormuş etkisinde standa monte edilecek. Ahşap ile metal bağlantılar uyumlu hâle getirilecek. (firesi hesabıyla) 10.000 TL Ürünün montaj yerine nakliyesi 1.000 TL Yukarıda malzemelerin ürün hâline gelmesi sırasındaki aşamaların görünen masraflarının bazıları yazılmış olup bir ürünün yapım aşamasına göre kabaca fiyatlanmasını etkileyen safhalar hakkında bilgi verilmiştir. Buna göre yaklaşık toplam maliyet 65.200 TL olarak hesaplanabilmektedir. Bu rakamın üzerine eklenecek olan %150 atölye kârı ve görülmeyen masraflar da hesaplandığında ürünün bugünkü (2024 mayıs) rayiç fiyatının 163.000 TL + KDV, Buna göre 2022 yılı fiyatı= 80.000.-TL +KDV olmaktadır. " şeklinde tespit bildirilmiştir.Bu kapsamda somut olaya bakıldığında; davacı ... Ltd. Şti. ile davalı ... Ltd. Şti., arasında parfüm standı inşası amacıyla e-posta yoluyla iletişim kurulduğu, e-postaların davacı ve davalı çalışanları tarafından kaleme alınarak gönderildiği ve yazışmaların her iki tarafın da kabulünde olduğu, davacı tarafça kendilerine gönderilen proforma faturada teklife KDV dahil bedel TDK yazım kuralarına aykırı olarak "111392,0" şeklinde fiyat yazıldığı, bu fiyatın onbirbinyüzotuzdokuz türk lirası olarak kabul edilmiş olmasına rağmen davalı tarafça daha sonra proforma fatura ile de bağlantısı anlaşılamadığı iddia edilen 100.656,00 TL bedel ile fatura düzenlendiği ve faturanın haksız olarak tahsili için icra takibi yapıldığı, takibe süresi içerisinde itiraz edilememiş olması sebebiyle faturanın 89.517,00 TL lik kısmı yönünden menfi tespit istemi ile işbu davanın açıldığı, davalı tarafça ise, mail yolu ile fiyat teklifinin davacı tarafından kabulü ile sözleşmenin kurulduğu, proforma faturalarda bedelin açıkça yazılmış olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir. Proforma faturalar, esas fatura ve taraflar arasında sözleşme kuruluşuna dair mail yazışmaları incelendiğinde; davalı tarafından davacıya 30/05/2022 tarihinde düzenlenen ilk proforma faturada, stand üretiminin 85.700 TL, montaj sevkiyat bedelinin 8.700 TL olmak üzere toplam 94.400 TL olduğu,Kdv'nin % 18 üzerinden 16.992,0 TL olarak belirtildiği netice olarak toplam bedelin 111392,0 TL olarak yazıldığı, yazı ile de “yüzonbirbinüçyüzdoksanikilira" yazılı olduğu, söz konusu proforma faturanın davacıya 30/05/2022 tarihinde saat 10:59'da mail ekinde gönderildiği, davacı tarafça aynı tarihte saat 12:32'de "Fiyat okeydir , işinizi çok iyi yaptığınızdan hiç bir şüphemiz yok bildiğiniz üzere küçük bir standımız var montaj ücreti biraz fazla geldi bize bu konuda mümkünse yardımınızı rica ediyoruz . " şeklinde söz konusu proforma fatura ile iletilen fiyat teklifinin kabul edildiği, montaj ücreti yönünden indirim talep edildiği, bunun üzerine davalı tarafça yine aynı tarihte saat 16:27'de davacıya cevaben "Revize hsali ektedir. Bu haliyle üretim programa alıyoruz. " şeklinde mail gönderildiği, mail ekinde montaj kaleminde indirim yapıldığı, yeni belirlenen 7.500 TL montaj bedeli üzerinden proforma faturanın gönderilmiş olduğu anlaşılmakla, eserin ilk teklif edilen ve davacı tarafça da kabul edilen yapım bedelinin 111.392,00 TL olduğu açıktır. Bu hali ile, basiretli tacir olan davacının sözleşme konusu eserin fiyatının 11139 TL (onbirbinyüzotuzdokuz türk lirası) olarak anlaşılmış ve şekilde kabul edilmiş olduğuna yönelik iddiaya itibar etme olanağı bulunmadığı kuşkusuzdur. Ayrıca yukarıda ayrıntılarına yer verilen, dosya kapsamına ve yerinde yapılan keşif işlemine göre denetime elverişli bulunan bilirkişi kök ve ek raporunda da tespit edildiği üzere; dava konusu eserin yapımı tarihindeki maliyet değerinin 80.000,00 TL ve KDV'den oluşacağı gözetildiğinde somut olayda fahiş bir fiyat teklifinden de söz edilemeyeceği, davacının proforma fatura ile esas fatura arasındaki fiyat farkına yönelik iddiası bakımından ise, davacının istediği revizyon üzere montaj bedelinde 1.000,00 TL indirim yapıldığı ve KDV'nin proforma faturada %18 olarak alınmasına karşın esas faturada davacı lehine olacak şekilde %8 olarak fatura edilmiş olmasından kaynaklandığı anlaşılmakla dava konusu olayda sözleşmenin esaslı unsurlarında (miktarda esaslı yanılma) yanılmadan da bahsedilemeyeceği anlaşılmakla menfi tespit istemli davanın reddine, mahkememizce verilen tedbir kararı infaz edildiğinden 17.903,40-TL tazminatın İİK 72/4 maddesi uyarınca davacıdan alınarak davalıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Mahkememizce verilen tedbir kararı infaz edildiğinden 17.903,40-TL tazminatın İİK 72/4 maddesi uyarınca davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
3-Mahkememiz 21/02/2023 tarihli tedbir ara kararının kaldırılmasına, bu hususta ilgili icra dairesine müzekkere yazılmasına,
4-Harçlar yasası uyarınca alınması gereken 427,60 TL ilam harcının peşin alınan 1.528,73-TL'den düşümü ile bakiye 1.101,13-TL'nin karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
5-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin üstünde bırakılmasına
6-Davalı kendini vekille temsil ettirdiğinden lehine Asgari Ücret Tarifesi gereği 17.900,00-TL ücret takdirine, bunun davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine
7-Karar kesinleştiğinde artan gider avansının ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 23/07/2024
Katip ...
E-İmzalıdır
Hakim ...
E-imzalıdır