T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:23/06/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 23/01/2025
DAVANIN KONUSU:Ticari Şirket (Ortaklıktan Çıkmanın Tescili İstemli)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:23/06/2025
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı temsilcisi; Antalya Ticaret Sicilinin ... numarasında kayıtlı ... Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin dosyasında yapılan tetkik neticesi, şirketin 20.11.2006 tarihinde kayıt olduğunu ve kaydının halen devam ettiğini, şirketin kayıtlardaki en son adresinin “... Mahallesi ... Sitesi E Blok No:... K:1 D:... Antalya” olduğunu, 23.03.2011 tarihinde tescili yapılan 23.02.2011 tarihli ve ... sayılı ortaklar kurulu kararına göre en son şirket ortağının isim ve hisse miktarının; (şirket sermayesi 200 hisseye karşılık 20.000,00 TL'dir.) 14.02.2024 tarihinde intikal eden Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı dosyasının 31.05.2023 tarihli kararı ile davacı ... 'ın ... Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin ortaklığından çıkmasına karar verildiğinin bildirildiğini ancak söz konusu hususun tescilinin yaptırılmadığını, yapılan ilgili bildirim üzerine 15.02.2024 tarih ve ... sayılı yazı ile şirketin tescilli adresi ile şirketi temsile yetkili müdür ...'in ... kayıtlarında mevcut bulunan adresine ... Yönetmeliği'nin 36. maddesi gereğince tescile davet yapıldığını, şirkete gönderilen tescile davetin iade dönmesi üzerine Tebligat Kanunu'nun 35 inci maddesi gereğince 11.03.2024 tarih ve ... sayılı yazı ile şirketin tescilli adresine tescile davet yazısı gönderildiğini, ilgili davet yazısı ile; otuz gün içerisinde tescil isteminde bulunulmaması yahut kaçınma sebeplerinin de bildirilmemesi halinde gerekli yaptırımların olacağının açıklandığını belirterek 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 33 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası ve ... Yönetmeliği'nin 36 ncı maddesinin 4 üncü fıkrası gereği davalı ... Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin ortağı ...'ın Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı dosyasının 31.05.2023 tarihli kararı ile verilen davalı şirket ortaklığından çıkmasına ilişkin kararın ... Yönetmeliği'nin 26 ncı maddesinin 1 inci fıkrası ve mezkür Yönetmeliğin 36 ncı maddesinin 4 üncü fıkrası uyarınca (çıkan ortağa ait hisselerin akıbeti hakkında da karar verecek şekilde) re'sen tescil ve ilanınına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalının cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece; "Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı dosyasının 31.05.2023 tarihli kararı ile davacı ...'ın ... Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin ortaklığından çıkmasına karar verildiği bildirilmiş ancak söz konusu hususun tescilinin yaptırılmadığını, yapılan ilgili bildirim üzerine 15.02.2024 tarih ve ... sayılı yazı ile şirketin tescilli adresi ile şirketi temsile yetkili müdür ...'in ... kayıtlarında mevcut bulunan adresine ... Yönetmeliği'nin 36. maddesi gereğince tescile davet yapıldığını, şirkete gönderilen tescile davetin iade dönmesi üzerine Tebligat Kanunu'nun 35 inci maddesi gereğince 11.03.2024 tarih ve ... sayılı yazı ile şirketin tescilli adresine tescile davet yazısı gönderildiğini, ilgili davet yazısı ile; Otuz gün içerisinde tescil isteminde bulunulmaması yahut kaçınma sebeplerinin de bildirilmemesi halinde gerekli yaptırımların olacağının açıklandığını, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 33 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası ve ... Yönetmeliği'nin 36 ncı maddesinin 4 üncü fıkrası gereği açılmış davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir." gerekçesiyle davanın kabulü ile; Türk Ticaret Kanunu'nun 33. ve ... Yönetmeliği'nin 36. maddesi gereğince; ... Mersis numaralı ... Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin ortağı ...'ın Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyasının 31.05.2023 tarihli kararı ile verilen davalı şirket ortaklığından çıkmasına ilişkin kararın tesciline karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İlk Derece Mahkemesi'nce verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Antalya Ticaret Sicilinin ... numarasında kayıtlı ... Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin dosyasında yapılan tetkik neticesi, şirketin Müdürlüğe 20.11.2006 tarihinde kayıt olduğu ve kaydının halen devam ettiğini, şirketin kayıtlardaki son adresinin "... Mahallesi ... Sitesi E Blok No: ... K:... D:.../ Antalya” olduğunu, Müdürlüğe 14.02.2024 tarihinde intikal eden Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı dosyasının 31.05.2023 tarihli kararı ile davacı ...'ın ... Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin ortaklığından çıkmasına karar verildiğinin Müdürlüğe bildirildiğini ancak söz konusu hususun Müdürlüğe tescilinin yaptırılmamış olduğunun tespit edildiğini, Müdürlüğe yapılan ilgili bildirim üzerine 15.02.2024 tarih ve ... sayılı yazı ile şirketin tescilli adresi ile şirketi temsile yetkili müdür ...'in ... kayıtlarında mevcut bulunan adresine ... Yönetmeliği'nin 36. maddesi gereğince tescile davet yapıldığını, şirkete gönderilen tescile davetin iade dönmesi üzerine Tebligat Kanunu'nun 35 inci maddesi gereğince 11.03.2024 tarih ve ... sayılı yazı ile şirketin tescilli adresine tescile davet yazısı gönderildiğini, ilgili davet yazısı ile; otuz gün içerisinde tescil isteminde bulunulmaması yahut kaçınma sebeplerinin de bildirilmemesi halinde gerekli yaptırımların açıklandığını, şirkete gönderilen tescile davet yazısının 20.02.2024 tarihinde iade döndüğünü, Tebligat Kanunu'nun 35 inci maddesi gereğince yapılan tescile davet yazısının 15.03.2024 tarihinde tebliğ edildiğini, şirketi temsile yetkili temsile yetkili müdür ...'e gönderilen tescile davet yazısının 20.02.2024 tarihinde tebliğ edildiği tespit edildiğini, ... Yönetmeliği'nin 29 uncu maddesi gereğince tescil edilmiş olgularda meydana gelen her türlü değişikliğin de tescil edilmesi gerektiğini, bu bağlamda ilgililer tarafından otuz günlük süre içerisinde tescil talebinde bulunulmadığı yahut kaçınma sebeplerinin bildirilmediğinin tespit edildiğini, yasal süre içerisinde tescil talebinde bulunulmaması yahut kaçınma sebeplerinin bildirilmemesi nedeniyle Türk Ticaret Kanunu'nun 33 üncü maddesi uyarınca şirket hakkında idari para cezasına hükmedilmesi talebinin mahallin en büyük mülki amirine 16.04.2024 tarihli ve ... sayılı yazı ile bildirildiğini, Türkiye Cumhuriyeti Antalya Valiliği Ticaret İl Müdürlüğünün ... sayılı yazısı ile idari para cezasına hükmedilmesine ilişkin kararın şirkete tebliğ edildiğinin Müdürlüklerine bildirildiğini ancak buna rağmen şirketçe gerekli tescil işlemlerinin yaptırılmadığını, ... Yönetmeliği'nin 36 ncı maddesinin 4 üncü fıkrası dikkate alındığında işbu davanın açılmasında hukuki yararlarının bulunduğunu, Ticaret Kanunu'nun 18 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş insanı gibi hareket etmesi gerektiğini, ayrıca şirketlerin mezkür Kanun'un 31 inci maddesi uyarınca, tescil edilmiş hususlarda meydana gelen her türlü değişikliği tescil ettirmesi gerektiğini, ... Yönetmeliği'nin 29 uncu maddesinde de “Tescil edilmiş olgularda meydana gelen her türlü değişiklik de tescil edilir. Tescil başvurusunda bulunmakla yükümlü kişiler, işletmelerin yönetim ve temsillerine ait olan değişiklikleri de tescil ettirmekle yükümlüdür” amir olduğunu, mevzuat gereğince Müdürlükçe gönderilen tescile davet yazılarına rağmen; davalı şirket ve yetkililerinin ... Yönetmeliği'nde yer alan 30 günlük yasal süre içerisinde tescil talebinde bulunmadığını, tescilden kaçınma sebeplerini sunmadığını, Müdürlüğün resen karar verme yetkisinin bulunmadığı göz önüne alındığında yapılan tebligata rağmen şirketin harekete geçmemesi nedeniyle Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında söz konusu hususa ilişkin bildirim yapıldığını ancak İlk Derece Mahkemesince verilen kararda çıkan ortağa ait payların akıbeti hakkında hüküm kurulmadığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 638 inci maddesinde limited şirketlerde ortaklıktan çıkmanın düzenlendiğini, ilgili madde gerekçesinde ise limited şirket ortağının şirketten ayrılamaz duruma düşürülmesinin kabul edilemez olduğunun açıkça ifade edildiğini, ancak ne ilgili Kanun maddesinde ne de madde gerekçesinde çıkan ortağın paylarının akıbetinin ne olacağına ilişkin bir hükme yer verilmediğini, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri ve ekte sunulan ... Genel Müdürlüğü'nün görüşleri de incelendiğinde müdürlüğün, mahkeme kararı ile ortaklıktan çıkarılan kişilere ait hisselerin akıbeti hakkında karar verme yetkisi bulunmadığını, bahse konu payların akıbeti hakkında karar verme yetkisinin Kanunun 616 ncı maddesi gereğince şirket genel kuruluna ait olduğunu, müdürlüğün görevinin ise mahkeme kararı ile şirket ortaklığından çıkarılan kişinin paylarının akıbeti hakkında şirketçe verilen kararların tescil ve ilanını yapmaktan ibaret olduğunu, ancak hem mezkür Kanun'un 638 inci maddesi ile ilgili yukarıda açıklanan hususlar hem de ... Genel Müdürlüğü'nün anılan görüşleri bir arada değerlendirildiğinde mahkeme kararı ile şirket ortaklığından çıkan kişilerin ortaklık paylarının akıbeti hakkında ilgili şirketçe müdürlüğe başvuruda bulunulmaması ve tescilin yaptırılmaması halinde ilgili kişilerin halen şirket ortağı olarak gözüktüğünden birçok kurum ve kuruluşta sorunlar yaşadığını ve bu durum sonucunda kişilerin hak arama hürriyetinin ihlal edildiğini, ... Müdürlüğünün işbu dava kapsamında yasal hasım konumunda bulunduğunu, davada taraf gösterilmesinin gerekçesinin de bu olduğunu, bu nedenle yapılacak yargılama sonucu, zorunlu hasım olmaları ve kusurlarının bulunmaması sebebiyle Müdürlükleri aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini beyan ederek Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı kararının kaldırılmasına Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı dosyasının 31.05.2023 tarihli kararı ile ... Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin ortaklığından çıkmasına karar verilen davacı ...'ın paylarının davalı şirket üzerinde bırakılmasına ve Müdürlüklerinin ilgili davada yasal hasım konumunda bulunması sebebiyle tüm yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Dairemizce de istinaf incelemesi bu çerçevede yapılmıştır.
Yargılamada ileri sürülen iddia ve cevaplar, mevcut deliller ve tüm dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde;
Dava; TTK'nın 33/3. maddesi hükmü gereği ortaklıktan çıkma sonrası payların akıbetinin belirlenmesi ve gerekli hisse devir tescil işleminin yapılması istemine ilişkindir.
Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 31.05.2023 tarihli ... Esas ... Karar sayılı kararı ile şirket ortaklığından ayrılmak isteyen davacı ...'ın ... Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin ortaklığından çıkma talebinin kabulüne, ...'ın şirket ortaklığından çıkmasına, karar kesinleştikten sonra kararın bir suretinin Antalya ... Memurluğu'na gönderilmesine karar verildiği, hükümde ortağa çıkma payı ödenmesine hükmedilmediği, kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.
Dosya kapsamından; Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı kesinleşen kararının bildirilmesi üzerine davacı tarafından ... Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi ve şirket temsilcisi ...'in adreslerine ayrı ayrı tescile davet yazıları ile şirket hisselerini devreden ortak ...'ın ortaklıktan çıkarılma, hisselerinin akıbeti ve değerine ilişkin olarak mahkeme kararı ve kesinleşme şerhinin tescili için bizzat müracaat edilerek takip edilmesi gerektiğine ilişkin TTK'nın 598. ve 33. maddeleri uyarınca tescile davet etme gereği hasıl olduğu, 30 gün içinde tescil işlemlerinin yapılmaması ya da kaçınma sebeplerinin yasal sürede bildirilmemesi halinde idari para cezasına tabi tutulacaklarının bildirildiği, anılan tescile davet yazılarının tebliğine rağmen şirketin harekete geçmemesi üzerine davacı ... müdürlüğü tarafından eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davacı yan, tescile davete rağmen, yasal süre içerisinde davalı şirketin ortak ...'ın ortaklıktan çıkması hususunu tescil ettirmediğini, tescilden kaçınma sebeplerini bildirmediğini iddia etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının TTK'nın 33. maddesi uyarınca tescile davetine rağmen, ortağın ortaklıktan çıkarılma hususunun tescil edilmemesi nedeniyle mahkemece karar verilmesini talep edip edemeyeceği, ... Müdürlüğünün tescile davet yazısı üzerine yasal süre içinde kaçınma sebepleri bildirilmediği takdirde ... Müdürlüğünce ortaklıktan çıkarılmanın tescili davası açılıp açılamayacağı hususlarından kaynaklanmaktadır.
... Müdürlüğü tarafından tescili gereken bir hususun sicile tescil edilmemesi halinde ilgili kişiler, TTK’nın 33. ve ... Yönetmeliği'nin 36. maddeleri uyarınca tescile davet edilir. ... müdürlüğü tarafından tescile davet edilmesine rağmen süresi içinde tescil için başvuru yapılmaması veya tescilden kaçınma sebeplerinin bildirilmesi halinde, işbu durumda karar verilmek üzere ... Müdürlüğü tarafından Asliye Ticaret Mahkemesine bildirilir. Mahkemece durumun sicile tescili gerektiğine kanaat getirirse, sicile tescil emrini içeren bir karar verir.
Davacı ... müdürlüğü tarafından davalı şirket ve şirket yetkilisine gönderilen tescile davet yazısına rağmen 30 günlük yasal süre içerisinde davalı şirket ve yetkilisi tarafından ortaklıktan çıkmanın tescili işlemi gerçekleştirilmemiştir. Bu durumda Mahkemece, tescile davet yazısı üzerine tescil işlemlerinin davalılar tarafından yapılmadığı, ya da kaçınma sebepleri yasal sürede bildirilmediği gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. (Emsal Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 30/03/2022 tarih ve ... Esas 2022/2613 Karar, 29/06/2020 tarih ve 2019/5291 Esas 2020/3282 Karar sayılı ilamları).
Öte yandan davacı vekili Yerel Mahkemece verilen kararda çıkan ortağa ait payların akıbeti hakkında hüküm kurulmadığını istinaf sebebi olarak ileri sürmüş ise de; ... müdürlüğünce çıkarılan payların akıbetinin belirlenmesi istemi Ticaret Mahkemesinin görevi alanına dahil olmayıp şirketin tasarrufundadır. ... kesinleşen mahkeme ilamını yerine getirmekle görevli olup, ilamda da ortaklıktan çıkmaya izin kararı verilmiştir. O halde sadece ortaklıktan çıkma kararının tescil ve ilanı ile ilam gereği yerine getirileceğinden buna dair istemin reddine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış olmakla hükmün bu yönden düzeltilmesi gerekmiştir.
Yine; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 236/1. maddesi; ''Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir.'' hükmünü içermektedir. Mahkemece davacının davasının kabulüne karar verildiği anlaşılmış olmakla yukarıda belirtilen yasal düzenleme uyarınca yargılama harç ve giderlerinin aleyhine hüküm verilen tarafa yükletilmesi gerekirken, yazılı şekilde yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesi hatalı olup hükmün bu yönden de düzeltilmesi gerekmektedir.
Bu açıklamalar ışığında; davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince açıklanan gerekçelerle kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış ve yeniden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/01/2025 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
a-Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
-...'ın Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 31.05.2023 tarih VE ... Esas ... Karar sayılı kararı ile Antalya ... Müdürlüğü'nün ... ... numarasında kayıtlı davalı ... Ticaret ve Sanayi Limited Şirketini ortaklığından çıktığının ticaret sicile tescili ve ilanına,
-Fazlaya ilişkin istemin reddine,
b-Karar kesinleştiğinde karardan bir örneğinin ... Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE,
c-Harçlar Kanunu ve bağlı tarife gereğince alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
d-Davacı tarafça başlangıçta yatırılan 427,60 TL peşin harç, 427,60 TL başvurma harcı olmak üzere toplam 855,20 TL harcın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
e-Davacı tarafından yapılan posta-tebligat masrafı 795,00 TL yargılama giderinin davanın kabul/red oranına göre takdiren 397,50 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
f-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince karar kesinleştiğinde ilgili tarafa İADESİNE,
3-İstinaf incelemesi yönünden;
a-Davacının istinaf başvurusu kabul edildiğinden 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 615,40 TL istinaf karar harcının talebi halinde davacıya İADESİNE,
b-Davacı tarafından istinaf incelemesi için yapılan 1.683,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı, 270,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.953,10 TL istinaf yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine istinaf vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
d-İstinaf gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ilgili tarafa İADESİNE,
4-Kararın Dairemizce taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde başvurulmak suretiyle Yargıtay İlgili Hukuk Dairesi nezdinde temyiz yasa yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 23/06/2025
...