T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/591 Esas
KARAR NO : 2025/445
DAVA : Tespit
DAVA TARİHİ : 06/08/2024
KARAR TARİHİ : 25/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I.İDDİANIN ÖZETİ;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... günü saat ... sıralarında ... plaka sayılı araçta yolcu olarak bulunmakta iken içinde bulunduğu aracın ... plaka sayılı araç ile çarpıştığını, meydana gelen kazada müvekkilinin özürlü kalacak derecede yaralandığını, müvekkili tarafından bu kaza nedeniyle uğradığı ve tazmini gereken zararlarının karşılanması için kazaya sebep olan ... plaka sayılı aracın olay tarihinde ZMMS kapsamında güvence altına alan davalı sigorta şirketine başvuru yapıldığını, sigorta şirketi tarafından ... ilinde anlaşmalı bir arabulucularının olduğu, konuyu arabulucularına taşıdıklarını ve müvekkilini arayacağını ve bu şekilde bir anlaşmanın ancak sağlanabileceği ifade edildiğini ve bu yolla da ... tarihli (imza tarihi ise ...) .../... numaralı ihtiyari arabuluculuk dosyası üzerinden, aynen; ''...işbu kaza neticesinde ...'de oluşan sürekli kısmi iş göremezliği, sürekli tam iş göremezlik ve geçici iş göremezlik aynı zamanda meydana gelen sürekli bakıcı gideri, geçici bakıcı gideri, tedavi gideri, ilaç gideri yol gideri vs. Konusunda ...'den talep edilen maddi tazminat sebebiyle Ana para: ... TL sı olmak üzere toplam: ... TL net bedel ödemesi konusunda taraflar anlaşmışlardır.'' Şeklinde anlaşma sağlanmıştır. Oysaki, bu anlaşma belgesinin davacının içerisinde bulunduğu sağlık (kaza sırasında 6 -altı- aylık hamile olup riskli gebelik sınıfında yer almakta ve kan sulandırıcı yüksek dozlu iğneler kullanmakta iken söz konusu kazayı geçirmiş olması nedeniyle bir yandan düşük yapma riski ile karşı karşıya kalarak tedavi süreci uzamış, diğer yandan ise bu kaza nedeniyle sağ ayak bilek ve eklem kısmı kırılmış, ayağının aksamasına/topal kalmasına neden olmuş ameliyat olması gerektiği söylenmiş) ve şahsi (bir an önce tedavi olabilmek için acil paraya ihtiyaç duymasından, bilgisizliğinden, düşüncesizliğinden gibi) durumlarından faydalanılmış olmasının yanı sıra tarafsız olması beklenen arabulucunun bu şekilde hareket etmeyerek taraflar arasındaki güç dengesizliğini gözetmemiş olduğunu, son tutanağın açık ve net yazılmadığını (hangi alacak kalemleri yönünden hangi bedeller üzerinden bir anlaşmanın yapıldığı belirtilmeden davacının talep edebileceği tüm alacak kalemleri ile birlikte ''vs'' şeklinde talep edebileceği sair istemler de dahil edilerek toplam bir bedelin kararlaştırılmış) olması ve kanunun emredici hükümleri ile kamu düzenine aykırı (Arabuluculuk ücretinin tespit edilmemiş olması, SGK dan davacıya sürekli iş göremezlik gelirinin bağlanmasının engellenmiş olması ve aksi hareketle gelir bağlanması halinde ise davalının SGK ödeyeceği bedeli davacıya rücu edeceği ki bu SGK nezdinde doğan alacakların, devir ve temlik edilemez şeklindeki 5510 s.k. m.93 amir hükmüne aykırılık teşkil etmiştir.) olacak şekilde tanzim edilmiş olması nedeniyle tüm dava ve talep haklarının saklı kalmak kaydıyla tüm yönleri ile hukuk dışı kalmış dava konusu ... tarihli .../... numaralı ihtiyari arabuluculuk son tutanağı ve Anlaşma Belgesinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. SAVUNMANIN ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının başvuru sürecini bizzat yürüttüğünü, emek ve mesai harcayarak bizzat başvuru yapan, gerekli evrakları ve hatta ilgili yönetmelikleri müvekkil şirkete veren başvurucu tüm bu süreci yönetecek bilgi ve birikime sahip olduğunu, nitekim davacının başvurusu ve eksiklikleri gidermesinin ardından hesaplama yapıldığını ve teklif iletildiğini, kabul etmesi üzerine arabuluculuk sürecinin işletildiğini, arabuluculuk toplantısının da telekonferans ile yapıldığını ve anlaşma belgeleri kargo yoluyla imzalandığını, davacının ödeme tarihinde ... yaşında olduğunu, tüm bu süreçte ( teklifin iletilmesi; ihtiyari arabuluculuk sürecinin başlatılması, tutaakların imzalanması aşaması vs...) düşünmek; araştırmak, hukuki destek almak için yeterli zaman ve süresinin olduğunu, davacıya teklifin iletildiğini, kabul etmesi üzerine tutanaklar hazırlandığını, kargo yoluyla iletilmesine müteakip anlaşma imzalandığını, bu konuda müvekkil şirket tarafından iradesini sakatlayacak hiç bir eylem ve etki bulunmadığını, bu sebeple davacı yanın ileri sürdüğü şahsi ve sağlık sebeplerine dayalı iddiaları anlaşmanın iptali isteminin hukuki ve haklı bir nedeni olarak kabul edilemeyeceğini, davacının kimlik örneklerini de imzalayıp gönderdiğini, davacının imzanın kendisine ait olduğunu kabul ettiğini, bu hususta herhangi bir uyuşmazlık olmadığını, davacı yanca her ne kadar arabuluculuk ücretinin tespit edilmemiş olduğu ifade edilmiş ise de; anlaşma metninden görüleceği üzere arabuluculuk ücreti tarifeye göre belirlenmiş olup, tamamının şirket tarafından karşılanması konusunda anlaşıldığını, müvekkili şirket tarafından da KDV ve stopaj kesintileri yapılarak ... tarihinde arabuluculuk ücreti ödendiğini, anlaşma ve hatta ödeme tarihinde yürürlükte bulunan aktüeryal yönteme göre hesaplama yapıldığını, davacı tarafından iletilen Antalya Eğitim Araştırma Hastanesinin sağlık kurulu raporuna göre ( % 4 oranı) esa alınarak ve resmi belgelere göre sigortalı araç sürücüsünün kusuruna karşılık gelen oranda hesaplama yapıldığını, davacı yanın gabin iddiasının da haklı ve hukuki bir nedene dayanmadığını, haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama gideri ve yasal vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER
Arabulucu ...'dan .../... arabuluculuk numaralı ihtiyari arabuluculuk belgesinin başvuru formları, görüşme tutanakları, davet yazıları ve tüm belgeleri ile bir örneğinin celp edilerek dosya arasına alınmıştır.
Antalya ... İş Mahkemesi .../... esas sayılı dosyada ATK Üst Kurulu raporu celp edilerek dosya arasına alınmıştır.
Alınan ... tarihli aktüerya bilirkişi raporunda sonuç olarak;
A) Davacı ...'in maluliyet oranı 944,8 kabul edildiğinde, kusur indirimsiz, ... tarihi itibariyle;
-... TL geçmiş dönem,
-... TL gelecek aktif dönem,
-... TL gelecek pasif dönem olmak üzere
... TL.TOPLAM maddi zararı bulunduğu,
B) Davacı ...'in maluliyet oranı 9614 kabul edildiğinde, kusur indirimsiz ... tarihi itibariyle;
- ... TL geçmiş dönem
-... TL gelecek aktif dönem
-... TL gelecek pasif dönem olmak üzere
... TL TOPLAM maddi zararı bulunduğu tespit edilmiştir.
IV.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ
Dava, trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı için düzenlenen ara buluculuk anlaşma tutanağının iptali istemine ilişkindir.
Davacı yanca, ... günü yolcu olarak bulunduğu ... plaka sayılı aracın ... plakalı araç ile karıştığı kazada yaralandığından bahisle yaptığı başvuru sonrası yapılan ... tarihli .../... numaralı ihtiyari arabuluculuk son tutanağı ve Anlaşma Belgesinin iptalinin talep edilmiştir.
Davacı yan iptal talebinin dayanağı olarak sağlık ve şahsi sebeplerinden faydalanıldığını, anlaşmanın arabuluculuk ücretinin tespit edilmediğini, telekonferansla görüşme gibi yasal dayanağı olmayan şekil şartı aykırılıklarını olduğunu, SGK dan davacıya sürekli iş göremezlik gelirinin bağlanmasının engellenmiş olduğunu, değişen maluliyet oranı nedeniyle gabin olduğunu ileri sürmektedir.
İptali talep edilen arabuluculuk son tutanağı ve Anlaşma Belgesinin davacının ... tarihli Antalya Eğitim Araştırma Hastanesinin %4 oranında sürekli iş göremezlik belirleyen sağlık kurulu raporuna, bu rapora düzenlenen ... tarihli eksper görüşüne ve ... tarihli aktüerya hesabına dayanmaktadır. Anlaşma belgesi incelendiğinde, davacıda ... Plakalı aracın ... tarihli kazada oluşan sürekli kısmi iş göremezlik, geçici iş göremezlik, tedavi, yol gideri ve bakıcı gideri ilaç giderleri toplamı ...-TL tazminatın ödenmesi hususunda anlaşmaya varıldığı, görüşmenin telekonferans yoluyla yapıldığı ve anlaşma belgelerinin kargo ile imzalandığı anlaşılmaktadır.
Arabuluculuk süreci sonunda düzenlenen anlaşma belgesi maddi hukuka ilişkin bir borçlar hukuku sözleşmesidir. Arabuluculuk anlaşma belgesinindeki anlaşıya arabuluculuk faaliyeti sonucunda ulaşılması, anlaşmanın asgari unsurlarının tespit edilebilir olması, tarafların hangi konularda, hangi ölçüde ve koşulda anlaştıklarını ortaya koyan bir anlaşma olması, iradelerin ve arabululuk mevzutında sayılan şekil şartlarının oluşması elzemdir.
KTK'nın Sorumluluğa ilişkin anlaşmalar başlıklı 111. Maddesi "Tazminat miktarlarına ilişkin olup da, yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir.
" hükmüne amir olup, somut olayda anlaşma belgesi davadan 5 yıl önce düzenlediğinden ilgili hüküm uygulanamayacaktır.
Arabuluculuk anlaşma belgesinin iptali için öne sürüle şekil şartlarının incelenmesinde; Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin 10. Maddesinin "(1) Arabulucu, tarafların her biri ile ayrı ayrı veya birlikte görüşebilir. Bu amaçla her türlü iletişim aracını kullanabilir." hükmü uyarınca telekonferans yoluyla toplantı yapılmasına mevzuatın cevaz vermesi ile bu yöndeki itirazların reddi gerekmiştir. Yine ilgili belgenin, anlaşmanın asgari unsurlarının tespit edilebilir olması, tarafların hangi konularda, hangi ölçüde ve koşulda anlaştıklarını ortaya koyan bir anlaşma olması, konu edilen tazminatların yanı sıra arabuluculuk belgeleri kapsamında sayılan davacının davalı sigorta şirketine başvurusu sonucu düzenlenen ... tarihli aktüerya raporunda anlaşma belgesindeki miktarın, %4 maluliyet oranının %25 kusur tenzilli sürekli iş göremezlik hesabına dayandığının malumuyla karar içerğinin mevzuata aykırılığına dair davacı itirazlarının reddi gerekmiştir.
Davaya konu ... tarihli kaza aynı zamanda bir iş kazası olup, davacı yanca Antalya ... İş Mahkemesi .../... Esas sayılı dosyasında açılan manevi tazminat davasında arabuculuk anlaşmasına dayanak olan ... tarihli Antalya Eğitim Araştırma Hastanesinin %4 oranında sürekli iş göremezlik belirleyen sağlık kurulu raporundan sonra, SGK tarafından meslekte kazanma gücünde kayıp oranının %8.1 oranında belirlendiği itirazen alınan, ATK ... İhtisas Kurulu'ndan, davacının kaza nedeniyle uğradığı meslekte kazanma gücündeki kaybın tespiti istenmiş, kurum yaptığı inceleme sonucunda davacının meslekte kazanma gücündeki kaybını % 13 olarak tespit edilmiştir. Davacı da ... tarihli ATK ... İhtisas Kurulu raporuna dayanarak gabine uğradığını iddia etmektedir.
TBK’da "irade sakatlığı halleri" arasında sayılmamakla birlikte, TBK m. 28’de, aşırı yararlanma olarak tavsif edilen ve tarafların edimleri arasında açık oransızlık içerecek şekilde bir sözleşme serbestisini, hukuk düzenimiz korumamaktadır. İşte söz konusu hallerde bir sözleşme ilişkisinde çeşitli sebeplerden ötürü sömürülen zayıf tarafı, sömüren güçlü tarafa karşı korumaya yönelik bir amaçla hareket eden gabin (aşırı yararlanma) hükmüne göre bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık varsa, bu oransızlık, zarar görenin zor durumda kalmasından veya düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden yararlanılmak suretiyle gerçekleştirildiği takdirde, zarar gören, durumun özelliğine göre ya sözleşme ile bağlı olmadığını diğer tarafa bildirerek ediminin geri verilmesini ya da sözleşmeye bağlı kalarak edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini isteyebilir.
Açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; anlaşma belgesine esas ... tarihli Antalya Eğitim Araştırma Hastanesinin %4 oranında sürekli iş göremezlik belirleyen sağlık kurulu raporunun davacı tarafından sigorta şirketine sunulduğu, bu rapora düzenlenen ... tarihli eksper görüşünde "geçirilmiş say ayak talus kırığı ve eklem hareket kısıtlılığı" arazlı %4 özür oranının rasyonel/kabul edilebilir olarak nitelendirildiği, ve ... tarihli aktüerya hesabının ise esas alınan maluliyet oranı ve tenzil bakımından oluşa uygun olduğu, davacının SGK tarafından meslekte kazanma gücünde kayıp oranının ... tarihinde %8.1 olarak belirlendiği, 5510 sayılı yasa kapsamında itirazen alınan %8.1 oranında maluliyeti onaylayan SSYSK raporunun da ... tarihinde düzenlendiği, %13 oranında maluliyet öngören ATK ... İhtisas Kurulu raporunun da ... tarihinde düzenlendiği, davacının sigorta ihbarını yapan taraf olması ile anlaşma belgesindeki davalı eliyle tanzim edilmeyenb belgelere göre yapılan tazminat hesabının gabine neden olamayacağı, aksi kabulde de dahi davacının hesaba alınan maluliyetinin değiştiğinden ... tarihinde ve ... tarihinde bilgi sahibi olup, usule uygun zamanaşımı defi ile 1 yıl içinde ileri sürmediğinden somut olayda anlaşma belgesinin gabin nedeniyle de iptaline karar verilemeyeceği, tutanakların kargo yoluyla iletilmesine müteakip anlaşma imzalandığı ve davalı şirket tarafından iradesini sakatlayacak başkaca bir eylem de ispat olunamadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli ... TL harçtan alınan ... TL peşin harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin, ... TL başvuru harcı olmak üzere TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Yatırılan avanstan kullanılmayan kısmın, HMY’nin 333/1. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra, re’sen ilgilisine geri verilmesine, gider avansı tarifesi’nin 5. maddesi gereğince hesap numarası bildirilmiş ise ödemenin elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle yapılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise artan kısmın masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri aracılığıyla adreste ödemeli olarak ilgilisine gönderilmesine,
Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 25/06/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır