T.C. ...10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/626 Esas - 2024/548
T.C.
ANKARA
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/626 Esas
KARAR NO : 2024/548
DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/09/2023
KARAR TARİHİ : 10/09/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 26/09/2024
Mahkememize açılan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkili ile davalı arasında 51 kişi ile 24 ay süreli Özel Güvenlik Hizmet Alımı sözleşmesi imzalanmış olduğunu, müvekkili şirket tarafından, sözleşme imzalanmadan önce 45.764,20 TL ihale karar pulu bedelinin davalı hesabına yatırılmış olduğunu, müvekkili tarafından, ihale karar pulu mükellefinin olunmadığı nedeniyle ikame edilen davada, ...5. Vergi Mahkemesinin 2021/2190 E. ve 2022715 K. sayılı kararında mükellefte hata olduğu yönünde karar verilmiş olduğunu, kararın Bölge İdare Mahkemesinin 2022/1622 E, ve 2022/3245 K. sayılı ilamı ile kesinleşmiş olduğunu, ...Vergi Dairesi Başkanlığı, verginin mükellefi davalı EÜAŞ olduğundan bahisle ihale karar pulu bedelinin davalıdan tahsil edilmiş olduğunu, davalı şirketin mahkeme ilamına bağlı olarak yapmış olduğu ihale karar pulu bedelini faiziyle birlikte 61.189,00 TL müvekkili şirketinden talep etmiş olduğunu, müvekkili tarafından davalı şirket talebine itiraz edilmiş olmasına rağmen müvekkilinin hakedişinden rızası dışında kesilmiş olduğunu, davalı kurumun 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Bütçe Kontrol Kanununa göre Resmi Daire statüsünde olmadığını, resmi daire olmayan özel hukuk hükümlerine tabi olan kurumlar ise ihale kararı Damga vergisi mükellefi olduğunu, taraflar arasında kurulan sözleşmeye göre müvekkili firmanın, mevzuatın yükleniciye yüklediği vergileri ödemekle mükellef olduğunu, bu hususun mahkeme kararıyla da kesinleşmiş olduğunu, Taraflar arasında kurulan sözleşme ve ekleri şartnamelerde, sözleşme giderlerinin sayıldığı şartname maddesinde ihale karar damga vergisini müvekkilinin ödeyeceğine dair bir hüküm bulunmadığını, davalı kurum tarafından 2021 yılından sonraki ihale şartnamelerinde söz konusu verginin taraflarınca ödeneceğine ilişkin düzenleme yapılmış olduğunu, ...2. Asliye Ticaret Mahkemesinde, hakkedişinde kesinti yapılarak rücu edilen damga vergisi hususunda Mahkemenin yüklenici lehine vermiş olduğu karar ...BAM 22.HD tarafından yapılan incelemesinde “... davalının resmi daire statüsünde bulunmadığı dikkate alındığında Damga Vergisi Kanununun 3/11 maddesinin de somut uyuşmazlıkta uygulama alanı bulunmayacağı anlaşılmaktadır.” şeklinde gerekçe ile yerel Mahkeme kararının onaylanmış olduğunu, Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamamış olduğunu, tüm bu nedenlerle davanın kabulüne, davalı kurumun, müvekkili şirketin hakkedişinden keserek tahsil ettiği 61.189,00 TL alacağın, kesinti tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tazminine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle, taraflar arasında kurulan sözleşme kapsamında 45.764,20 TL ihale kararı damga vergisi olarak davacıdan tahsil edilerek müvekkili teşekkül tarafından Vergi Dairesine ödenmiş olduğunu, davacı şirketin açmış olduğu dava neticesinde söz konusu ihale kararı damga vergisini iade almış olduğunu, müvekkili kuruluşun bağlı olduğu Vergi Dairesinin yazılı talebine istinaden 45.764,20 TL vergi aslı ve 15.425,65 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 61.189,85 TL'sını Vergi dairesine ödemiş olduğunu, müvekkili tarafından ödenen 61.189,85 TL damga vergisi, taraflar arasında kurulmuş olan sözleşme kapsamında davacı şirketten talep edilmiş olduğunu, ancak davacı şirket tarafından, talep edilen bedelin ödenmeyeceğini belirtilmesi üzerine, müvekkili kuruluş tarafından davacı şirket hakkedişinden kesilmek suretiyle tahsil edilmiş olduğunu, söz konusu ihale karar damga vergisinin, firmanın teklif bedeline yani sözleşme bedeline dahil olduğunu ve müvekkili kuruluş tarafından hakediş bedeline dahil edilerek davacı şirkete ödenmiş olduğunu, bu nedenle müvekkili kuruluş tarafından ikinci defa ödenmiş olan Damga Vergisinin iadesinin gerektiğini, ancak davacının teklifine uygun davranmayarak 30 gün içerisinde iade edilmemesi üzerine davacı şirket hakkedişlerinden kesilmek suretiyle tahsil edilmiş olduğunu, Davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
...5. Vergi Mahkemesinin 2021/2190 Esas sayılı dosyası istenilerek incelenmiş ve sureti dosyaya kazandırılmıştır.
Davalı kurumdan dava konusu 2020/80818 İKN no'lu sözleşme ve teknik şartnameleri istenilerek dosyaya kazandırılmıştır.
Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında mali müşavir bilirkişisinden alınan 07/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle, dava konusu verginin mükellefinin Mahkeme ilamı ile kesinleşmiş olduğu, buna göre vergi mükellefinin işveren kuruluş olduğundan hareketle, sözleşmenin ilgili maddesinde ifade edilen vergi, resim ve harçlardan muradın, dava konusu İhale Karar Damga Vergisine şümulü olup olmadığı konularında mahkemenin takdiri olduğunu; Sözleşmenin 7“nci maddesinde zikredilen verginin İhale Karar Damga Vergisini kapsadığı yönünde kanaate sahip olunduğunda, davalı kuruluşun ödemiş olduğu vergiyi davacı yükleniciden talep edebileceğini, bu kapsamda hakkedişinden tahsil edebileceği yönünde Mahkeme kanaat sahibi olduğu takdirde Davacı şirketin davalı kuruluştan alacaklı olamayacağını, Sözleşmenin 7“nci maddesinde zikredilen verginin İhale Karar Damga Vergisini kapsadığı yönünde kanaat oluşmadığında, davalı kuruluşun ödemiş olduğu söz konusu vergiyi davacı yükleniciden talep edemeyeceğini, bu kapsamda hakkedişinden de tahsil edemeyeceği yönünde Mahkeme kanaat sahibi olduğu takdirde davacı şirketin davalı kuruluştan 61.189,00 TL Alacaklı olacağı yönünde görüş ve kanaatini bildirmiştir.
DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ NİTELENDİRME:
Dava, taraflar arasında akdedilen hizmet alım sözleşmesi kapsamında davalı şirket tarafından ödenen ihale (karar pulu) bedelinin davacının hak edişlerinden haksız olarak tahsil edildiği iddiası ile açılan alacak davasıdır.
Davacı davalının iş vereni olduğu ihale sonucu Hirfanlı ve yöresi HES işletme müdürlüğü ile bağlı Kesikköprü HES ve Kapulukaya HES'in 51 kişi ile 24 ay süreli Özel güvenlik hizmet alım işini üstlenmiştir.
Davacı şirket tarafından sözleşme imzalanmadan önce 45.764,20 TL ihale karar bedelinin davalı hesabına yatırıldığı, davalı tarafından da vergi dairesine yatırıldığı , ancak sonrasında davacı tarafından ...5 vergi Mahkemesinde vergi mükellefinin kendisi olmadığı mükellefte hata olduğundan dava açıldığı, ...5 Vergi Mahkemesinin 2021/2190 esas 2022/715 karar sayılı kararı ile ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefinin ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası olan EÜAŞ şirketi genel müdürlüğü olduğundan mükellefi ve sorumlusu olmayan davacıdan ihale karar pulu adı altında damga vergisi tahsil edilmesi hukuka uygun olmadığına karar verilmiş olup , ilgili kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.
...5 Vergi Mahkemesi kararına istinaden davacıdan alınan ihale damga vergisi davacıya iade edildiğinden, sonrasında davalının ödemek zorunda kaldığı ihale karar vergisi için davacının hak edişinden 61.189,00 TL kesinti yaptığında uyuşmazlık yoktur.
Uyuşmazlık davalının davacının hak edişinden ihale karar damga vergisi kesmekte haklı olup olmadığı, haksız kesinti yapılmış ise davacının alacaklı olduğu miktarın ne kadar olduğu hususundadır.
Davalının hak edişlerden kesinti yapmasının uygun olup olmadığının tespiti için taraflar arasındaki hizmet alım sözleşme hükümlerinin, idari ve teknik şartnamelerin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dava konusu edilen damga vergisinin mükellefi esasen davalı şirket olup, ...5 vergi Mahkemesinin kesinleşen kararı ile gelir İdaresi tarafından sözkonusu vergi davalıdan tahsil edilmiştir. Ancak dava konusu edilen verginin taraflar arasında akdedilmiş olan sözleşmede kim tarafından ödeneceği hususunda bir hüküm bulunup bulunmadığının da değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira sözleşme özgürlüğü çerçevesinde tarafların aralarında akdedilmiş olan sözleşmede dava konusu edilen ve davalının ödemekle mükellef olduğu vergi tutarının davacı şirkete yüklenmesine karar verilebilecektir.
Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin "Sözleşmenin Ekleri" başlıklı 8. maddesinde ;ihale dokümanının bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olduğu, idare ve yükleniciyi bağladığı, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanı oluşturan belgeler arasında çelişki veya farklılık olması durumunda ihale dokümanında yer alan hükümlerin esas alınacağı, ihale dokümanını oluşturan belgeler arasında öncelik sıralamasının aşağıdaki şekilde olduğu, buna göre Hizmet İşleri Şartnamesi, İdari Şartname, Sözleşme Tasarısı, Birim Fiyat Tarifleri, Özel Teknik Şartname, Teknik Şartname ve Açılamalar olduğunun düzenlendiği, diğer yandan bu düzenlemelere Kamu İhale Genel Tebliğinin de dahil olduğunun kabulü gerektiği anlaşılmaktadır.
Taraflar arasında yapılan sözleşmenin sözleşme bedeline dahil olan giderler başlıklı 7. Maddesinde '' Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin mevzuat gereğince yapılacak ulaşım ,vergi, resim, harç gibi giderler ile idari şartnamenin 25. Maddesinde belirtilen işçilik yemek gideri, yol gideri sözleşme bedeline dahildir. İlgili mevzuat uyarınca hesaplanacak KDV vergisi sözleşme bedeline dahil olmayıp idare tarafından yükleniciye ödenecektir'' şeklinde düzenlenmiştir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin ihale dökümanı arasında yer alan sözleşme eki İdari Şartnamenin "Teklif fiyata dahil olan giderler" başlıklı 25. maddesi ise; 25.1 "İstekliler ilgili mevzuat gereğince yapılacak sigorta , vergi, resim, harç giderlerinin tümünü teklif fiyata dahil edecektir'' şeklinde düzenlenmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi "Bu Tebliğin amacı, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun uygulanmasında karşılaşılan tereddütlere açıklık getirilmesi ve bu hususlarda uyulması gerekli esasların belirlenmesidir" şeklinde düzenlenmiştir. .
Kamu İhale Genel Tebliği 78.1. maddesi “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesinde; İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon. (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%6) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden %3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.1. maddesinde, ihaleye ilişkin damga vergisi, isteklinin fiyat teklifinin bileşenlerinden biri olarak belirtilmiştir.
Taraflar arasında akdedilmiş olan sözleşme , sözleşmenin eki olan ve ihale dokümanını oluşturan belgeler incelendiğinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa atıfta bulunduğu, her iki Kanunun uygulanmasına ilişkin uyulması gereken esasların ise Kamu İhale Genel Tebliğinde düzenlendiği, davacı ve davalı arasında akdedilmiş olan sözleşmeye sözkonusu düzenlemelerin de uygulanması gerektiği değerlendirilmiştir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 7. maddesi, sözleşmenin eki olan idari şartnamenin 25. maddesi ile Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.1. maddesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davalının mükellefiyetinde olan sözleşme damga vergisinin (karar pulu) davacı tarafa yüklendiğinin kabulü gerekmiştir. Yine sözleşmenin 7. maddesindeki ve İdari Şartnamenin 25.1. maddesindeki "sözleşmenin yerine getirilmesine ilişkin" olarak doğacak verginin fiyata dahil olduğu yönündeki hükmün, hem ihale sürecindeki hem de sözleşmenin uygulanması sürecinde yapılacak tüm vergileri kapsadığı değerlendirilmiştir.
Taraflar arasındaki sözleşme ve eki düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, davalı şirketin mükellefiyetinde olan verginin davacı yana yüklenmiş olduğunun ve davalının davacının hak edişlerinden yaptığı kesintinin haksız olmadığı değerlendirilmiş ve aşağıdaki şekilde davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM :
Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre;
1-Davanın REDDİNE,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcının, peşin alınan 1.044,96 TL mahsubu ile arta kalan 617,36 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Arabuluculuk aşamasında harcanan 3.120,00 TL giderin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davalı yararına hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
5-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/09/2024
*Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.