DANIŞTAY VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2025/596 E. , 2025/1092 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/596
Karar No : 2025/1092
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına - ... - ... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, 2020/9 sayılı İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ'de belirtilen kıymete ihtirazi kayıt konularak yükseltilmesi suretiyle beyanı üzerine tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile dampinge karşı verginin, eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi isteminin reddine vaki itirazın reddine dair işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
.... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
28/07/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesiyle, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması hâlinde ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği yolunda değişiklik yapılmıştır.
Yine aynı Kanun'un 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu, satış bedelinin, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu belirtilmiştir. Kanun'un 25. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin (2) numaralı fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bendlerinin sıra hâlinde uygulanmasıyla belirleneceği, eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiştir. Aynı Kanun'un 26. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ise 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma'nın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. Maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği hüküm altına alınmıştır. GATT'ın VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma'nın 17. maddesinde de, bu Anlaşma'da yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu hâline getirecek şekilde yorumlanamayacağı düzenlenmiştir.
Diğer taraftan, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun'a göre vergisi ödenmeden veya eksik ödenerek yurda sokulan eşyaların hiç alınmamış veya eksik alınmış katma değer vergileri hakkında Gümrük Kanunu'ndaki esaslara göre işlem yapılacağı kuralına yer verilmiştir.
Beyannamenin tescili esnasında yürürlükte bulunan 25/12/2020 tarih ve 31345 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2020/9)'in "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, Tebliğ'in EK-1'de fasıl numarası ile gümrük tarife pozisyonu (G.T.P.) belirtilen eşyanın ithalatının kayda alınmak suretiyle ileriye yönelik olarak gözetime tabi tutulmasına ilişkin usul ve esasları içerdiği belirtilmiştir. Aynı Tebliğ'in 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, kurulacak kayıt merkezleri ve bu merkezlerce verilecek "Kayıt Belgesi" düzenlenmiş, "Kayıt Belgesine ve Kayıt Belgesinin Kullanımına Ait Bilgiler" başlıklı 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise, Kayıt Belgesinin, Gümrük Kanunu'nun "Eşyanın Gümrük Kıymetine" ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceği ve diğer mevzuat çerçevesinde alınması gereken belgelerin yerine geçmeyeceği hükme bağlanmıştır.
31/12/2020 tarih ve 31351 sayılı (3. mükerrer) Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren aynı tarih ve 3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın eki "İthalat Rejimi Kararı"nın "İthalata İlişkin Genel Esaslar" başlıklı İkinci Bölümünün "İthalatın Yürütülmesi" başlıklı 4. maddesinin (3) numaralı fıkrasında "Ticaret politikası önlemleri; ithalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında mevzuat, ithalatta korunma önlemleri hakkında mevzuat, ithalatta kota ve tarife kontenjanı idaresi hakkında mevzuat, ithalatta gözetim uygulanması hakkında mevzuat, belirli tekstil ürünleri ithalatında gözetim ve korunma önlemleri hakkında mevzuat, ikili anlaşmalar ve protokoller veya diğer düzenlemeler kapsamı dışında belirli ülkeler menşeli tekstil ürünleri ithalatında gözetim ve korunma önlemleri hakkında mevzuat ile Türkiye’nin ticari haklarının korunması hakkında mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülür." hükmüne yer verilmiştir.
07/10/2009 tarih ve 27369 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (n) işaretli bendinde "Ticaret politikası önlemleri: Gözetim, korunma önlemleri, miktar kısıtlamaları ve ithalat veya ihracat yasaklamaları gibi eşyanın ithal ve ihracı ile ilgili hükümlerle belirlenmiş tarife dışı önlemleri ifade eder." hükmüne yer verilmiştir.
4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde yapılan değişiklik ile ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetini, bu önlemlere tabi tutulmamak amacıyla kendi beyanı ile artıran yükümlülerin, ithalat işlemi tamamlandıktan sonra kendiliğinden artırılan gümrük kıymeti sonucu ödedikleri fazla vergileri geri almalarının önüne geçilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. Ticaret politikası önlemleri ile idare, yasalarca kendisine verilen yetkiler çerçevesinde ithalat ve ihracat işlemlerinin belirlenen politikalar çerçevesinde yürütülmesini sağlamak amacıyla her türlü denetleme, inceleme ve araştırma yetkisine sahiptir. Bu amaçla, ithal edilen eşyanın insan, bitki ve çevreye olabilecek zararlı etkilerinin engellenmesi, ithal edilen miktarın tespiti ile yerli üreticiyi olumsuz etkileyecek miktarda artış olup olmadığının takibi ve belirlenmesi, eşyanın gerçek fiyatı üzerinden vergilerinin tahakkuk ettirilmesini sağlayarak kamu zararı oluşmasını engellemek idarenin görev ve sorumluluğunda olup, bu görevleri yerine getirmek için yapacağı işlemlerin ve alacağı önlemlerin, yükümlüler açısından haksız zorlama olarak değerlendirilmesi de mümkün değildir.
Olayda, uyuşmazlığa konu beyanname muhteviyatı eşyanın sorunsuz olarak serbest dolaşıma girebilmesi için birim kıymetinin, referans kıymetine yükseltildiği, bu durumun taraflar arasında ihtilafsız olduğu, davalı idareye noter vasıtasıyla yapılan itiraz kaydı bildiriminin davacı şirketin beyanının vasfını değiştirmeyeceği açıktır. Öte yandan referans kıymet uygulamasının yukarıda belirtilen 2020/9 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ ile getirildiği, gerek İthalat Rejimi Kararı gerekse Gümrük Yönetmeliği tanımından da anlaşılacağı üzere referans kıymet uygulamasının ticaret politikası önlemi olduğu görülmektedir. Dolayısıyla davacı tarafından fatura kıymetine dahil edilen vergilendirmeye esas yurt dışı gider beyanının ticaret politikası önlemlerinden kaçınmak amacıyla yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu iadesi istenilen vergilerin, davacının kendi beyanı ile artırılması sonucunda tahakkuk eden vergiler olduğu ve bu suretle fazladan ödenen/tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceğinin 4458 sayılı Kanun'da açıkça belirtildiği anlaşıldığından, davacı tarafından yapılan geri verme başvurusuna istinaden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Mahkeme bu gerekçeyle davayı reddetmiştir.
Davacının istinaf istemini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:......, K:... sayılı kararı:
i. Vergi mahkemesi kararının, fazla ve yersiz ödendiği ileri sürülen vergilerin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemle ilgili hüküm fıkrasına yönelik istinaf istemi yönünden yapılan inceleme:
28/07/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesiyle, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması hâlinde ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği yolunda değişiklik yapılmıştır.
4458 sayılı Kanunun 211. maddesi, anılan Kanun'la yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 87. maddesiyle paralel hükümler taşımaktadır. Yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 87. maddesi ile ilgili olarak, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 tarih ve E:1965/13, K:1966/6 sayılı kararında, aykırı içtihatlar, tahsil olunan gümrük vergilerinin anılan madde uyarınca geri verilebilmesinin, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduklarının açıkça anlaşılması koşuluyla olanaklı bulunduğu yolunda birleştirilmiştir. Bu bakımdan, 4458 sayılı Kanun'un benzer hükümler taşıyan 211. maddesinin uygulanmasında da iadesi istenen gümrük vergilerinin kanunen ödenmelerinin veya tahakkuk ettirilmelerinin gerekmediğinin, açıkça; yani, herhangi bir inceleme, araştırma ve yoruma gerek olmaksızın anlaşılabilir olması koşulu aranmalıdır.
Bilindiği üzere, verilen beyannamelere istinaden yükümlüler adına tahakkuk eden gümrük vergilerine karşı dava açmanın tek yolu, anılan beyannamelere ihtirazi kayıt koymaktır. Aksi halde beyana istinaden tahakkuk eden vergiye karşı dava açılması mümkün bulunmamaktadır.
Ancak kanun koyucu tarafından, beyan ve tahakkuk aşamalarında yükümlüler ve idare tarafından yapılacak hesap hataları, rutin uygulamaların dışına çıkılması veya kanunun açık hükmünün dikkate alınmaması, gözden kaçırılması gibi durumlar öngörülerek, kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin düzenlemeler getirilmiştir. Yine sonradan beyannamenin iptal edilmesi, beyana konu eşyanın kabul edilmemesi, beyandan önce denenmek üzere geçici olarak teslim edilen eşyaya ilişkin vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin düzenlemeler de mevcuttur. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun Dokuzuncu Kısmı'nın "Vergilerin Geri Verilmesi veya Kaldırılması" başlıklı Beşinci Bölümü'nde yer alan 210 ile 217. maddeler bu düzenlemelere ilişkindir.
Görüldüğü üzere, geri verme ve kaldırmanın hangi durumlarda söz konusu olacağı kanunda açıkça belirtilmiştir. Özellikle, beyannamenin iptal edilmesi, beyana konu eşyanın kabul edilmemesi, beyandan önce denenmek üzere geçici olarak teslim edilen eşyaya ilişkin maddi olaylar, herhangi bir hukuki yorum ve inceleme gerektirmeyen, ispatı kolay olaylardır. Aynı şekilde, 211. madde kapsamında yer alan kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken vergilerden de anlaşılması gereken; beyan ve tahakkuk aşamalarında yükümlüler ve idare tarafından yapılacak hesap hataları ile rutin uygulamaların dışına çıkılması veya kanunun açık hükmünün dikkate alınmaması, gözden kaçırılması gibi açık ve taraflar arasında ihtilaf yaratmayacak hususları içerir.
Nitekim yukarıda anılan Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 tarih ve E:1965/13 K:1966/6 sayılı kararında da söz konusu açıklığa vurgu yapmıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde yapılan değişiklik ile maddeye eklenen ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile arttırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceğine ilişkin düzenleme karşısında, yükümlü tarafından ihtirazi kayıt konulmaksızın beyan edilerek arttırılan kıymete ilişkin verginin, uyuşmazlığa konu olması hâlinde inceleme ve hukuki yorum gerektirmesi nedeniyle, açıkça kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken vergi niteliğinde olmadığı, anılan yasa değişikliğinden sonra 211. madde kapsamında geri vermeye konu olamayacağı, ancak beyannameye ihtirazi kayıt konulması hâlinde, serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin yükseltilmesi amacıyla beyannamenin tescil edildiği gün referans kıymet uygulaması nedeniyle yurt dışı gider olarak girilen kıymet farkının, yükümlünün tamamen kendi iradesi ve isteği doğrultusunda yapıldığı, dolayısıyla kıymet farkı beyanının taahhüt niteliğinde olduğu ve eşyanın satış bedeli hususunda davacıyı bağlayıcı olduğunun kabulüne imkân bulunmadığı, dolayısıyla eşyanın kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırıldığından söz edilemeyeceği, beyannamenin tescil tarihi ile aynı gün noter vasıtasıyla gönderilen ihtarnamenin de ihtirazi kayıt niteliğinde olduğu açıktır.
Bu veriler ışığında, davaya konu beyannamenin tescili ile aynı gün Bursa 22. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile itiraz kaydı konularak beyan artırımının davacının iradesi dışında gerçekleştirildiği hususunun davalı idareye bildirildiği olayda, eşyanın satış bedelinin faturada gösterilen kıymet olduğu, satış bedeli yöntemine göre gümrük kıymetinin tespit edilemediği durumda sırasıyla diğer yöntemlere göre gümrük kıymetinin belirleneceği, davalı idarece, davacı tarafından beyan edilen uyuşmazlık konusu beyanname eki faturadaki kıymetin gerçeği yansıtmadığı konusunda herhangi bir tespit yapılmadığı gibi eşyanın kıymetinin gerçek satış bedeline göre düşük olduğu hususunun ihracatçı firma piyasasında ve ihracatçı ülke yetkili makamları nezdinde yapılan araştırmalarla saptanmadığı anlaşıldığından, faturadaki birim fiyat esas alınması gerekirken, ithalat kayıt belgesinde yer alan referans kıymet esas alınarak fuzulen tahsil edilen dava konusu vergilerin iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddi işlemine vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uygunluk, aksi yöndeki gerekçeyle verilen davanın reddine ilişkin istinafa konu kararda ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
ii.Faiz istemi yönünden:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinin 07/11/2019 tarih ve 30941 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değişik (1) numaralı fıkrasında, gümrük vergileri ile bunların ödenmelerine bağlı olarak tahsil edilmiş gecikme faizinin veya gecikme zammının geri verilmesinde, geri vermeye konu fazla tahsilatın yükümlüden kaynaklanması durumunda geri verme başvurusunun yapıldığı tarihten, diğer durumlarda ise tahsilat tarihinden geri verme kararının tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için geri verilecek tutar üzerinden, aynı dönemde 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faizin ödeneceği hükmü yer almaktadır.
Olayda, tahsili hukuka aykırı bulunan ve idarece tahsili tarihinden itibaren kullanımından mahrum kalınan tutarın, anılan hüküm uyarınca tahsil tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faiz ile birlikte iadesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Karar sonucu:
Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle istinaf istemine konu edilen kararın kaldırılması suretiyle, dava konusu işlemin iptaline ve fazladan ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faiz ile birlikte iadesine karar vermiiştir.
Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Yedinci Dairesinin 25/03/2025 tarih ve E:2024/384, K:2025/1367 sayılı kararı:
Ticaret Bakanlığınca yerli üreticilerin talebi üzerine veya resen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar doğurup doğurmadığının tespit edilmesi amacıyla yapılan inceleme sonucunda ticaret politikası önlemlerinden olan gözetim uygulamasına başvurulabilmektedir.
Gözetim uygulaması başlatılması durumunda, herhangi bir korunma tedbirinden söz edilemez. Yani bu aşamada, o malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması söz konusu olmamaktadır. Sadece bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amaçlanmakta ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için o malın ithalatında İthalat Genel Müdürlüğünce düzenlenen bir gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu getirilmektedir.
Gözetim belgesinin ibraz zorunluluğu, o malın belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenmesi durumuna münhasır olup gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi hâlinde sadece ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirildiğinden, bu zorunluluğa uyulmaması Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektiren bir durum olmamakla birlikte, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerde belirtilen birim kıymet, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli değildir.
Bununla beraber 28/07/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesiyle, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması hâlinde ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği yolunda değişiklik yapılmıştır.
Bu değişiklikten önce, ithale konu eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen kıymetten düşük olması durumunda, eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen düzeye ulaşmasını sağlayacak şekilde yurt dışı gider beyan edilmesi sonucunda fazladan ödendiği ifade edilen vergilerin iadesi için ya üç yıllık süre içinde 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine göre geri verme veya kaldırma başvurusunda bulunulması ya da tescil tarihinde beyannameye ihtirazi kayıt konulması suretiyle aynı Kanun'un 242. maddesi uyarınca tahakkuka itiraz edilerek vergilerin iadesi talep edilebilmekteydi.
Anılan Kanun'un 211. maddesindeki değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra tescil edilen beyannameler açısından ise, eşyanın kıymetinin, tebliğde belirtilen miktarda beyan edilmesi hâlinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması söz konusu olacağından, bu durumda ödenen veya tahakkuk eden vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması taleplerinin kabul edilmeyeceği açıktır.
Öte yandan, gümrük vergileri tahakkuklarına karşı dava açılabilmesi için, söz konusu tahakkuklara karşı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinde öngörülen idari itiraz yoluna başvurulması ve bu başvurunun reddedilmiş olması; itiraz yoluna başvurulabilmesi için de, idarece kendiliğinden yapılmış bir ek tahakkuk işleminin veya ihtirazi kayıtla verilen gümrük beyannamesine dayalı tahakkukun bulunması gerekmektedir. İhtirazi kayıt, uygulamada, beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla beyannameye konulan ve itiraza konu edilip dava açılması hâlinde kendi beyanına dava açamayacak olan ilgililer için beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren bir açıklama olarak nitelendirilmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı adına tescilli... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesine karşı aynı gün noter vasıtasıyla ihtirazi kayıt konulmasına karşın, yasal süresi içerisinde bir üst makama veya aynı makama itiraz başvurusunda bulunulmayarak eşyanın kıymetinin, gözetim kıymetine yüksetilmesi suretiyle ödenen vergilerin Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle 20/03/2023 tarihinde ilgili gümrük müdürlüğüne başvurulduğu, istemin reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın, tahsil tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle de işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır. Ancak davacı tarafından, ithale konu eşya için ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen vergilere karşı 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesi uyarınca on beş gün içinde itiraz yoluna gidilmesi, itirazın reddedilmesini müteakip, tahakkukun iptali ve ödenen vergilerin iadesi istemiyle dava açılması gerekirken, itiraz için öngörülen yasal sürenin geçirilmesinden sonra ilgili gümrük müdürlüğüne sunulan dilekçe ile 211. madde kapsamında geri verme başvurusunda bulunulduğu görülmüştür.
Bu bakımdan, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin davacının kendi beyanı ile artırılması neticesinde tahakkuk eden ve ödenen vergilerin beyannamenin tescili tarihinde yürürlükte olan 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'la eklenen hüküm uyarınca geri verilmesi istenemeyeceğinden, davacı tarafından ihtirazi kayıtla beyan edildiği hâlde, beyan üzerine tahakkuk eden vergilere itiraz etmemesi karşısında, ödenen vergilerin 211. madde uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık; Vergi Dava Dairesi kararında ise hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı:
Vergi Dava Dairesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ilk kararında ısrar etmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 28/07/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesiyle, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması hâlinde ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği yolunda yapılan değişiklikten sonra tescil edilen beyannameye ilişkin olarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davaya konu beyannameye ilişkin olarak aynı gün içinde noter vasıtasıyla ihtirazi kaydın idareye sunulduğu, dolayısıyla kıymetin kendi beyanı ile artırılması durumunun somut olayda mevcut olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyizen incelenen ısrar kararının, Danıştay Yedinci Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun bölge idare mahkemeleri arasındaki karar aykırılığının giderilmesine ilişkin 17/09/2025 tarih ve E:2025/15, K:2025/16 sayılı kararı (RG:13/11/2025-33076) doğrultusunda, Danıştay Yedinci Dairesinin yukarıda yer verilen kararının dayandığı aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar kararının bozulması gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1-Davalının temyiz isteminin KABULÜNE,
2-... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3-Yeniden verilecek kararda karşılanacağından, yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına,
24/12/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.