Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2024/6103 E. , 2025/4474 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2024/6103
Karar No : 2025/4474
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... Proje Sanayi ve Ticaret A.Ş.
2- ... Elektrik İnş. Taah. Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... İdaresi Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem:Davacılar tarafından, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğünce ihale edilen ... ihale kayıt nolu "H408 Refaranslı 380kV Akkuyu NGS-Seydişehir(Direk No 1-342 arası( 120km) 3B1272 MCM+(10km) 2027mm2 iletkenli) EİH ve 380kV Akkuyu NGS-Seydişehir (Direk No 343-746 arası (136km) 3B 1272 MCM İletkenli EİH Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesis Yapım İşi’ne ilişkin ihale kararı ve sözleşme nedeniyle tahsil edilen damga vergisi ile fiyat farkı ödemesi nedeniyle hakedişten kesinti suretiyle tahsil edilen damga vergisinin, Türkiye Elektrik İletim A.Ş.'nin resmi daire sıfatını haiz olmadığı ileri sürülerek iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddi işleminin iptali ile ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ihale kararlarının damga vergisine tabi tutulabilmesi için bu kararların resmi daireler ya da resmi dairelerden sayılmayan kamu tüzel kişiliğini haiz teşekküllerce alınması gerektiği, Anayasanın amir hükümleri uyarınca, Kanun ya da Kanunun verdiği yetki gereği Bakanlar Kurulu'nca kurulduğundan kamu gücünü kullanan, sermayesinin tamamı Devlete ait olan Kamu İktisadi Devlet Teşekküllerinin kamu tüzel kişiliğini haiz kurum oldukları, bu durumda, Damga Vergisi Kanunu uyarınca resmi daire niteliğine sahip olmamakla birlikte kamu tüzel kişiliğini haiz olan, taraf olduğu işlemlerde vergiden muaf tutulacağına ilişkin herhangi düzenlemeye de yer verilmeyen Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünce alınan ihale kararlarının mükellefinin adı geçen kurum olduğu sonucuna ulaşıldığından, anılan ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi, ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü olduğu, mükellefi ve sorumlusu olmayan davacılardan ihale kararı damga vergisi tahsil edilmesinin, vergilendirme hatasına dayandığı görüldüğünden, dava konusu işlemin ihale kararı damga vergisine ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 112/4. maddesi uyarınca ihale kararı damga vergisinin tahsil tarihinden itibaren, tecil faizi oranında işleyecek faiziyle birlikte davacıya iadesi gerektiği; davanın sözleşme damga vergisi ile hakedişleri ve fiyat farklarından kesinti yoluyla tahsil edilen damga vergisinden kaynaklanan kısmı yönünden ise , olayda, söz konusu işe ilişkin olarak alınan ihale kararı sonrasında davacı şirketler ile ihale makamı arasında imzalanan sözleşmenin, 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun I/A-1 fıkraları uyarınca, sözleşme sonrasında hakedişler ve fiyat farklarının davacılara ödenmesinin sağlayan kağıtların ise aynı tablonun IV/1-a fıkrası uyarınca ayrı ayrı damga vergisine tabi tutulmasında herhangi bir vergilendirme hatası bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemin söz konusu kısmında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın kısmen reddine kısmen kabulüne, dava konusu işlemin ihale kararı damga vergisinden kaynaklanan kısmının iptaline, ihale kararı damga vergisinin ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının sözleşme damga vergisi ile hakedişleri ve fiyat farklarından kesinti yoluyla tahsil edilen damga vergisinden kaynaklanan kısma ilişkin hüküm fıkrasına karşı davacının istinaf başvurusunda ileri sürülen nedenlerin kararın anılan kısmının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği; davalının istinaf başvurusuna gelince, 488 sayılı Kanun'un 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmayan ve damga vergisinden muaf tutulmayan makamlarca alınan sözleşme damga vergisine ilişkin damga vergisinin mükellefinin, ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan ihale makamları olmakla birlikte, anonim şirketler gibi sürekli damga vergisi mükelleflerinin, sürekli damga vergisi mükellefiyetleri gereği 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ihale kararı damga vergisinin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunması nedeniyle, davacı şirketlerin sürekli damga vergisi mükellefiyeti gereği 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 3. fırkası uyarınca sözleşme damga vergisinin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunduğu sonucuna varıldığından, kararın kabule iptale ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiği; gerekçesiyle davacıların istinaf isteminin reddine, davalı istinaf isteminin kabulüyle Vergi Mahkemesi kararının kabule ilişkin hüküm fıkrasını kaldırarak davanın bu kısmının da reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İş ortaklığının tüzel kişiliği bulunmadığından davanın iş ortaklığı adına açılmadığı, iş ortaklığının sürekli damga vergisi mükellefiyetinin bulunmadığı, ihaleyi yapan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. resmi daire sıfatını haiz olmadığından ihale kararı damga vergisi mükellefi olduğu, iş ortaklığının bu verginin mükellefi ve sorumlusu olmadığı, ihale kararı, sözleşme nedeniyle tahsil edilen damga vergisi ile hakedişleri ve fiyat farklarından kesinti yoluyla tahsil edilen damga vergisine dair verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Maddi olayın, damga vergisi istisna müessesesi kurallarına göre hukuksal açıdan değerlendirilmesi ve nitelendirilmesinin yapılarak ve ayrıca fiyat farkı ödemesi nedeniyle istihkaktan kesinti şekliyle alınan damga vergisi yönünden de fiyat farkına ilişkin vergiye tabi bir kağıdın düzenlenip düzenlenmediğinin araştırılması suretiyle oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiğinden, kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacılar tarafından, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğünce ihale edilen ... ihale kayıt nolu "H408 Refaranslı 380kV Akkuyu NGS-Seydişehir(Direk No 1-342 arası( 120km) 3B1272 MCM+(10km) 2027mm2 iletkenli) EİH ve 380kV Akkuyu NGS-Seydişehir (Direk No 343-746 arası (136km) 3B 1272 MCM İletkenli EİH Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesis Yapım İşi’ne ilişkin ihale kararı ve sözleşme nedeniyle tahsil edilen damga vergisi ile fiyat farkı ödemesi nedeniyle hakedişten kesinti suretiyle tahsil edilen damga vergisinin, Türkiye Elektrik İletim A.Ş.'nin resmi daire sıfatını haiz olmadığı ileri sürülerek iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddi işleminin iptali ile ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
488 sayılı Damga Vergisi Kanunun 1.maddesinde, Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların Damga vergisine tabi olacağı, bu kanundaki kağıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade edeceği, 2.maddesinde, Vergiye tabi kağıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kağıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhler de Damga Vergisine tabi olacağı, 3.maddesinde, Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerin olacağı, resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler ödeyeceği, 4.maddesinde, Bir kağıdın tabi olacağı verginin tayini için o kağıdın mahiyetine bakılır ve buna göre tabloda yazılı vergisinin bulunacağı, kağıtların mahiyetlerinin tayininde, şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda üzerlerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve manaya bakılacağı, mahiyeti tayin edilmek istenen kağıt üzerinde başka bir kağıda atıf yapılmışsa, atıf yapılan kağıdın hükümlerine nazaran iktisap ettiği mahiyete göre vergi alınacağı, 8. maddesinde, Bu Kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu, bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
488 sayılı Kanun’a ekli (I) sayılı tablonun “IV. Makbuzlar ve diğer kâğıtlar” başlıklı bölümünün 1/a fıkrasında da resmî daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler (avans olarak yapılanlar dahil) nedeniyle kişiler tarafından resmî dairelere verilen ve belli parayı ihtiva eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemelerin resmî daireler nam ve hesabına, kişiler adına açılmış veya açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve havalelerine tediyesini temin eden kâğıtların damga vergisine tabi tutulacağı, öngörülmüştür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin ihale kararı ve sözleşme damga vergisine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davacı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davacının, Vergi mahkemesi kararının dava konusu işlemin hakedişler ve fiyat farklarından kesinti yoluyla tahsil edilen damga vergisine ilişkin kısmına yönelik yaptığı istinaf başvurusunu reddeden Bölge idare Mahkemesi kararının bu kısmına yönelik temyiz istemine gelince;
Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden, Damga Vergisi Kanunu ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, kağıtlar teriminin, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade ettiği, vergiye tabi kağıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kağıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhlerin de damga vergisine tabi olduğu, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenlerin olduğu, resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği, kağıdın tabi olacağı verginin tayini için o kağıdın mahiyetine bakılacağı ve buna göre tabloda yazılı vergisinin bulunacağı, kağıtların mahiyetlerinin tayininde, şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda üzerlerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve manaya bakılacağı, mahiyeti tayin edilmek istenen kağıt üzerinde başka bir kağıda atıf yapılmışsa, atıf yapılan kağıdın hükümlerine nazaran iktisap ettiği mahiyete göre vergi alınacağı, resmî daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler (avans olarak yapılanlar dahil) nedeniyle kişiler tarafından resmî dairelere verilen ve belli parayı ihtiva eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemelerin resmî daireler nam ve hesabına, kişiler adına açılmış veya açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve havalelerine tediyesini temin eden kâğıtların damga vergisine tabi tutulacağı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, Bölge İdare Mahkemesince, davacılar tarafından hakedişler ve fiyat farklarından kesinti yoluyla tahsil edildiği ileri sürülen damga vergisi yönünden, fiyat farkı uygulaması nedeniyle ortaya çıkan bedel farkının ilk sözleşme hükümlerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığına, belirli bir meblağı ihtiva eden herhangi bir belge düzenlenip düzenlenmediğine, şayet belge düzenlenmiş ise bu belgenin niteliğine, bu niteliğin de 488 sayılı Kanunun 14/2. maddesinde yer aldığı üzere belli bir parayı ihtiva eden mukavelenamelerin değiştirilmesi niteliğine haiz olup olmadığı hususu irdelenerek ve uyuşmazlığa konu ihaleyi yapan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü 488 sayılı Kanun'un 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığından, mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemelerinin davacıya tediyesini temin için düzenlediği kağıtların damga vergisine tabi olmadığı hususu da gözetilmek suretiyle davacılar tarafından hakedişler ve fiyat farklarından kesinti yoluyla tahsil edildiği ileri sürülen damga vergisinin, ihale konusu işe ilişkin düzenlenen hangi kağıtlar nedeniyle alındığının ihaleyi yapan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğünden sorularak damga vergisine tabi tutulan kağıtların somutlaştırılması suretiyle oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, sözleşme sonrasında hakedişler ve fiyat farklarının davacılara ödenmesini sağlayan kağıtların kanuna ekli 1 sayılı tablonun IV/1-a fıkrası uyarınca ayrı ayrı damga vergisine tabi tutulmasında herhangi bir vergilendirme hatası bulunmadığından bu kısma ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle anılan kısım yönünden davanın reddine karar veren Vergi Mahkemesi kararına yönelik davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında yasal isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ihale kararı ve sözleşme damga vergisine ilişkin kısmının ONANMASINA, hakedişler ve fiyat farklarından kesinti yoluyla tahsil edilen damga vergisine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 23/10/2025 tarihinde, oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi
(X) KARŞI OY: Temyize konu kararın hakedişler ve fiyat farklarından kesinti yoluyla tahsil edilen damga vergisine ilişkin kısmının da onanması gerektiği oyu ile bu kısma ilişkin aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.