Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2024/4568 E. , 2025/4903 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2024/4568
Karar No : 2025/4903
TEMYİZ EDENLER :1-(DAVALI) ... Defterdarlığı- ...
VEKİLİ : Av. ...
2-(DAVACI) ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, Ostim Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Hır. İnş. Elekt. Oto. Nakl. Plast. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Metal İnş. Otomotiv Nakliyat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti., ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Hırdavat Metal İnşaat Elektrik Elektronik Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, Ulus Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Metal Hırdavat Elektrik İnşaat Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... İnş. Oto. Or. Ür. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Rek. Org. İnş. Mat. Tan. ve Kır. Tic Ltd. Şti. ve Dikimevi Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Malzemeleri İnşaat Elektrik Nakliye İş Makineleri Mad. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den aldığı faturaların sahte olduğu yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2017/Ocak-Aralık dönemlerine ilişkin re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ... Hır. İnş. Elekt. Oto. Nakl. Plast. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı, ... Metal İnş. Otomotiv Nakliyat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı, ... Hırdavat Metal İnşaat Elektrik Elektronik Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ve ... Rek. Org. İnş. Mat. Tan. ve Kır. Tic Ltd. Şti. hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporlarının incelenmesinden; adı geçen mükelleflerin davacıya düzenlediği faturaların sahte olduğuna ilişkin somut tespit bulunmadığından, bu faturalara isabet eden cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk bulunmadığı; ... Metal Hırdavat Elektrik İnşaat Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı, ... İnş. Oto. Or. Ür. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ve ... Malzemeleri İnşaat Elektrik Nakliye İş Makineleri Mad. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporlarının incelenmesinden ise; adı geçen mükelleflerin davacıya düzenlediği faturaların gerçek mal ve hizmet teslimine dayanmayan sahte faturalar olduğu sonucuna varıldığından, bu faturalara isabet eden cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle kısmen kabulüne kısmen reddine, ... Hır. İnş. Elekt. Oto. Nakl. Plast. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Metal İnş. Otomotiv Nakliyat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Hırdavat Metal İnşaat Elektrik Elektronik Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve ... Rek. Org. İnş. Mat. Tan. ve Kır. Tic Ltd. Şti.'den alınan faturalardan kaynaklanan cezalı tarhiyatın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının istinaf başvurunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen reddine, ... Hırdavat Metal İnşaat Elektrik Elektronik Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin davacıya düzenlediği faturaların gerçek mal ve hizmet teslimine dayanmayan sahte faturalar olduğu sonucuna varıldığından, bu faturalara isabet eden cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle kısmen kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının ... Hırdavat Metal İnşaat Elektrik Elektronik Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınan faturalara isabet eden cezalı tarhiyata ilişkin kısmının kaldırılmasına ve bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVACININ İDDİALARI: Mal ve hizmet alımında bulunulan mükellefler nezdinde somut bir tespit yapılmadığı ve mükellefler tarafından düzenlenen faturaların sahte olduğuna ilişkin kanaate dayanılarak davacının sorumlu tutulmasının cezanın şahsiliği ilkesine aykırı olduğu iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
DAVALININ İDDİALARI: Daha önceki iddialarının tekrarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı adına, Ostim Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Hır. İnş. Elekt. Oto. Nakl. Plast. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Metal İnş. Otomotiv Nakliyat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti., ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Teknik Hırdavat Metal İnşaat Elektrik Elektronik Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, Ulus Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Metal Hırdavat Elektrik İnşaat Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... İnş. Oto. Or. Ür. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Rek. Org. İnş. Mat. Tan. ve Kır. Tic Ltd. Şti. ve Dikimevi Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Malzemeleri İnşaat Elektrik Nakliye İş Makineleri Mad. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den aldığı faturaların sahte olduğu yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2017/Ocak-Aralık dönemlerine ilişkin re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istanilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 30. maddesinin 1. fıkrasında re'sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi inceleme yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunması şeklinde tanımlandıktan sonra aynı maddenin 2. fıkrasının 4 numaralı bendinde, defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikaların, vergi matrahının doğru ve kesin olarak tespitine imkan vermeyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması dolayısıyla ihticaca salih bulunmaması hali re’sen tarh nedeni olarak kabul edilmiş olup, aynı kanunun 134. maddesinde de vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak tespit etmek ve sağlamak olduğu düzenlenmiştir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29. maddesinde, mükelleflerin, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri belirtilmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3/B maddesinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelerin gerçek mahiyetinin yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği ve iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa ait olduğu ifade edilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan bozma sebeplerinden birinin varlığı halinde mümkündür. Bölge İdare Mahkemesi kararının, ... Hır. İnş. Elekt. Oto. Nakl. Plast. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Metal İnş. Otomotiv Nakliyat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Metal Hırdavat Elektrik İnşaat Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, ... İnş. Oto. Or. Ür. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Rek. Org. İnş. Mat. Tan. ve Kır. Tic Ltd. Şti. ve ... Malzemeleri İnşaat Elektrik Nakliye İş Makineleri Mad. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınan faturalar nedeniyle re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasına ilişkin hüküm fıkrası usul ve hukuka uygun olup, taraflarca temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın belirtilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının ... Hırdavat Metal İnşaat Elektrik Elektronik Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınan faturalardan kaynaklanan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davacının temyiz isteminin incelenmesine gelince;
Yukarıda metni verilen Kanun maddelerinin değerlendirilmesinden de görüleceği gibi; yükümlülerin mal alışları nedeniyle yüklendiği katma değer vergilerinin, indirim ve iade konusu yapılabilmesi için faturaların gerçek bir mal alım satımı karşılığı düzenlenmesi gerekmektedir.
Vergilendirme işlemi yapılırken, kanuna uygun biçimlendirilen muamelelerin bu biçimselliğinin ötesine geçilerek, muamelenin tarafları arasında oluşan maddi ve hukukî ilişkinin gerçek mahiyetinin araştırılması gerekmektedir. Kanun, gerçek mahiyetin ortaya çıkarılmasında, yemin hariç her türlü delile izin vermiştir. Bu deliller, tarafların ikrarı, vergiyi doğuran olayla ilişkisi doğal ve açık bulunan tanık ifadesi, muamelenin taraflarının ekonomik ve ticari konumları, iş yerlerinin durumu, arandığında bulunup bulunamamasına ilişkin tespitler olabilir.
Gerçekleşmemiş teslim ve hizmetler dolayısıyla katma değer vergisi ödenmesi ve bunun sonucu olarak da bir vergi indirimi veya iadesi söz konusu olamayacağından, vergi indirimine veya iadesine dayanak teşkil eden faturaların gerçeği yansıtıp yansıtmadığı ortaya konulmalıdır.
Davacı adına fatura düzenleyen; ... Hırdavat Metal İnşaat Elektrik Elektronik Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporunda; hırdavat malzemeleri toptan satışı işi ile iştigal etmek üzere mükellefiyet tesis ettirildiği, 12/10/2018 tarihinde terkin ettirildiği, tek ortaklı şirket hissedarının ... olduğu, katma değer vergisi matrahının 2016 yılında 38.477.246,86-TL, 2017 yılında 38.108.966,94-TL olduğu, çok az ödenecek vergi tahakkuk ettiği, 05/10/2015 tarihli yoklamada, iş yerinde görsel tanıtım amacıyla sergilenen çok az emtia mevcut olduğunun tespit edildiği, 18/02/2016 tarihli yoklamada, iş yerinde çalışan ...'in faaliyet konusundan habersiz olduğu, muhasebe işleriyle ilgilenen ... ile telefon yoluyla bağlantı kurulduğu, söz konusu şahsın faaliyetlerine devam ettiklerin ifade ettiğinin tespit edildiği, 26/05/2017 tarihinde ... nezdinde yapılan yoklamada, iş yerinde emtia bulunmadığı, şube ve deposu olmadığının tespit edildiği, 08/12/2017 tarihli yoklamada faaliyetine devam edildiğinin tespit edildiği, alış bildirimlerinin tamamına yakınının hakkında sahte belge düzenleme nedeniyle olumsuz tespitler bulunan mükelleflerden olduğu, çalışan ...'in alınan ifadesinde "iş yerinde temizlik ve çay işleriyle ilgileniyordum, şirket işlerini ... yönetiyordu, şirketin şube veya deposu yoktu, alçı, boya, su borusu, yalıtım malzemeleri satılıyordu, ara sıra iş yerine gelen şirket sahibinin gariban birisine benzediği" şeklinde beyanda bulunduğu, ...'ün eşi ...'ün alınan ifadesinde "eşinin söz konusu şirkette çalışıp çalışmadığı hakkında bilgisi olmadığı, zira bir kaç şirkette sigortalı göründüğü, şirket adresine hiç gitmediği, şirket ortağını tanımadığı, sahte fatura düzenleme işi ile eşinin bir ilgisi olmayacağı" şeklinde beyanda bulunduğu, çalışan ...'un alınan ifadesinde "... tarafından işe alındığı, iş yerinde stok olmaksızın telefon yoluyla inşaat malzemeleri satıldığı, ara sıra iş yerine gelen şirket sahibinin gariban birisine benzediği " şeklinde beyanda bulunulduğu, çalışan ...'un alınan ifadesinde "... tarafından işe alındığı, şirketin şube veya deposunun olmadığı, iş yerinin altındaki boş alanda bir kısım emtia stoğunun bulunduğu, büyük çaplı emtianın iş yerinde gelmeden araç üstünde satıldığı, eşi ...'in sadece 3 ay çalışmış olmasına rağmen uzun süre sigortalı gösterildiği, şirket hesabına para yatırdığına dair banka kayıtlarından haberinin olmadığı, vekaleten bankadan çektiği paraları da ...'ya teslim ettiği" şeklinde beyanda bulunulduğu, çalışan ...'in alınan ifadesinde "gelen emtiaları depoya benzeyen bir yere indirdikleri, 40-50 TL para ve yemek karşılığında bankaya para yatırma ve çekme işlemlerine yardımcı olduğu, paralara hiç bir zaman dokunmadığı, yanında gelen tanımadığı kişinin parayı taşıdığı" şeklinde beyanda bulunulduğu, şirket hesabına gelen paraların çok kısa süre içinde çekildiği, düzenlediği bütün faturaların gerçek bir mal teslimi ve hizmet ifasına dayanmayan, komisyon karşılığı düzenlenen sahte faturalar olduğu tespitlerine yer verilmiştir.
... Hırdavat Metal İnşaat Elektrik Elektronik Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporu ile davacı hakkındaki vergi inceleme raporundan yer alan bilgi belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; mükellef hakkında yapılan yoklamalarda eleştiri konusu yapılan fatura içeriği teslimlerin yapılamayacağına ilişkin kabul edilebilir tespitler bulunmadığı, faaliyetine devam ettiği, işçi çalıştırdığı, mükellefin söz konusu tarihler itibarıyla bu çapta bir işi yapamayacağına ilişkin bir bilgi, tespit ve yoklama olmadığı, aksine davacıya fatura düzenlediği dönem olan 08/12/2017 tarihinde yapılan yoklamada faal olduğu ve emtiasının bulunduğu tespitlerine yer verildiği, bir kısım alışların hakkında olumsuz tespitler bulunan mükelleflerden yapıldığı yönündeki tespitin ise, bu alışların tamamının sahte olduğunu göstermeye imkan vermediği, iş yerinin kapasitesinin ve faaliyetin büyüklüğünün tespiti yönünde yapılan yoklamaların olumsuzluk içermediği ve düzenlenen faturaların sahte olduğunun somut olarak ortaya konulamadığı sonucuna varıldığından, davacının anılan mükelleften aldığı faturaların sahte olduğundan bahisle re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasında ve davayı bu kısım yönünden kabul eden vergi mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu kabul ederek Mahkeme kararını kaldırıp, bu kısım yönünden davanın reddine hükmeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davalının temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ... Hırdavat Metal İnşaat Elektrik Elektronik Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nden alınan faturalardan kaynaklanan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisine ilişkin kısmının BOZULMASINA, diğer kısmının ONANMASINA,
Temyiz isteminde bulunan davacıdan 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (3) sayılı Tarife uyarınca aleyhine onanan kısım üzerinden hesaplanacak nispi harcın alınmasına,
Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 18/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.