Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2023/7547 E. , 2025/4519 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/7547
Karar No : 2025/4519
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
KARŞI TARAF (DAVALI) :... Defterdarlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, bir kısım alımlarını sahte faturalarla belgelendirdiği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2018/Ocak ila Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 353/1. maddesi gereğince kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesi'nin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; olayda, 7326 sayılı Kanun'un 5'inci maddesinin 9'uncu fıkrasının (b) bendinin yürürlüğe girdiği 09/06/2021 tarihinden sonra davacı hakkında sahte belge düzenleme şüphesi nedeniyle 14/06/2021 tarihinde vergi incelemesine başlanıldığı, 03/07/2021 tarihinde davacı tarafından 2018 yılı için katma değer ve gelir vergilerine ilişkin olarak vergi ve matrah artırımı başvurularına istinaden 10/11/2021 tarihinde tahakkukların oluşturularak peşin olarak 02/12/2021 tarihinde ödendiği, 7326 sayılı Kanun'un 5'inci maddesinin 9'uncu fıkrasının b bendinin yürürlüğe girdiği tarihten önce davacı hakkında sahte belge düzenleme nedeniyle başlatılmış bir vergi incelemesi bulunmadığından davacının matrah arttırımı başvurusunun vergi incelemesinin tamamlanmasına kadar bekletilmesinin mevzuata uygun olmadığı, dolayısıyla davacının matrah artırımı başvurusunda bulunduğu tarih itibarıyla matrah artırımı hükümlerinden faydalanması gerekirken davacının 7326 sayılı Kanun'un 5'inci maddesinin 9'uncu fıkrasının b bendi kapsamında olduğu kabul edilerek düzenlenen rapor esas alınarak re'sen tarh edilen cezalı tarhiyatlarda ve kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, cezalı tarhiyatın ve özel usulsüzlük cezasının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi mahkemesi'nce; 7326 sayılı Yasanın yürürlüğe giriş tarihinden önce hakkında inceleme başlatılan ve yasanın yürürlüğe girmesi ile matrah arttırım talebinde bulunan mükelleflerin arttırım sonucundaki tahakkukların bekletilmesi ve haklarında sahte fatura düzenlediklerine yönelik tespit bulunmaması halinde arttırım sonucu oluşan vergilerin tahakkuk ettirilmesi yolundaki yorumunun isabetli görülmekle birllikte ...tarih ve... sayılı vergi tekniği raporunun sebebi olan incelemeye ilişkin incelemeye başlama tutanağının 14/04/2020 tarihinde düzenlendiği, 7326 sayılı Yasadan önce incelemeye başlandığının, dolayısıyla da davacının 7326 sayılı Yasanın 5/9-b maddesi kapsamında olduğu, başlatılan incelemenin devam ettirilmesinin ve önerilen tarhiyattan matrah arttırımı sonucunda tahakkuk eden verginin mahsubu suretiyle vergi tarh edilebilmesinin hukuken mümkün olduğu sonucuna varıldığından dava konusu katma değer vergisinin hukukilik denetiminin yapılabilmesi amacıyla tarhiyata konu faturaların sahte olup olmadıklarının belirlenmesi gerektiği, bu belirleme yapılmaksızın matrah arttırımı gerekçesine dayalı hüküm kurulmak suretiyle verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/4.maddesi uyarınca istinaf isteminin kabulüne, istinafa konu kararın kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı adına yapılan işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz kararında yazılı gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı adına, bir kısım alımlarını sahte faturalarla belgelendirdiği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2018/Ocak ila Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 353/1. maddesi gereğince kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 45. maddesinin 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği; 4. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; 5. fıkrasında ise bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği ve bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verdiği kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Belirtilen düzenlemeler uyarınca bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde kural olarak istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra ilk derece mahkemesi kararındaki maddi ve/veya hukuki eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerekmektedir.
2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında ise bu kuralın istisnalarına yer verilmiştir. Anılan hükme göre, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra yeniden bir karar vermeksizin dosyanın ilgili ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermesi gerekmektedir.
İncelenen dosyada, ilk derece mahkemesince; davacının matrah artırımı başvurusunda bulunduğu tarih itibarıyla matrah artırımı hükümlerinden faydalanması gerekirken davacının 7326 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 9. fıkrasının b bendi kapsamında olduğu kabul edilerek düzenlenen rapora dayanılarak re'sen tarh edilen katma değer vergisi ve kesilen üç kat vergi ziyaı cezasında ve kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, anılan karar Bölge İdare Mahkemesince; davacının 7326 sayılı Yasanın 5/9-b maddesi kapsamında olduğu, başlatılan incelemenin devam ettirilmesinin ve önerilen tarhiyattan matrah arttırımı sonucunda tahakkuk eden verginin mahsubu suretiyle vergi tarh edilebilmesinin hukuken mümkün olduğu sonucuna varıldığından dava konusu katma değer vergisinin hukukilik denetiminin yapılabilmesi amacıyla tarhiyata konu faturaların sahte olup olmadıklarının belirlenmesinin gerektiği, bu belirleme yapılmaksızın matrah arttırımı gerekçesine dayalı hüküm kurulmak suretiyle verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle dava dosyası hakkında yeniden esastan bir karar verilmek üzere davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında istisnai olarak sayılmış olan hallerden herhangi birinin bulunmaması karşısında, ilk derece mahkemesi kararında tespit edilen maddi ve/veya hukuki eksikliğin anılan Kanun'un 45. maddesinin 4. numaralı fıkrası uyarınca Bölge İdare Mahkemesince tamamlanarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesince, ilk derece mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi yolunda verilen temyize konu kararın yargılama usulü kurallarına aykırılık teşkil ettiği sonucuna varıldığından bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 30/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.