Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2023/2563 E. , 2025/4873 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/2563
Karar No : 2025/4873
TEMYİZ EDENLER :1-(DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2-(DAVALI) ... Defterdarlığı- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, 2016 ve 2017 yılına ilişkin incelemeye ibraz edilen yevmiye defterinin tasdiksiz olduğu, tasdiksiz deftere yapılan kayıtların yasal defterlere yapılmış kayıt olarak kabulüne imkan bulunmadığı, yasal defterlere kaydedilmeyen faturalarda yer alan katma değer vergisinin indirime konu edilemeyeceği ve reddi gerektiği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2016/Şubat ila Aralık, 2017/Ocak ila Nisan dönemleri için re’sen tarh edilen katma değer vergisi ile 2016/Şubat ila Aralık dönemleri için üç kat , 2017/Ocak ila Nisan dönemleri için ise tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 16/11/2021 tarihinde 2016-2017 yılına ait tasdiksiz defterleri ile 4 klasör içinde 2016, 2017 yılı evraklarının ibraz edildiği, bunun üzerine davacı hakkında düzenlenen ... tarih ve ..., ... sayılı vergi inceleme raporlarında, 2016, 2017 yılına ilişkin tasdikli defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle, anılan yıllarda indirim konusu yapılan bütün katma değer vergileri reddedilerek, 2016 ve 2017 yılı ilgili dönemlerine ait katma değer vergisi beyannamelerinin düzeltildiği, fark katma değer vergilerinin 213 sayılı Kanun'un 30/3. maddesi uyarınca re'sen tarh edilmesi gerektiğinin belirtildiği, anılan rapora istinaden de dava konusu cezalı tarhiyatların yapıldığı, mücbir sebep hali olmaksızın tasdikli defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmeyerek indirim hakkından yararlanmak için yasal koşullardan birini yerine getirmeyen davacı adına katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle yapılan üç kat vergi ziyaı cezalı tarhiyatlarda hukuka aykırılık bulunmadığı, vergi ziyaı cezasının tekerrür hükümleri uyarınca arttırılan kısmına gelince; dava konusu 2017/Ocak ila Nisan dönemi için kesilen vergi ziyaı cezalarına uygulanan tekerrür hükmü dayanağının 2016/Eylül dönemine ilişkin olarak kesilen ve 02/01/2017 tarihinde tebliğ edilen ve 2017 yılında kesinleşen vergi ziyaı cezası olduğu, yasa hükmü gereği cezaların kesinleştiği tarihi takip eden yılın yani 2018 yılının başından itibaren işlenecek fiillerde tekerrüre esas alınması gerektiğinden tekerrür hükümleri uygulanmasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine; dava konusu 2017/Ocak ila Nisan dönemi için kesilen vergi ziyaı cezasının tekerrür nedeniyle artırılan kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVACININ İDDİALARI: İlgili dönem defter ve belgelerini noter tasdikli olarak ibraz edebileceği, mahkemece Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararında da belirtildiği üzere Mahkeme tarafından davacıya noter tasdikli defterlerini dosyaya sunması için makul bir süre verilmesi gerektiği iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
DAVALININ İDDİALARI: Davacı tarafından internet ortamında yapılan düzeltme sonucu resen tebliğ edilen ve ... tarihinde kesinleşen ... sayılı ihbarnameye dayanarak uygulanan tekerrür hükmünde hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ: Davacı temyiz isteminin kabulü ve kararın bu kısmının bozulması, davalı temyiz isteminin ise reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı adına, 2016 ve 2017 yılına ilişkin incelemeye ibraz edilen yevmiye defterinin tasdiksiz olduğu, tasdiksiz deftere yapılan kayıtların yasal defterlere yapılmış kayıt olarak kabulüne imkan bulunmadığı, yasal defterlere kaydedilmeyen faturalarda yer alan katma değer vergisinin indirime konu edilemeyeceği ve reddi gerektiği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2016/Şubat ila Aralık, 2017/Ocak ila Nisan dönemleri için re’sen tarh edilen katma değer vergisi ile 2016/Şubat ila Aralık dönemleri için üç kat, 2017/Ocak ila Nisan dönemleri için ise tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 40. maddesinin 4. fıkrasında, İçtihatları Birleştirme Kurulu tarafından verilen kararlara, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idarenin uymak zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (b) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde, ticari faaliyet çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi tutulduğu, 20. maddesinde teslim ve hizmet işlemlerinin karşılığını teşkil eden bedelin katma değer vergisi matrahını oluşturduğu, 29. maddesinde, mükelleflerin, vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak, düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri, 34. maddesinin 1. bendinde ise yurt içinden sağlanan veya ithal olunan mal ve hizmetlere ait katma değer vergisinin alış faturası veya benzeri vesikalar üzerinde ayrıca gösterilmek ve bu vesikalar kanuni defterlere kaydedilmek şartıyla indirilebileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan bozma sebeplerinden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, vergi ziyaı cezalarının tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle artırılan kısmına yönelik davalı tarafından ileri sürülen temyiz iddiaları kararın belirtilen kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge idare Mahkemesi kararının üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisine ilişkin kısmına yönelik davacı temyiz iddialarının incelenmesine gelince;
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 08/02/2019 tarih ve E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararında mücbir sebep olmaksızın defter ve belgelerini incelemeye yetkili olan inceleme elemanlarına ibraz etmeyen katma değer vergisi mükellefleri adına yapılan cezalı tarhiyatlara karşı açılan davalarda, davacılar tarafından, vergilendirme dönemine ilişkin yasal defterler ve belgelerin mahkemeye sunulabileceğinin ileri sürülmesi halinde, bu defter ve belgeler davacıdan istenilip, defterlerdeki kayıtlar incelenip bu kayıt ve belgeler hakkında davanın diğer tarafı olan vergi idaresinin görüşü ve saptamaları da alınarak yapılacak hukuki değerlendirmeye göre karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının temyiz dilekçesinde ilgili dönem noter tasdikli defter ve belgelerini sunabileceğini belirtmesi ve Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 08/02/2019 tarih ve E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararı da dikkate alındığında; defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesi re'sen tarh nedeni ise de; re'sen araştırma ilkesi ile vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelenin gerçek mahiyetinin esas olduğuna dair kural gereğince, davacı tarafından noter tasdikli defter ve belgelerin incelenmek üzere hazır olduğu, istenmesi halinde ibraz edilebileceği hususunun temyiz dilekçesinde ileri sürüldüğü görüldüğünden, davacının ibraz edebileceğini belirttiği noter tasdikli defter ve belgelerin istenip ibraz edilecek olanlardan vergi idaresi de haberdar edilmek suretiyle, yukarıda değinilen incelemenin yapılıp vergilendirmenin konusunu oluşturan katma değer vergisi indiriminin dayandığı faturalarda bu verginin ayrıca gösterilip gösterilmediği, belgelerin yasal defterlere usûlüne göre kaydedilip kaydedilmediği ve temsil ettiği hukukî muamelenin gerçek olup olmadığına ilişkin inceleme yapıldıktan sonra karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalının temyiz isteminin reddine,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının vergi ziyaı cezalarının tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle arttırılan kısmı yönünden ONANMASINA, üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi yönünden BOZULMASINA,
Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 17/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.