Danıştay 7. Daire Başkanlığı 2025/123 E. , 2025/3857 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/123
Karar No : 2025/3857
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Lojistik Yatırım Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem:... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı bakır katot eşyasını taşıyan ... plaka sayılı aracın varış gümrük idaresine ulaşmadığı ve verilen süre zarfında bu duruma ilişkin geçerli bir bilgi ve belgenin de idareye ibraz edilmediğinden bahisle asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ihtilafa konu transit refakat beyannamesi muhteviyatı eşyayı taşıyan aracın varış gümrük idaresine ulaşmadığından bahisle asıl sorumlu sıfatıyla davacı hakkında 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendi uyarınca para cezası kararı alınmış ise de, olayda, anılan aracın varış gümrük idaresine hiç ulaşmaması nedeniyle herhangi bir işlem görmeyen ve fiziki muayene de tatbik edilemeyen transit rejimine konu eşyanın eksikliğine dair davalı idarenin tespitinin olmadığı, bu durumda, anılan maddede belirtilen koşulları oluşmayan para cezası kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Asıl sorumlu olan davacının transit rejimine konu eşyanın varış gümrük idaresine eksiksiz bir şekilde ulaşmasından sorumlu olduğu, olayda mücbir sebep halinden bahsedilemeyeceği, eşyanın hiç olmamasının da transit rejiminin ihlali sonucunu doğuran bir eksiklik sayıldığı, mevzuat hükümleri uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Asıl sorumlu sıfatıyla davalı idarece sorumlu tutulan davacının anılan nedenle sorumluluğu cihetine gidilebilmesi koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi suretiyle bir sonuca ulaşılması gerektiğinden temyiz istemine konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı bakır katod eşyasını taşıyan ... plaka sayılı aracın varış gümrük idaresine ulaşmadığı ve verilen süre zarfında bu duruma ilişkin geçerli bir bilgi ve belgenin de idareye ibraz edilmediğinden bahisle asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 8. fıkrasının (b) bendinde, "Gümrük yükümlülüğü" deyiminin, yükümlünün gümrük vergilerini ödemesi zorunluluğunu; 11. fıkrasında, "Yükümlü" deyiminin, gümrük yükümlülüğünü yerine getirmekle sorumlu bütün kişileri; 16. fıkrasında, "gümrük beyanı"nın belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulmasını ifade edeceği; 17. fıkrasında, beyan sahibinin, kendi adına beyanda bulunan kişi veya adına beyanda bulunulan kişi olduğu; 5911 sayılı Kanun'la değişik 20. fıkrasının (a) bendinde, "rejim hak sahibi" deyiminin, kendi adına ve hesabına gümrük beyanını yapan veya hesabına gümrük beyanı yapılan kişi veya bu kişilere ait bir gümrük rejimi ile ilgili hakların veya yükümlülüklerin devredildiği kişiyi ifade ettiği; (b) bendinde, transit rejiminde rejim hak sahibine "asıl sorumlu" denileceği; 84. maddesinde, transit rejiminin, ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş, ya da, ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içindeki bir noktadan diğerine taşınmasına uygulanacağı; gümrük idarelerinin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde; bir iç gümrük idaresinden diğer bir iç gümrük idaresine taşınmasına izin verebileceği; 5911 sayılı Kanun'la değişik 86. maddesinin 1. fıkrasında, asıl sorumlunun eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejime ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olduğu; 2. fıkrasında, asıl sorumlunun birinci fıkrada belirtilen yükümlülükleri saklı kalmak üzere, transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı veya alıcı da eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan tedbirlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlü olduğu; 7190 sayılı Kanun'un 2 maddesiyle eklenen 3. fıkrasında, 183 ve 184. maddeler kapsamında bir gümrük yükümlülüğü doğduğunda, asıl sorumlunun, transit rejimine tabi tutulan eşya ile ilgili olarak gümrük idaresine karşı mali olarak sorumlu olduğu, 5607 sayılı Kanun uyarınca gümrük idaresince işlem yapıldığı hâllerde, asıl sorumlunun sorumluluğunun belirlenmesinde fiilin işlenmesinde dahlinin olup olmadığı hususunun dikkate alınacağı; 183. maddesinin 1. fıkrasında, gümrük gözetimi altındaki ithalat vergilerine tabi eşyanın, kanuna aykırı olarak gümrük gözetimi dışına çıkarılması halinde gümrük yükümlülüğünün doğacağı; 2. fıkrasında, gümrük yükümlülüğünün eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığı tarihte başlayacağı; 3. fıkrasında, eşyayı gümrük gözetiminden çıkaran kişilerin, bu çıkarma işine iştirak eden ve eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin, söz konusu eşyayı elde eden veya elinde bulunduran ve bu eşyayı elde ettiği veya aldığı sırada gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin, eşyanın geçici depolanmasında veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin kullanılmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişilerin, gümrük vergilerinden sorumlu oldukları; 184. maddesinin 1. fıkrasında da, 183. maddede belirtilen haller dışında sayılan durumlarda da gümrük yükümlülüğünün doğacağı hükme bağlanmıştır.
Gümrük Yönetmeliği'nin 212. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde, "rejim hak sahibi (asıl sorumlu)"nin, transit rejimi beyanında bulunan veya hesabına transit rejimi beyanında bulunulan ve transit rejimi kapsamında gümrük idaresine karşı mali olarak sorumlu olan kişiyi ifade ettiği belirtilmiştir.
Öte yandan; Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun ile değiştirilen şeklinde, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, hareket gümrük idaresinden sevk edilmesinden sonra varış gümrük idaresine varışından önce ya da varış gümrük idaresinde yapılan kontrolü veya muayenesi sonucunda beyana göre eksiklik veya fazlalık tespit edilmesi hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (c) veya (d) bentleri uyarınca işlem yapılacağı belirtildikten sonra (c) bendinde, beyana göre eksik olduğunun tespit edilmesi hâlinde, eksik çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra eşyanın gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verileceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen hükümlere göre, rejim hak sahibi (asıl sorumlu), transit rejimi kapsamında taşınan eşyayı ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olup, rejim ihlali nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğduğu takdirde gümrük idaresine karşı gümrük vergilerinden dolayı sorumluluğu bulunmaktadır.
Öte yandan, 4458 sayılı Kanun'un 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun ile değiştirilen 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendindeki düzenleme transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın sadece varış gümrük idaresinde yapılan kontrolü veya muayenesi sonucunda beyana göre eksiklik halini içermemekte, transit refakat beyannamesi muhteviyatı eşyanın hareket gümrük idaresinden sevk edilmesinden sonra ama varış gümrük idaresine varışından önce de eşyadaki eksikliği kapsamakta olup, beyan edilen eşyanın hiç olmaması halinin de transit beyanının bağlayıcı niteliği karşısında maddi ve hukuki olarak eşyadaki bir eksiklik olduğunun kabulünü gerektirmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, ihtilafa konu transit refakat beyannamesi muhteviyatı eşyayı taşıyan aracın varış gümrük idaresine ulaşmadığı ve verilen süre zarfında bu duruma ilişkin geçerli bir bilgi ve belgenin de idareye ibraz edilmediğinden bahisle asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açıldığı görülmüştür.
Transit refakat beyannamesi muhteviyatı eşyanın varış gümrük idaresine hiç ulaşmadığı taraflar arasında ihtilafsız olan olayda, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendindeki koşullar oluşmakla birlikte konuya ilişkin Hopa Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı hazırlık soruşturmasının bulunduğu anlaşılmış olup, bu durumda, 5607 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen yargılama ile 4458 sayılı Kanun uyarınca yapılan yargılama farklı hukuk disiplinlerine tabi olmakla birlikte, ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi uyarınca, sözü edilen ceza yargılamasında davacı şirket yetkililerince ceza davasına konu bir fiilin işlendiğine, yahut cezayı gerektiren bir eyleme iştirak edildiğine dair herhangi bir tespitin olup olmadığı incelenerek para cezasına konu fiil nedeniyle transit refakat belgesi kapsamında taşınan eşyaya ilişkin olarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendi kapsamında davacının sorumluluğunun değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 24/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.