Danıştay 4. Daire 2025/274 E., 2025/6765 K.

Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/274 E. , 2025/6765 K.

"İçtihat Metni"T.C.

D A N I Ş T A Y

DÖRDÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2025/274

Karar No : 2025/6765

DAVACI : ...

DAVALI : ... Bakanlığı

VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

DAVANIN KONUSU : 27/12/2024 tarih ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik yapılmasına Dair Yönetmeliğin Geçici 9. maddesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Davacı (A) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı olup, iş güvenliği uzmanlarının tehlike grubu işyerlerine göre (A), (B) ve (C) olmak üzere üç farklı sınıfa ayrıldığı, (B) sınıfı iş güvenliği uzmanı olabilmek için yüksek lisans, kurs ve sınav başarı şartı bulunduğu ve (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlarının hemen tamamının (C) sınıfından (B) sınıfına geçtiği, dava konusu değişiklikle "bulunduğu sınıfın bir üst sınıfı olan işyerlerinde üç yıl süre ile çalışanlara, kursa gitmeden ve sınava girmeden üst sınıfa geçme hakkı" tanındığı, değişiklikle birlikte aynı anda iki farklı yöntemle üst sınıfa geçiş sağlandığı, ölçme ve değerlendirmeye tabi olmadığı için yeterliliği belirsiz olan iş güvenliği uzmanları tarafından yetersiz risk değerlendirmesi yapılması, işverene gerekli önerilerde bulunulamaması, hayati tehlike ve iş kazaları nedeniyle ölümlerin artması ihtimalinin yüksek bir durum olduğu, sertifika kiralama yolu da dikkate alındığında, gerçek anlamda çalışmayan iş güvenliği uzmanlarının bir üst sınıfa yükselmesinin iş kazalarının artmasını ciddi oranda etkileyeceği, mevcut iş güvenliği uzman sayısının her tehlike sınıfı için yeterli olduğu, yılda bir defa yapılması planlanan iş güvenliği sınavına son yıllarda azalma göstermesinin bunun kanıtı olduğu, sınavsız sertifika dağıtılmasının iş güvenliği uzmanları arasında maddi-manevi eşitsizlik ve adaletsiz uygulamaya neden olduğu, yaklaşık 40 ilâ 50 bin TL arasındaki kurs ücreti, yüksek lisans maliyetinin yanı sıra kurs ve eğitim nedeniyle yıllık izin kullanamama ya da çalışmamayı göze alma gibi kayıplara neden olduğu, ÖSYM tarafından yapılan zorlu sınavda başarı oranının da %10 olduğu dikkate alındığında çok sayıda uzmanın mağduriyet yaşadığı, 12 yıldır yürürlükte olan Yönetmelik'te geçici madde ile düzenleme yapılması hukukun ilkeleri ile bağdaşmadığı, aynı Yönetmelik'te, aynı konunun aynı anda uygulanmak üzere iki fartkı şekildeki düzenlemenin çelişkili ve karışıklığa sebep olduğu, Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği ileri sürülerek, düzenlemenin iptali istenilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : Usule ilişkin olarak, davacının (A) sınıfı iş güvenliği uzmanı olduğundan dava açma ehliyetinin bulunmadığı ileri sürülmüştür.

Esasa ilişkin olarak ise; (I) sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının teşkilat, görev ve yetkilerine ilişkin usul ve esasları düzenleyen "Görev" başlıklı 86. maddesinde, işyerlerindeki sağlık ve güvenlik risklerini önleyici ve koruyucu hizmetleri yürütenlerin niteliklerini belirlemek, eğitimlerini ve sertifikalandırılmalarını sağlamak görevinin bulunduğu, "İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü" başlıklı 90. maddesinde, "iş sağlığı ve güvenliği ile iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi konularında inceleme ve araştırma çalışmalarını planlamak, programlamak ve uygulanmasını sağlamak, mesleki eğitim görenler, özel risk grupları ve kamu hizmetlerinde çalışanlar da dahil olmak üzere tüm çalışanların iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı korunmaları amacıyla gerekli çalışmaları yaparak tedbirlerin alınmasını sağlamak, alanında ölçüm, analiz, teknik kontrol, risk analizi ve değerlendirmesi, eğitim, danışmanlık, uzmanlık hizmetlerini yapmak ve bu tür hizmetleri verecek özel ve tüzel kişi ve kuruluşların niteliklerini belirlemek, yetki vermek, yetkilerini iptal etmek, kontrol ve denetimini sağlamak, işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, diğer teknik ve sağlık personeli ile işçilere eğitim vermek için sağlık ve güvenlik birimlerini yetkilendirmek, gerektiğinde yetkilerini iptal etmek, hizmetin etkin ve verimli bir şekilde verilip verilmediğinin kontrol ve denetimini sağlamak, işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının eğitimleri sonundaki sınavları yapmak veya yaptırmak" görevinin bulunduğu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (f) bendinde "İş Güvenliği Uzmanı: Usul ve esasları yönetmelikle belirlenen, iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında çalışma hayatını denetleyen müfettişler ile mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanı," olarak tanımlandığı, "İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çeşitli yönetmelikler" başlıklı 30. maddesinde iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin eğitimleri ve belgelendirilmeleri, unvanlarına göre kimlerin hangi sınıf belge alabilecekleri, işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli eğitimi verecek kurumların belgelendirilmeleri, yetkilendirilmeleri ile eğitim programlarının ve bu programlarda görev alacak eğiticilerin niteliklerinin belirlenmesi ve belgelendirilmeleri, eğitimlerin sonunda yapılacak sınavlar ve düzenlenecek belgelere ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği, 29/12/2012 tarih ve 28512 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'in "İş güvenliği uzmanlığı belgesi" başlıklı 8. maddesinde, (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesinin verilme şartlarının iki gruba ayrıldığı, birinci grup olarak uzmanlık eğitimine katılma ve sınavında başarılı olma hali olan 1. fıkranın (a) bendinin (1) alt bendinde "(B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az dört yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyen ve (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olanlara," şeklinde tanımlandığı, ikinci grup ise mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakülte mezunları ile teknik elemanlardan; iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği programında doktora yapmış olanların eğitim ve sınava katılma şartı olmaksızın doğrudan belge verilmesi hali olduğu; buna göre, iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği doktora mezunlarına, Genel müdürlük veya bağlı birimlerinde en az on yıl görev yapmış olanlara, iş sağlığı ve güvenliği alanında müfettiş yardımcılığı süresi dahil en az on yıl görev yapmış iş müfettişlerine, Genel müdürlük ve bağlı birimlerinde uzman yardımcılığı süresi dahil en az on yıl fiilen görev yapmış iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarına (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesinin doğrudan verileceği, (B) ve (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgeleri için de benzer ve farklı düzenlemelerin ilgili maddede belirlendiği, (A) sınıfı belgenin, çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli, (B) sınıfı belgenin tehlikeli ve az tehlikeli, (C) sınıfı belgenin ise sadece az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde görev yapmaya imkan verdiği, bununla birlikte, bu genel kurala Yönetmelik'in 5. maddesi ile istisna getirilerek, çok tehlikeli işyerlerinde (B) ve (C) sınıfı belgeye sahip olanların sözleşme imzalayabileceği ve tehlikeli sınıftaki işyerlerinde ise (C) sınıfı belge sahibinin sözleşme imzalayabileceği, uygulamada yaşanan zorluklar nedeniyle 04/04/2015 tarihinde Kanun'a eklenen geçici 4. maddenin 1. fıkrası ile Kanun'un 8. maddesinde belirtilen çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğünün, (B) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi, tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise (B) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğünün (C) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi kaydıyla 38. maddenin 1. fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan yürürlük tarihine kadar yerine getirilmiş sayılır hükmünün getirildiği; ancak düzenlemenin 31/12/2024 tarihinde sona erdiği; dolayısıyla, bir üst sınıfta fiilen üç yıl görev yapmış ve son vize döneminde hakkında herhangi bir idari yaptırım uygulanmamış olan iş güvenliği uzmanlarının yetkinlik ve deneyimlerinden faydalanmak amacıyla bu kapsamdakilere eğitim ve sınav şartı olmaksızın bir sınıf belge hakkı verilmesinin öngörüldüğü; görüldüğü üzere, Yönetmelik'te genel kural olan ilgili eğitimi alma ve sonrasında sınavda başarılı olma şartının, ilgili alanda belirli bir çalışması ve tecrübesi olmayanlarla ilgili olduğu; getirilen düzenlemede, ilgili kişilerin halihazırda en az üç yıl bir üst sınıf olan tehlike sınıfında fiilen iş güvenliği uzmanı olarak görev yapmış ve bu görev zamanında da herhangi bir idari yaptırıma sebep olabilecek bir hata yapmamış kişileri kapsadığı, bu kişilerin iş başı eğitim gibi değerlendirildiğinde ilgili tehlike sınıfı için yeterli bilgiye ulaşma imkanı kazanmış ve idari yaptırımla karşılaşmayarak da yeterli bilgiye ulaştığını ispat etmiş bulunduğu, bunların bir kereye mahsus yine kazandıkları yetkinlik ve tecrübeye uygun olarak bir üst sınıf belgesi verilmesi için Kanun'un 30. maddesiyle Yönetmelik çerçevesinde düzenleme yetkisi verilen alanda ve belirlilik ilkesine de uygun bir şekilde geçici bir düzenleme yapıldığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ : 6331 sayılı Kanun'la iş güvenliği uzmanlığı eğitimleri ve belgelendirilmeleri ile unvanlarına göre kimlerin hangi sınıf belge alabilecekleri hususlarını Yönetmelik'le düzenleme yetkisinin davalı idareye verildiği, idareye verilen yetkinin Yönetmelik'in 8. maddesindeki düzenleme ile tehlike sınıfına göre işyerlerinde görevlendirilecek iş güvenliği uzmanlarına verilecek olan iş güvenliği uzmanlığı belgelerinin maddede belirtilen belli süre çalışma, eğitim ve sınav şartlarını sağlama koşulları getirilerek kullanıldığı dikkate alındığında, maddedeki mevcut yürürlükteki düzenlemeye rağmen, bu defa maddede belirtilen belli süre {(A) sınıfı için en az dört yıl} çalışma, eğitim ve sınav şartlarından kısıtlı bir süre için vazgeçilerek salt bir üst tehlike sınıfında geçen daha az {(A) sınıfı için en az üç yıl} çalışma süresine karşılık olarak sınırlı bir süre için bir üst sınıfa geçişin usul ve esaslarının kısıtlı bir süre için değiştirilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşılmakla, dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: ...

DÜŞÜNCESİ : Dava; 27/12/2024 tarih ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in Geçici 9. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemektir.",

"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (f) bendinde; "(Değişik: 12/7/2013-6495/101 md.) İş Güvenliği Uzmanı: Usul ve esasları yönetmelikle belirlenen, iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında çalışma hayatını denetleyen müfettişler ile mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanı",

"İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında; "İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının hak ve yetkileri, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamaz. Bu kişiler, görevlerini mesleğin gerektirdiği etik ilkeler ve mesleki bağımsızlık içerisinde yürütür.", aynı maddenin 5. fıkrasında; "İş güvenliği uzmanlarının görev alabilmeleri için; çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı, tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en az (B) sınıfı, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise en az (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmaları şartı aranır.",

"İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çeşitli yönetmelikler" başlıklı 30. maddesinde;

"(1) Aşağıdaki konular ile bunlara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir:

...

b) İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili olarak;

...

5) İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin eğitimleri ve belgelendirilmeleri, unvanlarına göre kimlerin hangi sınıf belge alabilecekleri, işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli eğitimi verecek kurumların belgelendirilmeleri, yetkilendirilmeleri ile eğitim programlarının ve bu programlarda görev alacak eğiticilerin niteliklerinin belirlenmesi ve belgelendirilmeleri, eğitimlerin sonunda yapılacak sınavlar ve düzenlenecek belgeler." hükümleri yer almaktadır.

Öte yandan, aynı Kanunun "İş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü" başlıklı geçici 4. maddesine 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanunun 55. maddesiyle eklenen 2. fıkrasında; "Bakanlık, usul ve esaslarını belirlemek kaydıyla, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olanlara, Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmiş olan prim gün sayısı ile sahip oldukları belge sınıfı gibi hususları dikkate alarak üst sınıflardaki iş güvenliği uzmanlığı belgesi alabilmeleri için fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmak şartıyla en fazla iki sınav hakkı verilmesine dair gerekli düzenlemeyi yapmaya yetkilidir." hükmü yer almıştır.

3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un işlem tarihinde yürürlükte olan halinde 2. maddesinin (r) bendinde; işyerindeki sağlık ve güvenlik risklerini önleyici ve koruyucu hizmetleri yürütenlerin niteliklerini belirlemek, eğitimlerini ve sertifikalandırılmalarını sağlamak, 12. maddesinin (k) bendinde ise; işyerindeki sağlık ve güvenlik risklerini önlemek ve koruyucu hizmetleri yürütmek üzere görevlendirilecek işyeri hekimleri, iş güvenliği uzmanları ve diğer görevlilerin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eğitim ve belgelendirme usul ve esaslarını belirlemek davalı Bakanlığın görevleri arasında sayılmıştır.

Yukarıda aktarılan Kanun hükümlerine dayanılarak çıkarılan ve 29/12/2012 tarih ve 28512 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevli iş güvenliği uzmanlarının nitelikleri, eğitimleri ve belgelendirilmeleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemek amacıyla yürürlüğe konulmuştur.

Yönetmeliğin 7. maddesinin 2. fıkrasında; iş güvenliği uzmanlarından; (C) sınıfı belgeye sahip olanların az tehlikeli sınıfta, (B) sınıfı belgeye sahip olanların az tehlikeli ve tehlikeli sınıflarda, (A) sınıfı belgeye sahip olanların ise bütün tehlikeli sınıflarda yer alan işyerlerinde çalışabilecekleri, "İş güvenliği uzmanlığı belgesi" başlıklı 8. maddesinde ise;

"(1) (Değişik:RG-11/10/2013-28792) İş güvenliği uzmanlığı belgesinin sınıfları aşağıda belirtilmiştir:

a) (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi;

1) (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az dört yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyen ve (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olanlara,

2) Mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakülte mezunları ile teknik elemanlardan; iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği programında doktora yapmış olanlara,

3) Genel Müdürlük veya bağlı birimlerinde en az on yıl görev yapmış mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakülte mezunları ile teknik elemanlara,

4) İş sağlığı ve güvenliği alanında müfettiş yardımcılığı süresi dâhil en az on yıl görev yapmış mühendis, mimar veya teknik eleman olan iş müfettişlerine,

5) Genel Müdürlük ve bağlı birimlerinde uzman yardımcılığı süresi dâhil en az on yıl fiilen görev yapmış mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakülte mezunları ile teknik elemanı olan iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarına,

EK-1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir.

b) (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi;

1) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyen ve (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanlara,

2) İş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği programında yüksek lisans yapmış mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanlardan (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı için yapılacak sınavda başarılı olanlara,

3) İş sağlığı ve güvenliği alanında teftiş yapan mühendis, mimar veya teknik eleman olan iş müfettişleri hariç, Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında müfettiş yardımcılığı süresi dahil en az on yıl görev yapan müfettişlerden (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olanlara,

EK-1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir.

c) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi;

1) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanlara,

2) İş sağlığı ve güvenliği alanında teftiş yapan mühendis, mimar veya teknik eleman olan iş müfettişleri hariç Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında müfettiş yardımcılığı süresi dâhil en az on yıl görev yapan müfettişlerden (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılanlara," düzenlemesine yer verilerek

(A), (B) ve (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi alınmasının şartları düzenlenmiştir.

Yönetmeliğe 27/12/2024 tarih ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile eklenen ve dava konusu edilen Geçici 9. maddesinde ise; " (1) (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle, çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde 31/12/2024 tarihi itibarıyla en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyenlerden son vize döneminde ihtar puanı veya askıya alma işlemi uygulanmamış olanlara, 31/3/2025 tarihine kadar başvurmaları halinde (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi EK-1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir.

(2) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle, tehlikeli ve/veya çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde 31/12/2024 tarihi itibarıyla en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyenlerden son vize döneminde ihtar puanı veya askıya alma işlemi uygulanmamış olanlara, 31/3/2025 tarihine kadar başvurmaları halinde (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi EK-1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir.

(3) Birinci ve ikinci fıkrada belirtilen fiili çalışma süresinin hesabında sadece İSG-KATİP’te kayıtlı iş güvenliği uzmanlığı sözleşmeleri esas alınır." hükmü getirilmiştir.

Yönetmelikle yapılan değişiklikle Yönetmeliğin (A),B) ve (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi alınmasının koşullarını düzenleyen " İş güvenliği uzmanlığı belgesi" başlıklı 8. maddesinde öngörülen koşullar gözetilmeden, (B) ( ve C )sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle, çok tehlikeli (tehlikeli ve/veya çok tehlikeli) sınıftaki işyerlerinde 31/12/2024 tarihi itibarıyla en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyenlerden son vize döneminde ihtar puanı veya askıya alma işlemi uygulanmamış olanlara, 31/3/2025 tarihine kadar başvurmaları halinde (A) (ve B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesinin EK-1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verileceğinin hüküm altına alındığı; anılan düzenlemenin Yönetmeliğin 8. maddesinde öngörülen iş güvenliği uzmanlığı belgesi sınıf geçişi için zorunlu uzmanlık eğitimine katılma ve uzmanlık sınavında başarılı olma koşulunu belirli bir süre için aramayarak 31/3/2025 tarihine kadar başvurmaları halinde sınavsız belge sahibi olma muafiyetinin getirildiği görülmektedir.

Bu durumda; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun ilgili hükümlerine istinaden 11/10/2013 tarih ve 28792 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan dava konusu Yönetmelikle İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesinde iş güvenliği uzmanlık belgesi sahibi olanların sınavla üst sınıflara geçişine olanak sağlanmış olmasına karşın sınav ve eğitim koşuluna ilişkin düzenleme halen ayaktayken dava konusu geçici madde ile iş güvenliği uzmanları arasında eşitsiz ve keyfiliğe neden olabilecek uygulamalara yol açabilecek bir şekilde belge sınıfı dikkate alınarak bir üst sınıfa geçişin usul ve esaslarının kısıtlı bir süre için değiştirilmesinde dayanak yasa hükmüne ve hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu 27/12/2024 tarih ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in Geçici 9. maddesinin iptali gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 17/12/2025 tarihinde, davacı ... ve davalı vekili Av....un geldiği, Danıştay Savcısı ...'ın hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:

Bakılan dava, 27/12/2024 tarih ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin Geçici 9. maddesinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE :

USUL YÖNÜNDEN:

Davalı tarafından, davanın süresinde açılmadığı, davacının (A) sınıfı iş güvenliği uzmanı olduğundan dava açma ehliyetinin bulunmadığı ileri sürülmüştür.

Uyuşmazlık konusu Yönetmelik'in geçici 9. maddesinin 27/12/2024 tarihinde yayımlandığı dikkate alındığında, 17/01/2025 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu; davacının iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olduğu göz önüne alındığında, uzmanlık alanı ile ilgili yapılan düzenlemeye karşı dava açmakta güncel ve meşru menfaatinin dolayısı ile dava açma ehliyetinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.

ESAS YÖNÜNDEN:

İlgili Mevzuat :

(I) Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Görev" başlıklı 86. maddesinde, "(1) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:

a) Çalışma hayatını düzenleyici, işçi-işveren ilişkilerinde çalışma barışının sağlanmasını kolaylaştırıcı ve koruyucu tedbirler almak,

b) Çalışma hayatındaki mevcut ve muhtemel meseleleri ve çözüm yollarını araştırmak, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları koruyucu ve çalışmayı destekleyici tedbirleri almak,

c) Ekonominin gerektirdiği insan gücünü sağlamak için gerekli tedbirleri araştırmak ve uygulanmasının sağlanmasına yardımcı olmak,

ç) İstihdamı ve tam çalışmayı sağlayacak, çalışanların hayat seviyesini yükseltecek tedbirleri almak,

...

e) Çalışanların meslekî eğitimlerini sağlayıcı tedbirler almak,

f) İş sağlığı ve güvenliğini sağlayacak tedbirlerin uygulanmasını izlemek, g) Çalışma hayatını denetlemek,

...

j) İşyerindeki sağlık ve güvenlik risklerini önleyici ve koruyucu hizmetleri yürütenlerin

niteliklerini belirlemek, eğitimlerini ve sertifikalandırılmalarını sağlamak,

k) Kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yapmak."; "İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü" başlıklı 90. maddesinde, "(1) İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:

a) İş sağlığı ve güvenliği ile iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi konularında inceleme ve araştırma çalışmalarını planlamak, programlamak ve uygulanmasını sağlamak,

...

c) İşyerindeki sağlık ve güvenlik risklerini önlemek ve koruyucu hizmetleri yürütmek üzere görevlendirilecek işyeri hekimleri, iş güvenliği uzmanları ve diğer görevlilerin iş sağlığı ve güvenliğiile ilgili eğitim ve belgelendirme usul ve esaslarını belirlemek,

ç) Meslekî eğitim görenler, rehabilite edilenler, özel risk grupları ve kamu hizmetlerinde çalışanlar da dâhil olmak üzere tüm çalışanların iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı korunmaları amacıyla gerekli çalışmaları yaparak tedbirlerin alınmasını sağlamak,

...

e) İş sağlığı ve güvenliği alanında ölçüm, analiz, teknik kontrol, risk analizi ve değerlendirmesi, eğitim, danışmanlık, uzmanlık hizmetlerini yapmak ve bu tür hizmetleri verecek özel ve tüzel kişi ve kuruluşların niteliklerini belirlemek, yetki vermek, yetkilerini iptal etmek, kontrol ve denetimini sağlamak,

f) İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, diğer teknik ve sağlık personel ile işçilere eğitim vermek için kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve 13/01/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre faaliyet gösteren şirketler ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerini yetkilendirmek, gerektiğinde yetkilerini iptal etmek, hizmetin etkin ve verimli bir şekilde verilip verilmediğinin kontrol ve denetimini sağlamak, işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının eğitimleri sonundaki sınavları yapmak veya yaptırmak, belgelerini vermek,

..." hükmü yer almıştır.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Kanunun amacı; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemektir.", "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (f) bendinde, "İş Güvenliği Uzmanı: Usul ve esasları yönetmelikle belirlenen, iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında çalışma hayatını denetleyen müfettişler ile mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanı,

ifade eder.", "İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları" başlıklı 8. maddesinde, "(1) İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının hak ve yetkileri, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamaz. Bu kişiler, görevlerini mesleğin gerektirdiği etik ilkeler ve mesleki bağımsızlık içerisinde yürütür.

(2) İşverene iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda rehberlik ve danışmanlık yapmak üzere görevlendirilen işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı, görev aldığı işyerinde göreviyle ilgili mevzuat ve teknik gelişmeleri göz önünde bulundurarak iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eksiklik ve aksaklıkları, tedbir ve tavsiyeleri belirler ve işverene yazılı olarak bildirir. Eksiklik ve aksaklıkların düzeltilmesinden, tedbir ve tavsiyelerin yerine getirilmesinden işveren sorumludur. Bildirilen eksiklik ve aksaklıkların acil durdurmayı gerektirmesi veya yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı ve benzeri acil ve hayati tehlike arz etmesi, meslek hastalığına sebep olabilecek ortamların bulunmasına rağmen işveren tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması hâlinde, bu durum işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve/veya ortak sağlık ve güvenlik birimi yönetimi tarafından Bakanlığın yetkili birimine, varsa yetkili sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirilir. Bildirim yapmadığı tespit edilen işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının belgesi üç ay, tekrarında ise altı ay süreyle; ortak sağlık ve güvenlik biriminin yetki belgesi altı ay, tekrarında ise bir yıl süreyle askıya alınır. Bu bildirimden dolayı işvereni tarafından işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının iş sözleşmesine son verilemez ve bu kişiler hiçbir şekilde hak kaybına uğratılamaz. Aksi takdirde işveren hakkında bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere tazminata hükmedilir. İşyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının iş kanunları ve diğer kanunlara göre sahip olduğu hakları saklıdır. Açılan davada, kötü niyetle gerçek dışı bildirimde bulunduğu mahkeme kararıyla tespit edilen kişinin belgesi altı ay süreyle askıya alınır.

(3) Hizmet sunan kuruluşlar ile işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanları, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı, hizmet sundukları işverene karşı sorumludur.

(4) Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanacak şekilde vücut bütünlüğünün bozulmasına neden olan iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde ihmali tespit edilen işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının yetki belgesi askıya alınır.

(5) İş güvenliği uzmanlarının görev alabilmeleri için; çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı, tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en az (B) sınıfı, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise en az (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmaları şartı aranır. Bakanlık, iş güvenliği uzmanlarının ve işyeri hekimlerinin görevlendirilmesi konusunda sektörel alanda özel düzenleme yapabilir. (Ek cümle: 4/4/2015-6645/1 md.) Sektörel düzenleme çerçevesinde maden ve yapı ile diğer sektörlerde öncelikli olarak hangi meslekî unvana sahip iş güvenliği uzmanlarının görev yapacağının ve bunların yanında görev yapacak diğer mesleklere sahip iş güvenliği uzmanlarının belirlenmesine dair usul ve esaslar, Bakanlıkça belirlenir.

(6) Belirlenen çalışma süresi nedeniyle işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tam süreli görevlendirilmesi gereken durumlarda; işveren, işyeri sağlık ve güvenlik birimi kurar. Bu durumda, çalışanların tabi olduğu kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre belirlenen haftalık çalışma süresi dikkate alınır.

(7) Kamu kurum ve kuruluşlarında ilgili mevzuata göre çalıştırılan işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı olma niteliğini haiz personel, gerekli belgeye sahip olmaları şartıyla asli görevlerinin yanında, belirlenen çalışma süresine riayet ederek çalışmakta oldukları kurumda veya ilgili personelin muvafakati ve üst yöneticinin onayı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilebilir. Bu şekilde görevlendirilecek personele, görev yaptığı her saat için (200) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı tutarında ilave ödeme, hizmet alan kurum tarafından yapılır. Bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. Bu durumdaki görevlendirmeye ilişkin ilave ödemelerde, günlük mesai saatlerine bağlı kalmak kaydıyla, aylık toplam seksen saatten fazla olan görevlendirmeler dikkate alınmaz.

(8) Kamu sağlık hizmetlerinde tam süreli çalışmaya ilişkin mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, işyeri hekimlerinin ve diğer sağlık personelinin işyeri sağlık ve güvenlik birimi ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinde görevlendirilmelerinde ve hizmet verilen işyerlerinde çalışanlarla sınırlı olmak üzere görevlerini yerine getirmelerinde, diğer kanunların kısıtlayıcı hükümleri uygulanmaz.; "İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çeşitli yönetmelikler" başlıklı 30. maddesinde, "(1) Aşağıdaki konular ile bunlara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir:

a) İlgili bakanlıkların görüşü alınarak, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, sürdürülmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi amacıyla; işyeri bina ve eklentileri, iş ekipmanı, işin her safhasında kullanılan ve ortaya çıkan maddeler, çalışma ortam ve şartları, özel risk taşıyan iş ekipmanı ve işler ile işyerleri, özel politika gerektiren grupların çalıştırılması, işin özelliğine göre gece çalışmaları ve postalar hâlinde çalışmalar, sağlık kuralları bakımından daha az çalışılması gereken işler, gebe ve emziren kadınların çalışma şartları, emzirme odaları ve çocuk bakım yurtlarının kurulması veya dışarıdan hizmet alınması ve benzeri özel düzenleme gerektirebilecek konular ve bunlara bağlı bildirim ve izinler ile bu Kanunun uygulanmasına yönelik diğer hususlar.

b) İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili olarak;

1) Çalışan sayısı ve tehlike sınıfı göz önünde bulundurularak hangi işyerlerinde işyeri sağlık ve güvenlik biriminin kurulacağı, bu birimlerin fiziki şartları ile birimlerde bulundurulacak donanım.

2) İşyeri sağlık ve güvenlik birimi ile ortak sağlık ve güvenlik biriminde görev alacak işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin nitelikleri, işe alınmaları, görevlendirilmeleri, görev, yetki ve sorumlulukları, görevlerini nasıl yürütecekleri, işyerinde çalışan sayısı ve işyerinin yer aldığı tehlike sınıfı göz önünde bulundurularak asgari çalışma süreleri, işyerlerindeki tehlikeli hususları nasıl bildirecekleri, sahip oldukları belgelere göre hangi işyerlerinde görev alabilecekleri.

3) İş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunacak kişi, kurum ve kuruluşların; görev, yetki ve yükümlülükleri, belgelendirilmeleri ve yetkilendirilmeleri ile sunulacak hizmetler kapsamında yer alan sağlık gözetimi ve sağlık raporları, kuruluşların fiziki şartları ile kuruluşlarda bulundurulacak personel ve donanım.

4) İş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunan kişi, kurum ve kuruluşlardan işyeri tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre; hangi şartlarda hizmet alınacağı, görevlendirilecek veya istihdam edilecek kişilerin sayısı, işyerinde verilecek hizmet süresi ve belirlenen görevleri hangi hallerde işverenin kendisinin üstlenebileceği.

6) (Ek: 10/9/2014-6552/18 md.) 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin üstlenilmesine ilişkin eğitim programları, eğitimin süresi ve eğiticilerin nitelikleri ile görevlendirmeye ilişkin hususlar.

..."; "İş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü" başlıklı geçici 4. maddesinde ise, "(1) (Değişik: 4/4/2015-6645/6 md.) Bu Kanunun 8 inci maddesinde belirtilen çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü, 38 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan yürürlük tarihine kadar (B) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi; tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise (B) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü, 38 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan yürürlük tarihine kadar (C) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi kaydıyla yerine getirilmiş sayılır.

(2) (Ek: 12/7/2013-6495/55 md.) Bakanlık, usul ve esaslarını belirlemek kaydıyla, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olanlara, Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmiş olan prim gün sayısı ile sahip oldukları belge sınıfı gibi hususları dikkate alarak üst sınıflardaki iş güvenliği uzmanlığı belgesi alabilmeleri için fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmak şartıyla en fazla iki sınav hakkı verilmesine dair gerekli düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.

(3) (Ek: 4/4/2015-6645/6 md.) İkinci fıkraya göre iş güvenliği uzmanlığı belge yükseltme sınavlarında başarılı olup belge almaya hak kazananların hakları saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.

29/12/2012 tarih ve 28512 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'in "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevli iş güvenliği uzmanlarının nitelikleri, eğitimleri ve belgelendirilmeleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.", "İş güvenliği uzmanlarının nitelikleri ve görevlendirilmeleri" başlıklı 7. maddesinde, "(1) İşverence iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilecekler, bu Yönetmeliğe göre geçerli iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmak zorundadır.

(2) İş güvenliği uzmanlarından; (C) sınıfı belgeye sahip olanlar az tehlikeli sınıfta, (B) sınıfı belgeye sahip olanlar az tehlikeli ve tehlikeli sınıflarda, (A) sınıfı belgeye sahip olanlar ise bütün tehlike sınıflarında yer alan işyerlerinde çalışabilirler.

(3) Birden fazla iş güvenliği uzmanının görevlendirilmesinin gerektiği işyerlerinde, (Danıştay Onuncu Dairesinin 28/3/2019 tarihli ve E.: 2016/1110; K. :2019/2521 sayılı kararı ile iptal ibare; Danıştay İDDK’nın 17/12/2020 tarihli E.:2019/2291; K.:2020/3203 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.), işyerinin tehlike sınıfına uygun belgeye sahip olması yeterlidir.

(4) İş güvenliği uzmanlarının görevlendirilmesinde, bu Yönetmeliğe göre hesaplanan çalışma süreleri bölünerek birden fazla iş güvenliği uzmanına verilemez. Ancak vardiyalı çalışma yapılan işyerlerinde işveren tarafından vardiyalara uygun şekilde görevlendirme yapılır.

5) (Ek:RG-30/4/2015-29342) İşveren, bu Yönetmelikte belirtilen zorunlu çalışma sürelerine bağlı kalmak şartıyla işyerinin tehlike sınıfına uygun olarak görevlendirilmesi zorunlu olan en az bir iş güvenliği uzmanının yanında, Kanunda ve Yönetmelikte belirtilen esas sorumluluklar saklı kalmak kaydıyla iş güvenliği uzmanına yardımcı olmak üzere, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip ve işyerinin tam süreli sigortalı çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı görevlendirmesi yapabilir.", "İş güvenliği uzmanlığı belgesi" başlıklı 8. maddesinde, "(1) İş güvenliği uzmanlığı belgesinin sınıfları aşağıda belirtilmiştir:

a) (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi;

2) Mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakülte mezunları ile teknik elemanlardan; iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği programında doktora yapmış olanlara,

3) Genel Müdürlük veya bağlı birimlerinde en az on yıl görev yapmış mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakülte mezunları ile teknik elemanlara,

4) İş sağlığı ve güvenliği alanında müfettiş yardımcılığı süresi dâhil en az on yıl görev yapmış mühendis, mimar veya teknik eleman olan iş müfettişlerine,

EK-1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir.

b) (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi;

EK-1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir.

c) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi;

3)(Ek:RG-30/4/2015-29342) Üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği lisans programını tamamlayanlardan yapılacak (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olanlara,

EK-1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir.

(2) Birinci fıkranın (a) bendinin (Değişik ibare:RG-11/10/2013-28792) (3) ve (4) numaralı alt bentlerinde sayılanlar, (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavına doğrudan katılabilirler. Bakanlıkta geçen çalışma süreleri fiilen iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi süresinden sayılır ve bu durumda olanlar Bakanlıktaki görevlerinden ayrıldıkları takdirde hak ettiği belgenin sınavına doğrudan katılabilir.

(3) (Ek:RG-30/4/2015-29342) Sektörel düzenleme çerçevesinde maden ve yapı ile diğer sektörlerde öncelikli olarak hangi mesleki unvana sahip iş güvenliği uzmanlarının ve bunların yanında görev yapacak diğer mesleklere sahip iş güvenliği uzmanlarının belirlenmesine dair usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir."; "İş güvenliği uzmanlarının görevleri" başlıklı 9. maddesinde, "(1) İş güvenliği uzmanları, aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür:

a) Rehberlik;

1) İşyerinde yapılan çalışmalar ve yapılacak değişikliklerle ilgili olarak tasarım, makine ve diğer teçhizatın durumu, bakımı, seçimi ve kullanılan maddeler de dâhil olmak üzere işin planlanması, organizasyonu ve uygulanması, kişisel koruyucu donanımların seçimi, temini, kullanımı, bakımı, muhafazası ve test edilmesi konularının, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına ve genel iş güvenliği kurallarına uygun olarak sürdürülmesini sağlamak için işverene önerilerde bulunmak.

2) İş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili alınması gereken tedbirleri işverene yazılı olarak bildirmek.

3) İşyerinde meydana gelen iş kazası ve meslek hastalıklarının nedenlerinin araştırılması ve tekrarlanmaması için alınacak önlemler konusunda çalışmalar yaparak işverene önerilerde bulunmak.

4) İşyerinde meydana gelen ancak ölüm ya da yaralanmaya neden olmayan, ancak çalışana, ekipmana veya işyerine zarar verme potansiyeli olan olayların nedenlerinin araştırılması konusunda çalışma yapmak ve işverene önerilerde bulunmak.

b) Risk değerlendirmesi;

1) İş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapılmasıyla ilgili çalışmalara ve uygulanmasına katılmak, risk değerlendirmesi sonucunda alınması gereken sağlık ve güvenlik önlemleri konusunda işverene önerilerde bulunmak ve takibini yapmak.

c) Çalışma ortamı gözetimi;

1) Çalışma ortamının gözetiminin yapılması, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı gereği yapılması gereken periyodik bakım, kontrol ve ölçümleri planlamak ve uygulamalarını kontrol etmek.

2) İşyerinde kaza, yangın veya patlamaların önlenmesi için yapılan çalışmalara katılmak, bu konuda işverene önerilerde bulunmak, uygulamaları takip etmek; doğal afet, kaza, yangın veya patlama gibi durumlar için acil durum planlarının hazırlanması çalışmalarına katılmak, bu konuyla ilgili periyodik eğitimlerin ve tatbikatların yapılmasını ve acil durum planı doğrultusunda hareket edilmesini izlemek ve kontrol etmek.

ç) Eğitim, bilgilendirme ve kayıt;

1) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin ilgili mevzuata uygun olarak planlanması konusunda çalışma yaparak işverenin onayına sunmak ve uygulamalarını yapmak veya kontrol etmek.

2) Çalışma ortamıyla ilgili iş sağlığı ve güvenliği çalışmaları ve çalışma ortamı gözetim sonuçlarının kaydedildiği yıllık değerlendirme raporunu işyeri hekimi ile işbirliği halinde EK-2’deki örneğine uygun olarak hazırlamak.

3) Çalışanlara yönelik bilgilendirme faaliyetlerini düzenleyerek işverenin onayına sunmak ve uygulamasını kontrol etmek.

4) Gerekli yerlerde kullanılmak amacıyla iş sağlığı ve güvenliği talimatları ile çalışma izin prosedürlerini hazırlayarak işverenin onayına sunmak ve uygulamasını kontrol etmek.

5) (Ek:RG-11/10/2013-28792) Bakanlıkça belirlenecek iş sağlığı ve güvenliğini ilgilendiren konularla ilgili bilgileri, İSG KATİP’e bildirmek.

d) İlgili birimlerle işbirliği;

1) İşyeri hekimiyle birlikte iş kazaları ve meslek hastalıklarıyla ilgili değerlendirme yapmak, tehlikeli olayın tekrarlanmaması için inceleme ve araştırma yaparak gerekli önleyici faaliyet planlarını hazırlamak ve uygulamaların takibini yapmak.

2) Bir sonraki yılda gerçekleştirilecek iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili faaliyetlerin yer aldığı yıllık çalışma planını işyeri hekimiyle birlikte hazırlamak.

3) Bulunması halinde üyesi olduğu iş sağlığı ve güvenliği kuruluyla işbirliği içinde çalışmak,

4) Çalışan temsilcisi ve destek elemanlarının çalışmalarına destek sağlamak ve bu kişilerle işbirliği yapmak."; "İş güvenliği uzmanlarının yetkileri" başlıklı 10. maddesinde, "(1) İş güvenliği uzmanının yetkileri aşağıda belirtilmiştir:

a) (Mülga:RG-30/4/2015-29342)

b) İşyerinde belirlediği hayati tehlikenin ciddi ve önlenemez olması ve bu hususun acil müdahale gerektirmesi halinde işin durdurulması için işverene başvurmak.

c) Görevi gereği işyerinin bütün bölümlerinde iş sağlığı ve güvenliği konusunda inceleme ve araştırma yapmak, gerekli bilgi ve belgelere ulaşmak ve çalışanlarla görüşmek.

ç) Görevinin gerektirdiği konularda işverenin bilgisi dâhilinde ilgili kurum ve kuruluşlarla işyerinin iç düzenlemelerine uygun olarak işbirliği yapmak.

(2) Tam süreli iş sözleşmesi ile görevlendirilen iş güvenliği uzmanları, çalıştıkları işyeri ile ilgili mesleki gelişmelerini sağlamaya yönelik eğitim, seminer ve panel gibi organizasyonlara katılma hakkına sahiptir. Bu gibi organizasyonlarda geçen sürelerden bir yıl içerisinde toplam beş iş günü kadarı çalışma süresinden sayılır ve bu süreler sebebiyle iş güvenliği uzmanının ücretinden herhangi bir kesinti yapılamaz."; "İş güvenliği uzmanlarının yükümlülükleri" başlıklı 11. maddesinde, "(1) İş güvenliği uzmanları, bu Yönetmelikte belirtilen görevlerini yaparken, işin normal akışını mümkün olduğu kadar aksatmamak ve verimli bir çalışma ortamının sağlanmasına katkıda bulunmak, işverenin ve işyerinin meslek sırları, ekonomik ve ticari durumları ile ilgili bilgileri gizli tutmakla yükümlüdürler.

(2) İş güvenliği uzmanları, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı, hizmet sundukları işverene karşı sorumludur.

(3) (Değişik:RG-30/4/2015-29342) İş güvenliği uzmanı, işverene yazılı olarak bildirilen iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili alınması gereken tedbirlerden acil durdurma gerektiren haller ile yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı gibi hayati tehlike arz edenleri, belirlenecek makul bir süre içinde işveren tarafından yerine getirilmemesi hâlinde, işyerinin bağlı bulunduğu çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne yazılı olarak bildirmekle yükümlüdürler.

(4) İş güvenliği uzmanı, görevlendirildiği işyerinde yapılan çalışmalara ilişkin tespit ve tavsiyeleri ile 9 uncu maddede belirtilen hususlara ait faaliyetlerini, işyeri hekimi ile birlikte yapılan çalışmaları ve gerekli gördüğü diğer hususları onaylı deftere yazar."; "İş güvenliği uzmanlarının eğitimleri" başlıklı 25. maddesinde, "(1) İş güvenliği uzmanlarının eğitim programları teorik ve uygulamalı olmak üzere iki bölümden oluşur ve programın içeriği ile programda görevli eğiticilerin nitelikleri (Değişik ibare:RG-11/10/2013-28792) Komisyon tarafından belirlenir. Eğitim programının süresi, teorik kısmı 180 saatten, uygulama kısmı 40 saatten ve toplamda 220 saatten az olamaz ve bu kısımlar ancak tek bir program dâhilinde uygulanabilir. Teorik eğitimin en fazla yarısı uzaktan eğitim ile verilebilir. Uygulamalı eğitimler, iş güvenliği uzmanları için en az bir iş güvenliği uzmanının görevlendirilmiş olduğu işyerlerinde yapılır.

(2) (Ek:RG-16/4/2020-31101) Salgın hastalık ve doğal afet gibi mücbir sebepler nedeniyle iş güvenliği uzmanlığı eğitim programının teorik kısmının tamamının uzaktan eğitim ile verilmesine karar vermeye Bakanlık yetkilidir. Bu karar İSG-KATİP üzerinden ilân edilir."; "Sınavlar" başlıklı 28. maddesinde, "(1) Eğitim programlarını tamamlayan adayların sınavları (Değişik ibare: RG-11/10/2013-28792) Bakanlıkça yapılır veya yaptırılır.

(2) (Değişik:RG-30/4/2015-29342) Adaylardan 8 inci madde gereğince eğitim ve sınav şartı arananlar ancak eğitim programını tamamladıktan sonra düzenlenecek sınavlara katılabilirler.

(3) (Değişik:RG-30/4/2015-29342) Doğrudan sınava girme hakkı tanınan adayların, sınavlara katılabilmeleri için Genel Müdürlüğe yapılacak son başvuru tarihinden önce mezun olmaları gereklidir.

(4) Sınavlarda 100 puan üzerinden en az 70 puan alan adaylar başarılı sayılır, sınav sonuçlarına itirazlar sınavı düzenleyen kurum tarafından sonuçlandırılır." hükümleri yer almıştır.

Dava konusu 27/12/2024 tarih ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik yapılmasına Dair Yönetmeliğin Geçici 9. maddesinde ise, "(1) B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle, çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde 31/12/2024 tarihi itibarıyla en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyenlerden, son vize döneminde ihtar puanı veya askıya alma işlemi uygulanmamış olanlara, 31/03/2025 tarihine kadar başvurmaları halinde (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi EK-1'deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir.

(2) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle, tehlikeli ve/veya çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde 31/12/2024 tarihi itibarıyla en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyenlerden, son vize döneminde ihtar puanı veya askıya alma işlemi uygulanmamış olanlara, 31/03/2025 tarihine kadar başvurmaları halinde (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi EK-1'deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir.

(3) Birinci ve ikinci fıkrada belirtilen fiili çalışma süresinin hesabında sadece İSG-KATİP’te kayıtlı iş güvenliği uzmanlığı sözleşmeleri esas alınır." hükmü getirilmiştir.

Dava Konusu Yönetmelik Maddesinin İncelenmesi:

6331 sayılı Kanun'a istinaden yürürlüğe konulan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'in "İş güvenliği uzmanlarının nitelikleri ve görevlendirilmeleri" başlıklı 7. maddesi uyarınca işverence iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirileceklerin, bu Yönetmelik'e göre geçerli iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmaları gerektiği, iş güvenliği uzmanlarından (C) sınıfı belgeye sahip olanların az tehlikeli sınıfta, (B) sınıfı belgeye sahip olanların az tehlikeli ve tehlikeli sınıflarda, (A) sınıfı belgeye sahip olanların ise bütün tehlike sınıflarında yer alan işyerlerinde görevlendirilecekleri belirtilmiştir.

Aynı Yönetmelik'in 8. maddesinde ise, söz konusu işyerlerinde görevlendirilecek iş güvenliği uzmanları için tehlike sınıfına göre düzenlenecek olan iş güvenliği uzmanlığı belgelerinden (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi için, eğitime katılma ve sınavda başarılı olma genel şartların yanı sıra bu şartlara tabi olmayacak belirtilen yükseköğrenim ve meslek gruplarına; (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi için, eğitime katılma ve sınavda başarılı olma şartı ile bu şartlardan eğitime katılmayacaklara; (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi için, eğitime katılma ve sınavda başarılı olma şartı olan genel kural ile sınav şartı aranmayacaklara ilişkin istisna haline yer verilmiştir.

Hal böyle iken, Yönetmelik'te yapılan dava konusu değişiklikle; (A), (B) ve (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi alınmasının koşullarını düzenleyen 8. maddesinde öngörülen koşullar gözetilmeden, (B) ve (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle, çok tehlikeli (tehlikeli ve/veya çok tehlikeli) sınıftaki işyerlerinde 31/12/2024 tarihi itibarıyla en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyenlerden son vize döneminde ihtar puanı veya askıya alma işlemi uygulanmamış olanlara, 31/3/2025 tarihine kadar başvurmaları halinde (A) ve (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesinin verileceği öngörülmek suretiyle, Yönetmelik'in 8. maddesinde öngörülen iş güvenliği uzmanlığı belgesi sınıf geçişi için zorunlu uzmanlık eğitimine katılma ve uzmanlık sınavında başarılı olma koşulu belirli bir süre için aranmayarak 31/3/2025 tarihine kadar başvurulması halinde sınavsız belge (sınırlı bir süre için doğrudan bir üst tehlike sınıfına ait iş güvenliği uzmanlığı belge) sahibi olma imkanının getirildiği anlaşılmıştır.

Hukuk devleti ilkesi uyarınca, idari düzenlemelerin, öngörülebilir olması ve keyfiliğe neden olabilecek uygulamalara yol açmaması gerekmektedir. Hukuk devletinde kişilerin, haklarını kullanırken belli kısıtlamalara tâbi olacağını önceden bilmesi ve bu kısıtlamaların da somut, objektif ve öngörülebilir nitelikte ve netlikte olması gerekmektedir.

6331 sayılı Kanun'la iş güvenliği uzmanlığı eğitimleri ve belgelendirilmeleri ile unvanlarına göre kimlerin hangi sınıf belge alabilecekleri hususlarını Yönetmelik'le düzenleme yetkisinin davalı idareye verildiği, idareye verilen yetkinin Yönetmelik'in 8. maddesindeki düzenleme ile tehlike sınıfına göre işyerlerinde görevlendirilecek iş güvenliği uzmanlarına verilecek olan iş güvenliği uzmanlığı belgelerinin maddede belirtilen belli süre çalışma, eğitim ve sınav şartlarını sağlama koşulları getirilerek kullanıldığı dikkate alındığında, maddedeki mevcut yürürlükteki düzenlemeye rağmen, bu defa maddede belirtilen belli süre {(A) sınıfı için en az dört yıl} çalışma, eğitim ve sınav şartlarından kısıtlı bir süre için vazgeçilerek salt bir üst tehlike sınıfında geçen daha az {(A) sınıfı için en az üç yıl} çalışma süresine karşılık olarak sınırlı bir süre için bir üst sınıfa geçişin usul ve esaslarının kısıtlı bir süre için değiştirilmesinde, tehlike sınıfına göre işyerlerinde görevlendirilmek üzere gerekli uzman sayısının yetersizliği gibi iş sağlığı ve güvenliği yönünden zorunlu ve hukuken geçerli bir neden belirtilmeden, en az üç yıl bir üst sınıf olan tehlike sınıfında fiilen iş güvenliği uzmanı olarak görev yapmış olanların bir kereye mahsus kazandıkları yetkinlik ve tecrübeleri esas alınarak (A) sınıfı iş güvenliği belgesi almaya imkan veren düzenlemede davalı idare tarafından yapılan ilk düzenlemeden farklı olarak haklı bir neden ortaya konulmamıştır.

Buna göre, Kanun'la verilen yetkiye dayanılarak iş güvenliği uzmanlığı eğitimi ve belgelendirilmesi, unvanlarına göre kimlerin hangi sınıf belge alabilecekleri hususları davalı idare tarafından yürürlüğe konulan Yönetmelik düzenlemesi çerçevesinde iş güvenliği uzmanlığı belgelerinin takdiren asgari çalışma süresi, eğitime katılma ve sınavda başarılı olma koşullarına bağlandığı halde, söz konusu koşulların geçici olarak kaldırılması suretiyle iş güvenliği uzmanları arasında eşitsizliğe ve keyfiliğe neden olabilecek şekilde değiştirilmesine yönelik madde düzenlemesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

1. Dava konusu 27/12/2024 tarih ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik yapılmasına Dair Yönetmelik'in Geçici 9. maddesinin Başkan ... ve Üye...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla İPTALİNE,

2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,

3. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

4.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 17/12/2025 tarihinde karar verildi.

(X) KARŞI OY :

Dava, 27/12/2024 tarih ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik yapılmasına Dair Yönetmeliğin Geçici 9. maddesinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılmıştır.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun'un "İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çeşitli yönetmelikler" başlıklı 30. maddesinde, "(1) Aşağıdaki konular ile bunlara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir:

b) İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili olarak;

(3) (Ek: 4/4/2015-6645/6 md.) İkinci fıkraya göre iş güvenliği uzmanlığı belge yükseltme sınavlarında başarılı olup belge almaya hak kazananların hakları saklıdır." hükmü yer almaktadır.

6331 sayılı Kanun'un 30. madde hükmü uyarınca 29/12/2012 tarih ve 28512 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'in 8. maddesinde; (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesinin; (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az dört yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyen ve (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendis, mimar veya teknik elemanlara, Genel Müdürlük ve bağlı birimlerinde mühendis, mimar veya teknik eleman olarak en az on yıl görev yapmış olanlardan (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı için yapılacak sınavda başarılı olanlara, iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği programında doktora yapmış olan mühendis, mimar veya teknik elemanlara, iş sağlığı ve güvenliği alanında müfettiş yardımcılığı süresi dâhil en az sekiz yıl teftiş yapmış mühendis, mimar veya teknik eleman olan iş müfettişlerine, Genel Müdürlük ve bağlı birimlerinde iş sağlığı ve güvenliği alanında uzman yardımcılığı süresi dâhil en az sekiz yıl fiilen görev yapmış mühendis, mimar veya teknik eleman olan Bakanlık iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarına EK-1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verileceği, (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesinin; (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyen ve (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendis, mimar veya teknik elemanlara, iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği alanında yüksek lisans yapmış olan mühendis, mimar veya teknik elemanlardan (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı için yapılacak sınavda başarılı olanlara EK-1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verileceği, (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesinin ise; (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendis, mimar veya teknik elemanlara EK-1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Dava konusu 27/12/2024 tarih ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik yapılmasına Dair Yönetmeliğin Geçici 9. maddesinde ise, "(1) B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle, çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde 31/12/2024 tarihi itibarıyla en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyenlerden, son vize döneminde ihtar puanı veya askıya alma işlemi uygulanmamış olanlara, 31/3/2025 tarihine kadar başvurmaları halinde (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi EK-1'deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir.

(2) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle, tehlikeli ve/veya çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde 31/12/2024 tarihi itibarıyla en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyenlerden, son vize döneminde ihtar puanı veya askıya alma işlemi uygulanmamış olanlara, 31/3/2025 tarihine kadar başvurmaları halinde (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi EK-1'deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir.

(3) Birinci ve ikinci fıkrada belirtilen fiili çalışma süresinin hesabında sadece İSG-KATİP’te kayıtlı iş güvenliği uzmanlığı sözleşmeleri esas alınır." düzenlemesi getirilmiştir.

Yukarıda yer verilen 6331 sayılı Kanun hükümlerinden, işverenlere işyerlerinde görevlendirme yükümlülüğü getirilen iş güvenliği uzmanları için iş güvenliği uzmanlığı eğitimleri ve belgelendirilmeleri ile unvanlarına göre kimlerin hangi sınıf belge alabilecekleri hususlarını Yönetmelik'le düzenleme yetkisinin davalı idareye verildiği, idareye bu konuda verilen yetkinin Yönetmelik'in 8. maddesindeki düzenleme ile tehlike sınıfına göre işyerlerinde görevlendirilecek iş güvenliği uzmanlarına verilecek olan iş güvenliği uzmanlığı belgelerinin maddede belirtilen belli süre çalışma, eğitim ve sınav şartlarını sağlama koşulları getirilerek kullanılmış olmakla birlikte, anılan Kanun'da sonrasında getirilen geçici madde hükmüyle iş sağlığı ve güvenliği hizmetini yerine getirmek üzere işverenlerin işyerlerinin tehlike sınıfına göre görevlendireceği personel yükümlülüğünün, belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması ve iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının etkinliğinin arttırılması hususu da dikkate alınmak suretiyle, bu yükümlülüğün bir alt tehlike sınıfı belgesine sahip iş güvenliği uzmanları tarafından bir üst tehlike sınıfında yer alan işyerlerinde çalışma imkanı öngörülerek yerine getirilmesinin amaçlandığı görülmektedir.

Kanun koyucu tarafından; işverenlerin görevlendirme yükümlülüğü kapsamında, bir üst sınıf belgesi gerektiren işyerinde, herhangi bir idari yaptırıma sebep olmaksızın ilgili tehlike sınıfı için yeterli bilgiye ulaşma imkanıyla kazanılan yetkinlik ve tecrübeye dair çalışma süresinin iş sağlığı ve güvenliği açısından davalı idarece kurala bağlanmak suretiyle değerlendirilmesi gerektiği olağandır.

Dolayısıyla, anılan Yönetmelik'in genel kurgusuna bakıldığında görülecektir ki, ilgili eğitimi alma ve sonrasında ilgili sınavda başarılı olma şartı, ilgili alanda belirli bir çalışması ve tecrübesi olmayanlarla ilgili olup, kısaca, eğitim; daha önce tecrübe etmediği bir üst sınıftaki tehlike sınıfı hakkında bilgi edinmesine, sınav ise; bu eğitim sonucunda yeterli bilgiye ulaşıp ulaşmadığını ölçmeye yönelik olduğu; oysa anılan Yönetmelik'in dava konusu Geçici 9. madde ile getirilen düzenlemede, ilgili kişilerin hali hazırda en az üç yıl bir üst sınıf tehlike sınıfında fiilen iş güvenliği uzmanı olarak görev yapmış ve bu görev zamanında da herhangi bir idari yaptırıma sebep olabilecek bir hata yapmamışları kapsadığı; dolayısıyla, bu kişilerin üç yıllık süreçte ilgili üst tehlike sınıf için yeterli bilgiye ulaşma imkanı kazanmış; diğer bir deyişle, gerekli eğitimi almış ve idari yaptırımla karşılaşmayarak da yeterli bilgiye ulaştığını kanıtlamış, rüştünü ispat etmiş ve sınavı geçmiş olarak değerlendirilmiştir.

Sonuç itibarıyla, yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde ve Kanun'da belirtilen yetki sınırlarına uygun olarak en az üç yıl üzerinde kendi sınıfından üst tehlike sınıfında uzman olarak görev yapan ve son vize döneminde de herhangi bir idari yaptırım (askı veya ihtar) almayan kişilere, kazandıkları yetkinlik ve tecrübeye binaen eğitim ve sınav şartı olmaksızın bir kereye mahsus yine kazandıkları yetkinlik ve tecrübeye uygun olarak bir üst sınıf belgesi verilmesi için 6331 sayılı Kanun'un 30. maddesi ile Bakanlık'a yönetmelikle düzenleme yetkisi verilen alanda ve belirlilik ilkesine de uygun bir şekilde geçici bir düzenleme yapılmıştır.

Bilindiği üzere, aynı Yönetmelik'in Geçici 2. maddesi kapsamında geçmişte yapılan düzenlemenin Danıştay Onuncu Dairesinin 23/05/2019 tarih ve E:2013/7726, K:2019/4351 sayılı kararına istinaden iptal edildiği, söz konusu iptal kararı incelendiğinde, üst belge sınıfına geçiş kapsamında iş sağlığı ve güvenliği alanında yapılan çalışmaların dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.

Bu kapsamda, anılan Yönetmelik'in dava konusu Geçici 9. maddede yapılan düzenlemeye bakıldığında üst belge sınıfına geçiş kapsamında kişilerin sadece iş güvenliği uzmanı olarak ve üst tehlike sınıfında yapılan fiili çalışmalar dikkate alınarak daha önce verilen Danıştay Kararı'na uygun şekilde belirlilik, hakkaniyet ve objektiflik kriterlerine uygun şekilde düzenleme yapılmıştır.

İdare hukukunda belirlilik ilkesi, idarenin işlem ve düzenlemelerinin açık, net, öngörülebilir ve anlaşılabilir olmasını; kişilerin idari işlemlerin sonuçlarını önceden öngörebilmesini ifade eder. Belirlilik ilkesi kapsamında geçici 9. madde incelendiğinde;

Düzenlemedeki yürürlük ve başvuru tarihlerinin açıkca belirtilmiş olması,

Üst belge sınıfına geçiş için sürenin "en az üç yıl" olarak net bilinlenmesi,

Belgelendirmenin sadece iş güvenliği uzmanlı sözleşmesi ile yapılacağını açıkca yazılması,

Belgelendirmenin idari yaptırım durumu göz önüne alınarak yapılacağının net şekilde yazılması, hususları birlikte değerlendirildiğinde düzenlemenin bu ilkeye uygun olduğu düşünülmektedir.

İdare hukukunda objektiflik ilkesi idarenin karar alırken keyfiliğini önlemek ve eşitlik ilkesini sağlamak kişisel değerlendirmelere değil, genel, önceden belirlenmiş ve denetlenebilir ölçülere dayanmasını ifade eder.

Objektiflik ilkesi kapsamında geçici 9. maddesi incelendiğinde:

(B) sınıfı belgeye sahip oyan kişiler için sadece üst tehlike sınıfı olan çok tehlikeli sınıfta fiilen iş güvenliği uzmanı olarak çalışma kriterinin belirlenmiş olması,

Üç yıllık fiili çalışma süresi kriterinini belirlenmiş olması

Bu şartlara ilaveten ayrıca idari yaptırıma uğramamış olmak kriterinin belirlenmiş olması, hususları birlikte değerlendirildiğinde düzenlemenin bu ilkeye uygun olduğu düşünülmektedir.

İdare hukukunda hakkaniyet ilkesi idarenin kamu gücünü kullanırken katı kuralların somut olayda adaletsiz sonuç doğurmasını önleyecek şekilde ölçülü ve adil davranmasını ifade eder.

Hakkaniyet ilkesi kapsamında geçici 9. madde incelendiğinde:

Sadece fiilen iş güvenliği uzmanı olarak yapılan çalışma tecrübesinin dikkate alınması,

Yeterli tecrübenin sağlanabileceği seviyede 3 yıllık bir tecrübenin aranması,

Disiplin geçmişinin dikkate alınması hususları birlikte değerlendirildiğinde düzenlemenin bu ilkeye uygun olduğu düşünülmektedir.

Anılan Yönetmelik'in Geçici 9. madde düzenlemesiyle 6856 kişinin (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi aldığı, bu belgesi almış olanlardan 5.469'unun hali hazırda aktif olarak çalıştığı, 4761 kişinin (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi aldığı, bu belgeyi almış olanlardan 3337'sinin hali hazırda aktif olarak çalıştığı, söz konusu düzenlemenin iptal edilmesi halinde bundan olumsuz etkilenecek potansiyel 167.051 adet işyeri ve 4.824.418 çalışan bulunduğu hususu göz önüne alındığında, ülkedeki toplam işyeri ve çalışan sayısı ile işyerlerinin yaklaşık %8'i çalışanların ise yaklaşık %25'i etkilenecektir.

Bu durumda, dava konusu düzenlemeyle de, 6331 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesi uyarınca bir üst sınıf olan tehlike sınıfındaki görevlendirme nedeniyle bir üst sınıfta fiilen üç yıl görev yapmış iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarından son vize döneminde hakkında herhangi bir idari yaptırım uygulanmamış olanların yetkinlik ve deneyimlerinden faydalanmak amacıyla bu kapsamdakilere eğitim ve sınav şartı olmaksızın bir üst sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi alma hakkı tanınmakla, bu hakkın dayanağı Kanun hükmü kapsamında geçen söz konusu çalışma süresinin değerlendirilmesi yetkisi verilen davalı idare tarafından yapılan düzenlemede üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu düzenlemenin iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla Dairenin çoğunluk kararına katılmıyoruz.