Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/1614 E. , 2025/6557 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1614
Karar No : 2025/6557
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:.., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi, ... caddesi, No:... adresinde faaliyet gösteren '...' adlı iş yeri için düzenlenen... tarih ve ... sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işlemi ile iş yerinin mühürlenmesine dair 07/09/2023 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının sıhhi müessesesi için verilen iş yeri açma ve çalışma ruhsatının, ruhsatın verildiği 21/02/2022 tarihinin ertesi günü 22/02/2022 tarihinde kontrol edildiği, bu şekilde ruhsatın verildiği tarihten itibaren bir aylık süre içerisinde yapılmış bir kontrol ve denetimin söz konusu olduğu, şikayet üzerine iş yerinde yapılan denetim tarihinin ise, 09/05/2023 olduğu, yani ruhsatın kesinleşmesinden sonra yapılan bir denetim olduğu anlaşıldığından, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3. maddesine göre işlem tesis edilmesi gerekirken, Yönetmeliğin 13/2. fıkrasına göre davacıya 15 günlük süre verilmesinin ardından 13/3. fıkrasına göre ruhsat iptali cihetine gidilmesine dair işlem ile buna istinaden tesis edilen mühürleme işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı, diğer taraftan, iş yerine yönelik mahallinde yapılan keşif sonucu tanzim edilen bilirkişi raporunda, keşif tarihinde yerinde yapılan incelemede 2 dükkanın birleştirildiği, zemin kat planı krokisinde ölçülerin alan hesabının 98 m² olarak hesaplandığı, iş yeri ruhsatı alınabilmesi için belediyeye sunulan zemin kat planı krokisinde ölçülerin alan hesabının 98 m², belediye tarafından ruhsat iptali aşamasında yerinde yapılan incelemede de zemin kat planı krokisinde ölçülerin alan hesabının 98 m² olarak tespit edildiği, bu haliyle iş yerinde alan olarak herhangi bir değişikliğe gidilmediği, sadece ikinci kez alınan yapı kayıt belgesinde ticari iş yeri sayısının 4'ten 3'e indirildiği, bu durumun da ruhsata aykırılık veya noksanlık olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, yönetmelik hükümlerinin halen yürürlükte olduğu, belediyece yönetmelik hükümlerine uygun işlem tesis edildiği, ayrıca mevzuat gereği ruhsat verilmesine açıkça aykırı bir durum var ise ya da verilen ruhsatı hükümsüz hale getiren ve sonradan tespit edilen durum verilen sürede ortadan kalkmamış ise bu durumda idarece işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalinin hukuka aykırı bir yanı bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 6. maddesinde; "İşyeri Açma ve Çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde ilgili çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili merci veya mülki amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.
Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." kuralı; Yönetmeliğe 09/06/2020 tarihinde eklenen Ek-3. maddesinin 1. fıkrasında ise, "13 üncü maddenin birinci fıkrası, 21 inci maddenin ikinci fıkrası ve 23 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş, mer’i mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defaya mahsus onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanunun 1 inci maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verilir. Ayrıca gayrisıhhî müesseselerde aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde ise yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verilir. (...)" kuralı yer almaktadır.
A) İdare Mahkemesinin, davacının sıhhi müessesesi için verilen iş yeri açma ve çalışma ruhsatının, ruhsatın verildiği 21/02/2022 tarihinin ertesi günü 22/02/2022 tarihinde kontrol edildiği, bu şekilde ruhsatın verildiği tarihten itibaren bir aylık süre içerisinde yapılmış bir kontrol ve denetimin söz konusu olduğu, şikayet üzerine iş yerinde yapılan denetim tarihinin ise, 09/05/2023 olduğu, yani ruhsatın kesinleşmesinden sonra yapılan bir denetim olduğu anlaşıldığından, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3. maddesine göre işlem tesis edilmesi gerekirken, Yönetmeliğin 13/2. fıkrasına göre davacıya 15 günlük süre verilmesinin ardından 13/3. fıkrasına göre ruhsat iptali cihetine gidilmesine dair işlem ile buna istinaden tesis edilen mühürleme işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesi yönünden yapılan değerlendirmede;
Anılan Yönetmeliğin 13. maddesinde, iş yeri ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek iş yerinin kapatılacağı düzenlenmiştir. Buna göre, iş yerinde imara aykırılık tespit edilmesi durumunda, 13. maddeye göre işlem tesis edilebileceğinden, İdare mahkemesinin söz konusu gerekçesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
B) İdare Mahkemesinin, iş yerine yönelik mahallinde yapılan keşif sonucu tanzim edilen bilirkişi raporunda, keşif tarihinde yerinde yapılan incelemede 2 dükkanın birleştirildiği, zemin kat planı krokisinde ölçülerin alan hesabının 98 m² olarak hesaplandığı, iş yeri ruhsatı alınabilmesi için belediyeye sunulan zemin kat planı krokisinde ölçülerin alan hesabının 98 m², belediye tarafından ruhsat iptali aşamasında yerinde yapılan incelemede de zemin kat planı krokisinde ölçülerin alan hesabının 98 m² olarak tespit edildiği, bu haliyle iş yerinde alan olarak herhangi bir değişikliğe gidilmediği, sadece ikinci kez alınan yapı kayıt belgesinde ticari iş yeri sayısının 4'ten 3'e indirildiği, bu durumun da ruhsata aykırılık veya noksanlık olarak değerlendirilemeyeceği gerekçesine gelince;
Uyuşmazlık konusu iş yeri açma ve çalışma ruhsatında, iş yeri alanı hesabına ilişkin bilgi bulunmamakla birlikte, davalı idarece dosyaya ibraz edilen, İtfaiye Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazsısında, uyuşmazlık konusu iş yerinde yapılan incelemede, toplam kullanım alanın 46,7 m² olarak tespit edildiği, davacının da ruhsat başvuru formunda kullanım alanını 46,67 m² olarak belirttiği ve 46,7 m² için iş yeri açma izin harcı ödediği, bilirkişi raporunda ise, ... Keşif tarihinde yerinde yapılan incelemede 2 dükkan birleştirilmiş, zemin kat planı krokisinde ölçülerin alan hesabı 98 m² olarak hesaplandığı, ... tarihli ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınabilmesi için belediyeye sunulan zemin kat planı krokisinde ölçülerin alan hesabı 98 m², belediye tarafından ruhsat iptali aşamasında yerinde yapılan incelemede zemin kat planı krokisinde ölçülerin alan hesabı 98 m² olarak görüldüğü, iş yeri alan hesabının, iş yeri açma krokisinde, ruhsat iptali aşamasında ve keşif tarihinde yapılan ölçümde 98,00 m² olduğu ve alan hesaplarının uyumlu olduğu, 09/05/2023 tarihinde ruhsat komisyon üyelerince yerinde yapılan kontrolde 2 adet yapı kullanma izin belgeli dükkanın birleştirildiği konusuyla ilgili, ... tarihli ... belge sayılı 3 ticari alanlı 193,00 m² için alınan yapı kayıt belgesinin geçerli olduğu, yapı kayıt belgesindeki ticari alanların aynı olduğu, 4 ticari alanın, 3 ticari alana düştüğü, yani 2 ticari alanın birleştirildiği, birleşen iki dükkanın 15.05.2023 tarihli yapı kayıt belgesiyle yasal duruma geldiği kanaatine varılmıştır. ... şeklinde tespitlere yer verildiği, bu haliyle bilirkişi raporunda alan hesabına ilişkin tespitlerin kendi içerisinde ve diğer belgelerdeki bilgilerle çelişkili olduğu, söz konusu iş yerinin baştan itibaren 98 m² mi olduğu yoksa sonradan 98 m²'ye çıkarıldığı hususunun net bir şekilde açıklığa kavuşturulmadan karar verildiği görülmektedir.
Bu durumda, uyuşmazlık konusu iş yerinde imara aykırı bir tadilat yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise bu aykırılığın giderilip giderilmediği hususunun gerekirse ek bilirkişi raporu alınarak, net bir şekilde ortaya konulması suretiyle yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 10/12/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava konusu iş yeri ruhsatının iptalinin nedeni olarak, bu iş yerinde yapılan imara aykırı uygulamalar gösterilmiştir. Buna göre sözü edilen imara aykırılıklar ile ilgili olarak 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri uygulanması gerekirken, bu Kanun uygulaması tamamlanmadan, doğrudan 3572 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yürürlüğe konulan ikincil mevzuat uygulanmak suretiyle ruhsat iptali ve mühürleme işlemlerinin tesis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından, İdare Dava Dairesi kararının gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.